Жеңіс парады

Тарихты қайта жазу кімге керек?

424
АҚШ-тағы ескерткіштерді құлату эпидемиясына қатысты пікір білдірген көптеген зерттеушілер мұны тарихты жаппай қайта жазу деп атап отыр

Алайда, өткен дәуірдің куәгерлерімен күресіп жатқан белсенділердің негізінен ештеңені де қайта жазып жатпағанын сіз бен біз жақсы түсінеміз. Себебі, олардың тарих жайлы түсінігі күмән тудырады. Әйтпесе, жазушы Мигель Сервантестің Сан-Францискодағы ескерткішін қиратуы америкалық хунвейбиндердің қаламгерді кезекті конкискадор ретінде қабылдауының "жемісі" демеске амал жоқ, деп жазады РИА Новости. 

Сондай-ақ, Демократиялық партияның негізін қалаушылардың бірі Эндрю Джексонның мінсіз мүсініне нұқсан келтірмек болғандар дәл осы партия үміткеріне дауыс бермекші азаматтар екені тіпті ақылға қонымсыз. Тарихты орындаушылар емес, акцияларға идеологиялық қолдауды қамтамасыз етіп жатқандар қайта жазып жатыр. Бұл ойлары жүзеге асып жатқанын мойындамасқа шара жоқ.

Sputnik.Пікір тапсырысы бойынша IFop атты француздардың танымал әлеуметтік компаниясы жақында жүргізген сауалнама америкалықтардың тарихқа деген нигилистикалық қарым-қатынасы алдыңғы ғасырдың оқиғаларына ғана қатысты емес екенін көрсетті. Мысалы, сауалнамаға сәйкес, америкалықтардың үштен біріне жуығы Еуропадағы Жеңіс күні – 8 мамырда қандай мерекені тойлайтындарынан бейхабар. Ал, олардың 11%-ы Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Ресейге қарсы соғысты деп пайымдайды.  

Егер, осы зерттеуге зер салсақ, америкалық жастардың (ескерткіштермен "шайқасып" жүргендердің басым бөлігін осылар құрайды) арасында өз тарихын білу деңгейі басқа буынмен салыстырғанда ең төменгі деңгейде тұрғаны анықталды. Осылайша, 18 бен 24 жас аралығындағылардың 21%-ы АҚШ Ресеймен соғысқанына кәміл сенімді болса, 13%-ы Қытайға қарсылық көрсетті деп ойлайды. 65 жастан жоғары азаматтардың арасында мұндай пікірдегілер сәйкесінше тек 7 және 2%-ды құрады.

Бұл дегеніміз, қазіргі жас буынның өсуі және егде жастағылардың азаюына байланысты ата-бабасы кейбір одақтастарымен бірігіп (еске салсақ, жақында ғана Ақ үй олардың арасынан тек Ұлыбританияны атады), Мәскеу мен Бейжіңді басып алмақшы болғанына сенімді америкалықтар саны күннен күнге артатынын білдіреді. Қарсыластарға қатысты пікір антиресейлік және антиқытайлық науқанның даму деңгейіне , сондай-ақ Голливуд "негізгі жау" ретінде кімді көрсететініне қарай өзгеретіні анық.

Соңғысы, әрине, тек АҚШ жастарына ғана қатысты емес. Нацизмді талқандауға кімнің көп үлес қосқанына қатысты француздардың арасындағы қоғамдық пікірдің айтарлықтай түрленуі де сөзіміздің қарапайым мысалы бола алады. 1945 жылы олардың басым көпшілігі (57%) КСРО-ны және небәрі 20%-ы АҚШ-ты атаған. Себебі, еуропалықтар ол кезеңді өз басынан өткеріп, барлығын өз көзімен көрді.

Ал 2015 жылы аталған IFop компаниясы жүргізген сауалнама нәтижесі 70 жыл ішінде пікір күрт өзгергенін анықтады: ендігі ретте француздардың 54%-ы негізгі жеңімпаз ретінде Американы атаса, небәрі 23%-ы Кеңес Одағын көрсеткен. Мұнда да үрдіс көрініп тұр: аудитория неғұрлым жас болса, америкалықтардың Жеңіске жетудегі үлесі соғұрлым жоғары бағалануда. Тіпті, жас француздардың кейбір бөлігі Гитлерді Париж кинотеатрында Бред Питт талқандады деп сенімді айта алады деген күдік те жоқ емес.

