Ақша

Психоаналитик қандай адамдардың несие алуға құмар болатынын айтты

1564
(Жаңартылды 12:49 10.09.2018)
Несиеңіз бар кезде сіз біреуге қарызсыз. Мысалы, анаңызға сүті үшін, әкеңізге берген тәрбиесі үшін дегендей. Адам іштей осы қарызды өтемедім деген оймен банкке қарыз болуды жөн көреді, дейді Құдиярова

АСТАНА, 9 қыркүйек — Sputnik, Қарлыға Бүйенбай. Қазақстандық психоаналитик Анна Құдиярова Sputnik тілшісіне берген сұхбатында қандай адамдардың несие алуға құмар екені туралы әңгімеледі. Сондай-ақ, маман кедейлікке неліктен және қандай адамдардың душар болатынына тоқталды.

- Адамның либидосы мен табыстылығының, бай болуының арасында қандай байланыс бар?

— Либидо дегеніміз — әрбір адамның жан-дүниесіндегі күш-қуат. Ал күш-қуаты көп адамның ақшаны көп табатыны айтпаса да түсінікті. Яғни адамның қалтасының қалыңдығы оның күш-қуатымен пара-пар.

Анықтама: Либидо сөзі латын тілінен аударғанда "нәпсіқұмарлық", "қалау", "құштарлық", "талпыныс" сынды мағыналарды білдіреді. Ол — Фрейд ойлап тапқан психоанализдегі негізгі түсініктердің бірі. Психоаналитик либидо мен Платон эросын теңестіріп, "сүйіспеншілік пен махаббат" аясына кіретіннің барлығын қамтыды: өзін жақсы көру (нарциссизм), ата-ана мен балаға деген махаббат, адамзатты сүю, жыныстық махаббат және т.б.

Фрейд "либидо" терминін психологиялық ауытқулар мен невроздың пайда болу себебін түсіндіру кезінде пайдаланған. Сондай-ақ, адамның психикалық дамуын, оның ғылыми, көркем саладағы жетістіктерін және сублимацияны сипаттау үшін қолданған.

- Қазақта адам түсінде нәжіс көрсе, "бай боласың" деп ақшамен байланыстырып жатады. Алғашқы даму кезеңдерінде болған жағдайлар адамның ересек шақтағы өміріне қалай әсер етеді?

— Бұл тек қазақта емес, басқа халықтарда да бар. Ата-анасы баласының нәжісін көргенде "бұл жаман" деп өсіретін болса, кейін бұл баланың ақшаға қарым-қатынасы дәл осындай болады. Бұл жерде символикалық байланыс болып тұр. Яғни кедейліктің бір себебі осы. Ал керісінше бала нәжіс бөліп шығарғанда, "неткен тамаша, сен жақсы екенсің" ғой деп мақтайтын болсаңыз, бұл бала ересек шақта "ақша қолдың кірі" деген пікірден аулақ болады. Ақша көп нәрсеге мүмкіндік беретін, жол ашатын нәрсе деп ойлайды.

- Көбінесе алдыңғы буын "Ақша адамды құртады" деп жатады. Адамдардың осылай деуіне қандай да бір тарихи факторлар әсер ете ме?

— Алғашқы буын мен қазіргі ересек буын кеңес заманында, коммунизм кезінде тәрбиеленді. Ал коммунизм кезінде адамдардың ақшаға деген көзқарасы бөлек болды. Ол кезде жақсы оқысаңыз, балабақша, мектеп, университет, жұмыс және пәтер дайын еді. Сізге қойылатын бір ғана талап — тек жақсы оқу. Дәлірек айтсақ, тәуелді болып, бастықтың, мұғалімнің айтқанын істеуіңіз керек болатын. Барлығы үшін үкімет пен партия жауап берді.

Кеңес кезінде 250 миллион адамның бәрі бала, ал үкімет пен партия ата-анасы секілді болды. Қазір капиталистік нарық заманында әр адам жетім бала секілді болып қалды. "Тек менің айтқаныммен жүр" дейтін әке-шеше жоқ. Сол себепті тәуелсіз адам қандай жағдай болса да, күн көріп, еңбектенуден еш қорықпайды.

Мұнымен қатар, көп қазақ кеңес кезінде "Біз өзбек емеспіз. Олар секілді сауда жасамаймыз" деген көзқараспен өмір сүрді.

