мұнай өндіру

Мұнай мен газ бағасы мың құбылды: жағдай қалай өзгереді

292
Әлем дағдарыс кезеңін бастан өткеруде. Коронавирусқа байланысты көптеген елде қатал карантин енгізіліп, адамдар өмір салтын өзгертуге мәжбүр болып жатыр

Көмірсутегін өндірушілер үшін теріс әсер ететін мұнай және газ нарығында қатты ауытқулар байқалғандықтан, біз айтарлықтай экономикалық нәтижелерді көріп отырмыз. Бұл жағдайды коронавирус індеті одан сайын ушықтыра түскен болмаса, мұнай мен газ нарығындағы проблемалардың түпкі себебі ол емес, дейді Ресей Ұлттық энергетикалық қауіпсіздік қорының жетекші сарапшысы Игорь Юшков.

1 сәуірден әркім қалауынша өндіреді

Артық өндіру салдарынан көмірсутектің төмен бағасы туындайды. Ал газ нарығында бірден бірнеше факторлар пайда болды:

  • 2019 жылы газды сұйылту қондырғылары бар зауыттардың рекордтық саны іске қосылды;
  • Украинаның "Нафтогаз" компаниясымен арада жанжал туындағандықтан, еуропалық компаниялар мен ресейлік "Газпром" Украина арқылы газ жеткізілімін тоқтатуға дайындалып жатты. Нәтижесінде еуропалық жерасты сақтау қоймаларына газдың рекордтық көлемі айдалды;
  • 2019-2020 жылғы қыс Еуропа мен Азияда өте жылы болды. Нәтижесінде, Еуропа жерасты қоймаларындағы рекордты газ қорымен жылыту маусымынан шықты. Ал Ресей газының Украина арқылы транзиті жалғасып жатты. Азиядағы газ бағасының төмендеуіне байланысты СТГ жеткізушілерінің бірқатарына шикізатты Еуропада сату тиімді болды;
  • ақпан айының соңында коронавирус бүкіл Қытайға тарала бастаған кезде, ресми Бейжің көлік құралдарының қозғалысын шектеп, көптеген кәсіпорындардың жұмысын тоқтататын карантиндік шаралар енгізді. Нәтижесінде Қытайда мұнай мен газды тұтыну төмендеп, көмірсутек импортын азайта бастады. Жеткізушілердің бұл көлемді басқа нарықтарға бағыттауынан басқа амалы қалмады. Ал бұл Еуропадағы жеткізілімнің көбеюіне және бағаның қосымша төмендеуіне әкелді.

Мұнай өнеркәсібі де артығымен өндіру дағдарысын бастан кешуде. 2016 жылдан бастап ОПЕК + келісімі әрекет етеді. Соның аясында Ресей, ОПЕК және басқа да бірқатар елдер мұнай өндіру көлемін азайтты, бұл бағаның өсуіне сеп болды. Мұны кеңейтілген картельдің мүшелері болып табылмайтын елдер қолданды.

Атап айтқанда, АҚШ-тағы тақтатас мұнай өндірушілері үшін қазіргі бағалар қолайлы болғандықтан, олар өндірісті ұлғайтты. АҚШ өндірісінің қалыпты жағдайда ұлғаюы мұнай бағасының тақтатас жобаларының кірістілігі деңгейіне дейін төмендеуіне әкеледі. Ал тәжірибе жүзінде, АҚШ-та тақтатас мұнайы өндірісі барреліне шамамен 50 доллардан өсуді тоқтатқанын көрсетті.

Алайда жоғарыда айтылғандай коронавирус салдары Қытайда мұнай тұтынуын айтарлықтай тежеді. Бүкіл әлем бойынша өндіріс қарқыны бір деңгейде болғандықтан, артық өндіріс жағдайы күрт пайда болып, бағалар төмендей бастады.

Оқи отырыңыз: Мұнай бағасының төмендеуі әлемдік газ нарығына қалай әсер етеді

6 наурызда ОПЕК+ мүшелері жағдайды тұрақтандыру аясында өндірісті қосымша төмендету көлемдері туралы келісімге келе алмады. Бұл нарықтағы таңданарлық жағдай болды. Өйткені 1 сәуірден бастап әлемнің барлық елі қалағанынша мұнай өндіре алады. Іс жүзінде бұл өндірісті жасай алатындардың көбейетінін білдіреді.

Өзгеріс маусымнан кейін болуы мүмкін

Көмірсутекті ірі өндірушілер үшін қазіргі жағдай бірнеше жағымсыз салдарға ие. Газды экспорттаудың ұзақ мерзімді келісімшарттары "мұнаймен байланысты", яғни газ бағасы мұнай бағасынан кейін түсіп кетті. Сонымен қатар, проблемалар тек Ресейде ғана емес. Әзірбайжан TANAP газ құбыры арқылы Түркияға газ жеткізуді бастады.

