Армения кемесі

Апатқа ұшыраған "Армения" кемесі: адам өлімі "Титаниктен" алты есе асып түседі

50
(Жаңартылды 11:56 30.04.2020)
1941 жылдың қарашасында немістердің шабуылынан суға батқан "Армения" кемесі Қара теңіз табанынан табылды

1941 жылдың күзінде Қырым жағалауына жақын жерде неміс ұшақтарының "Армения" ауруханалық кемесін қиратуы әскери қылмыс болып табылады, деп жазады әскери шолушы Александр Хроленко.

Іс жүзінде ешбір қаруланбаған кемеде он мыңға жуық адам болған. Олар жараланған Қызыл әскер сарбаздары, медицина қызметкерлері, әйелдер мен балалар еді. Осыншама адамның тек сегізі ғана аман қалды.

27 сәуір күні Ресей географиялық қоғамы "Армения" кемесі Қара теңіз түбінен табылды деп хабарлады. Кеме 1 500 метр тереңдікте, Ялта жағалауынан 15 миль (шамамен 28 шақырым) жерде жатыр. 

Үздіксіз ізденіс 35 жылдан астам уақытқа созылды. 1940 жылдардың аяғында Орталық әскери архивтегі "Армения" трагедиясына байланысты №19 іс зерттеушілерге қолжетімсіз болды. Жалғыз ғана географиялық анықтама 1991 жылы Қара теңіз флотының медициналық қызмет музейінен табылды. Онда Гурзуф поселкесіндегі Медведь тауының маңында болған әуе шабуылы туралы ақпарат жазылған. Алайда, теңіздегі үлкен тереңдіктер мен күрделі жер бедері іздеуді қиындатты.

Тіпті, "Титаник" пен "Бисмаркты" ашқан атақты америкалық Роберт Баллард өзінің барлық жоғары технологиялық жабдықтарымен "Арменияны" таба алмады. Әрине, көп жылдық ізденіс кемеде Қырым мұражайларының қазыналары қалғанымен емес, оған деген құрметпен борыш ретінде түсіндіріледі.

Санитарлық көліктің апатқа ұшырауы тарихтағы ең үлкен қайғылы оқиғалардың бірі болып саналады. Салыстыру үшін айтайық, "Титаниктегі" 1 500-ге жуық жолаушы, немістің "Бисмарк" кемесінде 2 100-ден астам адам опат болды. Ал "Арменияның" адам шығыны бірнеше есе көп (7-ден 10 мыңға дейін адам қаза тапқан, нақты көрсеткіш әлі анықталған жоқ). Осындай жағдайларын ескере отырып, санитарлық кеменің апатқа ұшырауы кітаптар мен фильмдерге лайық әрі оларды бүкіл адамзат білуі тиіс. Бұл әлемде екінші дүниежүзілік соғыстың қасіреті мен құрбандарын, фашистік Германияны жеңудегі Кеңес Одағының рөлін ұмытпау үшін керек.

Ешкім де ұмытылмайды

"Армения" санитарлық кемесінің корпусы қашықтан телебасқарылатын суасты көлігімен анықталғаннан кейін Новоресейлік әскери-теңіз базасының діни қызметкері Кирилл экипаж бен жолаушылардың қайтыс болған жерінде еске алу рәсімін өткізді. Сондай-ақ, әскери құрмет көрсетілді – суға гүл шоқтары қойылып, үш рет аспанға оқ атылды.

Теңіздегі жағдай мен қауіпті болжау мүмкін емес және теңіздегі соғыс одан да қатал. Егер кеме немесе қайық суық мезгілде жағадан алыс жерде апатқа ұшыраса, мұздай суда адамның тірі қалуы екіталай.

