Газ құбыры, архивтегі сурет

Еуропаны газбен қамтуда басымдыққа ие баламалар қандай?

135
Ұзындығы екі мың шақырымға жуық, сыйымдылығы он миллиард текше метр және құны жеті миллиард доллар болатын газ құбырын жеті жылда салу жоспарланған

НҰР-СҰЛТАН, 24 шілде – Sputnik. Reuters агенттігінің хабарлауынша, осы аптада Израиль үкіметі Еуропалық Одақпен EastMed теңіз газ құбырын салу туралы келісімді мақұлдады, деп жазады РИА Новости.

Көптеген ресейлік басылымдар арасында жылдар бойы Ресейдің кезекті жеңілісі ретінде сипаттайтын бірнеше паразиттелген басылымдар пайда болды. Олардың негізгі лейтмотиві – "Ескі әлем" ресейлік газ құбырына балама тапты. Дегенмен, олардың мақсатты аудиториясының қуанышы бірнеше себепке байланысты қысқа болуы мүмкін.

Алдымен EastMed-тің өте жас жоба және техникалық тұрғыдан алғанда толықтай шикі екендігінен бастайық. Энергетикалық үшбұрыш деп аталатын елдер – Грекия, Кипр және Израиль арасындағы алғашқы келісімге 2019 жылдың наурызында қол қойылды. Мұнда кімдердің мүддесі болғанын түсіну үшін қол қою рәсімі АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Майк Помпеоның жеке бақылауында болғанын атап өткен жөн.

Вашингтонға жағымды кейіпте көрінгісі келетін Еуропалық комиссия жалған пікірді дәлелдеу ғажайыптарын айшықтап, EastMed-ке "ортақ мүдде жобасы" мәртебесін берді. Бұл дегеніміз, көптеген проблемаларды бастан өткеріп жатқан ресейлік "Газпром" құбыр желісінің үшінші энергетикалық пакеті талаптар мен шектеулерге ұшырамайды деген сөз. Атап айтқанда, сайлау құқығы.

Жобаны жеделдету үшін техникалық зерттеулерді аяқтауға Еуропалық бюджеттен 39 миллион доллар бөлінді. Алда атқарылатын жұмыстарға қарасаң, бұл жеткіліксіз сияқты. Өйткені, техникалық тұрғыдан бәрі қарапайым емес.

Ұзындығы екі мың шақырымға жуық, сыйымдылығы он миллиард текше метр және (алдын ала) құны жеті миллиард доллар болатын газ құбырын жеті жылда салу жоспарлануда. Сонымен қатар, оның сол "Солтүстік ағыннан" басты айырмашылығы – Кипр мен Крит арасындағы учаскенің тереңдігі үш мың метрге жетеді. Мәселе, Жерорта теңізінің түбіндегі рельеф өте күрделі және бұл аймақ сейсмикалық белсенді болып саналатындығымен күрделене түседі. Теориялық тұрғыдан алғанда, заманауи технологиялар мұндай жағдайларда құбыр жолын салуға мүмкіндік береді, бірақ іс жүзінде мұндай жоба әлі жүзеге асырылмаған.

Бірақ барлық техникалық аспектілер су арқылы құбыр тартылатын елдер арасындағы күрделі саяси және басқа да қайшылықтар аясында болады.

Біріншіден, Левиафан кен орнындағы жағдайдың бәрі жақсы емес. Израильден басқа, Египет, Ливан және Сирия да үш жарым триллион текше метр газға үміткер. Соғысып жатқан Дамасктың дау айтуға уақыты жоқ, бірақ Ливан он жылдан бері қайраңның бір бөлігіне иелік етуде. Бүгінде Каир ішкі газ қажеттілігін толығымен қамтамасыз етіп, жанармай хабын қалыптастыруда. Тіпті, ол жақын арада өз өндірісінде сұйытылған газ сатуға кіріседі.

