Искандер кешенінің зымыранын ұшыру

"Искандер" неге теңізге шықты?

607
"Искандер-М" зымыран кешендерімен құрлықтағы және теңіздегі өз шекарасын тасалау арқылы Ресей ұлттық және халықаралық қауіпсіздігін нығайтып жатыр

Стратегиясы қисынды: осы жабдықтар мен ықтимал қарсылас үшін шығын неғұрлым көп болса, Еуропа мен Азиядағы бейбітшілік соғұрлым берік болады.

"Известия" газетінің ақпарат көзіне сүйенсек, РФ қорғаныс министрлігіне "Искандер-М" жедел-тактикалық зымыран кешендері (ЖТЗК) теңіз десанттары мен қарсыластың кемелеріне соққы жасау үшін қолданылады. Құрлықтағы әскердің зымырандық бригадасы теңіз соғысы тактикасын меңгеруді бастады. Сондықтан, технологиялық тұрғыдан кешен қарсылас десантын анықтау үшін дайын. Оқ ату ұзақтығы мен нысанға дөп тию дәлдігі бойынша "Искандер-М" ЖТЗК сипаттамасы мінсіз және кешеннің әлемде ұқсас баламасы жоқ.

"Искандерлердің" теңіздегі атыстары РФ Қарулы күштері Оңтүстік әскери округінің зымырандық бірлестігін аяқ астынан тексеру кезінде 20 шілде күні өткен болатын. ЖТЗК десанттық кемелерді жағалауда босату кезінде соғыс техникасының жинағын шартты түрде жойды және "қарсыластың" теңіз десантының қара теңіз жағалауында басып алуына тойтарыс берді.

Әскерді басқарудың автоматтандырылған жүйесімен біріктірген "Искандер-М" жағалау қорғанысы тереңдігінде авиация, флот, барлау, ұшқышсыз ұшу аппараттарынан дәл сол уақыт кезінде тапсырмалар алып, теңіздегі жылжитын нысандар бойынша соққы жасай алады. "Искандер-М" ЖТЗК зымырандары қазіргі және келешектегі ЗҚШ жүйелері үшін ұстатпайтын нысан. Ол 4 минут ішінде 500 км артта қалдыруға қабілетті. 9М728 немесе Р-500 оқтұмсықтары нысаннан көп дегенде 1 метрге ғана ауытқиды.

"Бал" және "Бастион" деп аталатын зымыран кешендері бар әскери бірлестікте "Искандер" эшелонданған қорғанысты нығайтып, ресейлік теңіз шекарасын расымен де қолжетпейтіндей ете алады.

Бұған дейін Ресей қорғаныс министрлігі хабарлағандай, барлық он шақты зымыран бригадалары қайта қаруландырылады және тағы үшеуі құрылады. Ресейлік қорғаныс өнеркәсібі жыл сайын екі бригадалық жиынтық шығарады. Бір уақытта соғыс тиімділігін арттыруға бағытталған "Искандерлердің" модернизациясы жүріп жатыр.

Қорғаныстағы кемелер

Ресей жағалауына дәстүрлі түрде әскери кемелер, теңіз авиациясы мен Балтық, Солтүстік, Тынық мұхиты, Қара теңіз флотының және Каспий филотилиясының жағалау әскері жауап береді. "Бал" мен "Бастион" кемеге қарсы мобильдік зымыран кешендерінің рөлі маңызды. Уақыт өте келе жағалаудағы әскери тәртіп "тығыздалуда". Мысалы, 2019 жылы Балтық флоты өзіндік танк полкіне ие болса, Қара теңіз флоты ӘДӘ үшінші полкімен күшейтілуде. Жағалау қорғанысына "Искандер-М" кешендерімен қаруланған зымыран бригадаларын тарту Ресейдің теңіздегі қорғанысы мен шабуылдарының қуатын арттыра түседі.