Процесс тоқтап қалған жоқ. Бұл үрдіс күні бүгінге дейін жалғасып жатыр. 2015 және 2020 жылдары (сәйкесінше, Жеңістің 70 және 75 жылдығына орай) YouGov британиялық социологиялық фирмасы жүргізген қос сауалнаманы салыстыру нәтижесі Кеңес Одағын нацизмге қарсы күрестегі негізгі жеңімпаз деп санайтындар Батыстың басым елдерінде бәсеңдеп бара жатқанын анықтады. Барлығымызға түсінікті себептер бойынша бұл жөніндегі тарих немістерде сақталған. Әйтсе де, келе-келе Германияда да америкалықтар бірінші орынға шықты: 2015 жылы сауалнамаға қатысқан Германия азаматтарының 37%-ы нацизмге қарсы соғыста елеулі үлес қосқан АҚШ десе, 27%-ы КСРО-ны атады. Арада небәрі бес жыл өткенде бірінші және екінші нұсқа арасындағы айырмашылық айтарлықтай артып, сәйкесінше 43% және 21%-ды құрап отыр.

Шындығында, бұқара түсінігі мен санасында Екінші дүниежүзілік соғыс тарихын кезеңді, жоспарлы әрі біртіндеп қайта жазу деген осы. Бұл құбылыстың заманауи саяси даму үшін қаншалықты қауіпті екенін Владимир Путин Ұлы Жеңістің 75 жылдығына арналған өз мақаласында атап көрсетті: "Ең алдымен Екінші дүниежүзілік соғыс пен оның аяқталуы тақырыбына қатысты қазіргі уақытта Батыста болып жатқан тарихи ревизионизм 1945 жылы Ялта және Сан-Франциско конференцияларында негізі салынған бейбіт даму ұстанымдары ұғымын дөрекі бұрмалауымен қауіпті".

Назар аударсаңыз, антиресейлік үгіт-насихатты үздіксіз өршітуді жолға қойғандар үшін бұл мақала ауыр соққы болды. Анығында, Ресей президенті тарихты қайта жазуды доғаруға шақырған нақты әрі екіұдай мағынасы жоқ үндеуін көріп отырмыз. Бірақ, CNN ақпаратты аударып-төңкеріп, "Путин Екінші дүниежүзілік соғыс тарихын қайта жазуда" деген тақырыппен материал әзірледі.

Британиялық танымал колумнист Эдвард Лукас та дәл осындай әдісті қолдануда. RT оны тұрақты түрде ғаламшардың үздік 10 русофобтары қатарына қосып келеді. The Times басылымында ол Путинді тарих ревизионисті деп атап көрсеткен. Дәл осы тезисті СЕРА Еуропа саясатының талдау орталығы сайтында тағы қайталады. Мұның барлығы президенттің ревизионизмнің қауіптілігі және одан бас тарту турасындағы тікелей үндеуінен кейін орын аоып отыр. Жоғарыдағы сауалнаманың салыстырмалы мәліметтері шынтуайтында кім және қай бағытта тарихты қайта жазып жатқанының дәлелі болып тұр емес пе?

Штаттағы "кремльтанушылардың" мұнша ашулануы түсінікті. Себебі, олардың бастығы машығы – барлық фронтта (идеологиялық, саяси, тарихи) Ресейге қарсы күрес жүргізу болып табылады. Бұл орайда аталған СЕРА орталығының жетекші аналитигі Януш Бугайскийдің Ресей Федерациясын ыдырату жөнінде өткен жылы Вашингтонға берген достық кеңестерін еске алсақ жеткілікті.

Дәл осы себепті мұндай адамдар мен институттар үшін жаһандық тарихты қайта жазу бойынша соңғы онжылдық үрдісін ұстап тұру аса маңызды. Яғни, қараны ақ деп, соғыста жеңілгендерді жеңімпаздарға теңестіру, тарихи естеліктерді қаз-қалпында сақтауға шақыруды "тарихты қайта жазу" деп ұсынуға барын салады.