- Адамдардың несие алуының себебі неде?

— Бұл — тәуелділік және патология. Несиеңіз бар кезде сіз біреуге қарызсыз. Мысалы, анаңызға сүті үшін, әкеңізге берген тәрбиесі үшін дегендей. Адам іштей осы қарызды өтемедім деген оймен банкке қарыз болуды жөн көреді. Яғни өз өмірін қарыз бен парызсыз еш елестете алмайды.

- Керісінше "бала менің жағдайымды әке-шешем дұрыс жасамады, яғни маған ата-анам қарыз" деп банктен несие алуы мүмкін бе?

— Бұл жағы да бар. Өйткені, біздің бейсанамызға кімнің-кімге қарыз екені бәрібір. Әйтеуір "қарыз" деген түсінік бар. Кімнің кімге қарыз екені екінші мәселе. Жиі несие алатын адамдарды аяуға болады. Оларда қаржылай сауаттылық жоқтың қасы болып тұр. Банк ұсынған келісімшартты оқымайды, оқыса да түсінбейді. "Бастысы қазір алсам болды" деп сәби деңгейіне түсіп кетеді. Несие көп алатын адамның ересек жағы ақсап тұр. Осы туралы да ойлануымыз керек.

- Бала қанша жастан бастап ақшаның не екенін түсіне бастайды? Оларда ақшаға қай кезден бастап үйреткеніміз жөн?

— Бала кішкене күнінен ақша деген сөзді түсінбесе де, оның құны бар нәрсе екенін сезеді. Көз жеткізу үшін балаға ақша мен құры қағаз беріп көріңізші. Жәй қағазды жыртып тастауы мүмкін, бірақ ақшаны сақтап қалады. Бұл оның ақшаның мәнін түсініп қалғанын білдіреді. Мүмкіндігінше ерте үйреткен дұрыс дер едім.

- Осы ақша тақырыбына арналған авторлық тренингіңіз бар ма? Жалпы қаржы тапшылығын көріп жүрген адамдарға қандай кеңес беретін едіңіз?

— Елімізде ақша тақырыбына қатысты әртүрлі тренинг өтіп жатады. "Сіз ақшаны, ал ақша сізді жақсы көреді" атты авторлық тренингім бар.

Әр адам бай болғысы келсе, осы ақшамен байланысты қиындықтарын шешіп алуы керек. Әрине, көп адам саналы түрде ақшаға құмар. Бірақ бейсаналы кедергілер өте көп.

Бір мысал келтірейін. Бүгінде өз саласында профессор атанып үлгерген пациентімнің қолында ақша тұрмайды. Табысы жоғары болғанымен, ақырында немерелеріне беріп қояды немесе т.б. жолмен жұмсап жібереді. Қанша дәулетті болса да пойызбен жүреді. Осы кісінің тарихын зерттей келе 4 жасында анасының дүкенге жіберген күнін есіне түсірді. Ол кезде 5 сом деген керемет ақша болатын. Бастықтың қызы болғандықтан, үйінде сондай ақша болған. Жаңағы ақшаны алып дүкенге бара жатқанда қолындағы ақшасы құйынмен ұшып кетеді. Бүгінде миллиондап ақша тапса да, өзін капиталист ретінде сезінбейді. Ақшаны тым жылдам құртып қояды. Яғни бала күніміздегі осындай жағдайлар ересек шағымызда табысты болуымызға әсер етеді.

- Сұхбатыңыз үшін рахмет! Сау болыңыз!

1564
Кілт сөздер:
қарыз, кредит, психоаналитик, психоанализ, несие, ақша, Қазақстан
Тақырып бойынша
Шымкентте баспана алуға пайызсыз несие беріледі
Ер адам азаматтық некедегі әйелінің атынан несие алып, қашып кеткен
Тойға шақырылған қонақтардан ақша талап еткен қалыңдық күйеусіз қалды
Бейтаныс әйел жігітке көп ақша ұстатып кетті, бірақ қызық онымен біткен жоқ
Қазақстанда қылмыскерлер өз құрбандарына ақша төлейтін болды
Әлемге әйгілі футболшы үйіне түскен ұрыға ақша беріп, жұмысқа тұрғызған
Банк қызметкерлері қайтыс болған клиенттің шотынан ақша ұрлаған
Ермек Тұрсынов

