мұнай өндіру

Мұнай мен газ бағасы мың құбылды: жағдай қалай өзгереді

301
Әлем дағдарыс кезеңін бастан өткеруде. Коронавирусқа байланысты көптеген елде қатал карантин енгізіліп, адамдар өмір салтын өзгертуге мәжбүр болып жатыр

Көмірсутегін өндірушілер үшін теріс әсер ететін мұнай және газ нарығында қатты ауытқулар байқалғандықтан, біз айтарлықтай экономикалық нәтижелерді көріп отырмыз. Бұл жағдайды коронавирус індеті одан сайын ушықтыра түскен болмаса, мұнай мен газ нарығындағы проблемалардың түпкі себебі ол емес, дейді Ресей Ұлттық энергетикалық қауіпсіздік қорының жетекші сарапшысы Игорь Юшков.

1 сәуірден әркім қалауынша өндіреді

Артық өндіру салдарынан көмірсутектің төмен бағасы туындайды. Ал газ нарығында бірден бірнеше факторлар пайда болды:

  • 2019 жылы газды сұйылту қондырғылары бар зауыттардың рекордтық саны іске қосылды;
  • Украинаның "Нафтогаз" компаниясымен арада жанжал туындағандықтан, еуропалық компаниялар мен ресейлік "Газпром" Украина арқылы газ жеткізілімін тоқтатуға дайындалып жатты. Нәтижесінде еуропалық жерасты сақтау қоймаларына газдың рекордтық көлемі айдалды;
  • 2019-2020 жылғы қыс Еуропа мен Азияда өте жылы болды. Нәтижесінде, Еуропа жерасты қоймаларындағы рекордты газ қорымен жылыту маусымынан шықты. Ал Ресей газының Украина арқылы транзиті жалғасып жатты. Азиядағы газ бағасының төмендеуіне байланысты СТГ жеткізушілерінің бірқатарына шикізатты Еуропада сату тиімді болды;
  • ақпан айының соңында коронавирус бүкіл Қытайға тарала бастаған кезде, ресми Бейжің көлік құралдарының қозғалысын шектеп, көптеген кәсіпорындардың жұмысын тоқтататын карантиндік шаралар енгізді. Нәтижесінде Қытайда мұнай мен газды тұтыну төмендеп, көмірсутек импортын азайта бастады. Жеткізушілердің бұл көлемді басқа нарықтарға бағыттауынан басқа амалы қалмады. Ал бұл Еуропадағы жеткізілімнің көбеюіне және бағаның қосымша төмендеуіне әкелді.

Мұнай өнеркәсібі де артығымен өндіру дағдарысын бастан кешуде. 2016 жылдан бастап ОПЕК + келісімі әрекет етеді. Соның аясында Ресей, ОПЕК және басқа да бірқатар елдер мұнай өндіру көлемін азайтты, бұл бағаның өсуіне сеп болды. Мұны кеңейтілген картельдің мүшелері болып табылмайтын елдер қолданды.

Атап айтқанда, АҚШ-тағы тақтатас мұнай өндірушілері үшін қазіргі бағалар қолайлы болғандықтан, олар өндірісті ұлғайтты. АҚШ өндірісінің қалыпты жағдайда ұлғаюы мұнай бағасының тақтатас жобаларының кірістілігі деңгейіне дейін төмендеуіне әкеледі. Ал тәжірибе жүзінде, АҚШ-та тақтатас мұнайы өндірісі барреліне шамамен 50 доллардан өсуді тоқтатқанын көрсетті.

Алайда жоғарыда айтылғандай коронавирус салдары Қытайда мұнай тұтынуын айтарлықтай тежеді. Бүкіл әлем бойынша өндіріс қарқыны бір деңгейде болғандықтан, артық өндіріс жағдайы күрт пайда болып, бағалар төмендей бастады.

