Наурыз мерекесі

Ұлыстың ұлы күні: Наурыз мейрамы туралы мақал-мәтелдер

1440
Наурызға қатысты ұғымдар мен мақал-мәтелдер жайлы толық ақпарат

АСТАНА, 21 наурыз – Sputnik. Қазақстан халқы Наурыз мейрамын тойлап жатыр. Бұл мерекені жылдың басы деп түсінген қазақ халқы оны асыға күткен. Сондықтан назарларыңызға ұлық мейрам туралы мәлімет пен оған қатысты мақал-мәтелдерді ұсынуды жөн санадық.

Наурыз туралы не білеміз?

Наурыз – парсы сөзі, ол "жаңа күн" деген мағынаны білдіреді. 21 наурыздан 22 наурызға қараған түні күн мен түн теңеледі, жер көктеп, күн жылынады. Мұны халық "Наурыз күні" деп атайды.

Наурызға қатысты ұғымдар

Әз. Бұл халық аңызында күн мен түннің дәлме-дәл теңелер сәтінде көкті жарып ерекше бір гуіл өтуге тиіс екен. Оны "әз" деп атайды. Көшпенді қазақ халқы "Оны қой ғана біледі. Егер күндіз өтсе, қой арқылы қойшы ғана аңғаруы мүмкін" деп жорамалдаған. Бұл ерекше гуіл 22 наурызға дейін үш күннің ішінде естіледі-мыс. Сондықтан халық арасында "Әз болмай, мәз болмайды" деген сөз қалған. Үш күннің ішінде тырнақ пен шаш алуға болмайды. Әз өткенде жер көктеп, гүлдер бүршік жарып, күллі тіршіліктің тұла бойына жан бітеді.

Наурыз батасы. Халық мерекеде қыдырып, үйді-үйге барып, көже ішіп жүргенде берілетін бата түрі. Аты айтып тұрғандай көбінесе Наурыз мерекесі кезінде беріледі.

Наурыз көже.  Ұлыстың ұлы күні молшылықтың жоралғысы ретінде әр шаңырақ міндетті түрде жасайтын тағам. Оны әр үй жеті дәмнен жасап, оған қазы шұжық қосылады, әрі мерекемен құттықтауға келген қонақтарға зор ықыласпен ұсынылады. Тақ санын сақтап, тағам түрін көбейте беруге болады.

Наурыз жұмбақ – наурыз айындағы жұлдыздардың қозғалысы мен орнына, күн мен түннің теңелуіне, табиғат құбылысына, бұл айдағы амалдар мен ауа райының өзерісіне байланысты айтылатын жұмбақ өлең.

Наурыз тілек – Ұлыстың ұлы күні амандасу рәсімімен құттықтау негізінде тақпақпен айтылатын ізгі тілек.

Наурыз төл – наурыз айында туған бота, құлын, бұзау "наурыз төл" деп аталады.

Наурызша – наурыздағы қар атауы. Қырбақ, қарайған жерді жасыра алмай, қылаулап жауған жұқа қар.

Наурыз шешек – наурыз айында гүлдейтін көп жылдық өсімдік. Әсемдік үшін қолдан өсіруге болады.

Отамалы – 15 наурызда кіріп, 17 наурызда шығатын амал. Халық арасында "Отамалы, от алғанша, керегенің басын шот алғанша", "отамалы, отамалыдан қалған ата малы" деген мәтелдер бар.

Үт – саңылау, тесіктен үйге түскен күн сәулесінің тозаңдануы. Қазақ үт кірді деп оны жақсылыққа балайды. "Үт кірді, үйге құт кірді" деген қазақ мәтелінде күн нұрының жердегі тіршілікке жасар игі әсерін бейнелейтін үлкен мән бар.

Наурыз мейрамына қатысты мақал-мәтелдер

  • Сәуір болмай, тәуір болмас.
  • Наурыздан соң қыс болмас, Мизамнан соң жаз болмас.
  • Наурыз көже қалғанша, жаман қарын жарылсын!
  • Сең жүредi көктемде астан-кестең, ақ атанның бауырын арқан кескен.
  • Көктем туа Наурыз келер, Күн менен түн теңелер.
  • Ақ мол болсын, қайда барсаң жол болсын!
  • Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын.
  • Сәуір болса күн күркірер, қараша қауыс, кәрі-құртаңды тауыс.
  • Жаз сайға қонба, қыс қырға қонба.