Екіншіден, бастапқыда EastMed құбыржелісі Левиафан газ кен орнынан Кипр мен Крит арқылы Грекияға дейін созылады да, одан әрі көгілдір отын Италия мен Болгарияға жеткізетін хаб құру көзделген. Бір қызығы, жобаны әзірлеу кезіндегі бір жарым жыл ішінде Италия жоба қатысушыларының ешбір жиналысына қатысқан жоқ. Ол аздай, бір жыл бұрын Италияның премьер-министрі Джузеппе Конти өзінің елі бұл жобаны немесе Грекиядан Италияға газ жеткізетін 200 шақырымдық Poseidon интерконнекторының құрылысын қолдамайтынын ашық айтты.

Милан Әзірбайжаннан Грекия мен Албания арқылы транзитпен газ сатып алуда Транс-Адриатикалық газ құбырының құрылысы басымдыққа ие деп санайды.

IGI Poseidon компаниясына жүктелген Италия (Poseidon) мен Болгариядағы (IGB) интерконнекторларының құрылысына италиялық Edison S.p.A. мен грекиялық DEPA S.A компанияары тең дәрежеде иелік етеді. Бұл мәселедегі соңғы жаңалықтарға сүйенер болсақ, осы жылдың сәуір айында IGI инженерлік зерттеулер жүргізуге дайын екенін жариялады. Алайда, бұл үшін қосымша 70 миллион евро қажет. Ал ақша әлі бөлінбегендіктен, ешқандай жұмыс жүргізіліп жатқан жоқ.

Әрине, Түркия EastMed-ді жүзеге асыруға ұмтылады, бірақ бұл жобаға қатысушылардың көпшілігімен олардың арасындағы қарым-қатынас идеалды емес.

Мысалы, Кипр жағалауына жақын маңда Афродита кен орны бар. Ал ол жерден Еуропаға қайта сату үшін табиғи газ алу жоспарлануда. 2018 жылдың наурызында италиялық Eni компаниясының барлау кемесі сол жерде зерттеулер жүргізуді бастаған. Алайда, түрік әскери кемелерінің отряды келіп, талап етуінен кейін ол жерді тастап кетуге мәжбүр болды.

Сондай-ақ, Кипрмен не істеу керектігі әлі де белгісіз. Газ құбырының бір бөлігін аралдың жаулап алынған солтүстік бөлігі арқылы кеңейту жоспарлануда. Ал Анкара Кипр келіспесе де транзиттік төлем алудан үмітті.

Тағы бір мәселе: біз жоғарыда америкалықтардың бұл жобаға қызығушылығын атап өткеніміз кездейсоқ емес. Түркия мен АҚШ арасындағы қарым-қатынас өте салқын болғандықтан, Вашингтонның сыртқы саясаты Анкараға тікелей экономикалық залал келтіреді: 21 шілдеде АҚШ өкілдер палатасы Ресейдің "Солтүстік ағын – 2" және "Түрік ағыны" құбыржелісіне қарсы жаңа санкциялар пакетін бірауыздан қабылдады. Бұл достық пейілдегі іс-шаралар емес. Өйткені, олар Анкараның Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы негізгі газ торабы болуға деген жоспарын күрделі мәселеге айналдыруда. Егер EastMed және әсіресе оның Болгариядағы IGB қосқышы салынса, Люлебургаз арқылы өтетін Түрік ағынының транзиттік желісі практикалық тұрғыда – маңызын, ал бюджет – ақшаны жоғалтады.

Тағы бір көрініс. Левиафан кен орнын барлауды 1999 жылы америкалық Noble Energy компаниясы бастады. Сондай-ақ, үлкен көлемдегі көмірсутегі қорлары табылғаннан кейін олар Израиль үкіметінің бар жетістігі мен қалауына ие болды. Тель-Авив ішкі энергетикалық жобаға негізделген қайраңдағы газға 6,3 миллиард доллар инвестициялады және Noble Energy компаниясы барлық барлауға қатысуға жеңілдік алды.

Алайда, Израиль халықаралық нарыққа шығуға шешім қабылдаған кезде бәрі де өзгерді. Кішігірім Noble компаниясын бірден америкалық Chevron мұнай компаниясы сатып алды. Мәміле құны 5 миллиард долларды құрайды және жылдың аяғында аяқталады.