424
АҚШ-тың F-16 әскери ұшағы Ирактың Балада әскери базасында, архивтегі сурет

Иракта болған соғыстың әлемге қандай әсері тиді

55
Автор "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" кітабын жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған

АҚШ-тың қазіргі ұлттық апатына Ирактағы сәтсіз (немесе арандатқан) оқиғалар себеп болған: дәл қазір бұл айқын сериялар сияқты. Жақында Америкада жарық көрген кітапта 2003 жылдың наурызында Иракқа басқыншылық әрекетті бастау туралы шешімді кім және қалай қабылдағанын егжей-тегжейлі талданған.

Бұл кітап осынысымен ғана жақсы емес. Сонымен қатар бұл жерде сол кездегі басқарушы топ – Джордж Буш пен оның өзге де серіктестерінің бірегейсіздігі ғана емес деген тақырыпта арандату пікірталасын тудырды. "Ал бірегейсіздік қайдан пайда болады?" дегенге нақты себептер де бар.

Әңгіме ауаны Роберт Дрейпердің "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" (To Start a War, by Robert Draper) деп аталатын жұмысы туралы өрбімек. Автор осы кітапты жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған. Ол бұл кітапты жаза бастағанда, экс-президент онымен сөйлесуден бірден бас тартқан. Ал сол кездегі оның серіктестері бас тартпаған. Дрейпер шенеуніктерден алынып, сол уақыттарда жарияланған жүздеген сұхбаттарды жинақтады. Өйткені, бұл материалдар әрдайым оқуға жарамағанмен, өте пайдалы еді.

Ендеше, бұл мәселенің астарына америкалық азамат ретінде емес, адами көзқараспен үңілу керек. Ирактағы соғыс Америка мен әлемге не әкелді?

90-жылдардағы жағдай осы әлемді басқаратын жалғыз ғана держава бар деген елес кезді. Себебі, сол кездегі держава әлсіз қарсыласпен соғыста айқын жеңіске жете алатындығын әлемге көрсетті (өткен ғасырдың 60-70 жылдарындағы үндіқытайдағыдай емес). Бірақ мұндай жеңіс жеңімпазды жойып жібереді.

Мұндай жағдайда жақын одақтастар (Германия мен Франция), сондай-ақ мейірімді серіктестердің (Ресей) өзіндік көзқарасы болуы тиіс және қажет жағдайда Американы елемесе, ол орынды еді.

Америка өзінің барлық қаржылық және басқа да күштерімен бір елді (яғни Иракты) басып алу арқылы оны бақытқа кенелтіп, гүлдендіре алмады. Бұл әлемдегі ондаған мемлекетті дұрыс ой мен іс-әрекетке әкелуде АҚШ-тың (батыстың да) саяси және құндылықтар жүйесі экспортқа жарамсыз дегенді білдіреді. Яғни, бұл жерде Америкасыз өтіп қана қоймай, қажет болса айналып өту деген сөз.

Егер Ирак авантюрасы болмағанда – қазіргі қаржылық қиындықты айтпағанда, америкалық қоғамның, бүкіл басқару жүйесінің бүгінгідей бүлінуі мен идеологиялық күйреуі болмас па еді? Қалай болғанда да, Ирак мұнда айтарлықтай өзіндік үлесін қосты.

Дрейпердің кітабы бізге ең алдымен америкалық барлаудың деградациясына қатысты кездейсоқ сюжетті көрсетеді. 90-шы жылдардың соңында ЦРУ-дің бірнеше бөлікке бөлінуіне байланысты Билл Клинтон әкімшілігімен арада  проблемалар туындағаны белгілі болды. Бірақ содан кейін 2001 жылдың 11 қыркүйегінде террористік шабуыл болып және сол кездегі ведомство басшысы Джордж Тенет ықпалды жандандыруға үміттенді.

