Мұнай скважинасы

"Мұнай дәуірінің" аяқталып келе жатқаны рас па

462
Егер мұнай өндіруші елдер одағы "мұнай дәуірінің" аяқталып жатқанын астыртын талқылап жатқан болса, онда бұл жағдайдың шын мәнінде өзгеруі деген сөз

ОПЕК-тегі ақпарат көздері Рейтер агенттігіне мұнай экспорттаушы елдердің альянсы мұнайға деген сұранысты қарастырғанын мәлімдеген. Олардың пікірінше, енді ешқашан сұраныс қайта қалпына келмейді және бұл мұнай өндіруші елдер үшін айтарлықтай ауыр зардаптарға әкеледі.

Ал британиялық жаңалықтар агенттігінің хабарлауынша, "мұнай қолдануды (пайдалануды) қолдайтын 60 жыл бұрын негізін қалаған әлеуетті ОПЕК-тің кейбір лауазымды тұлғалары мұнай дәуірі аяқталуға жақындаған тұста биылғыдай ұдайы өзгерістер мен тасымалдауды тиімді басқаруда сұраныстың күрт төмендеуін алдын алуға келмей ме деген мәселені көтерді. Агенттіктің жеті дереккөзіне (соның ішінде ОПЕК-тің бұрынғы және қазіргі жоғары лауазымды өкілдері де бар) сүйенсек, ОПЕК-тің ұзақ мерзімді болжамы бойынша мұнайды жаһандық тұтыну тұрақты төмендеу жағына қарай қайта қаралуы керек дейді. Бірақ ұйымның ресми ұстанымы пессимистік бағалаудан алыс екенін ескерген жөн.

Анығында, Рейтердің бұл материалы жоғары қызығушылық тудырды (тіпті, даулы десе де болады): егер мұнай өндіруші елдер одағы "мұнай дәуірінің" аяқталып жатқанын астыртын талқылап жатқан болса, онда бұл жағдайдың шын мәнінде өзгеруі деген сөз. Демек, Ресей, Канада немесе Норвегия сияқты олар өздерінің жоспарын қайта қарауға мәжбүр болуы тиіс.

Алайда, бұл батыстық БАҚ-тың анонимді (кейде анонимді емес) жоғары дәрежелі ақпарат көздері арқылы "мұнай дәуірі" аяқталғанын немесе оның күні батып бара жатқанын бірінші рет жариялауы емес. Коронавирустық экономикалық күйзеліс, шын мәнінде, мұнайға сұраныстың азаятыны күтілген ұзақ мерзімді көрінісіне жаңаша ештеңе қоспады. Мұнда тек екі тармақ: жаһандық жылынумен күрес шаралары және "жасыл энергетика" технологияларының бұрын-соңды болмаған дамуы тізімге қосылды.

Тиісінше, қазір осы екі фактор коронавирус планета экономикасын құлдыратады деген тезиспен толықтырылуда. Сондықтан да мұнайға деген бұрынғы сұраныстың деңгейі енді ешқашан болмайды. Басқаша айтқанда, коронавирус тұтынушылардың мінез-құлқының өзгеруіне әкелді. Тіпті, экономика қалпына келген күннің өзінде тұтынушылар бұдан былай жұмысқа автокөлікпен бармайды (барлығы да қашықтан жұмыс істейтін болады) және демалыста ешқайда ұшпайды, өйткені туризм эпидемия аясында құлдырап жатыр.

Әлемнің әр елінде байқалатын дәстүрлі туристік бағыттардың қалпына келуіне байланысты қолжетімділікті алып қарасақ, тұтынушылар мінез-құлқындағы үздіксіз өзгерісті тиімді деп санауға болмайды. Жалпы әлемдік экономиканың қалпына келуі, екі-төрт жыл уақытты қажет етсе де, мұнайға деген сұраныстың табиғи өсуін баяулатады.