Оқи отырыңыз: Мұнай бағасының төмендеуі әлемдік газ нарығына қалай әсер етеді

6 наурызда ОПЕК+ мүшелері жағдайды тұрақтандыру аясында өндірісті қосымша төмендету көлемдері туралы келісімге келе алмады. Бұл нарықтағы таңданарлық жағдай болды. Өйткені 1 сәуірден бастап әлемнің барлық елі қалағанынша мұнай өндіре алады. Іс жүзінде бұл өндірісті жасай алатындардың көбейетінін білдіреді.

Өзгеріс маусымнан кейін болуы мүмкін

Көмірсутекті ірі өндірушілер үшін қазіргі жағдай бірнеше жағымсыз салдарға ие. Газды экспорттаудың ұзақ мерзімді келісімшарттары "мұнаймен байланысты", яғни газ бағасы мұнай бағасынан кейін түсіп кетті. Сонымен қатар, проблемалар тек Ресейде ғана емес. Әзірбайжан TANAP газ құбыры арқылы Түркияға газ жеткізуді бастады.

Әрі қарай газ Греция мен Болгарияға (әрқайсысына 1 миллиард текше метрден) жіберіледі, ал 2020 жылдың соңына дейін Италияға TAP газ құбыры салынып бітуі тиіс. Енді бұл елдердің сұранысы мен оның қол жетімділігі туралы сұрақ туындайды. Өйткені "Шах-Дениз" кен орнын дамытуға (TANAP ресурстық базасы) 46 миллиард доллардан астам қаражат инвестицияланған. Баку жаңа инвестицияларды қажет етеді, өйткені бірқатар кен орындары табиғи сарқылу кезеңінде: айталық, 2017-2018 жылы Әзірбайжанның Ресей газын сатып алуына тура келген.

Оқи отырыңыз: Қазақстан мен Ресей газ құбырын тартуға қатысты келіссөзді жалғастырады

Көмірсутегі бағасының төмендеуінен Қазақстан да зардап шегуде. Мұнай мен газ экспортынан түсетін кірістердің төмендеуінен басқа, ел Қытай тарапынан газға сұраныстың төмендеуіне тап болды. Бұл жағдай уақытша мәселе болса да, жыл соңына дейін Қазақстан жоспарланған жеткізілім көлеміне жетуі мүмкін.

Мұнай мен газ бағасы төмендеуінің әсерін Беларусь те сезінуде. Бір жағынан, Минск көмірсутек шикізатын импорттайтындықтан, оның арзан бағасы тиімді. Алайда ресейлік газдың бағасы 2020 жылға мың текше метр үшін 127 доллар деңгейінде белгіленді. Сонымен қатар, импортталатын мұнай, тек іште тұтынылмайды – мұнай өнімдерінің экспорты шамамен 11 миллион тоннаны құрайды. Еуропалық нарықта жанармай құны төмендегендіктен, Беларуссияның экспорттық кірісі азаяды.

Мұнай
© Sputnik / Владимир Астапкович
Ағымдағы жағдайдың ерекшелігі оның жоғары деңгейдегі құбылмалылығы болып табылады. Екінші тоқсанда әлем жаһандық энергетикалық нарықтағы қатал бәсекелестік жағдайында өмір сүруі мүмкін және мұнайдың бағасы барреліне 35 доллардан аспауы мүмкін. Оған негізгі өндірушілердің жаңа квота туралы келісе алмауы себеп болады.

Дегенмен, маусымға қарай кейбір мәселелер бойынша сенімділік пайда болады:

1) коронавирус індетінен кейін Қытай экономикасын қаншалықты тез қалпына келтіре алады;

2) Еуропада энергияға деген сұраныс қаншалықты төмендеді;

3) тақтатас мұнайы өндірісі АҚШ-та және соған ұқсас жобаларда қаншалықты тез азаяды (мысалы, Канададағы шайырлы құмдар).

Осы параметрлерді есептеп, айқындағаннан кейін ғана ОПЕК+ елдері мұнай бағасын көтеруге мүмкіндік беретін жаңа келісім жасай алады.