Айтпақшы, ЦРУ-дің 90-жылдардағы сәтсіздіктерінің өзіндік және әртүрлі себептері болды. Бірақ содан кейін күлкілі жағдай орын алды. Атап айтқанда, Таяу Шығыста (бүкіл Ирак тарихының нәтижелері бойынша белгілі болған) ақылды әрі қабілетті мамандардың жетіспеушілігі туындады. Содан кейін Тенеттен болмағанды болдыру талап етілді. Яғни, Ирак жетекшісі Саддам Хусейн 11 қыркүйектегі террорлық шабуылды ұйымдастырған "Аль-Каидамен"* құпия одақтас болғанын және АҚШ-қа қарсы жаппай қырып-жою қаруын дайындап жатқандығын дәлелдеуі керек.

Ал мұндай жағдайда нашар барлау қызметі өзін қалай ұстайды? Жалған деректер жасап, оған сенуді сұрайды. Айтпақшы, "Америкалық сайлауға Ресей араласты" деген ашық айыптауға негізделген жалған деректерді 2003 жылдармен салыстырып қарағанда жағдай әлі де өзгерген жоқ. Жалпылама түрде алғанда ақылды барлау қызметі мемлекет үшін көп ақша үнемдеп, ал ақымақ үлкен проблемалар туғызады.

Бірақ бір ведомствоның сәтсіздікке ұшырауы – мұның өзі ерекшелік. Егер Джордж Буш жеке өзі мен негізгі лауазымдарға тағайындаған адамдар ЦРУ-дан мұндай жалған ақпаратты талап етпегенде, Ирак апаты болмайтын еді. Осылайша, Теннет өзінің кеңсесін Саддамды АҚШ-қа қауіп төндіруші идеясын "халыққа сататын" агенттікке айналдырды. Бірақ оны сол дәуірдің барлық басты кейіпкерлері – қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц пен оның бастығы Дональд Рамсфелд, вице-президент Дик Чейни және ең алдымен президенттің өзі мәжбүрледі.

Мұны неліктен жасады? Өйткені, олар Американың кедергісіз басшылығы ретінде бүкіл әлемдегі жаһанданудың идеологтары болды. Олар сол бұрынғы лауазымдарында, 90-жылдардың соңында Конгрестің "Иракты азат ету актісін" қабылдауға қол жеткізді. Өздері комиссия құрып, іс жүзінде Ирактан келетін "қауіпті" ЦРУ байқамады деп айыптады (сонымен бірге Иран мен Солтүстік Корея да бар). Ал лаңкес террористер Нью-Йоркке соққы жасаған кезде ел басқарылмайтындай күйге душар болды.

Ал енді Бушқа келер болсақ, кітапта Саддам жай құбыжық еместігі және оны билікте қалдыру мүмкін емес екендігі айтылған.

Дрейпердің сөзіне қарағанда, әкімшілікте Иракта соғыс бастау туралы бір де бір пікірталас болмаған. Әңгіме, тек қана қашан және қалай болатыны туралы өрбіген.

Демек, идеялар алдын-ала іске асқан кезеңде, фактілер де оған сәйкес келуі керек. Олай болмаған жағдайда мемлекеттегі билеуші ​​таптың надандығы мен тозуы орын алады. Президенттер мен премьер-министрлерді немесе патшаларды қандай-да бір жолмен өзгерту мүмкін-ау, ал жалпы ұлтты ауыстыру қиын.

* – Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған террористік ұйым.

55
Кілт сөздер:
соғыс, Джордж Буш, АҚШ
Элерон ұшқышсыз ұшу аппараты, архивтегі сурет

Ресейлік "Охотник" АҚШ-ты алаңдатып отыр

249
АҚШ ӘӘК ауыр ұшқышсыз ұшу аппараттары "үшінші әлем" елдеріндегі көтерілісшілермен күресуге ғана арналған болса, Ресей жасанды интеллекті және Су-57-мен өзара әрекеттесе алатын 5-ші буын жойғыштарын дайындап жатыр

Ресейдің жоғары технологиялық қару-жарақ саласындағы жетістіктері батыстық "серіктестерін" қатты алаңдатқаны соншалық, беделді Forbes журналының өзін 7 тамызда негізгі тақырыбынан ауытқып, ресейлік S-70 ауыр ұшқышсыз ұшу аппаратын АҚШ-тың балама аппараттарымен салыстырумен айналысты.

