ақша, теңге

Теңгенің тағдыры не болмақ экономистер болжам жасады

5769
(Жаңартылды 17:41 06.04.2020)
Мемлекет тарапынан беріліп жатқан жәрдемақылар мен экономикаға бөлініп отырған қыруар қаржы теңгенің позициясын күшейтеді, дейді мамандар

НҰР-СҰЛТАН, 6 сәуір – Sputnik, Арман Асқар. Қазақстандық экономистер ұлттық валютаның бағамына болжам жасады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"GSB UIB" бизнесті талдау орталығының сарапшысы, экономист Мақсат Халықтың айтуынша, өткен аптада мұнайдың әлемдік бағасы көтеріле бастады. Ал ОПЕК+ елдері мұнай өндіру көлемін қысқартуға дайын екенін мәлімдеді. Сарапшы өз сөзінде өте төмен баға мұнай өндіруші мемлекеттер үшін тиімді емес екенін айтады.

"ОПЕК-тің тағы бір отырысы жоспарланып отыр. Сол жерде Ресей мен Сауд Арабиясы, сондай-ақ, басқа да мемлекеттер бір келісімге келуге тырысады. Меніңше, осы жолы мұнай өндіру көлемін қысқартуға арналған келісім әлдеқайда позитивті болады. Сондықтан алдағы уақытта мұнайдың бір баррелі 40 долларға дейін көтеріледі деп ойлаймын", – деді Халық Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұхбатында. 

Экономистің ойынша, ОПЕК+ келісімі сәтті болып, мұнайдың әлемдік бағасы көтерілсе, теңгенің долларға шаққандағы бағасы 430-440 маңайында болады. Алайда, ОПЕК+ келісімі тағы өз шешімін таппаса, мұнайдың әлемдік бағасы құлдырайды. Қазір ол теңгеге әсер етіп тұрған негізгі фактор болып отыр.

"Егер үш-төрт ай төмен бағалар сақталса, онда ол бірден теңгеге әсерін тигізеді. Сол кезде мұнайдан түсетін табыс азаяды. Ал мұнай экспорттаушы компанияларымыз теңгенің құнсыздануына мүдделі болады", – деді Халық.

Оқи отырыңыз: Қазақстан дағдарысқа қарсы шараларға 10 миллиард доллар бөледі

Ал экономист Бауыржан Ысқақов осы аптада теңгенің долларға шаққандағы бағамы қатты өзгермейді деп отыр. Себебі, мұнай нарығындағы оң үдеріс жалғасып келеді. Теңгенің бағамы осы қалпында қалатынына сенім артқан сарапшы сату бағасы 444-445 теңгенің маңайында болатынын алға тартады.

"Өйткені, оған макроэкономикалық факторлар да әсер етеді. Қазіргі кезде мемлекет тарапынан беріліп жатқан жәрдемақылар да позитивті ықпал жасайды. Бұдан бөлек, экономикаға бөлініп отырған қыруар қаржы да теңгенің позициясын күшейтеді. Сондықтан осы аптада теңге 450-460-ге барады деген қауіп жоқ", – деді Ысқақов.

Ал экономикалық саясат институтының директоры Қайырбек Арыстанбеков теңгенің бағамын анықтайтын негізгі үш факторды атады.

"Коронавирус пандемиясы мен әлемдік мұнай бағасының құлдырауы аясында ұлттық валютамыздың бағамы негізгі үш фактормен анықталатын болады. Біріншіден, төлем балансының ағымдағы есепшоты. Егер ағымдағы есепшоттың сальдосы минусқа кете берсе, онда ұлттық валютаның одан бетер құнсыздануына жол ашылады. Мәселен, өткен жылы мұнай бағасы жоғары болғанда Қазақстанның төлем балансынының ағымдағы есепшоты, шамамен, минус 4 миллиард доллар тапшылық берді. Демек, сыртқы саясатта көптеген проблемалар шешілмей жатыр", – деді Арыстанбеков.

Ұлттық валатаны бағамын айқындайтын екінші фактор – ұлттық банктің алтын-валюта қоры. Осы резерв азайса, девальвацияның қаупі күшейеді.

"Ал алтын-валюта резерві азаймас үшін, біріншісі, жаңағы төлем балансының ағымдағы есепшотын дұрыс жүргізу керек, екіншісі, тікелей шетелдік инвестицияларды көптеп тарту қажет. Тек, осы екі арна ғана алтын-валюта резервін ұстай алады", – деді Арыстанбеков.