Олар 2004 жылдан бастап жұмысшылардың едәуір бөлігінің қашықтан жұмыс істеуге ауысуы мен интернет дәуірінің басталуы туралы әңгіме қозғады. Бірақ мұндай тәжірибелердің көпшілігі тиімділігін көрсетпеді. Өйткені, бұл жағдайда тәртіп пен еңбек өнімділігі жиі төмендейді. Кеңседегі әріптестер өздерінің басшыларымен жеке-жеке байланысатынын қашықтан жұмыс істейтін қызметкерлер тез байқады. Нәтижесінде, кеңседе істейтіндер корпоративті баспалдақпен көтерілу кезінде оларды айналып өтеді де, бұл қашықтан жұмыс істеуді тартымсыз етеді.

Мұнайға деген сұраныстың бірден-бір елеулі қатері электромобильдерді, сондай-ақ электр жүк тасымалдағыштар мен теңізде контейнер тасымалдағыш электр кемелерін бәсекеге қабілетті ететін нақты технологиялық жетістік болуы мүмкін. Бірақ бұл жерде коронавирус жаңадан ештеңе әкелмеді десек те, жаңа технологиялардың қаупі әрқашан болған.

Бір қызығы, кейбір шикізат өндіруші саланың болашағы туралы алаңдаушылық тудырған сәтте бұл салаға инвестициялар ең тартымды болып шығады. Мүмкін бір-екі жылдан кейін әлемдік мұнай өндірісінің келешегі туралы қазіргі пікірталастар күлкілі болып көрінуі мүмкін. Өйткені, мұнай сұранысы сияқты проблемалар туындауы мүмкін.

Мәселен, Financial Times-қа берген сұхбатында тәжірибесі мол тәуелсіз тақтатас компанияларының бірі Parsley Energy президенті Мэтт Гэллэхер АҚШ-тың мұнай өндірісі шыңынан өткенін мәлімдеді және бұдан былай күніне 13,1 миллион баррель мұнай өндірген рекордтық деңгейге қайта көтерілмейтінін айтты.

Оның үстіне, бұл мәселеге өте аз адамдар қызығушылық танытқан қазіргі кезде, АҚШ-тағы тақтатас мұнайының қорлары көбінесе жалған болып шықты. Бұл "кремльдік насихаттаудың" бағалауы емес, америкалық Bloomberg ақпарат агенттігінің жүргізген зерттеуінің нәтижесі:

"Бұрынғы және қазіргі бес инженер-геологпен анонимдік жағдайдағы сұхбатында олар оптимизмді сыйлайтын (корпоративті) мәдениетті сипаттайды. Сауалнамаға қатысқан екі инженер басшыларына ашық түрде "қорларды көбейту керек" деп айтқанын атап өткен. Ал басқалары мұндай сұраныстың орындалғанын және тек агрессивті рейтинг ұсынған инженерлердің қызметте өскенін еске салды. Олардың кейбірі өздері немесе әріптестері негізгі фигураларды "салғысы келмегендіктен" жұмыстан шығарылды дейді.

Соңғы жылдардағы дәстүрлі мұнай өндірісіне инвестициялардың созылмалы жетіспеушілігін ескере отырып, эпидемиядан кейін сұраныс қалпына келе бастауы мүмкін. Бірақ мұнай көлемі оны қанағаттандыру үшін жеткіліксіз болады. Бір қарағанда бұл сценарийдің ықтималдығы әлдеқайда жоғары. ОПЕК+ альянсы да мұнайдың қымбаттау жағдайында ғана өндірісті дұрыс басқару міндетіне тап болады.

462
Кілт сөздер:
мұнай бағасы, мұнай
Альтиус-У

Әуе күштеріне соққы жасайтын дрондар қашан пайдалануға беріледі?

47
Ресейдің әуе-ғарыш күштері (ӘҒК) 2021 жылдан бастап соққы жасайтын көп нысанды ұшқышсыз ұшу аппараттарын ала бастайды. Бұл жөнінде ӘҒК бас қолбасшысының орынбасары Сергей Дронов мәлімдеді

Әскери басшы мынаны атап өтті: "Сирия Араб Республикасындағы арнайы операция барысында пилотсыз авиацияны пайдалану өз тиімділігін растады. Ұшқышсыз ұшу аппараттарын қолдану қаруланған заңсыз құрылымдардың нысандарына дәл соққы жасауға мүмкіндік берді".