1941 жылдың қыркүйек айының соңында неміс әскерлері Перекопты басып алып, Қырымға кірді. Қызыл әскер Қара теңіз флотының басты базасы Севастопольге шегінді. Қараша айының басында артиллериялық шабуыл жасалып, қаланы қоршау басталды. Солай десек те, жаралылар мен әйелдерді және балаларды теңіз арқылы эвакуациялау мүмкін еді. Мұны жүзеге асыруды тәжірибелі капитан Владимир Плаушевскийдің басшылығымен "Армения" кемесінің экипажы қолға алды. Су ығыстыруы 6 мың тонна болатын ұзындығы 112 метрлік кеме бейбіт күнде 980 жолаушыға дейін тасымалдайтын.

1941 жылдың жазында "Армения" ауруханаға айналды. Ал тамыз айынан бастап Қызыл әскердің 15 мың жаралы жауынгері Қырымнан Үлкен жерге 15 рейспен тасымалданды. Соғыс жылдарында осылайша түрлендірілген кемелер Қара теңіздегі 412 мыңнан астам адамды эвакуациялады (құтқарды).

Медициналық кеме соңғы сапарына Севастопольден 6 қарашада шықты. Ол Туапсе қаласына 300-ге жуық жаралы жауынгерді, төрт әскери госпитальдің медициналық қызметкерлері мен бірнеше мың бейбіт тұрғынды жеткізуі тиіс еді. Түнде Ялтадан "Арменияға" тағы жүздеген адам мініп, 7 қараша күні таңертең екі күзет қайығымен бірге Кавказға бет алды.

Қырым жағалауынан 15 миль қашықтықта кемеге Люфтваффе Heinkel-111 (басқа ақпарат бойынша – Junkers 87) ұшағы шабуыл жасады. Қара теңіз флотының Күзет қайықтары мен көлік палубасындағы төрт зениттік зеңбірек кемені бомбалар мен торпедалардан құтқара алмады. Соққының күштілігі мен қираудың шапшаңдығы соншалық, "Армения" төрт минут ішінде су астына кетті. Мыңдаған адамның арасынан сегіз адам ғана аман қалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде халықаралық құқық заңы Қызыл крест ұйымының белгісі бар ауруханалық кемені атуға тыйым салды. Бірақ неміс ұшқыштары мұндай ережелерді елемеді. Гитлер әскері Қызыл әскер мен бейбіт тұрғындарды жою үшін соғыс жүргізді. 

"Армения" картада қалады

Балтық жағалауындағы зауытта жасалып, 1928 жылы іске қосылғаннан кейін "Армения" Қара теңіздегі ең үздік алты жолаушылар кемесінің қатарына енді. Жылдамдығы 14,5 узелмен (шамамен 27 км/сағ) жүретін әдемі әрі сенімді кеме 96 адамнан тұратын үлкен экипажпен ұзақ сапарларға (4 600 мильге дейін) шығатын. 

"Армения" кемесінің табылған корпусы әскери жерлеу орны деп жарияланатын болады. Солтүстік ендік бойынша 44 градус 15 минут, шығыс бойлық бойынша 34 градус 17 минут координаттық нүктелері теңіз картасына енгізіледі. Содан кейін осы маңнан өтетін Ресей әскери-теңіз күштерінің барлық кемесі жалауларын түсіріп, құрбан болғандарға әскери құрмет көрсетеді.

2020 жылғы экспедиция қорытындысы "Арменияның" соңғы күнін толық қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Ресей географиялық қоғамының суасты зерттеулер орталығы қазірдің өзінде кеменің тағдыры туралы деректі фильм түсіріп жатыр.

50
Кілт сөздер:
соғыс, Жеңіс күні, Ұлы Отан соғысы
зертхана, коронавирус

Эпидемиямен күрес халықаралық жарысқа айналды ма?

59
Коронавирус пандемиясы әлем экономикасын тізе бүктіргеннен кейін шамамен бір айдан соң саяси және медиа әлемінде вакцина-жарыс деп атауға сұранып тұрған халықаралық бәсекелестің жаңа "жанры" пайда болды

Коронавирустың ұжымдық Батысқа жасаған екі дүркін психологиялық жарақаты есебінен бұл жарыста жеңіске жету батыс қоғамы үшін тек саяси ғана емес, өзіне деген құрметті сақтап қалуға ықпал ететін бірбеткейлікке негізделді.

