Монеталар

Алдағы үш жылда Ұлттық қордан бөлінетін ақша қайда жұмсалады

40
Дәленовтің айтуынша, даму бағдарламаларын қаржыландыруды ұлғайту үшін 2021 жылы Ұлттық қордан 1 триллион теңге нысаналы трансферт тарту ұсынылды

НҰР-СҰЛТАН, 25 тамыз – Sputnik. Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленов 2021-2023 жылдары Ұлттық қордан бөлінетін кепілдендірілген трансферт мөлшері туралы ақпарат берді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Үкімет басшысының қарауына Ұлттық қордан 2021-2023 жылдарға арналған кепілдендірілген трансферт туралы заң жобасы және 2021 жылға арналған нысаналы трансферт бөлу туралы жарлық жобасы ұсынылды.

"Кепілдендірілген трансфертті 2021 жылы – 2,7 триллион теңге, 2022 жылы – 2,4 триллион теңге және 2023 жылы – 2,2 триллион теңге мөлшерінде айқындау ұсынылып отыр. Кепілдендірілген трансфертті әлеуметтік міндеттемелерді қаржыландыруға бағыттау ұсынылады", – деді Дәленов үкімет отырысында.

Айтуынша, даму бағдарламаларын қаржыландыруды ұлғайту үшін 2021 жылы Ұлттық қордан 1 триллион теңге нысаналы трансферт тарту ұсынылды.

Осылайша, болжам бойынша түсімдер 2021 жылы – 11,4 триллион теңге, 2022 жылы – 11,8 триллион теңге, 2023 жылы – 12 триллион теңгені құрайды.

Республикалық бюджеттің шығыстары 2021 жылы 14 триллион теңге, 2022-2023 жылдар 13,9 триллион теңге шамасында болжанып отыр.

Оқи отырыңыз: Ұлттық банк пен қор биржасы бірлескен мәлімдеме жасады

Әлеуметтік-экономикалық даму болжамы макроэкономикалық тұрақтылықты сақтауға, нәтижелі жұмыспен қамтуға, сонымен қатар, ұлттық экономиканы тұрақты және сапалы дамытуға бағытталған.

40
Кілт сөздер:
Ұлттық экономика министрлігі, Руслан Дәленов, ұлттық қор
Тақырып бойынша
"Соңғы 100 жылда болмаған": Экономика министрлігі жағдай қалай өзгеретінін болжады
Тоқаев ұлттық экономика күрделі жағдайда дамып келе жатқанын айтты
Стати ісі: Брюссель соты ұлттық қор активтерінен бұғауды алып тастады
"Рұқсат етілмейді": Тоқаев Назарбаев құрған Ұлттық қор туралы айтты
"Қазатомөнеркәсіп" акциялары сатылғаннан кейін ұлттық қор $206 миллионға толықты
Ақша, теңге, доллар

Қазақстанның айырбастау пунктерінде доллар қымбаттады

381
Шымкенттің валюта айырбастау пунктерінде долларды 432 теңгеге сатып жатыр. Ал Ұлттық банктің 29 қыркүйектегі ресми бағамы 428,35 теңгені құрады

НҰР-СҰЛТАН, 29 қыркүйек – Sputnik. Қазақстанның валюта айырбастау пунктерінде доллар қымбаттады – қазір ол 430-431 теңгеге сатылып жатыр, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

Ал Ұлттық банктің 29 қыркүйектегі ресми бағамы 428,35 теңгені құрады. Демалыс және дүйсенбі күндері ұлттық валютаның долларға шаққандағы ресми бағамы 426,32 теңге болған еді.

Нұр-Сұлтан

Kurs.kz мәліметінше, Нұр-Сұлтанның айырбастау пунктерінде доллар орташа есеппен 429,5 теңгеге сатып алынуда, ал 431 теңгеге сатылып жатыр.

Еуроны 500 теңгеге сатып алуға болады, сату бағамы – 505-506 теңге.

Рубль 5,45 теңгеге сатып алынуда, ал 5,70 теңгеге сатылып жатыр.

Алматы

Алматының валюта айырбастау пунктерінде долларды сатып алудың орташа бағамы - 429 теңге, 431 теңгеге сатылып жатыр.

Еуроны 502 теңгеге сатып алуға болады, 505 теңгеге сатылуда.

Рубль 5,45 теңге тұрады, ал 5,55 теңгеге сатылуда.

Шымкент

Шымкентте бір доллар орта есеппен 429,5 теңгеге сатып алынуда, 432 теңгеге сатылып жатыр.

Еуроны 501 теңгеге сатса, 505 теңгеге сатып алады.

Рубльді 5,4 теңгеге сатып алуға болады, сату бағасы – 5,55 теңге.