Ресей ӘҒК-нің жақын және алыс қашықтықтағы ҰҰА кешендері әзірше басқарылатын авиация міндеттерін шешу және мүмкіндіктерін кеңейту үшін "екінші рөлде" қызмет етіп жатыр. Ұшқышсыз ұшу аппараттарының бірыңғай ақпараттық кеңістікте әскери ұшқыштармен ықпалдастығы артып келеді және келешекте "ақылды" дрондар үлкен жетістікке қол жеткізеді. Ресейлік көпнысанды ұшқышсыз ұшу аппараттары 2021 жылдан бастап өз бетінше әуе барлау қызметіне жетекшілік етіп, "стратегиялық тереңдіктегі дәлдігі жоғары оқ-дәрімен қарсылас нысандарына шабуыл жасай алады".

Дронов генерал алдағы уақытта ӘҒК әскери құрамына енетін дрондардың "есімін" атамады. Бірақ, ауыр "Охотник" 2024 жылы операциялық дайындыққа жететіні белгілі, ал қалған екі ресейлік аппарат – "Альтиус" пен "Орион" Сириядағы сәтті сынақтан кейін әскери-тәжірибелік пайдалану сатысында тұр.

Көшбасшы "Орион"

Ұшқышсыз "Орион" 8000 метрге дейінгі биіктікте әрекет етеді, 250 кг дейін пайдалы жүктемемен қосымша жанармай құюсыз әуеде 24 сағатқа дейін ұша алады (аппарат салмағы – 1100 кг). Ұзындығы – 8 метр, қанатының құлашы – 16 метр. Диаметрі 1,9 метр АВ-115 қос қалақты бұрандасы бар АПД-110/120 поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған.

Жауынгерлік қолдану радиусы басқару қағидасына байланысты болады (жердегі оператор немесе жеке бағдарлама). Құрылғы жоғары дәлдіктегі зымырандарды жеткізе алады және қарсыластың аумағындағы тереңдікте орналасқан нысанды қирата алады. Ұшқышсыз ұшу аппараты Сирияда конструктарлар тағайындаған соққы әлеуетін сенімді жүзеге асырды. Қытайдың "Хуаньцюшибао" басылымының мәліметі бойынша, мұнда тұрақты түрде түрлі модификациядағы шамамен 80 ресейлік дрон бар көрінеді. Видеолардың бірінде соққы жасаушы "Орион" Зака қаласындағы содырлардың тірек нүктесін қиратты.

"Орионның" зымырандық-бомбалаушы қарулануы жайлы ашық дереккеөздерде мейлінше аз айтылған. Алайда, ақпан айында "Тактикалық зымырандық қарулану" корпорациясының бас директоры Борис Обносов журналистерге дрондарға арналған жеңіл арсеналды әзірлеу туралы айтып берді.

Есептеуіш техника қуаттылығының артуы және жасанды интеллектінің күрделі алгоритмдерінің артуына байланысты алдағы жылдары жоғары дәлдіктегі жеңілдетілген қарулану тиімділігі күрт артуы мүмкін.

"Орион" ҰҰА зерттеу мен сынақтың сан түрлі жолынан өтіп, қазір сәтті қолданыста жүр. Бұл жоба 2011 жылы Ресейдің қорғаныс министрлігі тарапынан болған тапсырыс бойынша дайындалды.

"Орионның" сериялық өндірісі 2019 жылдың тамызында басталды. Жыл сайын осы тектес 30 машина шығару жоспарда бар. Өндіруші компания "Орион" ҰҰА-ның экспорттық нұсқасы қайран қалдырарлықтай болатынын мәлімдеді.

Автономды "Альтиус"

"Альтиус" атты үлкен қашықтыққа ұшқышсыз ұшатын ауыр турбобұрандалы аппарат автоматты режимде алғашқы ұшуды 2019 жылы жүзеге асырды. Бұл машина қанаттарының ұзындығы 28,5 м болса, корпусының ұзындығы 11,6 м құрайды. Ол сағатына 250 км/сағ жылдамдықпен екі тәулік бойы 2 тоннаға дейінгі жүктемені көтеріп жүре алады және 12 мың метр биіктікте 10 мыңға дейінгі километрді оңай еңсеруге қабілетті. Композициялық материалдарды пайдалану арқылы жасалған дронның өз салмағы 5-6 тоннаны құрайды.