Анкара өзінің экономикалық және геосаяси мүдделеріне төнетін қауіптің қайдан келетінін жақсы білетініне күмән жоқ. Сондықтан АҚШ-Түркия қатынасының жақсаратынына да сенудің қажеті жоқ. Сондай-ақ, аталған EastMed құрылысын тез арада мақұлдауды да күтуге болмайды. Израильдік құбыр жақсы жеткізілген тізбектерді және экспорттық кірістерді жоюға қабілетті және бұл ешқандай да аймақ елдері арасындағы бірқатар проблемаларды шешуге көмектеспейді.

Қалайа десек те, EastMed жобасы өлі нүктеден жылжыған күннің өзінде оның аяқталуына кемінде жеті жыл уақыт кетеді. Ал Газпромның жеткізушілері 3 тамыздан бастап қалған 160 шақырымдық газ құбырын Германияға дейін созу үшін жұмысты бастайды. Содан кейін Ресей екі Балтық желісі арқылы 110 миллиард текше метр газ жеткізеді. Бұл Израиль-грек тандемі ұсынатын теориядан 11 есе көп.

135
Кілт сөздер:
газ, газ құбыры
Флешмоб

Россотрудничество биыл қандай реформаларды іске асырмақ?

23
Атауын өзгерту, ТМД елдері студенттері үшін квота санын көбейту, танымал әртістермен жұмыс – бұл агенттіктің жаңа стратегиясының бір бөлігі ғана

НҰР-СҰЛТАН, 12 тамыз – Sputnik, Данара Құрманова. "Россотрудничество" агенттігінің жетекшісі болып мемлекеттік дума депутаты, тележурналист Евгений Примаковтың тағайындалғаны осы жылдың маусым айының аяғында белгілі болған еді. Қызметіне кіріскен сәтте-ақ, Примаков мекемеде үлкен өзгерістер болатынын уәде еткен-ді. Бірақ жай-жапсарын 11 тамызда өткен онлайн-дәріс кезінде ғана айтты.

Sputnik агенттіктің жаңа бағдарламасының ең маңызды тұстарын ұсынады.

"Жұмсақ күшке жол жоқ"

Ең алдымен, "Россотрудничество" жаңа басшысы агенттік серіктестерінен "жұмсақ күш" терминінен бас тартуды сұрады. Бұған түбегейлі қарсы екенін жеткізген ол:

"Әуелден бастап  Россотрудничество агенттігін құрудағы мақсат – күш қолдану емес, халықаралық жайлылық пен тыныштықты қамтамасыз ету. Ұйым мәдениетке және білімге бағытталған бағдарламалар арқылы Ресейдің және серіктес мемлекеттердің дамуына алғышарт жасауға мүдделі", - деді.

Сондай-ақ, Примаковтың сөзінше, Россотрудничество алдағы уақытта гуманитарлық араласу идеясынан бас тартады.

"Бұл ескі тұжырым, - деп түсіндірді ол. – Біз гуманитарлық араласу идеясынан гумантиралық ықпал етуге көшетін боламыз. Бұл өз кезегінде бейбітшілікті сақтауға көмектеседі".

Жаңа тұжырымдаманың нақты мысалы ретінде Бейруттегі трагедияны келтірді. Агенттік алғаш рет зардап шеккендерге дәрігерлер жіберуге қатысты. Примаков бұл акцияның символдық мәні бар екенін, дәл осындай акциялар шетелдің Ресейге достық ниетпен қарауына әсер ететінін айтты.

Нон-стоп режиміндегі жұмыс

Евгений Примаков ашық дәрісін өткізбес бұрын 1 ай бойы Россотрудничество жұмысын зерттеп, нәтижесінде агенттікті реформалауды орыс клубтарынан бастаған жөн деген қорытындыға келген.

"Олар іс-шаралар кезінде ғана емес, үнемі жұмыс істеуі керек. Яғни, қатысушылар кез келген уақытта кездесіп, бір-бірімен араласып, болмаса кітап оқи алатындай болуы қажет. Бұл шетелдегі орталықтар Ресеймен қарым-қатынаста болғысы келетін адамдар үшін жасалып отырған жоқ па?".

Примаковтың пікірінше, әрбір клубтың жұмысы тек жастарға ғана емес, ересек адамадарға да лайықталып ұйымдастырылуы керек.