"Бұлардың істеп жүргені - мазақ": Ермек Тұрсынов ашық сұхбат берді

2548
(Жаңартылды 23:20 07.08.2020)
Кинорежиссер бір жылдан бері қандай ұсынысы әлі де жүзеге асырылмағанын, кімнің фильмдері көңілінен шықпайтынын айтты

АЛМАТЫ, 7 тамыз – Sputnik. Қазақстандық кинорежиссер, сценарист, Қазақстан кинематографистер одағының төрағасы, ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі Ермек Тұрсынов ұлттық кеңестегі ұсынысынан кейін мәдениет министрімен қандай қарым-қатынаста екенін, сондай-ақ, қазіргі кино жайлы ойын Sputnik Қазақстан тілшісіне айтып берді.

Ұлттық кеңестегі ұсыныс

"Ұлттық қоғамдық кеңес құрылған кезде көбіне саясатқа байланысты мәселелер көтерілген болатын. Біраз нәтижелі жұмыс жүргізілді. Әсіресе, митингіге байланысты сұрақтардың жауабы шешілді. Бірнеше салмақты, маңызды шешім қабылданды деп айтуға болады. Ал мен мәдениетке байланысты мәселені көтердім", - дейді Тұрсынов.

Ермек Тұрсынов
© Photo : Ермек Тұрсыновтың жеке архивінен алынды
"Министрмен келіспей қалдық"

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 2019 жылы өткен отырысында Ермек Тұрсынов мәдениет және спорт министрлігін бөлуді ұсынды. Тұрсыновтың айтуынша, содан кейін мәдениет министрі Ақтоты Райымқұлова режиссерға қоңырау шалған.

"Ол кісіге менің ұсынысым ұнаған жоқ. Мәдениет пен спортты бөлуді ұнатпады. Сөзге келіп қалдық деп айтуға келмес, бірақ пікіріміз екі түрлі болды. Келіспей қалдық. Ал көпшілік менің айтқанымды өте жақсы қабылдады. Қазірге дейін сол отырыста айтқан сөзімді желіде жариялап отырады", - дейді режиссер.

Ермек Тұрсынов сол отырыстан бері бір жылға жуық уақыт өтсе де, ұсынысының еш нәтиже бермегенін айтып өтті. Алайда республика аумағын аралаған кезінде адамдар ілтипат танытып, режиссер пікірімен толық келісетінін жеткізетін көрінеді.

"Ұлттық кеңес мүшелері мәдениет пен спортты бөлу туралы ұсынысымды өте жақсы қабылдады. Мен қазір де солай ойлаймын. Бәрі мәдениеттен басталады", - дейді Тұрсынов. Ең өкініштісі – сол ұсыныс тек сөз болып қалды, деп толықтырды ол.

"Кино үйі" төңірегіндегі дау

Қазақстан кинематографистер одағының төрағасы одақ жұмыс істейтінін, алайда "Кино үйі" төңірегіндегі даудың екі жылдан бері шешімі табылмай жатқанын айтты.

"Кино үйі" мәселесі бір орыннан жылжымай тұр. Екі жылдан бері соттасып жатырмыз. Қара шаңырағымызды өзімізге қайтара алмай жүрміз. Сот жалғасып жатыр, қашан бітетіні тіпті белгісіз. Оны ешкім айта алмайды. Бармаған жерім жоқ. Қазір одақ мүшелері отырып жұмыс істейтін орын жоқ. Кейде "Қазақконцерт" ғимаратында, кейде мейрамханада кездесіп, жиналыс өткіземіз. Кейде "Қазақфильмнің" бірінші қабатындағы аядай бөлмеде жиналамыз", - дейді Тұрсынов.

Айтуынша, бұл мәселе кеше туындаған жоқ. Бір кездері одаққа басшылық еткен кісі "Кино үйінің" жартысын сатып жіберген. Одан кейін де басшылыққа келгендер қалған жарты бөлігін жалға беріп қойған. Содан бері сот процесі жүріп жатыр.

"Қазақфильм" басшылығы туралы

Ермек Тұрсыновтан бір салада жүрген әріптесі Ақан Сатаевтың "Қазақфильмге" басшы болып тағайындалғанына қатысты пікірін де сұрадық. Алайда режиссер бұл шешімнің артында жаман оқиға тұрғанын, алайда дәл қазір ашып айта алмайтынын жеткізді.