Экономистің сөзіне қарағанда, теңгеге әсер етіп отырған үшінші фактор – рубльдің долларға шаққандағы бағамы. Себебі, Қазақстан Ресеймен тығыз сауда-саттық жүргізеді. Оған қоса, екі мемлекет бір экономикалық одаққа кіреді.

"Біз Ресейге, шамамен, 7 миллиардтық сауда балансының дефицитін беріп жатырмыз, яғни Қазақстан жыл сайын 7 миллиард долларға ұтылып отыр. Ал рубль құнсызданып, біз теңгенің бағамын сол қалпында ұстасақ, экономикалық тұрғыда өзімізге тиімсіз болады. Өйткені, девальвация жасаған елдің тауарлары арзандай түседі. Барлығы осы үш факторға байланысты", – деп түйіндеді Арыстанбеков.

5769
Кілт сөздер:
доллар, теңге бағамы
Тақырып бойынша
200 теңгенің тиынға айналуы нені білдіреді – экономистер түсіндірді
Министр ЕАЭО-да ортақ валюта енгізуге қарсы шықты
Жинап жатқан ақшаңызды инфляциядан қорғау үшін не істеу керек?
2020 жылы доллар бағамы қандай болады – сарапшы болжамы
Адам қолындағы ақша

Еңбек министрі ең төменгі жалақы мөлшері қанша болуы керек екенін айтты

280
Ведомство басшысының айтуынша, қазір 200 мың теңгенің 42 500-і – шамамен 21%. Егер елде орташа жалақы өссе, ең төменгі айлық та ұлғаюы тиіс

НҰР-СҰЛТАН, 14 шілде – Sputnik. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетов Қазақстанда жалақы төмен екенін айтты. Ведомство 2025 жылға дейін ең төменгі жалақы мөлшерін кезең-кезеңмен арттыруды көздеп отыр, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"Мен елдегі жалақы деңгейіне оң көзбен қарамаймын. Статистика комитетінің дерегіне сүйенсек, біздің елімізде орташа еңбекақы 200 мың теңгеге сәл ғана жетпейді. Бұл салықпен қоса есептегенде, ал қолға бұдан да аз алады. Медиандық жалақы деген түсінік бар. Ол да 125 мың теңге шамасында, одан көп емес", – деді Нұрымбетов онлайн брифингте.

Министр Қазақстанда жалақы төмен екенін, халықтың табысын арттыруды үнемі көтеретінін атап өтті.

"Еңбек министрлігі ең төменгі жалақыны біртіндеп өсіру керек деп санайды. Әрине, қазір бұған қолайлы уақыт емес, қанша дегенмен, ол шығын. Бірақ, біз 2025 жылға дейінгі елдің стратегиялық даму құжатында ең төменгі жалақыны кезең-кезеңмен көбейту міндетін қойдық", – деді ол.

Нұрымбетовтің пікірінше, ең төменгі айлықтың мөлшерін елдегі орташа жалақының 30-40%-не жеткізу қажет.

Оқи отырыңыз: "Жалақы 850 мың теңгеге жетеді": қандай мамандар қажет екені айтылды

"Қазір 200 мың теңгенің 42 500-і – шамамен 21%. Егер елде орташа жалақы өссе, ең төменгі айлық та ұлғаюы керек. Мәселен, егер бізде орташа еңбекақы 400 мың теңге болса, ең төменгі жалақы оның 30 пайызы, яғни 120 мың теңге болуы тиіс. Біз осылай болғанын қалар едік. Біз мұндай стандарттарға ұмтылуымыз қажет", – деді ведомство басшысы.

280
Кілт сөздер:
орташа жалақы, жалақы
Тақырып бойынша
Тоқаев жоғары жалақы алатындардың салығын арттыруды ұсынды
85 мыңнан төмен емес - министр жаңа жұмыс орындарындағы жалақы туралы айтты
Депутаттар мүгедек баласы бар ата-аналарға жалақы төлеуді ұсынды 
"Халық табысының тең жартысын тамаққа жұмсайды": депутат жалақы аз деп ашынды
Есепші жалақы төлеуге бөлінген 24 миллион теңгені өзіне аударған
Премьер-министр Асқар Мамин

Мамин 42 500 теңге кімдерге төленетінін айтты

14890
(Жаңартылды 10:15 14.07.2020)
Жәрдемақы карантиннің күшейтілуіне байланысты жұмысы шектелген жұмыс берушілердің, жеке кәсіпкерлер мен өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың өтінімі негізінде төленеді

НҰР-СҰЛТАН, 14 шілде – Sputnik. Үкімет басшысы Асқар Мамин шілде айына әлеуметтік жәрдемақы кімдерге берілетінін айтты, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.  