"Бізге тек шәй ішумен ғана шектелетін іс-шаралар қажет емес", - деген Евгений Примаков агенттік қызметкерлерін "Орыс музыкасы күні", "Орыс тұшпарасы күні" іспетті идеялардан аулақ болуға шақырды.

Евгений Примаков младший
© Sputnik / Илья Питалев
Евгений Примаков

Бірақ, орыс клубтарының жұмыс режимін өзгертуде бір түйткіл бар. Көптеген орыс орталығы РФ елшіліктерінің ғимаратында орналасқан. Кіріп-шыққанда қиындық туындайды.

"Сондықтан жұмысты жаңа жүйені енгізуге мүмкіндігі бар орталықтардан бастайтын боламыз",  - деді Примаков.

Танымал адамдар тартылады

Россотрудничество агенттігіне тыңғылықты продюсерлік жұмыс қажет. Агенттіктің негізгі аудиториясы – жастар, ал жастарды заманауи музыка, кітаптар, фильмдер, сериалдар сияқты поп-мәдениет салалары қызықтырады.  Осылайша, болашақ студенттер орыс мәдениетіне қызығушылық танытуы мүмкін, деп есептейді Евгений Примаков.

"Шекспир шығармаларының түпнұсқасын оқу үшін ағылшын тілін үйрене бастағандар аз, бірақ мұндай адамдар бар, - деді агенттік жетекшісі. – Қазіргі  жастар үшін тіл – әлеуметтік және экономикалық мүмкіндіктің қайнар көзі".

Осыған байланысты, Россотрудничество шетелдегі іс-шараларға танымал әртістерді шақыру керек, деді Примаков.

"Шағын ғана өнер ұйымдарынан бөлек, үнемі ел аузында жүретін әртістерді тарту керек", - деді ол.

Жаңа атау

"Россотрудничество" деген атау да заманауи емес, орыс тілін еркін меңгермеген адам үшін түсініксіздеу. Сондықтан агенттікке ребрендинг қажет. Әрі мекеменің ғана емес, ресейлік ғылым және өнер орталықтарының (РЦНК) да атауын өзгерту керек.

"РЦНК – "Россотрудничество" сияқты өте ауыр аббревиатура. Шетелдіктер үшін бұл өте қиын сөз", - дейді Примаков.

Мекеме "ТМД, шетелде тұратын отандастар және халықаралық гуманитарлық әріптестік істері бойынша федералдық агенттік" деген ресми атауын сақтап қалады. Тек сыртқы брендын ғана орыстілді емес аудитория үшін өзгерту керек. Агенттіктің атауын өзгерту қажетсіз шығындарға алып келеді. Ал, бұл қаржыны басқа пайдалы дүниеге жұмсауға болады, деп есептейді Примаков.

Қорыта айтқанда, Примаков стратегиясының басты факторы ұтымдылық пен экономия секілді. Ол жаңа аббревиатураны әзірлеу үшін бренд-менеджерлерді жалдауды жоспарлап отырған жоқ. Оның орнына ашық конкурс өткізбек. Сөйтіп, Россотрудничество арқылы ресейлік университеттерге оқуға түскен студенттер агенттіктің жаңа атауын ойлап табады.

ТМД аумағындағы жұмыс

Дәріс соңында Евгений Примаков "Россотрудничество" жаңа жобалармен айналысса да, ресейлік білімді алға ілгерілетуге үлес қосатынына сендірді.

"РФ президентінің жарлығына сәйкес, алдағы бірнеше жылда шетелдік студенттерді тегін оқыту квотасы 2 есе көбейеді. Қазір олардың жалпы саны 15 мыңды құрайды", - деді ол.

Сонымен бірге, агенттік Ресей және орыс тілімен байланысты білім беру жобаларын қолдауға ұмтылып отыр. Ол ірі университеттің немесе шағын ғана балабақшаның жобасы болуы мүмкін.

Бұдан бөлек,  Россотрудничество аналитикаға көбірек көңіл бөлмек. Бұл жастардың қызығушылығын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Бұл үшін агенттік өз сайтын түбегейлі өзгертпек.