301
Кілт сөздер:
экономика, газ, мұнай
Тақырып бойынша
Әлемдік газ нарығындағы жағдай қандай
Мұнай бағасы қайта өсе бастады
Мұнай бағасы мен баламалы энергетиканың құлдырауы кімге пайдалы
Қазақстан премьері мен Татарстан басшысы Қостанайда кездесті

Қазақстан премьері мен Татарстан басшысы Қостанайда кездесті

85
(Жаңартылды 21:17 27.09.2020)
Автомобиль жасау саласындағы жаңа жобалар Қазақстан мен Ресей арасындағы өнеркәсіптік кооперацияның нақты практикалық кеңеюін айғақтайды

НҰР-СҰЛТАН, 27 қыркүйек – Sputnik. Қостанайда премьер-министр Асқар Мамин мен Татарстан президенті Рустам Минниханов кездесіп, үш бірдей автомобиль жасау жобасын бастап берді. Нысандарға тартылған инвестиция көлемі 261 миллиард теңгені құрайды, деп хабарлайды primeminister.kz сайты.

Келісімге сәйкес, алдағы уақытта Қостанай индустриялық аймағында "КАМАЗ" шойын құймасы мен жүк техникасының шанақ-арқалығына арналған құрамдас бөлшектер өндіру зауыты салынып, Қарағанды облысының Саран қаласында автомобиль шиналары өндірісі ашылады. Бұл жердегі шектес салаларды ескере отырып, өндіріс орнында шамамен 1 200 жаңа жұмыс орны құрылады деп жоспарланған.

Ал зауыттардың құрылысы 2023 жылы аяқтау көзделген.

Үкімет басшысы автомобиль жасау саласындағы жаңа жобалар Қазақстан мен Ресей арасындағы өнеркәсіптік кооперацияның нақты практикалық кеңеюін айғақтайтынын атап өтті.

"Автомобиль жасау саласындағы өндіріс көлемі жыл басынан бері 51,8%-ке ұлғайды. Негізгі капиталға салынған инвестициялар 6,6 еседен астам – 9,4 миллиард теңгеге дейін артты", – деді Мамин.

Шара аясында үкімет басшысына ауыл шаруашылығы техникасын жинау және кәдеге жарату зауыты мен "КАМАЗ" инжиниринг орталығын ашудың бірлескен Қазақстан–Ресей жобасы таныстырылды.

Оқи отырыңыз: Таңғалдырмаймыз, бірақ қуантамыз: Ермек Тұрсынов Татарстан киносы күндері жайлы

Сондай-ақ, кездесуде ресейлік "КАМАЗ" бен "Татнефть" және өзбектің "UzAuto" компанияларының басшылығымен автомобиль жасау саласындағы ынтымақтастықты одан әрі дамыту келешегі талқыланды.

85
Кілт сөздер:
экономика, Қазақстан, Татарстан
Тақырып бойынша
Қазақстан мен Татарстан меморандумға қол қойды
Азық-түлікті қымбаттатуға еш себеп жоқ – Мамин
Маска мен дәрі-дәрмек тапшылығы болмайды – Мамин
Татарстан президенті сабан тойды Қостанайда атап өтеді
Татарстан президенті Абай өлеңін қазақ тілінде оқыды
газ

Газ нарығының болашағы қандай?

102
Газ нарығы біртіндеп қайта қалпына келуде: Еуропадағы және Азия-Тынық мұхиты аймағындағы сұйытылған табиғи газ нарығына (СТГ) қатысты биржа бағасы сәйкесінше мың текше метрге 130-150 долларды құрады

Бағаның өсуіне сұраныс пен ұсыныстың да артуы түрткі болып отыр. Осы жылдың сегіз айында СТГ-нің жалпы импортының мөлшері 1,3 пайызға ғана артқанымен, өткен жылдың дәл осы кезеңімен салыстырғанда едәуір жоғары. Шілде және тамыз айларында Үндістан мен Қытайда да СТГ импортының күрт өсуі байқалған, деп жазады РИА Новости.