Гуманизмді жоғары қоятын кез келген адам үшін батыстың "вакцина-жарысына" деген қуатты құлшынысын түсіну қиын. Алайда, мұны АҚШ пен Ұлыбританияның басты индустриясы, яғни, саяси және коммерциялық пиар көзқарасымен түсіндіруге тырысып көруге болады.

Пиар-кеңістікте ұжымдық Батыс, соның ішінде, АҚШ пен Ұлыбритания бірнеше ауыр "коронавирустық соққы" алды. Біріншіден, анықталғандай, алыстағы Қытай эпидемияға тойтарыс беру ісінде сәтті шаралар қабылдап, тап болған проблеманы ертерек түйсінді және экономикалық шығынды тиімді шектей алды. Олардың жанында АҚШ пен Ұлыбритания да, сондай-ақ, Еуроодақтың кейбір елдері америкалық патриоттар үшін үлгі бола алмайды.

Келесі соққы Ресейде коронавирус салдарынан қайтыс болғандар санының аздығы және жаппай тестілеу шараларын жолға қоя білген шақта болды. Мұның барлығы батыстық БАҚ-тың "Ресей статистиканы бұрмалауда" деген секілді айыптауларды қарша боратуына алып келді. Міне, осы жағдайдың салдарынан, қажетті шығындар мен кез-келген қауіп-қатерге қарамастан, ұжымдық Батыс және батыстық бірқатар өр саясаткерлер үшін вакцинаны ойлап табуда алғашқы болу ел имиджі үшін аса маңызды болып отыр. Себебі, олар кезекті рет "АҚШ – әлемдегі нөмірі бірінші" екенін дәлелдеу керек.

Бірақ, америкалық БАҚ-тағы мақалаларға көз жүгіртсек, екіұдай сезім қалыптасады. Себебі, партиялық ұстанымына және Дональд Трампты жақтауы немесе даттауына қарай, кейбір редакциялар вакцинаны әзірлеумен айналысып жатқан америкалық компанияларға қолдау көрсетсе, кейбірі британдық, неміс, тіпті үндістандық компаниялар мен университеттерге қолдау көрсетуге дайын. Олардың пайымдауынша, "вакцина-жарыстағы" барлық сый-марапат "жөні түзу" кез келген мемлекетке бұйырса болғаны. Бастысы, "қарғыс атқыр Дональд Трамп режимі" саяси бонуссыз болуын қалайды.

Макродеңгейде де осы тектес дау бар. Кейбір неміс БАҚ-тарының бағалауы бойынша, НАТО немесе G7 бойынша өз серіктестерімен күш-қуатты үйлестірудің орнына, ресми Вашингтон антикоронавирустық маңызды әзірлемелері бар биотехнологиялық компанияны Германиядан АҚШ-қа "жер аударғысы" келген.

Сол себепті, Ресей немесе Қытай коронавирусқа қарсы вакцинаны ойлап табуға және оны жаппай қолдануға жақын қалды деген сыңайлы ақпараттар батыстық ақпарат көздерін есеңгіреткен үстіне есеңгіретіп жатқаны анық.

Осы жылдың күз мезгілінде медиктерді жаппай вакцинациялау жөніндегі ресейлік жоспар мен қытайлардың вакцинаны сәтті сынақтан өткізгені туралы ақпаратқа The Wall Street Journal басылымында шыққан америкалық бас инфекционистің ұстанымын мысал ретінде келтіруге болады:

"АҚШ-тың инфекциялық аурулар жөніндегі бас сарапшысы дәрігер Энтони Фаучи конгрестің COVID-19 жөніндегі шағын комитеттің тыңдауында АҚШ Қытай немесе Ресейде әзірленген вакциналарды қолданбауы ықтимал екенін мәлімдеді. "Орыстар немесе қытайлар вакцинаны біреуге егуден бұрын оны тестілеуден өткізеді деп үміттенемін", - деді ол. – Тестілеу жүргізгенге дейін аталған вакцинаны ел арасында таратуға дайын екендігін мәлімдеу проблемаға алып келері анық". Фаучи АҚШ вакцинаны осы жылдың соңына қарай алатынын мәлімдеді.