Дайындаушының мәліметі бойынша, ресейлік зымырандық бригаданың толық жинағы 51 машинадан тұрады. Оның ішінде 12 іске қосу, 12 көліктік-оқ ату, 11 командалық-штабтық қондырғы мен 14 өмірді қамтамасыз ету машинасы бар. Яғни, екі минут ішінде бригада 24 зымыранмен соққы жасай алады. Күшейтілген бригаданың дүркіні – 32 зымыран. "Искандерлер" неғұрлым көптеп теңізге енсе, ресейлік әскери қызметшілерге жағалауда соғұрлым аз соғысуына алып келеді. 500 км қашықтықтағы "Искандерлердің" бастырмалатқан соққысы қарсыластың мұндай операциясын бас кезінде-ақ тоқтата алады. Сонымен атар, ЖТЗК есептеулері ресейлік теңіз жаяу әскерінің оқ атуына тиімді қолдау көрсете алады.

"Искандер-М" кешендерінің оқу-жаттығулар кезінде пайда болуы НАТО қолбасшылығына аса ұнай қоймады. Себебі, қарсы қояр ештеңе жоқ. Енді міне, альянсқа теңізден сәлем жолдауға болады. "Искандер" жетілдірілген кешендері және қашықтықтығы ұзартылған теңіз нысанын жоюға бейімделген зымырандар батыстағы арандатушылық белсенділігін айтарлықтай бәсеңдетіп, РФ шекарасы аумағында халықаралық қауіпсіздікті нығайтуға мүмкіндік береді.

Мұнда Ресей ешкімге қоқан-лоқы көрсетіп жатпағанын айта кету керек. Ол тек батыстың дұшпандығына ассиметриялы жауап қатып отырғанын және Балтық пен Қара теңіз аумағында батыс әскери блогының соққа жасау әлеуетінің артуына саналы түрде әрекет етіп жатқанын айту маңызды. Егер альянс Ресей шекарасына жақын маңға өз әскери кемелерін орнатуды доғарса, "Искандерлер" өздерінің айрықша мүмкіндіктерін полигонда көрсететін болады.

Қарсы келуге болмайтын квазибаллистика

"Искандер-М" ЖТЗК 500 км қашықтықта көлемі шағын және алаңдық нысандарды жоғары дәлдікпен жоюға арналған. Нысананы көздеу үшін инерциялы навигациялық жүйе және жаһандық навигациялық спутниктік жүйенің сигналы қолданылады. Соңында ақылды оптикалық бастиек санаулы метрдегі дәлдікті қамтамасыз етеді. Зымырандарды ұшу кезінде қайта бағыттауға болады. Бұл қозғалыстағы нысандарға соққы жасау мүмкіндігін береді.

Кешенде екі түрлі зымыран орнатылуы мүмкін. Біріншісі – 50 км дейінгі биіктікте квазибаллистикалық траекториялар бойынша ұшатын аэробаллистикалық 9М723 болса, екіншісі – шағын биіктікте нысанға қарай ұмтылатын қанатты 9М728 немесе Р-500.

"Искандердің" дәлдігі жоғары зымырандары бейнелейтін беті шағын, ұшу траекториясы күрделі, әуедегі және зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерінің барлығы үшін ұстатпайтын техника. Зымыранның бастапқы салмағы – 3,8 тонна, ұзындығы – 7,2 метр, жылдамдығы – секундына 2 км жоғары, іске қосу аралығы – бір минут.

"Искандер-М" ЖТЗК дәлдігі, зымыранды іске қосуға дайындау жеделдігі және басқа да сипаттамалары бойынша шетелдік баламаларынан озық тұр. Кешеннің басты артықшылықтары: стратегиялық мобильділік, әскери кезекшілікті жасырын атқару және зымырандық соққы жасау мүмкіндігі, ұшу тапсырмасын енгізу және автоматты есептеу, оқ-дәріге және радио электронды шабуылға қарсы әрекет жағдайында соғыс әрекетін орындау ықтималдылығы. Еске салсақ, ресейлік "Искандерлер" Сирия Араб Республикасының аумағындағы соғыс жағдайында сәтті сынақтан өткізілген.