23
Евгений Примаков

Россотрудничество жаңа жобаларды қолға алады Примаков

40
Бұл жоғары оқу орындарында оқуға берілетін квоталар ғана емес, өзге де білім жобалары болатыны айтылып отыр

НҰР-СҰЛТАН, 11 тамыз — Sputnik. Россотрудничество білім саласында жаңа жобаларды қолға алады. Бұл туралы ТМД істері жөніндегі федералды агенттіктің жетекшісі Евгений Примаков айтты.

"Білім саласында тың жобалар болады. Білім халықаралық дамуға қолдау көрсетудің маңызды салаларының бірі. Ресейдің ЖОО-лары беретін білім, әсіресе, ТМД елдерінде бәсекеге қабілетті", - деді ол. 

Оның айтуынша, білім жаңа мүмкіндіктер ашады.

"Көптеген адам үшін шет тілі әлеуметтік және экономикалық мүмкіндік ашатын біліктілік. Бұл дұрыс", - деді Примаков. 

Сондай-ақ, ол алдағы уақытта ресейлік тарап ұсынатын квоталар екі есеге артатынын жеткізді.

40
АҚШ-тың F-16 әскери ұшағы Ирактың Балада әскери базасында, архивтегі сурет

Иракта болған соғыстың әлемге қандай әсері тиді

0
Автор "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" кітабын жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған

АҚШ-тың қазіргі ұлттық апатына Ирактағы сәтсіз (немесе арандатқан) оқиғалар себеп болған: дәл қазір бұл айқын сериялар сияқты. Жақында Америкада жарық көрген кітапта 2003 жылдың наурызында Иракқа басқыншылық әрекетті бастау туралы шешімді кім және қалай қабылдағанын егжей-тегжейлі талданған.

Бұл кітап осынысымен ғана жақсы емес. Сонымен қатар бұл жерде сол кездегі басқарушы топ – Джордж Буш пен оның өзге де серіктестерінің бірегейсіздігі ғана емес деген тақырыпта арандату пікірталасын тудырды. "Ал бірегейсіздік қайдан пайда болады?" дегенге нақты себептер де бар.

Әңгіме ауаны Роберт Дрейпердің "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" (To Start a War, by Robert Draper) деп аталатын жұмысы туралы өрбімек. Автор осы кітапты жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған. Ол бұл кітапты жаза бастағанда, экс-президент онымен сөйлесуден бірден бас тартқан. Ал сол кездегі оның серіктестері бас тартпаған. Дрейпер шенеуніктерден алынып, сол уақыттарда жарияланған жүздеген сұхбаттарды жинақтады. Өйткені, бұл материалдар әрдайым оқуға жарамағанмен, өте пайдалы еді.

Ендеше, бұл мәселенің астарына америкалық азамат ретінде емес, адами көзқараспен үңілу керек. Ирактағы соғыс Америка мен әлемге не әкелді?

90-жылдардағы жағдай осы әлемді басқаратын жалғыз ғана держава бар деген елес кезді. Себебі, сол кездегі держава әлсіз қарсыласпен соғыста айқын жеңіске жете алатындығын әлемге көрсетті (өткен ғасырдың 60-70 жылдарындағы үндіқытайдағыдай емес). Бірақ мұндай жеңіс жеңімпазды жойып жібереді.

Мұндай жағдайда жақын одақтастар (Германия мен Франция), сондай-ақ мейірімді серіктестердің (Ресей) өзіндік көзқарасы болуы тиіс және қажет жағдайда Американы елемесе, ол орынды еді.

Америка өзінің барлық қаржылық және басқа да күштерімен бір елді (яғни Иракты) басып алу арқылы оны бақытқа кенелтіп, гүлдендіре алмады. Бұл әлемдегі ондаған мемлекетті дұрыс ой мен іс-әрекетке әкелуде АҚШ-тың (батыстың да) саяси және құндылықтар жүйесі экспортқа жарамсыз дегенді білдіреді. Яғни, бұл жерде Америкасыз өтіп қана қоймай, қажет болса айналып өту деген сөз.

Егер Ирак авантюрасы болмағанда – қазіргі қаржылық қиындықты айтпағанда, америкалық қоғамның, бүкіл басқару жүйесінің бүгінгідей бүлінуі мен идеологиялық күйреуі болмас па еді? Қалай болғанда да, Ирак мұнда айтарлықтай өзіндік үлесін қосты.