Яғни, қарапайым бағалау жүргізетін болсақ, газға деген сұраныстың аз болғанына қарамастан (қазір мұны Ресейдің Еуропаға жеткізетін экспортынан да байқауға болады, ал Қытай Орта Азиядан газ импортын азайтып жатыр) СТГ-ге деген әлемдік сұраныс өткен жылдың деңгейінде тұрғанын байқауға болады. Дегенмен, бұған дейін инвестиция құйылған зауыттардың құрылысы аяқталып (негізінен АҚШ), тетігі іске қосылғандықтан, СТГ нарығының қуаты да орасан болып тұр.

Сондықтан бағаны тұрақтандыруға ұсыныстар тарапынан жіберілетін сәтсіздіктер де ықпал етіп отыр: Австралиядағы Prelude  зауыты бұрынғыдай жұмыс істемейді (техникалық ақауларға байланысты), бұл елде сондай-ақ, Gorgon LNG-нің бір желісі тоқтап тұр. Ал АҚШ туралы бұған дейін көп айтылды. 

Газға белгіленген бағаның төмендігі оның шығындарын да ақтаған жоқ, ал жазда СТГ-ні жеткізу көлемі зауыттардың жоспарланған қуатының жартысына дейін және одан да төмен құлдырады.  Соған қарамастан, қазір табиғи газға деген әлемдік бағаның өсуімен қатар, экспорт та біртіндеп қалпына келуі мүмкін, бірақ бұған дейін қалыптасқан жағдайға тез оралу қиындық тудырып тұр. Алдағы айларда АҚШ экспортының өсуі бағаның аспандауына ықпал етуі мүмкін.

Яғни, бағаны қалпына келтіру әлі де тұрақсыздық деңгейінде қалып отыр, дегенмен, кейбір болжамға сәйкес, жылыту маусымында Азиядағы баға мың текше метрге 200 доллардан да асып кетуі мүмкін. Бұл баға барлық өндіруші үшін ұзақ мерзімге дейін сақталады деген болжам бар.

Бірақ биылғы жыл өткен кезеңдермен салыстырғанда күрделі болғаны анық, ендеше ұзақ мерзімге қорытынды жасауға да болмайды. Дегенмен, барлығын жағдайдың алдағы уақытта қалай өрбитіні алаңдататыны анық. Бір қызығы, биыл соңғы жиырма жылда алғаш рет газ сұйылтатын жаңа зауыттардың құрылысын салу туралы бірде-бір жаңа инвестициялық шешім қабылданған жоқ. Еске салайық, өткен жылы 2016-2018 жылдар аралығын қамтыған үш жылдық үнсіздіктен кейін, 2011-2015 жылдардағы тетіктерді қайта инвестициялау есебінен инвестициялық шешімдердің рекордтық деңгейі тіркелген еді. 

Неліктен бұлай болады? Жауабы қарапайым: барлық мұнай-газ компаниялары кірісінің көп мөлшерінен айырылды, сондықтан инвестициялық бағдарламаларының санын барынша қысқартуда. Бірақ, инвестиция көлемі жалпы көлемнің тек үштен біріне дейін қысқарды.

Мұның тағы бір жауабы бар - соңғы жылдары СТГ нарығы қарама-қайшы бағытта дамып келеді. Бір жағынан, қазіргі кезде газға деген тапшылықтың туындамайтынын аңғарсақ, екінші жағынан, болашақта бұл мәселеде бәсекелестіктің артатынын да (Катар, АҚШ, Ресей, Шығыс Африка) көріп отырмыз. Әрине, мұның бәрі бағаның жоғарылауына әсер етпейді және жаңа жобаларға инвестиция салуға да итермелемейді.  Дегенмен, сарапшылар газ нарығының болашағы зор екенін (газға деген сұраныс өсіп отырады) алға тартуда. Ал бұл нарықты дамыту драйверлерінің бірі – оған СТГ-ге біртіндеп ойыса бастаған мұнай-газ трансұлттық корпорацияларын қатыстыру.

Мәселен, мұнай бағасы аспандап тұрған кезде (сол кезде бұл жағдай ұзақ мерзімге сақталатындай көрінген), мұнай-газ компаниялары жалпы кірістер себетінен сұйылтылған газға қаражат салуы немесе зауыттарға тікелей инвестициялар арқылы немесе жанама түрде, портфолиосындағы ұзақ мерзімді келісімшарттар бойынша СТГ-ні сатып алуы мүмкін еді. Бұл СТГ нарығына қатысушылардың зауыт құрылысына аз мөлшерде болсын несие алуына мүмкіндік беретін.