СП-2 инерциялы навигациялық жүйе аппараттың әуеде көзге түсуін төмендетеді және қарсылас тарапынан радиоэлектронды қарсы әрекетке қосымша төзімділігін қамтамасыз етеді. Жасанды интеллекті бар "Альтиус" автономды түрде, оператордың қатысуынсыз, басқарылатын ұшақтармен өзара әрекеттесе алады.

Бүгінде жауынгерлік дрон әуедегі жағдай туралы штабтан өз бетінше ақпарат алуға, әлеуетті қарсыластың әуе шабуылына қарсы қорғаныс аймақтарын айналып өтіп, нысанаға бағдар құруды, маңызды жер үсті және су үстіндегі нысандарды (штаб, байланыс тораптары, зымыран қондырғылар, кемелер) анықтауға және жоюға және әскери қызметтің басқа да қыр-сырын үйренуге ден қойып жатыр. Ауыр және өте ақылды "Алтиус" Ресей ӘҒК және ӘТФ-ға қарулануын толықтырады деп жоспарлануда.

Ұзақ қашықтыққа және жоғары биіктікке ұшатын дрондардың әуедегі үстемдігінің артуы, соққы жасаушы және барлаушы ұшқышсыз ұшу аппараттарын белсенді пайдалану және "интеллектуалдандыру", әскери мамандар мен жауынгерлік роботтардың бірлескен әрекеттері қайтымсыз қарқынға айналуда. РФ Қарулы күштерін ұшқышсыз ұшу аппараттарымен жаппай жабдықтау олардың жауынгерлік пайдалану тиімділігін едәуір арттыруға мүмкіндік береді, ықтимал басқыншының жолында - ауада, құрлықта және теңізде еңсерілмейтін кедергілерді тудырады.

Ресей 2022 жылы тағы бір ұшқышсыз ұшу аппаратын іске қосуды жоспарлап отыр. Бұл – "Сириус". Аталған аппаратәуеде 40 сағатқа дейін ұша алады, 1 тонна пайдалы жүктемемен 12 мың метрге дейінгі биіктікте 10 мың километрге дейінгі қашықтықты еңсере алады.

РФ әуе-ғарыштық күштерінің "ақылды" барлау және соққы жасаушы ұшқышсыз ұшу авиациясымен басымдықпен дамуы қазір қолданыста бар және келешектегі авиациялық жою құралдарының тиімділігін арттырып, жеке құрамның ықтимал шығынын төмендетеді.

47
АҚШ-тың F-16 әскери ұшағы Ирактың Балада әскери базасында, архивтегі сурет

Иракта болған соғыстың әлемге қандай әсері тиді

181
Автор "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" кітабын жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған

АҚШ-тың қазіргі ұлттық апатына Ирактағы сәтсіз (немесе арандатқан) оқиғалар себеп болған: дәл қазір бұл айқын сериялар сияқты. Жақында Америкада жарық көрген кітапта 2003 жылдың наурызында Иракқа басқыншылық әрекетті бастау туралы шешімді кім және қалай қабылдағанын егжей-тегжейлі талданған.

Бұл кітап осынысымен ғана жақсы емес. Сонымен қатар бұл жерде сол кездегі басқарушы топ – Джордж Буш пен оның өзге де серіктестерінің бірегейсіздігі ғана емес деген тақырыпта арандату пікірталасын тудырды. "Ал бірегейсіздік қайдан пайда болады?" дегенге нақты себептер де бар.

Әңгіме ауаны Роберт Дрейпердің "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" (To Start a War, by Robert Draper) деп аталатын жұмысы туралы өрбімек. Автор осы кітапты жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған. Ол бұл кітапты жаза бастағанда, экс-президент онымен сөйлесуден бірден бас тартқан. Ал сол кездегі оның серіктестері бас тартпаған. Дрейпер шенеуніктерден алынып, сол уақыттарда жарияланған жүздеген сұхбаттарды жинақтады. Өйткені, бұл материалдар әрдайым оқуға жарамағанмен, өте пайдалы еді.