607
АҚШ-тың F-16 әскери ұшағы Ирактың Балада әскери базасында, архивтегі сурет

Иракта болған соғыстың әлемге қандай әсері тиді

6
Автор "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" кітабын жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған

АҚШ-тың қазіргі ұлттық апатына Ирактағы сәтсіз (немесе арандатқан) оқиғалар себеп болған: дәл қазір бұл айқын сериялар сияқты. Жақында Америкада жарық көрген кітапта 2003 жылдың наурызында Иракқа басқыншылық әрекетті бастау туралы шешімді кім және қалай қабылдағанын егжей-тегжейлі талданған.

Бұл кітап осынысымен ғана жақсы емес. Сонымен қатар бұл жерде сол кездегі басқарушы топ – Джордж Буш пен оның өзге де серіктестерінің бірегейсіздігі ғана емес деген тақырыпта арандату пікірталасын тудырды. "Ал бірегейсіздік қайдан пайда болады?" дегенге нақты себептер де бар.

Әңгіме ауаны Роберт Дрейпердің "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" (To Start a War, by Robert Draper) деп аталатын жұмысы туралы өрбімек. Автор осы кітапты жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған. Ол бұл кітапты жаза бастағанда, экс-президент онымен сөйлесуден бірден бас тартқан. Ал сол кездегі оның серіктестері бас тартпаған. Дрейпер шенеуніктерден алынып, сол уақыттарда жарияланған жүздеген сұхбаттарды жинақтады. Өйткені, бұл материалдар әрдайым оқуға жарамағанмен, өте пайдалы еді.

Ендеше, бұл мәселенің астарына америкалық азамат ретінде емес, адами көзқараспен үңілу керек. Ирактағы соғыс Америка мен әлемге не әкелді?

90-жылдардағы жағдай осы әлемді басқаратын жалғыз ғана держава бар деген елес кезді. Себебі, сол кездегі держава әлсіз қарсыласпен соғыста айқын жеңіске жете алатындығын әлемге көрсетті (өткен ғасырдың 60-70 жылдарындағы үндіқытайдағыдай емес). Бірақ мұндай жеңіс жеңімпазды жойып жібереді.

Мұндай жағдайда жақын одақтастар (Германия мен Франция), сондай-ақ мейірімді серіктестердің (Ресей) өзіндік көзқарасы болуы тиіс және қажет жағдайда Американы елемесе, ол орынды еді.

Америка өзінің барлық қаржылық және басқа да күштерімен бір елді (яғни Иракты) басып алу арқылы оны бақытқа кенелтіп, гүлдендіре алмады. Бұл әлемдегі ондаған мемлекетті дұрыс ой мен іс-әрекетке әкелуде АҚШ-тың (батыстың да) саяси және құндылықтар жүйесі экспортқа жарамсыз дегенді білдіреді. Яғни, бұл жерде Америкасыз өтіп қана қоймай, қажет болса айналып өту деген сөз.

Егер Ирак авантюрасы болмағанда – қазіргі қаржылық қиындықты айтпағанда, америкалық қоғамның, бүкіл басқару жүйесінің бүгінгідей бүлінуі мен идеологиялық күйреуі болмас па еді? Қалай болғанда да, Ирак мұнда айтарлықтай өзіндік үлесін қосты.

Дрейпердің кітабы бізге ең алдымен америкалық барлаудың деградациясына қатысты кездейсоқ сюжетті көрсетеді. 90-шы жылдардың соңында ЦРУ-дің бірнеше бөлікке бөлінуіне байланысты Билл Клинтон әкімшілігімен арада  проблемалар туындағаны белгілі болды. Бірақ содан кейін 2001 жылдың 11 қыркүйегінде террористік шабуыл болып және сол кездегі ведомство басшысы Джордж Тенет ықпалды жандандыруға үміттенді.

Айтпақшы, ЦРУ-дің 90-жылдардағы сәтсіздіктерінің өзіндік және әртүрлі себептері болды. Бірақ содан кейін күлкілі жағдай орын алды. Атап айтқанда, Таяу Шығыста (бүкіл Ирак тарихының нәтижелері бойынша белгілі болған) ақылды әрі қабілетті мамандардың жетіспеушілігі туындады. Содан кейін Тенеттен болмағанды болдыру талап етілді. Яғни, Ирак жетекшісі Саддам Хусейн 11 қыркүйектегі террорлық шабуылды ұйымдастырған "Аль-Каидамен"* құпия одақтас болғанын және АҚШ-қа қарсы жаппай қырып-жою қаруын дайындап жатқандығын дәлелдеуі керек.