Қазір бағаның төмендеуіне байланысты, мұнай-газ саласындағы трансұлттық компаниялардың мұндай жұмыстарды дөңгелетуіне шамасы жетпей қалды. Сондықтан, кейбірі жасыл инвестиялық жобаларға ден қоя бастады. Сұйытылған табиғи газға адал мұнай алпауыттарының да жағдайы мәз емес. Бұған қаржылық әлеуеті төмендеген ExxonMobil-ді мысалға келтіруге болады.

Бұл компания екі ауқымды СТГ жобасына инвестиция құюды көздеп отырған еді. Олар АҚШ-тағы Golden Pass LNG (Qatar Petroleum-мен бірлесе отырып) және Мозамбиктегі Rovuma LNG жобалары. Алайда, оларды жүзеге асыру мерзімі сол күйі белгіленген жоқ. Мәселен, америкалық зауыт туралы шешім қабылдау, кем дегенде 1 жылға, ал Мозамбиктегі жоба туралы шешім 2023 жылға дейін шегеріліп отыр. Папуа-Жаңа Гвинеядағы СТГ зауытын кеңейту жоспары де әлі күн тәртібінде қалып отыр. 

Қалған америкалық зауыттар, әрине, жаңа шешім қабылдауға асығар емес, өйткені қазір СТГ-ні сату бойынша ұзақ мерзімді келісімшарттар жасауға болатындай құрылыс жобаларына кепілдік беру қиын. Мәселен, Шығыс Африкадағы жағдай тоқтап тұр. Еске салайық, осы аймақтың шельфі (Мозамбик, Танзания) бұған дейін мұнай өндіруге болатын жаңа маңызды орталық ретінде қарастырылып келген еді. Ал Mozambique LNG СТГ зауыты (Total-дың бақылауында тұрған) құрылысының басталуына аймақтағы экстремистік топ үнемі кедергі келтіріп келеді, сондықтан, оның белгіленген мерзімде аяқталуы күмән тудырады. Ал Танзаниядағы зауыттарға қатысты жоспарлар туралы ешкім жақ ашпайды.

Егер Катардың бірден бірнеше жаңа зауыт салу туралы жоспары болмағанда, бұл салада қандай да бір ұсыныс пен ілгерілеушілікті күту мүмкін емес еді. Әрине, бұл елдің жобаларына қатысты ресми инвестициялық шешім әлі шыққан жоқ, бірақ алдын ала жұмыстар қарқынды түрде жүргізіліп келеді. Ал сұйытылған табиғи газ құнының арзандауы Катардың құрылысты бағаға еш қарайламастан салуға мүмкіндік береді.

102
Facebook

Ішкі істер министрі әлеуметтік желіде жеке парақшасын ашты

7
Тоқаевтың ішкі істер органдарының алдына қойған тапсырмаларын орындау мақсатында Ерлан Тұрғымбаевтың Facebook-те жеке аккаунты ашылды

НҰР-СҰЛТАН, 28 қыркүйек – Sputnik. Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаев Facebook әлеуметтік желісінде жеке парақшасын ашты. Бұл туралы министрліктің ресми өкілі Нұрділдә Ораз айтты, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"Мемлекет басшысының халыққа жолдауында ішкі істер органдарының алдына қойған тапсырмаларын орындау мақсатында бүгіннен бастап ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаевтың Facebook-тегі жеке аккаунтының ашылатынын хабарлаймын. Негізгі мақсат - халықпен диалог жасаудың алаңын құру", - деді Ораз бүгінгі онлайн брифингте.

Бұл қадам полицияның ашық және қолжетімді болу процесіне өз үлесін қосады деген сенімдеміз, деді ол.

Оқи отырыңыз: Желіде видео бөліскен алматылықтың басы бәлеге қалды

7