Әрі қарай газ Греция мен Болгарияға (әрқайсысына 1 миллиард текше метрден) жіберіледі, ал 2020 жылдың соңына дейін Италияға TAP газ құбыры салынып бітуі тиіс. Енді бұл елдердің сұранысы мен оның қол жетімділігі туралы сұрақ туындайды. Өйткені "Шах-Дениз" кен орнын дамытуға (TANAP ресурстық базасы) 46 миллиард доллардан астам қаражат инвестицияланған. Баку жаңа инвестицияларды қажет етеді, өйткені бірқатар кен орындары табиғи сарқылу кезеңінде: айталық, 2017-2018 жылы Әзірбайжанның Ресей газын сатып алуына тура келген.

Оқи отырыңыз: Қазақстан мен Ресей газ құбырын тартуға қатысты келіссөзді жалғастырады

Көмірсутегі бағасының төмендеуінен Қазақстан да зардап шегуде. Мұнай мен газ экспортынан түсетін кірістердің төмендеуінен басқа, ел Қытай тарапынан газға сұраныстың төмендеуіне тап болды. Бұл жағдай уақытша мәселе болса да, жыл соңына дейін Қазақстан жоспарланған жеткізілім көлеміне жетуі мүмкін.

Мұнай мен газ бағасы төмендеуінің әсерін Беларусь те сезінуде. Бір жағынан, Минск көмірсутек шикізатын импорттайтындықтан, оның арзан бағасы тиімді. Алайда ресейлік газдың бағасы 2020 жылға мың текше метр үшін 127 доллар деңгейінде белгіленді. Сонымен қатар, импортталатын мұнай, тек іште тұтынылмайды – мұнай өнімдерінің экспорты шамамен 11 миллион тоннаны құрайды. Еуропалық нарықта жанармай құны төмендегендіктен, Беларуссияның экспорттық кірісі азаяды.

Мұнай
© Sputnik / Владимир Астапкович
Ағымдағы жағдайдың ерекшелігі оның жоғары деңгейдегі құбылмалылығы болып табылады. Екінші тоқсанда әлем жаһандық энергетикалық нарықтағы қатал бәсекелестік жағдайында өмір сүруі мүмкін және мұнайдың бағасы барреліне 35 доллардан аспауы мүмкін. Оған негізгі өндірушілердің жаңа квота туралы келісе алмауы себеп болады.

Дегенмен, маусымға қарай кейбір мәселелер бойынша сенімділік пайда болады:

1) коронавирус індетінен кейін Қытай экономикасын қаншалықты тез қалпына келтіре алады;

2) Еуропада энергияға деген сұраныс қаншалықты төмендеді;

3) тақтатас мұнайы өндірісі АҚШ-та және соған ұқсас жобаларда қаншалықты тез азаяды (мысалы, Канададағы шайырлы құмдар).

Осы параметрлерді есептеп, айқындағаннан кейін ғана ОПЕК+ елдері мұнай бағасын көтеруге мүмкіндік беретін жаңа келісім жасай алады.

292
Кілт сөздер:
экономика, газ, мұнай
Тақырып бойынша
Әлемдік газ нарығындағы жағдай қандай
Мұнай бағасы қайта өсе бастады
Мұнай бағасы мен баламалы энергетиканың құлдырауы кімге пайдалы
Қасым-Жомарт Тоқаев

Тоқаев үкіметтің бастамасы туралы: жағдайды қиындатып жіберуі мүмкін

1751
Қазіргі кезде үкіметте бюджеттің кіріс бөлігін арттыру мәселелесі талқыланып жатыр. Президент бұл бюджетке түсетін қаржыны көбейтудің ең қарапайым тәсілі екенін айтты

НҰР-СҰЛТАН, 10 шілде – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев  жекелеген салықтардың мөлшерлемесін арттыруға қатысты пікір білдірді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі. 

Президенттің айтуынша, қазіргі кезде үкіметте бюджеттің кіріс бөлігін арттыру мәселелесі талқыланып жатыр. Соның ішінде жекелеген салық түрлерінің, оның ішінде корпоративтік табыс салығы мен қосымша құн салығының мөлшерлемесін арттыру мәселелері қарастырылуда. 

"Бюджетке түсетін қаржыны көбейтудің ең қарапайым тәсілі осы болғандықтан, үкіметті түсінуге болады. Бірақ экономиканы жандандыру керек деп, салықты ойланбай, біржақты арттыру онсыз да күрделі әлеуметтік-экономикалық жағдайды қиындатып жіберуі мүмкін. Сондықтан аталған мәселені барынша ақылға салып шешу қажет", - деді Тоқаев үкіметтің бүгінгі кеңейтілген отырысында. 

Мемлекет басшысы бюджет тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін тиімсіз шығындарды қысқарту қажеттігін жеткізді. Бүгінде экономика үшін тиімділігі аз салықтық жеңілдіктердің есебінен қосымша резервтерді қарастыру ұсынылып отыр.