Ал мұндай жағдайда нашар барлау қызметі өзін қалай ұстайды? Жалған деректер жасап, оған сенуді сұрайды. Айтпақшы, "Америкалық сайлауға Ресей араласты" деген ашық айыптауға негізделген жалған деректерді 2003 жылдармен салыстырып қарағанда жағдай әлі де өзгерген жоқ. Жалпылама түрде алғанда ақылды барлау қызметі мемлекет үшін көп ақша үнемдеп, ал ақымақ үлкен проблемалар туғызады.

Бірақ бір ведомствоның сәтсіздікке ұшырауы – мұның өзі ерекшелік. Егер Джордж Буш жеке өзі мен негізгі лауазымдарға тағайындаған адамдар ЦРУ-дан мұндай жалған ақпаратты талап етпегенде, Ирак апаты болмайтын еді. Осылайша, Теннет өзінің кеңсесін Саддамды АҚШ-қа қауіп төндіруші идеясын "халыққа сататын" агенттікке айналдырды. Бірақ оны сол дәуірдің барлық басты кейіпкерлері – қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц пен оның бастығы Дональд Рамсфелд, вице-президент Дик Чейни және ең алдымен президенттің өзі мәжбүрледі.

Мұны неліктен жасады? Өйткені, олар Американың кедергісіз басшылығы ретінде бүкіл әлемдегі жаһанданудың идеологтары болды. Олар сол бұрынғы лауазымдарында, 90-жылдардың соңында Конгрестің "Иракты азат ету актісін" қабылдауға қол жеткізді. Өздері комиссия құрып, іс жүзінде Ирактан келетін "қауіпті" ЦРУ байқамады деп айыптады (сонымен бірге Иран мен Солтүстік Корея да бар). Ал лаңкес террористер Нью-Йоркке соққы жасаған кезде ел басқарылмайтындай күйге душар болды.

Ал енді Бушқа келер болсақ, кітапта Саддам жай құбыжық еместігі және оны билікте қалдыру мүмкін емес екендігі айтылған.

Дрейпердің сөзіне қарағанда, әкімшілікте Иракта соғыс бастау туралы бір де бір пікірталас болмаған. Әңгіме, тек қана қашан және қалай болатыны туралы өрбіген.

Демек, идеялар алдын-ала іске асқан кезеңде, фактілер де оған сәйкес келуі керек. Олай болмаған жағдайда мемлекеттегі билеуші ​​таптың надандығы мен тозуы орын алады. Президенттер мен премьер-министрлерді немесе патшаларды қандай-да бір жолмен өзгерту мүмкін-ау, ал жалпы ұлтты ауыстыру қиын.

* – Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған террористік ұйым.

6
Кілт сөздер:
соғыс, Джордж Буш, АҚШ
Элерон ұшқышсыз ұшу аппараты, архивтегі сурет

Ресейлік "Охотник" АҚШ-ты алаңдатып отыр

169
АҚШ ӘӘК ауыр ұшқышсыз ұшу аппараттары "үшінші әлем" елдеріндегі көтерілісшілермен күресуге ғана арналған болса, Ресей жасанды интеллекті және Су-57-мен өзара әрекеттесе алатын 5-ші буын жойғыштарын дайындап жатыр

Ресейдің жоғары технологиялық қару-жарақ саласындағы жетістіктері батыстық "серіктестерін" қатты алаңдатқаны соншалық, беделді Forbes журналының өзін 7 тамызда негізгі тақырыбынан ауытқып, ресейлік S-70 ауыр ұшқышсыз ұшу аппаратын АҚШ-тың балама аппараттарымен салыстырумен айналысты.