Мұнай нарығы

Brent маркалы мұнай бүгінгі таңда барреліне 42,71 доллар тұрады, барреліне 0,4%-ке төмендегені байқалып отыр.

WTI маркалы мұнай бағасы  – барреліне 40,41 доллар. "Қара алтын" 0,47%-ке арзандады.

381
Кілт сөздер:
айырбастау, доллар
Архивтегі фото

Зейнетақы жинағын қалай көбейтуге болады?

1927
Мамандар коронавирус пандемиясы салдарынан экономикалық жағдай қиындап, соның салдарынан инфляция 10-12 процентке дейін барып қалғанын айтады

НҰР-СҰЛТАН, 28 қыркүйек – Sputnik. Келесі жылдан бастап мыңдаған қазақстандық зейнетақы жинағының бір бөлігін баспана мен ем-домға жұмсай алады. Одан бөлек сенімгерлік басқаруға беруге құқылы болмақ. Бұл дегеніміз, адам өз бетімен ақшасын құнды қағаздарға салып, инвестициялық табыс табады. Sputnik Қазақстан тілшісіне сұхбат берген қаржыгерлер сенімгерлік басқару арқылы зейнетақы жинағын қалай көбейтуге болатынын айтып берді.

Қазіргі сенімгерлік басқару тиімсіз

Бүгінде бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын ұлттық банк басқарады. Былайша айтқанда, халық өз ақшасын мемлекетке сенімгерлік басқаруға беріп отыр. Ал мемлекеттің негізгі міндеті – зейнетақы салымдарын инфляциядан қорғау. Ол үшін менеджерлер халықтың ақшасын сан алуан құнды қағаздарға салып, инвестициялық табыстың есебінен инфляциядан келетін шығындарды жауып отырады. Соның арқасында зейнетақы жинағы құнсызданбайды. Дегенмен, кейбір қаржыгерлер қазіргі басқару жүйесі тиімсіз деп санайды. Себебі инфляция халықтың зейнетақы жинағын "жеп жатыр".

"Бүгінде бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы ақшаның көлемі 12 триллион теңгеден асып отыр. Басым бөлігі облигацияларға, яғни, Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына салынған. Соның ішінде ұлттық банктің облигациялары, қаржы министрлігінің құнды қағаздары бар. Сосын ақшаның 12-14 проценті екінші деңгейлі банктерге де құйылды. Негізгі мақсат – қордағы ақшаны көбейту. Алайда қазіргі кезде табыстың көлемі инфляциядан аспай отыр", - дейді қаржыгер Жалғасбек Ақболат.

Маманның айтуынша, бұған дейін еліміздегі инфляцияның деңгейі 6-7 процент болған. Алайда коронавирус пандемиясы экономикалық жағдайды қиындатып жіберді. Соның салдарынан инфляцияның көрсеткіші 10-12 процентке дейін барып қалған. Ондай жағдайда бағалы қағаздарға ақша салу тиімсіз.  

"Қазірге кезде зейнетақы қорындағы ақшаны табысы өте төмен бағалы қағаздарға салып жатыр. Ұлттық банктің облигациялары болсын, мемлекеттік бағалы қағаздар болсын, барлығы дерлік қаржыны өте төмен ставкамен қайтарып отырады", - деп атап өтті Ақболат. 

Ал Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры таратқан мәліметке сәйкес, биыл қаңтар-тамыз айларында зейнетақы активтерінің табысы 7,88 процентті құрады.

"Осы уақыт аралығында инфляцияның деңгейі 4,6 процент болды. Ал бір жыдың ішінде, яғни 2019 жылдың тамызы мен 2020 жылдың тамызы аралығында 7 проценттік инфляциямен зейнетақы жинағының табысы 10,1 процентті құрады. Осылайша, нақты кіріс жағынан оң динамика бар", - дейді қор мамандары.

IPO-ға брокерлердің өздері қатысады

Әзірге зейнетақы жинағын сенімгерлік басқаруға берудің нақты механизмі жоқ. Қаржыгер Расул Рысмамбетовтың ойынша, келесі жылдан бастап салымдардың бір бөлігін сенімгерлік басқаруға берсе, ол ақшаны бірден тиісті компанияларға аударып отырады.

"Қазір мақұлданған немесе алдағы уақытта мақұлданатын брокерлер болады. Оларға зейнетақы қорынан аударылатын ақшаны басқаруға рұқсат береді. Салымшы БЗЖҚ-ға барады да, ақшамды осындай брокерге аударып беріңіз деп, бірден аудара салады. Әрине, қор мамандары алдымен брокердің кім екенін тексереді. Бірақ бір нәрсе анық, ақшаны қолма-қол бермейді", - дейді Рысмамбетов.