Ендеше, бұл мәселенің астарына америкалық азамат ретінде емес, адами көзқараспен үңілу керек. Ирактағы соғыс Америка мен әлемге не әкелді?

90-жылдардағы жағдай осы әлемді басқаратын жалғыз ғана держава бар деген елес кезді. Себебі, сол кездегі держава әлсіз қарсыласпен соғыста айқын жеңіске жете алатындығын әлемге көрсетті (өткен ғасырдың 60-70 жылдарындағы үндіқытайдағыдай емес). Бірақ мұндай жеңіс жеңімпазды жойып жібереді.

Мұндай жағдайда жақын одақтастар (Германия мен Франция), сондай-ақ мейірімді серіктестердің (Ресей) өзіндік көзқарасы болуы тиіс және қажет жағдайда Американы елемесе, ол орынды еді.

Америка өзінің барлық қаржылық және басқа да күштерімен бір елді (яғни Иракты) басып алу арқылы оны бақытқа кенелтіп, гүлдендіре алмады. Бұл әлемдегі ондаған мемлекетті дұрыс ой мен іс-әрекетке әкелуде АҚШ-тың (батыстың да) саяси және құндылықтар жүйесі экспортқа жарамсыз дегенді білдіреді. Яғни, бұл жерде Америкасыз өтіп қана қоймай, қажет болса айналып өту деген сөз.

Егер Ирак авантюрасы болмағанда – қазіргі қаржылық қиындықты айтпағанда, америкалық қоғамның, бүкіл басқару жүйесінің бүгінгідей бүлінуі мен идеологиялық күйреуі болмас па еді? Қалай болғанда да, Ирак мұнда айтарлықтай өзіндік үлесін қосты.

Дрейпердің кітабы бізге ең алдымен америкалық барлаудың деградациясына қатысты кездейсоқ сюжетті көрсетеді. 90-шы жылдардың соңында ЦРУ-дің бірнеше бөлікке бөлінуіне байланысты Билл Клинтон әкімшілігімен арада  проблемалар туындағаны белгілі болды. Бірақ содан кейін 2001 жылдың 11 қыркүйегінде террористік шабуыл болып және сол кездегі ведомство басшысы Джордж Тенет ықпалды жандандыруға үміттенді.

Айтпақшы, ЦРУ-дің 90-жылдардағы сәтсіздіктерінің өзіндік және әртүрлі себептері болды. Бірақ содан кейін күлкілі жағдай орын алды. Атап айтқанда, Таяу Шығыста (бүкіл Ирак тарихының нәтижелері бойынша белгілі болған) ақылды әрі қабілетті мамандардың жетіспеушілігі туындады. Содан кейін Тенеттен болмағанды болдыру талап етілді. Яғни, Ирак жетекшісі Саддам Хусейн 11 қыркүйектегі террорлық шабуылды ұйымдастырған "Аль-Каидамен"* құпия одақтас болғанын және АҚШ-қа қарсы жаппай қырып-жою қаруын дайындап жатқандығын дәлелдеуі керек.

Ал мұндай жағдайда нашар барлау қызметі өзін қалай ұстайды? Жалған деректер жасап, оған сенуді сұрайды. Айтпақшы, "Америкалық сайлауға Ресей араласты" деген ашық айыптауға негізделген жалған деректерді 2003 жылдармен салыстырып қарағанда жағдай әлі де өзгерген жоқ. Жалпылама түрде алғанда ақылды барлау қызметі мемлекет үшін көп ақша үнемдеп, ал ақымақ үлкен проблемалар туғызады.

Бірақ бір ведомствоның сәтсіздікке ұшырауы – мұның өзі ерекшелік. Егер Джордж Буш жеке өзі мен негізгі лауазымдарға тағайындаған адамдар ЦРУ-дан мұндай жалған ақпаратты талап етпегенде, Ирак апаты болмайтын еді. Осылайша, Теннет өзінің кеңсесін Саддамды АҚШ-қа қауіп төндіруші идеясын "халыққа сататын" агенттікке айналдырды. Бірақ оны сол дәуірдің барлық басты кейіпкерлері – қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц пен оның бастығы Дональд Рамсфелд, вице-президент Дик Чейни және ең алдымен президенттің өзі мәжбүрледі.