Америкалық басылым атап өткендей, АҚШ ӘӘК-ге тиесілі MQ-9 Reaper аппаратына қарағанда, ресейлік барлау-соққы жасау дроны көтерілісшілермен күресуге емес, ауқымды әскери қақтығыстарға арналған. Ол барлау құралдары мен 6 тоннадан астам бомба немесе "жер-әуе" және "әуе-әуе" зымырандарын 5 мыңнан астам шақырымға тасымалдау мүмкіндігіне ие. "Охотник" қашықтық пен қарулану түрлілігі бойынша "теңдесі жоқ мүмкіндіктерге" ие. Оның сыртқы түрі X-47B NorthropGrumman жобасына ұқсас болғанымен, жолы басқа. "Охотник" ұшқышсыз ұшатын соққы жасаушы аппаратын дайындауды жеделдету жоспары жарияланып, сериялық жеткізулер 2024 жылы басталатыны мәлім болды.

АҚШ-тың балама жобасы тұралап қалды. Американың Х-47В ұшқышсыз ұшу аппаратының бірінші рет әуеге көтерілуі 2011 жылы жүзеге асты. Бұл кезде "Сухой" корпорациясы "Охотникті" енді ғана әзірлеп бастаған болатын. Пентагон аппаратының бейімделу бағдарламасын әскери-теңіз күштері үшін – UCLASS – 2013 жылы іске қосты. Машинаның дайындығына 2020 жылы қол жетеді деген мақсат болды. Осыған қатысушы төрт компания 15 миллион доллардан алғанын да айтпай кету жарамас. 2015 жылы ӘТК мамандары палубалық соққы дронының қажеттілігіне күмән келтіре бастады. Одан соң іс құрдымға кетті. UCLASS бағдарламасы аясында ұшқышсыз ұшу аппаратының мәртебесі соққы жасаудан барлаушыға дейін төмендей берді де, соңында жанармай жеткізуші деңгейінде қалды.

Қазір АҚШ ӘӘК 450 килограмм пайдалы жүктемені ғана көтере алатын -28 Valkyrie  соққы аппаратын сынауды ақырындап жүзеге асыруда. Бірақ, беделді басылым америкалықтардың ұшқышсыз ұшу аппараттарын әзірлеуде Ресейден кейін келе жатқанын мойындауға мәжбүр.

Жауынгерлік интеллектуал

Бұған дейін америкалық TheDrive басылымы да ресейлік ұшқышсыз ұшу аппаратына арнап бірқатар мақала жариялаған болатын: "Охотник" жойғыш аппаратқа ұқсайды және оның көлемі де ауқымды – қанаттарының құлашы 62 фут болатын ұзындығы 38 футты құрайды. Оның көлемі қару-жарақты ішіне орналастыруға, конструкциясы дыбыстан жоғары жылдамдықта ұшуға мүмкіндік береді және ол Су-57 басқарылатын жойғышымен байланыста әрекет етеді.

Мұндай қызығушылықтың болуы заңдылық. Себебі, барлау-соққы жасауды жүзеге асыратын ауыр ұшқышсыз ұшу аппараттарын дайындайтын елдер саны аз. Ал ұшқышсыз ұшу аппараттарын 5-ші буын жойғыштарымен біріктіру технологиясын әлі ешкім меңгерген жоқ. Сондықтан, бұл істе Ресейдің бірінші болуы ықтимал.

"Охотниктің" нақты сипаттамасы, әскери тағайындамасы, жабдықталуы мен қарулануы көп уақыт бойы құпия күйде болады. Ол қарсыластың зымырандық ұшу жүйесінің көзіне түсу деңгейін айтарлықтай төмендедетін композиттік материалдарды қолдану арқылы "ұшатын қанат" сызбасы бойынша дайындалғаны белгілі. 5-6 тоннаға дейінгі жүкті көтере алады. Ұшу массасы – 20 тоннаға дейін.