Bloomberg ақпарат агенттігі келтірген түрлі елдерден жеткізілетін ықтимал вакциналардың салыстырмалы талдауы бойынша Фаучидің америкалық Moderna компаниясының өніміне иек артып отырғаны байқалады. Алайда, мақала жазылған сәтте Bloomberg трекерінде ресейлік әзірлемелер болған жоқ. Бұл батыстық оқырманның түйсігінде ресейлік вакцина ауадан пайда болғандай сипат қалдыруы мүмкін.

"Вакцина-жарыстың" одан әрі қалай өрбитінін қазірден болжауға болады: ресейлік немесе қытайлық вакциналарды адам өміріне қауіпті деп танып, мұны фейк ақпараттармен негіздеуге тырысады. Ал, мұндай жалған жаңалыққа ә дегеннен сене қоймайтын аудитория үшін вакцина жарамды болғанымен, орыстар оны қытайлық, ирандық, ресейлік хакерлердің көмегімен ұрланған мәліметтер арқылы жасады дегенді алға тартпақ. Сонымен қатар, Ресей мен Қытайды "вакциналық ұлтшылдыққа" жол берді және эпидемиямен күресті халықаралық жарысқа айналдырып жіберді деп айыптап, Бейжің мен Мәскеуге тәуелді болмас үшін америкалық өндірістегі вакцинаны дайындау қажеттілігін де қоса насихаттайтын болады.

Мұндай әдістің салдарынан батыстық медиа "машина" өз аудиториясының сенімін жоғалтуын жалғастыра бермек. Мұның ақыры ресейлік және қытайлық жалған ақпаратпен күресуге шақыратын баспасөз конференцияларына және тиісті америкалық және еуропалық құрылымдардан беделді қалпына келтіру үшін бюджет бөлуін талап етуіне алып келеді. Ал, сенім деген шыны секілді өте нәзік дүние. Қалпына келуі екіталай.

59
АҚШ доллары

Долларға қауіп төніп тұр ма?

1215
Өзінің саяси ықпалымен және әлемнің түрлі елдеріндегі лауазымды шенеуніктер оның бұрынғы қызметкерлері болып табылуымен танымал ірі америкалық банк ешкім күтпеген мәлімдеме жасады: доллардың басты әлемдік валюта мәртебесі аяқталуы мүмкін

Goldman Sachs – бір триллион активтерді басқаратын, Уолл-стритте үлкен құрметке ие, өз қызметкерлерін АҚШ Қаржы министрлігіне жоғары қызметке тұрғыза алатын, сондай-ақ, "кальмар-вампир" корпоративтік лақап атына ие қаржы құрылымдары ортасында кеңінен танымал мекеме. Аталған лақап ат бұл банкке 2008 жылғы дағдарыстан кейін зерттеуші-журналист Мэтт Тайббидің арқасында "жабысып" қалды. "Әлемдегі ең ірі инвестициялық банк – ақшаның иісі шыққан жерген өзінің қанды шұңғысын аяусыз тығатын алып кальмар-вампир" деп жазды журналист 2010 жылы The Rolling Ston журналындағы зерттеуінде, деп жазады РИА Новости.

Жоғарыда аталған себептердің негізінде айтсақ, "кальмар-вампир" қандай да бір мәлімдеме жасаған кезде, әсіресе, оның бағалауы мейнстримдік медиатоптың түсінігіне қайшы келетін болса, онда банк болжамына құлақ асуға болады. Доллардың әлемдік валюта ретіндегі рөліне қатысты дәл осы америкалық банктің сын айтуы екі есе таңғалдырар жайт болып тұр. Себебі, АҚШ-тағы жаһандық қаржы құрылымдарының өзінде көзге ұрарлық патриотизм бар болады.