Мұны неліктен жасады? Өйткені, олар Американың кедергісіз басшылығы ретінде бүкіл әлемдегі жаһанданудың идеологтары болды. Олар сол бұрынғы лауазымдарында, 90-жылдардың соңында Конгрестің "Иракты азат ету актісін" қабылдауға қол жеткізді. Өздері комиссия құрып, іс жүзінде Ирактан келетін "қауіпті" ЦРУ байқамады деп айыптады (сонымен бірге Иран мен Солтүстік Корея да бар). Ал лаңкес террористер Нью-Йоркке соққы жасаған кезде ел басқарылмайтындай күйге душар болды.

Ал енді Бушқа келер болсақ, кітапта Саддам жай құбыжық еместігі және оны билікте қалдыру мүмкін емес екендігі айтылған.

Дрейпердің сөзіне қарағанда, әкімшілікте Иракта соғыс бастау туралы бір де бір пікірталас болмаған. Әңгіме, тек қана қашан және қалай болатыны туралы өрбіген.

Демек, идеялар алдын-ала іске асқан кезеңде, фактілер де оған сәйкес келуі керек. Олай болмаған жағдайда мемлекеттегі билеуші ​​таптың надандығы мен тозуы орын алады. Президенттер мен премьер-министрлерді немесе патшаларды қандай-да бір жолмен өзгерту мүмкін-ау, ал жалпы ұлтты ауыстыру қиын.

* – Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған террористік ұйым.

181
Кілт сөздер:
соғыс, Джордж Буш, АҚШ
Шәмші Қалдаяқовқа музей ашылды

Түркістан облысында Шәмші Қалдаяқовқа музей ашылды

0
Шәмші музейі жас композиторлар мен әншілер тәу ететін зиярат орнына айналуы тиіс, деп атап өтті Өмірзақ Шөкеев

АЛМАТЫ, 14 тамыз – Sputnik. Түркістан облысында Шәмші Қалдаяқовқа арналған Қазақстандағы алғашқы музей ашылды. Бұл шара композитордың 90 жылдық мерейтойы қарсаңында Қалдаяқов туып-өскен Отырар ауданында өтті, деп хабарлады облыс әкімдігінің баспасөз қызметі.

Музейдің ашылу салтанатына өңір басшысы Өмірзақ Шөкеев қатысты. Ол Шәмшіге арналған музей демеушілер есебінен ашылғанын айтып өтті. 

"Бүгін айтулы мереке. Түркістан облысына келгелі Шәмшінің кіндік қаны тамған жерде оған арналған музейдің жоқ екенін білдім. Тіпті біздің бүкіл республикада "қазақ вальсінің короліне" арналған бір де бір музей жоқ. Аз уақыт ішінде кеткен кемшіліктің орнын толтыру үшін тапсырма беріп, демеушілер есебінен Шәмші музейін ашуды қолға алдық", - деді Өмірзақ Шөкеев.

Оның пікірінше, Шәмші музейі Жидебайдағы Абай музейі секілді жас композиторлар мен әншілер тәу ететін зиярат орнына айналуы тиіс.

Музей ішінде композитордың қолданған бұйымдары, саз шығаруға сеп болған мандолина секілді құнды жәдігерлер бар. Қазақстанның Ұлттық музейі Шәмші музейінің ашылуына орай композитордың бас киімін тарту етті.

Айта кетейік, Түркістан облысының орталығындағы жаңа музыка мектебіне Шәмші Қалдаяқов есімі берілді. Сонымен қатар музыка мектебінің алдында композитордың ескерткіші бой көтереді. Түркістан қаласындағы көшелердің біріне сазгердің есімі берілді.

0
Кілт сөздер:
музей, Шәмші Қалдаяқов
Тақырып бойынша
Нұрғали Нүсіпжанов болашақ жарымен бес жыл бұрын не туралы сөйлесті – видео
Қазақтың танымал тұлғаларының есімі қандай мағынаны білдіреді?
Мұхтар Шаханов бүгін 78 жасқа толды: жазушы туралы қызықты деректер