"Мұны дәл қазір ашып айта алмаймын. Себебі бұл мәселе қазір талқыланып жатыр. Қай жаққа шығаратынын айта алмаймын. Бірнеше аптада бұл мәселе шешіледі. Сатаевтың алдында "Қазақфильмді" Арман Әсенов басқарды. Оны бұл қызметте тоғыз ай қызмет істегеннен кейін орнынан алып тастау, меніңше, қате. Не болатынын көреміз", - дейді Тұрсынов.

Айтуынша, "Қазақфильмді" экономикадан хабары бар маман басқаруы керек.

"Қазақта "қисық аяққа қызыл кебіс не керек?" деген сөз бар. Режиссер – өнердің адамы, ал бұл қызметке есептің адамы, экономиканы білетін адам керек", - деді Ермек Тұрсынов.

"Істеп жүргені - мазақ"

"Тақиялы Періште", кешегі "Қыз Жібек" фильмдері ақша үшін жасалған жоқ. Бұл киноның авторлары ең алдымен елдің көңілін, елдің санасын ойлады. Ақша жағына келер болсақ, ол кейінгі заманның "модасына" айналып кеткен ұғым. Иә, ақшаға да мән беру керек, бірақ ақшадан басқа ешқандай мақсат болмаса, ол шедевр болмайды", - дейді Тұрсынов.

Премьера фильма Томирис
© Sputnik / Владислав Воднев
"Томирис" фильмінің премьерасы

"Ал арзанқол фильмнің миллиондап табыс табуы – көрерменнің надандығын көрсетеді, - деп жалғастырды Тұрсынов. - Қоянбаевтың түсіргенін кино деп айтуға болмайды, осыны адамдарға айтып түсіндіру керек. Баян Алакөзова да кітап жазды, бірақ ол әдебиет емес. Нұртас Адамбаев, Нұрлан Қоянбаев, Қайрат Нұртас пен Төреғалидің түсіріп жатқаны кино емес. Кино деп "Тақиялы періште", "Атамекен", "Қыз Жібекті" атауға болады. Ал бұлардың істеп жүргені – мазақ".

Сонымен қатар Тұрсынов "Томиристі" кино деп санамайтынын, бірақ оған әртістік құрамның еш кінәсі жоқ екенін айтты.

"Томирис" – кино емес. Бұған басқа алып-қосарым жоқ. Әртістердің еш жазығы жоқ, қойылған тапсырманы орындауға тырысты. Негізгі жауап беретін – режиссер", - деп түйіндеді сөзін Тұрсынов.

Режиссер Ермек Тұрсынов
© Photo : Ермек Тұрсыновтың жеке архивінен алынды
Ермек Тұрсынов режиссерлік мансабын "Келін" фильмінен бастаған. 2012 жылы режиссердің "Шал" фильмі шықты

Ермек Тұрсынов 1961 жылы Алматы облысында дүниеге келген. Режиссерлік мансабын "Келін" фильмінен бастаған. 2012 жылы режиссердің "Шал" фильмі шықты. Сонымен қатар Тұрсынов бірқатар фильмге сценарий жазған.

2548
Кілт сөздер:
Ермек Тұрсынов, режиссер
Тақырып бойынша
"Томиристің" қазақшасы қайда?": Ақан Сатаев халықтан кешірім сұрады
"Қыз Жібекті" үш жыл түсірдік": актер әрі режиссер Асанәлі Әшімов жайлы не білеміз
Тұрсынов Димаштың жетістігіне ортақтасатын шенеуніктерді сынап тастады
Режиссер Ақан Сатаев басшылық қызметке тағайындалды
Белгілі режиссер Ақан Сатаев тұңғышын ұзатты – фото 
Айдар Тұрғамбек

Айдар Тұрғамбек жағымды жаңалығын бөлісті

4607
(Жаңартылды 15:20 30.07.2020)
Әнші халыққа сапалы ән тыңдауға мүмкіндік беретін жаңалығымен бөлісті. Мұның арқасында өнер адамының да еңбегі бағаланады, дейді ол

АЛМАТЫ, 29 шілде – Sputnik, Айгерім Таубай. "Жігіттер" тобының әншісі Айдар Тұрғамбек қазақ әндері жүктелетін сайт туралы қуанышты хабарым Sputnik Қазақстан тілшісімен бөлісті. Карантин кезінде әншінің өзі де екі ән жазған.