Қандай да бір ұғымда Goldman Sachs банкін Америка деп, ал, нақтырақ айтсақ – заманауи әрі қаржы манипуляциясына тереңдеп кеткен Америка деп қарастыруға болады. Бір кездері Құрама Штаттардың сивмолы банк емес, General Motors өнеркәсіптік корпорациясы болатын. Бұл корпорация жөнінде Вильсон былай деген еді: "General Motors үшін жақсының барлығы Америка үшін де жақсы". Қазір символ ретінде өндірістік бірлестікті емес, өз логотипін мерзімді түрде азшылықтардың түсіне өзгертіп отыратын, бейморальді, бірақ, ықпалды беделге ие және Американың келешегіне едәуір ықпал ете алатын америкалық валютаның келешегі қазіргі проблемасы болып отырған дәл осындай инвестициялық банкті атауға болады.

Америкалық қаржы ақпаратының агенттігі Bloomberg беделді банктің қорқынышы жайлы былай деп жазды: "Goldman Sachs Group Inc. АҚШ-тағы инфляция жайына қатысты аяқасты үдеген мазасыздануына көңіл аударды және ол доллар өзінің әлемдік резервтік валюта беделінен айырылып қалу қаупі бар екені жайлы батыл ескерту жасады".

Конгресс пандемиядан оңбай қалған экономиканы қолдау үшін кезекті фискальдік ынталандыруларға жақындап қалса, Федералдық резерв осы жылы өз теңгерімін шамамен 2,8 трлн долларға ұлғайтты. Goldman стратегтері АҚШ саясаты "валютаның құнсыздануына қауіп төндіріп тұрғанын және бұл доллардың әлем нарығында басымды күшке ие мәртебесінің аяқталуына алып келуі мүмкін екенін ескертті".

Goldman Sachs сарапшылары болжамының туралығын мойындау керек: көктемгі эпидемия кезінде АҚШ бюджеті мен қаржы нарықтарын қолдау үшін АҚШ ФРЖ баспа станогі негізгі жүктемеден тыс жұмыстарды бастаған және конгресс пен сенат экономикаға бюджеттік салым мен тапшылықтың ілеспелі ұлғаюы туралы ойланып жатқанда, банк клиенттермен арнайы жиын өткізіп, алдағы инфляцияның қаупі тұрған шақта долларды алтынға айырбастау қажеттілігі жайлы хабардар етіп отырды. Қазір банк дәл сол проблеманы үлкен аудиторияға шығаруды ұйғарды. Бұл ойы сәтті жүзеге асты десек болады. Себебі, доллардың ғаламшардағы басты валюта мәртебесінен айырылу қаупі туралы әлемнің барлық жетекші БАҚ-тары жарыса жазды.

Алайда, бірқатар басылымдар мен медиакомментаторлар атап өткендей, "қаржы орталарының басым бөлігінде бұл пікір әлі де азшылдық деңгейінде тұр және Goldman сарапшылары доллардың өз мәртебесінен айырылуы міндетті түрде орын алады деген жоқ".

Barclays британдық банкінің Солтүстік және Оңтүстік Америкадағы валюталық сауда басшысы Майкл Крупкин мәлімдегендей, осы тектес ұстаным "капитал нарығының тереңдігі мен АҚШ долларында жүзеге асырылатын жаһандық транзакциялардың көлемін ескере отырып, АҚШ доллары өзінің резервтік валюта мәртебесінен айырылуға бір қадам да жақындаған жоқ".

Мәселе дәл осы ұстанымды америкалық аналитика қауымдастығының басшылыққа алуы тым кеш қол сермеуге алып келетінінде болып тұр. Яғни, америкалық валютаның басымдығына негізделген әлемдік жүйені бөлшектенуі не аяқталады, не қайта орнына келмес деңгейде болады.