1751
Тақырып бойынша
Тоқаев биліктің қалай өзгеретінін айтты
"Ұпай жинайсыз деді": Тоқаев үкіметті неге отставкаға жібермегенін ашық айтты
Президент қандай шешім жедел қабылдануы тиіс екенін ескертті
Дәрігер дене қызуы көтеріле бастағанда не істеу керектігін айтты
Локдаун режимі: демалыс күндері тағы қандай облыста карантин күшейтіледі?
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев

Президент екінші Жолдауында қандай мәселені көтеретінін айтты

565
Қасым-Жомарт Тоқаев экономикасы шикізаттық сипатқа ие Қазақстан үшін дағдарыс өте қауіпті екенін жеткізді

НҰР-СҰЛТАН, 10 шілде – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев халыққа арналған екінші Жолдауында қандай мәселені көтеретінін айтты, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"Бүгін біз пандемия кезінде экономикамызды даму жолына шығаратын маңызды әрі осы кезең үшін шұғыл мәселелерді қарастырдық. Дегенмен өзімнің екінші Жолдауымда экономикалық серпінге бастайтын жаңа шараларды ұсынатын боламын", - деді Тоқаев үкіметтің кеңейтілген отырысында.

Президент экономикасы шикізаттық сипатқа ие Қазақстан үшін дағдарыс өте қауіпті екенін жеткізді. Ол елге дамудың жаңа бағдары қажет деп санайды.

"Күмәнді сттратегиялар мен бағдарламаларға ақша мен күш жұмсауға қақымыз жоқ. Ұлттық экономиканың тиімділігі мен бәсекеге қабілеттігін арттыру мақсатында құрылымды реформалар жүргізетін кез келді", - деді мемлекет басшысы.

Оқи отырыңыз: Қазақстан пандемиямен күресуге 150 миллиард теңге бөледі 

Айта кетсек, 10 шілдеде президенттің төрағалығымен үкіметтің кеңейтілген отырысы өтті. Жиында Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары мен жыл соңына дейін орындалатын міндеттер қаралды.

565
Кілт сөздер:
жолдау, экономика, Қасым-Жомарт Тоқаев
Тақырып бойынша
Мемлекет басшысы жаңа оқу жылына дайындық мәселесін қозғады
Тоқаев мораторий жарияланған Жер кодексі туралы: Бұл мәселеге енді оралмаймыз
"Салғырттыққа жол бермеу керек": Тоқаев кімдер жауапқа тартылатынын айтты
Президенттің тапсырмасы: мектептерде жаңа пән енгізіледі
Тоқаев министрлер мен әкімдерге: демалысты ұмытыңдар
Дәрігер

Тоқаев Атырау облысына қандай көмек көрсетілетінін айтты

138
Атырау облысында COVID-19 індетін жұқтыру көрсеткіші жоғарылағандықтан, өңірге арнайы комиссия аттанған болатын

НҰР-СҰЛТАН, 12 шілде – Sputnik. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев коронавирустық пандемияға байланысты Атырау облысындағы жағдайға қатысты пікір білдірді.

"Атырау облысындағы ахуал туралы қоғам өкілдерінің шағымдарымен таныстым. Премьер-министрдің орынбасары бастаған комиссия аймаққа барып қайтты. Үкімет өңірге дәрігерлер жібереді, дәрі-дәрмек жеткізіп, көмектеседі", – деп жазды Тоқаев Twitter-де.

11 шілде күнгі деректер бойынша Атырау облысында 7 662 адамда коронавирус ауруы анықталған. Ал өткен тәулік ішінде 269 адамда аталған індеттің диагнозы расталды.

Денсаулық сақтау министрі Алексей Цойдың айтуынша, Теңіз кен орнында екі мыңнан астам компания қызметкерінде коронавирус ауруы анықталған.

Инфекция ошағы ретінде Теңіз кенішіндегі 36 вахталық поселке мен Теңізде жұмыс істейтін 57 ЖШС есепке алынған.

Айта кетейік, президент жақында ғана осы өңірге премьер-министрдің орынбасары Ералы Тоғжанов бастаған арнайы комиссия жіберген болатын. Сондай-ақ, Тоқаев өңір басшысы өзіне жүктелген міндеттерді орындамай отырғанын айтып, Атырау облысының әкімі Махамбет Досмұхамбетовке сөгіс жариялағаны белгілі.

Кейіннен Атырау облысында карантин режимі күшейтілді.

Оқи отырыңыз: Тоқаев министрлер мен әкімдерге: демалысты ұмытыңдар

Сонымен қатар, энергетика министрлігі мен оның жергілікті жердегі атқарушы органдарына ауысымға келген жұмысшылардың ПТР тестілеуден өтуін 3 күннен аспайтын мерзімде жасалуын қамтамасыз ету тапсырылды. Бұл ретте жұмыс берушілер осы тапсырманың орындалуына жауапты болады.

138
Кілт сөздер:
эпидемия, коронавирус, Атырау облысы
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
Тоқаев арнайы комиссия құруға тапсырма берді
"Ұпай жинайсыз деді": Тоқаев үкіметті неге отставкаға жібермегенін ашық айтты
Тоқаев мораторий жарияланған Жер кодексі туралы: Бұл мәселеге енді оралмаймыз
Тоқаев үкіметтің бастамасы туралы: жағдайды қиындатып жіберуі мүмкін
Тоқаев биліктің қалай өзгеретінін айтты