"Карантин уақытында шығармашылықпен айналыстым. Енді бірнеше күннен кейін сайт та іске қосылады. 2002-2003 жылдары қазақ эстрадасында әндер кассета күйінде сатылатын, яғни өнер, шығармашылық бағаланатын. Қазір интернет арқылы әнді жазып алу тегін болып кетті", - дейді әнші.

Айтуынша, мұндай сайт ашуды ұзақ уақыттан бері ойланып жүрген. Себебі кей ән өзіне жұмсалған ақшаны ақтамайды.

"Той мен концерт өткізуге қашан рұқсат берілетіні белгісіз. Сол себепті біздің өнім сайт арқылы сатылуы керек. Соған сәйкес, қазақ эстрадасында сапалы әндер шығатын болады. Тойдың әндері, сапасыз әндер болмайды. Халық та сапалы ән тыңдайды, өнер адамының да еңбегі бағаланады", - дейді Тұрғамбек.

Әнші сұхбат барысында жас өнерпаздардың эстрадаға қандай мақсатпен келетіні жайлы айтып берді. Айтуынша, жас әншілердің үлкен қателігі – бір ән жазып танымал болуды ойлау.

"Қазір көп адам тойдың әнін жазып, тойға шығып қаржы табамын деп өнерге келеді. Ондай адамдар ұзаққа бармайды. Өнерге ақша үшін келуге болмайды. Біз өнерді университетте оқыдық, магистратураны да бітірдік. "Жігіттер" тобы құрылған кезде қаншама қиындық болды, түрлі байқауға қатыстық. Жетістікке жету үшін тер төгілді. Біз басында ақшаны ойлаған жоқпыз, ән айтқымыз келді", - деп еске алды әнші.

Айдар Тұрғамбек
© Photo : Айдар Тұрғамбектің жеке архивінен алынды
"Тойдың әндері, сапасыз әндер болмайды"

Ол өнер адамы халыққа қандай пайдалы ән сыйлаймын деп келу керек дейді. Алайда біздің қоғамда тойсыз да болмайтынын атап өтті. Тойда айтылатын ән де қажет, бірақ мақсат той болып кетпегені жақсы. Өнерге хобби ретінде қарау керек, негізгі табыс басқа жерден түсіп отырғаны жөн, дейді ол.

Әр адамның жеке қоры болуы керек

"Концерт пен тойдың ертерек басталғанын қалаймыз. Халықпен жүздескіміз келеді, концертке барып, өнер көрсеткіміз келеді. Алайда концерт пен тойдан бөлек қаржы түсіп тұратын жұмыстарым бар", - дейді әнші.

Ол әр отбасының табысы мен шығыны әртүрлі екенін де айтты. Кез келген жағдайға дайын болып, бір-екі жылға жететіндей қаржы қоры болғаны дұрыс, дейді ол.

"Карантин кезінде табысым әдеттегіден айтарлықтай азайды, бірақ білімге инвестиция құйып, қаржылық сауаттылық жағынан дамыдым. Қандай кәсіппен айналысу керек екені жайында көп оқыдым. Карантиннің арқасында отбасымның жанында көбірек уақыт өткізіп, балалардың қалай өсіп жатқанын көріп жатырмын", - дейді Тұрғамбек.

Әншінің арманы

Сұхбат барысында әнші той жасау мәселесі мен бағасына да тоқталды. Әнші өзін тойға шығатын танымал әншілердің ішінде ең арзан бағаны айтатын өнерпаз деп есептейді.

"Халық қай әншіні ұнатса, сол адамды тойына шақырады. Ұнамаса, қинап ешкім шақырта алмайды. Менің қойған бағам қымбат емес. Тойға шығып жүрген танымал әншілердің ішіндегі ең арзан баға десе де болады. Өйткені "Жігіттер" тобымен де тойға шығамын, жеке де өнер көрсетемін. Жеке шығатын бағам халыққа қолжетімді. Ол карантиннен бұрын да солай болды, карантиннен кейін де солай болып қала береді", – дейді Айдар Тұрғамбек.