Сонымен қатар, "Охотник" және осы топтағы басқа да аппараттарға жасанды интеллект жүйесі қосылуда. Су-57 жойғыштарымен ықпалдастырылуы "ақылды" ҰҰА бағасын асырып, сұраныстың артуына себепші болатыны анық. Себебі, Су-57 4000 киломтер қашықтықта әуедегі және жердегі нысандарды анықтай алады, 62-ге дейінгі нысанға ілесіп, соққы жасайтын ҰҰА-ға бағдар бере алады.

Ауыр соққы жасаушы және барлаушы ұшқышсыз ұшу аппараттары Ресейдің әскери-әуе күштері мен әуе-ғарыштық күштерінде қызмет етуге жарамды. Сол сияқты, келешекте авиатасымалдаушы кемелерде "Охотник" пен модификацияланған Су-57 бірге орналастырылып, әскери тапсырмаларды бірлесіп орындай алады.

Бірінші оқ атуға дейін ұшатындар

7 тамыз күні АҚШ әскери-әуе күштері Невада штатында F-22 Raptors пен F-35A JointStrikeFighter стелс-жойғышы, көзге көрінбейтін B-2A Spirit бомбалаушысы, RQ-170 Sentinel стелс-дроны, сондай-ақ, F-15E StrikeEagle жойғыштары мен EA-18G Growler ВМС радиоэлектронды күрес ұшағының қатысуымен болған үш күндік оқу-жаттығудың аяқталғанын мәлімдеді. Құны 1,4 млн долларды құрайтын бұл шара АҚШ-тың Солтүстік және Оңтүстік Америкада қазіргі уақытта жоқ жоғары технологиялық қарсыласының шабуылына қарсы ауқымды дайындық секілді көрінеді.

Маневр кезінде ұшақтар эшелеондалған ӘШҚ аумағына жасырын енуді, радиоэлектронды бәсеңдету мен қарсыластың қорғаныс құралдары мен жүйесін жоюды жүзеге асырды. Бұл не нәрсеге дайындық екенін болжау қиын емес. Себебі, өткен жылдың қыркүйек айында АҚШ ӘӘК-нің Еуропадағы қолбасшысы Джеффри Харриган Пентагон Калининград облысындағы көпқабатты әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесіне шабуыл жасауға дайындалып жатқанын мәлімдеді де, қазан айында дәл осы облысты басып алу бойынша жоспар жарияланды.

Пентагонның Ресейді "тежеу" бойынша амалдары мен әрекеттері бара-бара ақылға қонымсыз сипатта болып жатыр. Балтық және Қара теңіздің үстіндегі әуе кеңістігінде америкалық барлаушыларды жай ғана оққа ұшыратуда. Бұл концептуалды қақтығысты қарулы қақтығысқа айналдыру мақсатында жасалып отырған ашық және жауапсыз арандатушылықтар.

Сонымен бірге, 2020 жылы Ресей шекараларына жақын маңда АҚШ барлау ұшақтарын қағып түсуінің күрт өсуі қайғылы салдарға әкелуі мүмкін. Америкалық The National Interest журналының сарапшылары бұл оқиғаларда кінә толығымен Вашингтонның мойнында екенін айтып, НАТО әскерлерін Ресейдің қарулы күші емес, керісінше, натолықтар Ресей шекараларын қоршап алғанын мәлімдеді. Мұндай әрекетке қатысты Ресей де жауап қатуға мәжбүр.

GlobalFirepower мәліметі бойынша АҚШ-та шамамен 2 мыңға жуық соққы жасаушы ұшақ бар. Пентагонда барлығы 5 мың ұшу аппараты бар және бұл НАТО бойынша одақтастардың әскери авиациясын есепке алмағандағы көрсеткіш. Салыстыру үшін айтсақ, Ресей қорғаныс министрлігінде шамамен 870 жойғыш, бомбалаушы және шабуыл жасаушы болса, тағы 4 мыңға жуық ұшу аппараты бар. Сондықтан, Мексика немесе Куба аумағынан келетін ресейлік ұшақтарды ұстап тұруға арналған америкалық ұшақтар саны аз. Алайда, Ресейдің де алға қойған мақсаты шабуыл емес.