Дрейпердің кітабы бізге ең алдымен америкалық барлаудың деградациясына қатысты кездейсоқ сюжетті көрсетеді. 90-шы жылдардың соңында ЦРУ-дің бірнеше бөлікке бөлінуіне байланысты Билл Клинтон әкімшілігімен арада  проблемалар туындағаны белгілі болды. Бірақ содан кейін 2001 жылдың 11 қыркүйегінде террористік шабуыл болып және сол кездегі ведомство басшысы Джордж Тенет ықпалды жандандыруға үміттенді.

Айтпақшы, ЦРУ-дің 90-жылдардағы сәтсіздіктерінің өзіндік және әртүрлі себептері болды. Бірақ содан кейін күлкілі жағдай орын алды. Атап айтқанда, Таяу Шығыста (бүкіл Ирак тарихының нәтижелері бойынша белгілі болған) ақылды әрі қабілетті мамандардың жетіспеушілігі туындады. Содан кейін Тенеттен болмағанды болдыру талап етілді. Яғни, Ирак жетекшісі Саддам Хусейн 11 қыркүйектегі террорлық шабуылды ұйымдастырған "Аль-Каидамен"* құпия одақтас болғанын және АҚШ-қа қарсы жаппай қырып-жою қаруын дайындап жатқандығын дәлелдеуі керек.

Ал мұндай жағдайда нашар барлау қызметі өзін қалай ұстайды? Жалған деректер жасап, оған сенуді сұрайды. Айтпақшы, "Америкалық сайлауға Ресей араласты" деген ашық айыптауға негізделген жалған деректерді 2003 жылдармен салыстырып қарағанда жағдай әлі де өзгерген жоқ. Жалпылама түрде алғанда ақылды барлау қызметі мемлекет үшін көп ақша үнемдеп, ал ақымақ үлкен проблемалар туғызады.

Бірақ бір ведомствоның сәтсіздікке ұшырауы – мұның өзі ерекшелік. Егер Джордж Буш жеке өзі мен негізгі лауазымдарға тағайындаған адамдар ЦРУ-дан мұндай жалған ақпаратты талап етпегенде, Ирак апаты болмайтын еді. Осылайша, Теннет өзінің кеңсесін Саддамды АҚШ-қа қауіп төндіруші идеясын "халыққа сататын" агенттікке айналдырды. Бірақ оны сол дәуірдің барлық басты кейіпкерлері – қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц пен оның бастығы Дональд Рамсфелд, вице-президент Дик Чейни және ең алдымен президенттің өзі мәжбүрледі.

Мұны неліктен жасады? Өйткені, олар Американың кедергісіз басшылығы ретінде бүкіл әлемдегі жаһанданудың идеологтары болды. Олар сол бұрынғы лауазымдарында, 90-жылдардың соңында Конгрестің "Иракты азат ету актісін" қабылдауға қол жеткізді. Өздері комиссия құрып, іс жүзінде Ирактан келетін "қауіпті" ЦРУ байқамады деп айыптады (сонымен бірге Иран мен Солтүстік Корея да бар). Ал лаңкес террористер Нью-Йоркке соққы жасаған кезде ел басқарылмайтындай күйге душар болды.

Ал енді Бушқа келер болсақ, кітапта Саддам жай құбыжық еместігі және оны билікте қалдыру мүмкін емес екендігі айтылған.

Дрейпердің сөзіне қарағанда, әкімшілікте Иракта соғыс бастау туралы бір де бір пікірталас болмаған. Әңгіме, тек қана қашан және қалай болатыны туралы өрбіген.

Демек, идеялар алдын-ала іске асқан кезеңде, фактілер де оған сәйкес келуі керек. Олай болмаған жағдайда мемлекеттегі билеуші ​​таптың надандығы мен тозуы орын алады. Президенттер мен премьер-министрлерді немесе патшаларды қандай-да бір жолмен өзгерту мүмкін-ау, ал жалпы ұлтты ауыстыру қиын.

* – Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған террористік ұйым.

0
Кілт сөздер:
соғыс, Джордж Буш, АҚШ