"Мемлекет басшысының тапсырмасымен шектеу шаралары кезінде табысынан айырылғандарға әлеуметтік жәрдемақыны ең төменгі жалақы мөлшерінде бір айға төлеу туралы шешім қабылдап отырмыз. Төлем карантиннің күшейтілуіне байланысты жұмысы шектелген жұмыс берушілердің, жеке кәсіпкерлер мен өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың өтінімі негізінде жүргізіледі", - деді Мамин үкімет отырысында.  

Сонымен қатар, премьер-министр еңбек министрлігіне азаматтардың жекелеген санатына азық-түлікке ақшалай көмек беруді жалғастыруды тапсырды. Бұл санатқа бір миллионнан астам адам кіреді.  

Оқи отырыңыз: Шілде айына 42 500 теңге төленеді – Тоқаев

Еске сала кетейік, президенттің тапсырмасымен республикада карантин тағы екі аптаға, екінші тамызға дейін ұзартылды.

14890
Кілт сөздер:
Асқар Мамин, жәрдемақы
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
Коронавирустан шын мәнінде қанша адам қайтыс болды?
"Халық сенбей отыр": Айнұр Тұрсынбаева Тоқаевқа үндеу жолдады
Тоқаев үкіметтің бастамасы туралы: жағдайды қиындатып жіберуі мүмкін
Президент халықты қолдау шараларын әзірлеуді тапсырды
"Бұл неткен қасірет еді": Димаш Құдайберген желіде жазба жариялады
Тоқаев карантин режимі қашанға дейін жалғасатынын айтты
Ақ үй

Вашингтон Еуропаны қалай жазаламақ?

0
Дональд Трамп әкімшілігі мен Facebook, Google және Amazon секілді америкалық ІТ-алыптардың арасындағы барлық қиыншылыққа қарамастан, АҚШ президенті америкалық корпорациялардың табысын еуропалық салықшылардан қорғауға бел буды

Соған қарағанда, Дональд Трамп АҚШ пен Еуроодақ арасындағы трансатлантикалық ниеттестікті құрбан етуге дайын болып шықты.

Көп жылдан бері туындап келе жатқан баяғы дау қазір құны миллиард долларлық қаржылық соққыға айналды: Еуроодақ ондаған жыл бойы ЕО-да салықсыз жұмыс жасап келген америкалық корпорацияларға қысым көрсетпекші болса, АҚШ минималды фискалдық тәуелсіздік алуға тырысқаны үшін Еуроодақты жазаламақ. Мойындау керек, Трамп командасының кек алуы нысанына дөп тиді. Яғни, амеркалық ІТ-бизнес салық төлеуі тиіс деген идеяны ұсынған әрі тәуелсіздікке ұмтылған "арсыз" автор анықталып, одан соң, америкалықтар тарапынан жауап ретінде нақты шаралар қабылданды.

"Google, Facebook және Amazon үшін еуропалық салық" ұсынысының авторы әрі шабыттандырушысы Франция президенті және күш-қуаттың әлемдік полюсы ретінде Еуропаның қалпына келтірілуі жайлы сөз қозғауға жаны құмар Эммануэль Макрон болып шықты. Сәйкесінше, Ақ үй тоқпағының астында қалған компаниялар тізімі Елисей сарайына барынша қолайсыздық тудыратындай етіп жасалғаны анықталды.

Америкалық CNBC қаржы арнасы мынандай хабарлама жасады:

"АҚШ-тың кейбір санаттағы тауарлар үшін жоғары тарифтер орнату мүмкіндігі жайлы мәлімдемесінен кейін осы сегментте жұмыс жасайтын француздық люкс компаниялардың акциялары төмендеді. Қаңтар айының соңынан бастап енгізілуі мүмкін жаңа тарифтерге сәйкес, АҚШ Сыртқы сауда қарым-қатынасы жөніндегі федералдық агенттігі Франциядан жеткізілген импорт тауарлар үшін 100%-ке дейін салық алуы мүмкін. Жаңа тарифтер бойынша импорттың болжамды сомасы 2,4 млрд долларды құрап отыр. Француздық акциялардың құлдырауы Louis Vuitton, Hennessy, Hermes, Christian Dior, Gucci, Yves Saint Laurent және Balenciaga иелік ететін компанияларға қатысты болды".