Оқи отырыңыз: Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры салымшылар туралы мәліметті жариялады 

Оның айтуынша, бүгінде отандық брокерлерде қаржыны шетелдік нарықтарға шығару жағынан бірқатар шектеу бар. Сондықтан бағалы қағаздардың таңдауы көп болмайтын тәрізді.  

"Брокерге барғаннан кейін адамға бірнеше бағалы қағазды ұсынатын болса керек. Меніңше, тәуекелі жоғары, орташа және консервативті қағаздар ұсынылады. Адам бір портфельді таңдайды да, ары қарай кәсіби мамандар өздері басқарады. Бәлкім, брокерлердің өздері IPO-ға да қатысады. Негізі жылдың соңына дейін аз уақыт қалды. Сондықтан тездетіп нақты бір жоспарды әзірлеу керек", - дейді Рысмамбетов.

Ақшаны қандай компанияларға салу қажет?

Ulagat Consulting Group компаниясының директоры, экономист Марат Қайырленовтың айтуынша, сенімгерлік басқаруды қолданатын адамдардың басым бөлігі сыртқы нарықтарды таңдайды. Себебі ол жақта табыс көп.

"Иә, адамдардың басым бөлігі шетелдегі қор нарықтарын таңдайды деп ойлаймн. Сол жақтың құнды қағаздарын алады. Себебі шетелдік нарықтар жақсы дамыған, табысы да көп", - дейді Қайырленов.

Осы орайда зейнетақы жинағын сыртқа шығармау үшін бірқатар шектеу енгізілуі мүмкін деген болжам бар. Қаржыгерлер болса, табыс табу үшін бағалы қағаздарды әртараптандыруға кеңес беріп отыр. Сосын адам өзі таңдаған компанияның жұмысын жақсы білуі керек. Ал, ең бастысы, сол салаға деген қызығушылық танытқан жөн. 

"Мен нақты осы бір бағалы қағаздарға ақша салыңыз деуден аулақпын. Инвестицияның басты заңдылығына сәйкес, бағалы қағаздарды әртараптандыру қажет. Сосын өзіңізді қызықтыратын бағалы қағаздарға ақша салғаныңыз жөн. Мәселен, аграрлық салаға қызығатын болсаңыз, осы саланы зерттеп, тиісті компанияларға қаржы құюға болады", - дейді Жалғасбек Ақболат.

Қаржыгердің айтуынша, пандемия кезінде ақпараттық технологиялар мен фармацевтика саласындағы компаниялардың бағалы қағаздары жақсы өсіп келеді.

1927
Кілт сөздер:
зейнетақы жинағы
Тақырып бойынша
Перуашев зейнетақы мен жәрдемақыны басқаша есептеуді талап етті
Экономист баласы бар отбасыларға зейнетақы жинағын алуға рұқсат беруді ұсынды
"Қол жетпейтін дүние": қазақстандықтардың зейнетақы жинағын пайдалануға қатысты пікірі
Зейнетақы жинағын беру халыққа шынайы көмек пе?
Nur Otan партиясы зейнетақы жинағының бір бөлігіне салық салмауды ұсынды
Мәжіліс депутаты жұмыссыздарға бір триллион теңгені таратып беруді ұсынды
Таулы Қарабақ

Таулы Қарабақта не болып жатыр?

0
Баку мен Ереван арасында көп жылға созылған әскери-саяси текетірес салдарынан Таулы Қарабақтағы қақтығыс ушығып тұр

Жанжалдың тікелей қатысушылары - Баку мен Ереван саналы немесе еріксіз түрде Мәскеуді шиеленіске тартып, ТМД мен ҰҚШҰ қауіпсіздік жүйесіне кері әсерін тигізуде.

Таулы Қарабақ мәселесі әскери жолмен шешілмейді. Қақтығысқа түрткі болған қос тарап –  Әзербайжан мен Армения, сондай-ақ үш тең төраға - Ресей, АҚШ және Франция бастаған ЕҚЫҰ-ның Минск тобы осы ұйғарыммен келіседі. Келіссөздер үдерісі баяу және күрделі жүріп жатыр, бірақ 27 қыркүйекте ауыр артиллерияны, танкілерді, зымыран кешендері мен соққы жасайтын ұшақтарды қолдана отырып, белсенді соғыс қимылына көшудің айтарлықтай себебі жоқ еді.

Армения мен Әзербайжанның әскери ведомстволарының жойылған жау танкілерінің видеосын, екі жақтың шығындары туралы үрейлі статистиканы жарыса жариялаудағы "бәсекелестігі"  аяныш сезімін туғызары анық. Мәселеге объективті түрде қарасақ, бұл шиеленіс екі жаққа да тиімсіз. Егер қос тарап келіссөзге келмесе, соңы күтпеген жағдайға алып келуі мүмкін. Мәселен, шетелдік бітімгершілік күштерін енгізу (қауіпсіздік аймақтарын қалыптастыру) немесе жағдай одан әрі ушығатын болса, Оңтүстік Кавказда ҰҚШҰ (ең алдымен Ресей) және НАТО (Түркия) елдерінің  қатысуымен үлкен соғыс өрті тұтануы да ғажап емес.