Науырыз айы:

  • Түске дейін мүйіз, түстен кейін киіз.
  • Жыл бойы қайда болсаң, онда бол, белдезерде үйде бол.

(Белдезер — ақпан-наурыз айлары)

Мәліметтер ашық дереккөзден алынды

1440
Кілт сөздер:
Наурыз мейрамы
Тақырып бойынша
Фотодерек: 81 жастағы Асанәлі Әшімов Алматыда Наурыз мейрамын тойлап жүр
Наурыз мейрамында қосымша пойыздар жолға шығады
"Көшеге шығамыз, болды" Министр Наурыз мейрамын тойлауды неге өзгерткісі келеді?
"Мезгіл жетті": Мұхамедиұлы Наурыз мейрамын тойлауды түбегейлі өзгертуді ұсынды
"Билікте маңызды өзгерістер болады" Астролог наурыз айына болжам жасады
Гүлдер, архивтегі сурет

Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері қайтыс болды

12417
(Жаңартылды 17:34 17.05.2020)
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Зұлқаш Чапай елдегі режиссура мен актерлік шеберліктің дамуына сүбелі үлес қосты

НҰР-СҰЛТАН, 17 мамыр – Sputnik. Қазақстанның еңбек сіңірген қайракері, режиссер Зұлқаш Чапай 82-ге қараған шағында қайтыс болды. Бұл туралы Атыраудағы Махамбет Өтемісұлы атындағы облыстық академиялық драма театры хабарлады.

"Абызымыздан айырылдық, Атырау облысының, Исатай ауданының құрметті азаматы, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Махамбет атындағы Академиялық қазақ драма театрының режиссері, актері, Қазақ өнеріне өзіндік айшықты қолдаңбасымен танылған өнер иесі, тұлға - Зұлқаш Чапай дүниеден озды", -деп жазылған театрдың әлеуметтік желідегі парақшасында.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от 🎭𝙈𝙖𝙠𝙝𝙖𝙢𝙗𝙚𝙩 𝙩𝙚𝙖𝙩𝙧𝙮🎭 (@atyrau_mahambet_teatr)

Марқұмның жаназасы ертең, жексенбі 17 мамыр, сағат 9.00-де өз шаңырағында оқылатыны айтылған.

Зұлқаш Чапай 1938 жылы 23 желтоқсанда Орпа ауылында туған. 1961 жылдан бастап Алматының балалар мен жасөспірімдер театрына актер болып жұмыс істеді. Ш.Айтматовтың "Арманым, Әселім" спектакліндегі Ілияс рөлімен Бүкілодақтық театрлар байқауында жүлдеге ие болған.

1971 жылы белгілі режиссер Мәмбетов Зұлқаш Чапайды Жүргенов атындағы өнер институтының режиссерлер даярлайтын факультетіне шақырды. Институтты 1976 жылы бітіріп шықты.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от 🎭𝙈𝙖𝙠𝙝𝙖𝙢𝙗𝙚𝙩 𝙩𝙚𝙖𝙩𝙧𝙮🎭 (@atyrau_mahambet_teatr)

1988 жылы "Қазақстанның еңбегі сіңірген өнер қайраткері" атағына ие болды. 1989 – 1991 жыл аралығында Москвадағы "Вахтангов" театрында режиссер Фоменконың класында өнерін жетілдірген. Осы жылдар аралығында Әуезов театрының шақыртуымен Жағановнның "Жан алқымда" және Самтаевтың "Жұлдызым менің жоғары" атты пьесаларын сахнаға даярлады.

12417
Кілт сөздер:
еңбек сіңірген қайраткер, актер, қазақстандық режиссер
Тақырып бойынша
Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Гүлнар Дәукенова өмірден озды
Алматыда Қасым Бегалин қайтыс болды
Белгілі спорт қайраткері өмірден озды
Әлия Назарбаеваның бұрынғы күйеуі қайтыс болды
Әнші Марат Омаровтың анасы қайтыс болды
Азамат Жылтыркөзов

"Чайковский.Online": Қазақстан мен Ресей әртістері халықаралық жобаға қатысады

124
(Жаңартылды 12:58 06.05.2020)
Композитор Петр Чайковскийдің туындыларын сүйіп тыңдайтындар онлайн-режимінде концерт көре алады. Концерттік бағдарламаға қазақстандық және ресейлік әртістер қатысады

НҰР-СҰЛТАН, 6 мамыр — Sputnik. Белгілі композитор Петр Чайковский шығармашылығына арналған халықаралық жоба 7 мамырда басталады. Жобаға Қазақстан мен Ресей әртістер қатысады. Петр Чайковскийдің 180 жылдығына арналған концерт онлайн режимде өтеді. 