"Жүз процент деген өте көп", - деді Chanel сән үйінің президенті Бруно Павловский The Wall Street Journal басылымына берген сұхбатында. "Бұл тариф емес. Жүз процент – бұл айыппұл", - деген ол.

Айта кету керек, америкалық шенеуніктер бұл мәселенің шешімі бойынша өз ұсыныстарын жасап жатыр. Олардың пайымдауынша, Еуроодақ аумағында нақты америкалық компанияларға қысым көрсетуге тырысқан Макрон бәріне кінәлі. Бұл айыптау, тіпті, дәстүрлі патриот болып саналатын америкалық БАҚ-тың өзінде күмән тудыратыны анық.

"Құрама Штаттары француздық салықтың құрылымы Facebook, Google және Amazon секілді америкалық ірі интернет-компанияларға бағытталуын әділетсіз деп санайды. Әйтсе де, басқа мемлекеттер өз нарығында долларды миллиардтап тауып жатқан фирмалардан табыс көруді көздеуі күшейіп келеді", - дейді Politico басылымы.

Сенат спикері Мәулен Әшімбаев АҚШ елшісімен кездесті
© Photo : Пресс-служба сената Казахстана
Трамптың кек алу құралы ретінде дәл осы "француздық люксты" таңдап алуы тектен-тек емес. Себебі, инвесторлар дәулеті тасыған тұтынушылармен жұмыс жасайтын фарнцуздық компанияларды коронавирус эпидемиясымен қатар, сауда соғысынан да берік қорғалған деп сеніп келді. Пандемиямен күрес шаралары салдарынан экономикалық дағдарыс тұңғиығына батып бара жатқан Франция жағдайында люкстік компаниялар үміт сәулесі іспеттес болды.

Сондай-ақ, аталған компаниялар дәстүрлі өнеркәсіпте Германия және Қытаймен бәсекелес бола алмайтын Францияның халықаралық аренадағы бәсекелестік басымдылығының символы тәрізді еді. Егер француз президентінің әкімшілігін қорқытып, еуропалық салық жүйесіне ықпал ету межелі мақсат болса, люкс компанияларды америкалық нарықтан аластатып, аталған символды аяқасты ету ұтымды идея.

Франция қырсықса, америкалық компанияларға кемінде ұлттық деңгейде салық салуы мүмкін. Алайда, еуроодақтық салық салуды қолдап, соның салдарынан экспорт үшін 100% салық тарифын "сыйға" ала қоюы екіталай.

Бір есептен, бұл жағдайда мәселе экономикалық дау-дамайда ғана емес. Бұл еуропалық саясаткерлердің мәртебесі туралы дау. Мәселе бизнесмендердің кімге салық төлеуінде болып отыр. Осы салықтарды енгізу және жинауға кім құқылы болса, сол нақты бір аумақтағы билік иесі болады. Мұндай жағдай тарихта болған, әрине. Алайда, ол үшін соғыс жағдайында жеңілгенде немесе әскери күштерді біріктіру жөніне капитуляция келісімшартына қол қойғанда ғана орын алған.

Сәйкесінше, онлайн-жарнама мен интернет-сауда нарығында үстемдігі басым ойыншы болып отырған және француздық компаниялардан миллиардтаған еуро алып отырған шақта, бұл жағдайда бір тиынға ие емес француздық бюджет АҚШ алдында колония рөлінде екенін немесе экономикалық дербестікке ие емес екенін мойындау керек.

Айта кету керек, Трамптың Францияны жазалау жөніндегі шараларын АҚШ-тағы республкалық та, демократиялық та партиялардың өкілдері қолдады. 

Егер, жағдай осылай жалғаса берсе, күздегі сайлауда кім жеңгеніне қарамастан, Вашингтон – Париж, Вашингтон – Берлин қарым-қатынасы ушыға бермек. Chanel иіссуы мен Hermes сөмкелерін америкалықтар тек контрабанда арқылы алатын және еуропалықтар америкалық әлеуметтік желіге балама ойластыратын болашақ та алыс емес секілді.

0