"Охотник" ұшқышсыз ұшу аппараты – әуедегі үстемдікті иелену бағытында әзірленіп жатқан жүз жобаның бірі ғана. Ресейдің жоғары технологиялық қорғаныс мүмкіндіктері батыстағы "серіктестері" тарапынан болатын ең жойқын шабуылға төтеп бере алатындай деңгейде жетілдіріп жатқанын ескеру керек.

249
Кілт сөздер:
қауіпсіздік, АҚШ, Ресей
Төбелес, иллюстративті фото

"Екі қолын жұлып, көзін ағызып жіберген": Оралда сұмдық оқиғаға қатысты сот басталды

223
Осы іске қатысы бар деп айыпталып отырғандардың бірі – екі жыл бұрын шымкенттік бейтаныс қызға бүйрегін тегін берген азамат

НҰР-СҰЛТАН, 14 тамыз – Sputnik. Оралдағы жеке күзет агенттігінің қызметкерлері айықтырғышқа жеткізілген адамды қорлап өлтірген. Бұл туралы айтқан марқұмның туыстары кінәлілердің кейбірі бостандықта жүргенін айтады.

Күзетшілердің соты онлайн-форматта қайта жалғасты. Ал сот отырысына себепкер жаға ұстататын қанды оқиға былтыр желтоқсанда болған еді. Жаңажылдық корпоративтік кештен "көңілді" шыққан жігітті полиция наркологиялық диспансерге жеткізген, деп хабарлайды "Астана" арнасы.

Ол жабық мекемеде бүлік шығарған соң, көмекке шақыртылған күзетшілер жігітті өлімші етіп, тепкінің астына алады. Бейнебақылау камерасына түсіп қалған видеода бес жігіт бір адамға жабылып жатқаны анық көрінеді.

"Күзетшілер інімнің екі қолын қайырып, тепкінің астына алды. Жағын сындырып, көзін ағызып жіберген. Біз оны мәйітханаға барғанда танымай қиналдық. Сот кезінде күзет агенттігінің қызметкерлері лицензияны сатып алғандарын, жұмыс кезінде мас болғандарын мойындады", - дейді марқұмның туысы Бақыт Ахметова.

Ахметова інісінің жанталасып сыртқа қашып шыққанын айтады. Темір қоршаудан секіріп өте алмай жатқан жігітті қуғыншылар аяғынан ұстап, кері тартқан. Сол кезде, қолтықтарын қаңылтыр кесіп, өтіпті. Марқұм осыдан кейін қансырап өлді, дейді апасы. 

"Інімнің өліміне кінәлілердің бәрі жауапқа тартылуы тиіс. Бұл істе полицияның да айыбы бар. Олар, інімнің ақшасын тартып алып, өзін диспансерге тастап кетіпті. Інім сыртқа қашып шығып, жанармай құю бекетінен көмек сұрағанда да, ондағылар да қол ұшын бермеген. Кейін жедел жәрдемді шақырған кезде бәрі де кеш болды. Сот осы жәйттерді ескерсе екен", - дейді ол.

Айта кетейік, "адам өлтірді" деп айыпталғандардың бірі - осыдан екі жыл бұрын шымкенттік бейтаныс қызға бүйрегін тегін берген Абзал Әділов. Ол осы отадан кейін күзет агенттігіне жұмысқа орналасқан екен.

Оқи отырыңыз: Нұр-Сұлтандағы мемлекеттік мекемеде не үшін төбелес болды – видео

Ал марқұмның туыстары "айран ішкен құтылып, шелек жалаған тұтылды", дейді. Өйткені, жігітті соққыға жыққан 6 күзетшінің 2-уі ғана айыпталушы орындығында отырғанын айтады. Қалғандары "куәгер" ретінде көрсетілген.

223
Кілт сөздер:
оқиға, сот, Орал
Тақырып бойынша
Маска тағудан бас тартқан 22 жастағы алматылық қыз сот алдында жауап береді
Министрлік Қордайдағы жаппай төбелес қалай басталғанын айтып берді
Жұдырық ала жүгірді: Ақтаудағы төбелес видеоға түсіп қалды
Шымкентте жаппай төбелес кезінде ауыр жарақат алған жігіт қайтыс болды
Нұр-Сұлтанда жаппай төбелес видеоға түсіп қалды – полиция түсініктеме берді