Әзербайжан мен армян халқы аралас тұратын аймақта қақтығыс 1988 жылдың ақпанында басталған, сол кезде Таулы Қарабақ автономиялық облысы Әзербайжан құрамынан шығатынын жариялаған еді. Бітімгершіліктің алғашқы кезеңінде КСРО ІІМ ішкі әскерлеріне орасан салмақ түсті, олар үш жыл бойы белсенді қарулы қақтығысты тоқтата алды. Кеңес Одағы ыдырап, әскери күштер шығарылғаннан кейін шиеленіс қайта қарқын алды. 1994 жылға қарай Әзербайжан Таулы Қарабақтың көп бөлігі мен оған жақын орналасқан жеті облысқа бақылау жүргізу мүмкіндігінен айырылды.

Қақтығысты бейбіт жолмен реттеуге қатысты ЕҚЫҰ-ның Минск тобы аясындағы келіссөздер 1992 жылдан бері жүргізіліп келеді,  қарулы қақтығыс ауық-ауық күшейіп кетеді.

Таулы Қарабақтағы әскери шиеленіске байланысты қарама-қайшы ақпараттар түсіп жатыр. Әзербайжан мен Армения текетірестің басталуына бірін-бірі айыптап, өз әрекеттерін қарулы арандатушылықтарға берілген жауап деп есептейді. Осыған орай, дүйсенбіде Әзербайжанда ішінара мобилизация жарияланды, президент Ильхам Әлиев республиканың бірқатар қаласы мен аймағында әскери жағдай енгізді. Ал Арменияда бұдан бір күн бұрын әскери жағдай енгізілген болатын.

Әзербайжан билігінің хабарлауынша, 27 қыркүйекте армян әскерлері "қауіпсіздік белдеуі" деп аталатын жеті ауылдан шығып кеткен (кеңестік кезеңде Әзербайжанның бұл аумағы Таулы Қарабақ автономиялық облысының құрамына кірмеген және 1990 жылдардың басында армян күштерінің бақылауына өткен).

28 қыркүйекте таңертең әлемдік қауымдастық мойындамаған Таулы Қарабақ республикасының президенті Араик Арутюнян: "Біз өз позицияларымызды жоғалттық, әлі де жоғалтамыз, бірақ біз басқа позицияларға ие боламыз" деп атап өтті. Қазір қақтығыс жалғасуда.

Баку мен Ереван қуатты зымырандық кешендерді, соққы беретін ұшақтарды пайдаланып, "тарихи әділеттілікті" қалпына келтіргісі келеді. Алайда одан бейбіт тұрғындар зардап шегуде. Сондықтан  27 қыркүйекте ауыр артиллерия мен танкілерден кімнің бірінші болып оқ жаудырғаны, кімнің ұрыс даласында басымдылық танытқаны маңызды емес. Қазіргі таңдағы басты мәселе - Таулы Қарабақ шекарасындағы қарулы қақтығысты тоқтату, келіссөзге қол жеткізу, адам өмірін сақтау. Бұл ретте тараптар өз одақтастары алдында тұрған міндеттерін де ұмытпауы керек.

Егер Баку мен Ереван өздерін Мәскеудің одақтасы деп санайтын болса, олар Ресейдің ұстанымын ескеріп, бұл жанжалдың аймақтық қауіпсіздік жүйесінің бұзылуына кері әсер тигізетінін түсінуі қажет. Қарулы қақтығысқа қатысушылардың қарама-қайшылықтарын, оған қатысты айтылған салмақты аргументтерді ескерген күннің өзінде Ресейге Кавказдағы соғыстың өршуі керек емес. Сондықтан Ресей сыртқы істер министрлігі Таулы Қарабақ шиеленісіне қатысушы тараптарды "қақтығысты дереу тоқтатуға" шақырды.

Сонымен қатар, Таулы Қарабақтағы текетірестің өршуіне халықаралық қауымдастық сындарлы көзқарас танытып отыр. Еуропалық Одақ елдері, АҚШ және Иран алаңдаушылық білдіріп, өз көмегін ұсынуда. Тек Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған "қүш қолдану" сценарийін қолдап отырғанға ұқсайды, бірақ ол сөз жүзінде ғана. Себебі Анкара Оңтүстік Кавказдағы қауіпті ойынға қатысса, бұл оған кері әсерін тигізуі мүмкін. Өйткені Арменияға бағытталған шабуыл міндетті түрде ҰҚШҰ-ның қарсылығын, яғни Ресеймен арада соғыс өртін туғызады. 

0