Америкалық басылым атап өткендей, АҚШ ӘӘК-ге тиесілі MQ-9 Reaper аппаратына қарағанда, ресейлік барлау-соққы жасау дроны көтерілісшілермен күресуге емес, ауқымды әскери қақтығыстарға арналған. Ол барлау құралдары мен 6 тоннадан астам бомба немесе "жер-әуе" және "әуе-әуе" зымырандарын 5 мыңнан астам шақырымға тасымалдау мүмкіндігіне ие. "Охотник" қашықтық пен қарулану түрлілігі бойынша "теңдесі жоқ мүмкіндіктерге" ие. Оның сыртқы түрі X-47B NorthropGrumman жобасына ұқсас болғанымен, жолы басқа. "Охотник" ұшқышсыз ұшатын соққы жасаушы аппаратын дайындауды жеделдету жоспары жарияланып, сериялық жеткізулер 2024 жылы басталатыны мәлім болды.

АҚШ-тың балама жобасы тұралап қалды. Американың Х-47В ұшқышсыз ұшу аппаратының бірінші рет әуеге көтерілуі 2011 жылы жүзеге асты. Бұл кезде "Сухой" корпорациясы "Охотникті" енді ғана әзірлеп бастаған болатын. Пентагон аппаратының бейімделу бағдарламасын әскери-теңіз күштері үшін – UCLASS – 2013 жылы іске қосты. Машинаның дайындығына 2020 жылы қол жетеді деген мақсат болды. Осыған қатысушы төрт компания 15 миллион доллардан алғанын да айтпай кету жарамас. 2015 жылы ӘТК мамандары палубалық соққы дронының қажеттілігіне күмән келтіре бастады. Одан соң іс құрдымға кетті. UCLASS бағдарламасы аясында ұшқышсыз ұшу аппаратының мәртебесі соққы жасаудан барлаушыға дейін төмендей берді де, соңында жанармай жеткізуші деңгейінде қалды.

Қазір АҚШ ӘӘК 450 килограмм пайдалы жүктемені ғана көтере алатын -28 Valkyrie  соққы аппаратын сынауды ақырындап жүзеге асыруда. Бірақ, беделді басылым америкалықтардың ұшқышсыз ұшу аппараттарын әзірлеуде Ресейден кейін келе жатқанын мойындауға мәжбүр.

Жауынгерлік интеллектуал

Бұған дейін америкалық TheDrive басылымы да ресейлік ұшқышсыз ұшу аппаратына арнап бірқатар мақала жариялаған болатын: "Охотник" жойғыш аппаратқа ұқсайды және оның көлемі де ауқымды – қанаттарының құлашы 62 фут болатын ұзындығы 38 футты құрайды. Оның көлемі қару-жарақты ішіне орналастыруға, конструкциясы дыбыстан жоғары жылдамдықта ұшуға мүмкіндік береді және ол Су-57 басқарылатын жойғышымен байланыста әрекет етеді.

Мұндай қызығушылықтың болуы заңдылық. Себебі, барлау-соққы жасауды жүзеге асыратын ауыр ұшқышсыз ұшу аппараттарын дайындайтын елдер саны аз. Ал ұшқышсыз ұшу аппараттарын 5-ші буын жойғыштарымен біріктіру технологиясын әлі ешкім меңгерген жоқ. Сондықтан, бұл істе Ресейдің бірінші болуы ықтимал.

"Охотниктің" нақты сипаттамасы, әскери тағайындамасы, жабдықталуы мен қарулануы көп уақыт бойы құпия күйде болады. Ол қарсыластың зымырандық ұшу жүйесінің көзіне түсу деңгейін айтарлықтай төмендедетін композиттік материалдарды қолдану арқылы "ұшатын қанат" сызбасы бойынша дайындалғаны белгілі. 5-6 тоннаға дейінгі жүкті көтере алады. Ұшу массасы – 20 тоннаға дейін.

Сонымен қатар, "Охотник" және осы топтағы басқа да аппараттарға жасанды интеллект жүйесі қосылуда. Су-57 жойғыштарымен ықпалдастырылуы "ақылды" ҰҰА бағасын асырып, сұраныстың артуына себепші болатыны анық. Себебі, Су-57 4000 киломтер қашықтықта әуедегі және жердегі нысандарды анықтай алады, 62-ге дейінгі нысанға ілесіп, соққы жасайтын ҰҰА-ға бағдар бере алады.