Доллар жүйесі өз сыншыларына қарағанда ғұмырлы болатынының тағы бір дәлелі ретінде оның 2008-2009 жылдары Федералдық резервтің тоқтаусыз ақша басуынан да аман қалғанын айтуға болады. Алайда, баспа станогінің қазіргі жұмысын алдыңғы дағдарыс кезіндегі қарқынмен салыстыруға келмейді және 2008-2009 жылдары АҚШ бірполярлы әлемнің мінсіз көшбасшысы еді.

Қазіргі жағдай мүлде бөлек болып тұр: америкалық қалалар өртеніп жатыр, елдегі қос жетекші партия алдағы президент сайлауының нәтижесін мойындамайтыны және азаматтық соғыс қаупі жайлы мәлімдеуде, ал, бірполярлы мемлекет бүгінде жоқ. Мәселе басқада – АҚШ пен Қытай арасында басталған 2.0 соғысы қандай сипатта болмақ?..

Кемеңгер әрі ақпаратқа қанық "кальмар-вампир" тектен-тек дабыл қағып жатқан жоқ. Ол соңғы 50 жыл бойы АҚШ-қа үлкен артықшылық беріп келген жүйені қорғауға және бюджеттік тәртіпке шақырып жатыр. Ықпалды банктің бұл ескертуі естір құлаққа жетері анық. Алайда, доллардың әлем валютасы дәрежесін сақтап қалу үшін америкалық саясаткерлердің батыл шара қабылдайтыны күмән тудырып отыр.

1215
Теңге, архивтегі фото

Еңбек министрлігі 21 250 теңгеге қатысты ақпарат жариялады

474
(Жаңартылды 21:23 05.08.2020)
Жақын арада ақшалай қаражат азаматтардың шоттарына аударылады, деп хабарлады еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі

НҰР-СҰЛТАН, 5 тамыз – Sputnik. Қазақстан аумағында карантиннің 2 аптаға созылуына байланысты біржолғы төлем алатын 969,5 мың адамға қосымша 21 250 теңге төленді.

"Осы бағыттағы жұмыс жалғасып жатыр. Жақын арада ақшалай қаражат азаматтардың шоттарына аударылады", - деп хабарлады еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі.

Бұған дейін хабарланғандай, 2020 жылдың шілдесінде Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан біржолғы төлем алған қазақстандықтарға карантиннің ұзартылуына байланысты қосымша ақы автоматты түрде тағайындалады. Қайта өтініш берудің қажеті жоқ.

Карантин ұзартылғаннан кейін біржолғы төлем тағайындауға алғаш рет өтініш берген азаматтарға төлем 1,5 ең төменгі жалақы немесе 63 750 теңге (42 500 + 21 250 теңге) мөлшерінде тағайындалады.

Өтініш 2020 жылдың 1 қыркүйегіне дейін қабылданады.

Оқи отырыңыз: Ақорданың маңына жиналған бір топ адам кредиттің кешірілуін талап етті 

Айта кетейік, шілде айына 42 500 теңге мөлшерінде біржолғы төлем тағайындауға азаматтардан 2,4 миллионнан астам өтініш қабылданды. Төлем 2 миллион 201 мың адамға тағайындалып, оның 2 миллион 182 мыңына ақша түсті.   

Ал 42 500 теңге төлем алуға өтінімдер бірнеше жолмен қабылданады. 2,4 миллионнан астам өтінімнің ішінде 835,5 мың адам проактивті форматта төлем тағайындауға келісім берді.

"Тағы 621,4 мың адам Egov.kz порталы және telegram-боттар, 358,7 мың адам 42500.enbek.kz порталы, 634,8 мың адам екінші деңгейлі банктердің мобильдік қосымшалары мен интернет-ресурстары арқылы өтініш берген", - деп нақтылады ведомство.

474
Тақырып бойынша
Қазақстанда 1 тамыздан бастап не өзгереді
"Қалай құдайдан қорықпайды?": Әбілдина кімге сенуге болмайтынын айтты
Депутат 42 500 теңге төлеуге қатысты тың ұсыныс жасады
Министрлік тамыз айында кімдер 63 мың теңге алатынын айтты
Қазақстанда қанша адамға 21 250 теңге берілетіні белгілі болды