"Чайковский. Online" халықаралық жобасы аясында "Астана Опера" театрының әртістері өнер көрсетеді. Қазақстандағы Россотрудничество өкілдігі, Қазақстандағы Ресей елшілігінің мен "Русское исполнительское искусство" қоры қолдау көрсетеді.

Скрипач Максим Венгеров
предоставлено Российским центром науки и культуры в Нур-Султане
Белгілі композитор Петр Чайковский шығармашылығына арналған халықаралық жоба 7 мамырда басталады

Орыс романстарын Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, опералық әнші, баритон Азамат Жылтыркөзов орындайды.

"Биыл Петр Чайковскийдің 180 жылдық мерейтойы. Біз әріптестерімізбен бірге осы датаны атап өтуден тыс қалмадық. Мен концертте ұлы композитордың он романсын орындаймын. Тыңдарман "Растворил я окно", "То было раннею весной", "Благословляю вас, леса", "Нам звезды кроткие сияли" романстарын тыңдай алады", - деді әртіс.

Жобаға қатысушылар арасында "Астана Опера" опера труппасының бас концертмейстері, пианист  Елена Сахно, Ресейдің еңбек сіңірген қайраткері, профессор Валерий Ворона, скрипкашы, дирижер, "Грэмми" премиясының екі мәрте лауреаты Максим Венгеров, Ресейдің халық әртісі, пианист, профессор Владимир Овчинников, Ресейдің еңбек сіңірген әртісі, виолончелші Борис Андрианов қатысады.

Виолончелист Борис Андрианов
предоставлено Российским центром науки и культуры в Нур-Султане
Ресейдің еңбек сіңірген әртісі Борис Андрианов

Концерттік бағдарламадан бөлек, театрдың репертуары 2019 жылы "Евгений Онегин" операсы енгенін атап өту керек.

"Чайковский. Online" концертінің премьерасы 7 мамыр күні сағат 20:00-де "Астана Операның" YouTube-каналында болады.

124
Коронавирус, вакцина

Өткен тәулікте 272 адам COVID-19 жұқтырды

3
(Жаңартылды 09:41 28.05.2020)
Коронавирусқа байланысты соңғы мәліметке сәйкес, жалпы ел бойынша ауырғандар саны 9 576, емделіп шыққандар - 4 768, кайтыс болғандар - 37

НҰР-СҰЛТАН, 27 мамыр - Sputnik. Қазақстанда өткен тәулікте 272 адам COVID-19 жұқтырды. Өсім - 2,9%.

Аймақтар бойынша:

Нұр-Сұлтан қаласы - 56 (3,2%)

Қарағанды облысы - 49 (7,0%)

Алматы қаласы - 25 (1,1%)

Ақтөбе облысы - 22 (7,8%)

Батыс Қазақстан облысы - 21 (4,4%)

Қызылорда облысы - 20 (6,6%)

Шымкент қаласы - 17 (2,4%)

Түркістан облысы - 17 (5,0%)

Атырау облысы - 15 (1,6%)

Алматы облысы - 14 (4,6%)

Қостанай облысы - 5 (3,8%)

Жамбыл облысы - 4 (1,1%)

Ақмола облысы - 2 (1,4%)

Солтүстік Қазақстан облысы - 2 (4,1%)

Шығыс Қазақстан облысы - 1 (1,4%)

Маңғыстау облысы - 1 (0,6%)

Павлодар облысы - 1 (0,5%)

155 адам емделіп шықты. Жалпы ел бойынша ауырғандар саны 9 576, емделіп шыққандар - 4 768, кайтыс болғандар - 37.

Данные по коронавирусу на утро 28 мая
© Photo :
Коронавирусқа қатысты соңғы ақпарат, 28 мамыр
3
Кілт сөздер:
Қазақстан, адам, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
"Ешқайда кетпейді": бас санитар дәрігер коронавирусқа қатысты мәлімдеме жасады
Бас санитар дәрігер вирус жұқтырғандар саны неге артып жатқанын түсіндірді
Жұмысқа шыққандар арасында вирус жұқтырғандар көбеюде – министрлік
Дәрігер темекі шегетіндер үшін коронавирус қаншалықты қауіпті екенін айтты
Қазақстан өңірлері вирус жұқтыру өсімі бойынша үш топқа бөлінді