Ауыр соққы жасаушы және барлаушы ұшқышсыз ұшу аппараттары Ресейдің әскери-әуе күштері мен әуе-ғарыштық күштерінде қызмет етуге жарамды. Сол сияқты, келешекте авиатасымалдаушы кемелерде "Охотник" пен модификацияланған Су-57 бірге орналастырылып, әскери тапсырмаларды бірлесіп орындай алады.

Бірінші оқ атуға дейін ұшатындар

7 тамыз күні АҚШ әскери-әуе күштері Невада штатында F-22 Raptors пен F-35A JointStrikeFighter стелс-жойғышы, көзге көрінбейтін B-2A Spirit бомбалаушысы, RQ-170 Sentinel стелс-дроны, сондай-ақ, F-15E StrikeEagle жойғыштары мен EA-18G Growler ВМС радиоэлектронды күрес ұшағының қатысуымен болған үш күндік оқу-жаттығудың аяқталғанын мәлімдеді. Құны 1,4 млн долларды құрайтын бұл шара АҚШ-тың Солтүстік және Оңтүстік Америкада қазіргі уақытта жоқ жоғары технологиялық қарсыласының шабуылына қарсы ауқымды дайындық секілді көрінеді.

Маневр кезінде ұшақтар эшелеондалған ӘШҚ аумағына жасырын енуді, радиоэлектронды бәсеңдету мен қарсыластың қорғаныс құралдары мен жүйесін жоюды жүзеге асырды. Бұл не нәрсеге дайындық екенін болжау қиын емес. Себебі, өткен жылдың қыркүйек айында АҚШ ӘӘК-нің Еуропадағы қолбасшысы Джеффри Харриган Пентагон Калининград облысындағы көпқабатты әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесіне шабуыл жасауға дайындалып жатқанын мәлімдеді де, қазан айында дәл осы облысты басып алу бойынша жоспар жарияланды.

Пентагонның Ресейді "тежеу" бойынша амалдары мен әрекеттері бара-бара ақылға қонымсыз сипатта болып жатыр. Балтық және Қара теңіздің үстіндегі әуе кеңістігінде америкалық барлаушыларды жай ғана оққа ұшыратуда. Бұл концептуалды қақтығысты қарулы қақтығысқа айналдыру мақсатында жасалып отырған ашық және жауапсыз арандатушылықтар.

Сонымен бірге, 2020 жылы Ресей шекараларына жақын маңда АҚШ барлау ұшақтарын қағып түсуінің күрт өсуі қайғылы салдарға әкелуі мүмкін. Америкалық The National Interest журналының сарапшылары бұл оқиғаларда кінә толығымен Вашингтонның мойнында екенін айтып, НАТО әскерлерін Ресейдің қарулы күші емес, керісінше, натолықтар Ресей шекараларын қоршап алғанын мәлімдеді. Мұндай әрекетке қатысты Ресей де жауап қатуға мәжбүр.

GlobalFirepower мәліметі бойынша АҚШ-та шамамен 2 мыңға жуық соққы жасаушы ұшақ бар. Пентагонда барлығы 5 мың ұшу аппараты бар және бұл НАТО бойынша одақтастардың әскери авиациясын есепке алмағандағы көрсеткіш. Салыстыру үшін айтсақ, Ресей қорғаныс министрлігінде шамамен 870 жойғыш, бомбалаушы және шабуыл жасаушы болса, тағы 4 мыңға жуық ұшу аппараты бар. Сондықтан, Мексика немесе Куба аумағынан келетін ресейлік ұшақтарды ұстап тұруға арналған америкалық ұшақтар саны аз. Алайда, Ресейдің де алға қойған мақсаты шабуыл емес.

"Охотник" ұшқышсыз ұшу аппараты – әуедегі үстемдікті иелену бағытында әзірленіп жатқан жүз жобаның бірі ғана. Ресейдің жоғары технологиялық қорғаныс мүмкіндіктері батыстағы "серіктестері" тарапынан болатын ең жойқын шабуылға төтеп бере алатындай деңгейде жетілдіріп жатқанын ескеру керек.

169
Кілт сөздер:
қауіпсіздік, АҚШ, Ресей