Ал тойды әркім өз шама-шарқына қарап жасау қажет деген әнші өзінің де қыздарын ұзатып, той жасағысы келетінін жасырмады.

"Тойды шамасы келетін адам жасауы керек. Барлық ата-ана баласын үйлендіріп, қызын ұзатқысы келеді. Мен де қызымды қолымнан ұзатқым келеді. Сондықтан басқа адамға балаңды үйлендіргенде той жасауға болмайды деп қалай айтасың?", - дейді әнші.

Қазір бәсекелестік кезеңі, біреудің тойы үлкен мейрамханада өтті, менікі де солай өту керек деп ойлайды. Кредит алып, қарызға той жасаудың қажеті жоқ. Шамасы келетін деңгейде өткізу дұрыс деп санаймын, деп толықтырды Тұрғамбек.

4607
Кілт сөздер:
ән, той, әнші
Архивтегі фото

Коронавирусқа қарсы қазақстандық вакцинаны кімдер салдырды?

121
COVID-19 індетіне қарсы қазақстандық вакцинаны ерікті түрде өздеріне салдырған ғалымдар жұмысын жалғастырып жатыр

НҰР-СҰЛТАН, 8 тамыз – Sputnik. COVID-19-ға қарсы қазақстандық вакцинаны әзірлеуші жеті ғалым вируспен жұмыс істеген кезде қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін вакцинаны ерікті түрде өздеріне салдырды, деп хабарлады білім және ғылым министрлігінің баспасөз қызметі.  

Вакцина БҒМ ғылым комитетінің Биологиялық қауіпсіздік мәселелері ғылыми-зерттеу институтында әзірленді.

"Ғалымдардың жағдайы жақсы, олар өз жұмысын жалғастырып жатыр", – деп мәлімдеді институт директоры Күнсұлу Зәкәрия.

Вакцинаны клиникаға дейінгі сынақтан өткізу нәтижелері дәрілік заттарды сараптау жөніндегі Ұлттық орталыққа сараптамалық жұмыстар жүргізу үшін жіберілді.

Қазақстандық вакцина адамдарға қашан сыналады

Сараптамалық жұмыстар шамамен тамыздың ортасында аяқталады. Денсаулық сақтау министрлігінің рұқсатын алғаннан кейін қыркүйек айында Алматы қаласындағы клиника базасында коронавирусқа антидене анықталмаған 18 жастан 50 жасқа дейінгі 44 еріктінің қатысуымен клиникалық сынақтардың бірінші кезеңі басталады деп жоспарланып отыр.

Вакцина салғаннан кейін олар 42 күн бойы бақылауда болады. Қазан айының ортасында клиникалық сынақтардың екінші кезеңін бастау жоспарланып отыр, ол 2020 жылдың желтоқсанында аяқталуы тиіс.

Коронавирустың екінші толқыны: елдің жағдайы не болады?

Кандидаттық вакциналардың клиникалық сынақтары оң нәтиже берген жағдайда Жамбыл облысы Отар кентіндегі Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институты жанынан салынып жатқан биофармацевтикалық зауыт базасында қазақстандық вакциналар өндірілетін болады.

Зауыт халықаралық стандартқа сай иммунобиологиялық дәрілік препараттарды, оның ішінде қазіргі уақытта қазақстандық ғалымдар клиникаға дейінгі сынақтарымен айналысып жатқан COVID-19-ға қарсы вакциналарды шығарады.

Еске сала кетейік, қазақстандық ғылыми-зерттеу институтының коронавирус инфекциясына қарсы екі кандидаттық вакцинасы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының тізіміне енгізіліп, клиникаға дейінгі сынақтардан сәтті өтіп жатыр. COVID-19-ға қарсы екінші вакцина ДДСҰ сайтында 31 шілдеде кандидат ретінде тіркелген.

121
Кілт сөздер:
коронавирус, екпе
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
Коронавирусқа қарсы жаппай егу қашан басталуы мүмкін – ғалым пікірі
Бекшин тұмауға шалдыққан науқас коронавирус жұқтырса не болатынын айтты
Мамин: Қазақстан коронавирусқа қарсы вакцинаны алғашқылардың бірі болып алудан үмітті  
Қазақстанда алғашқы адамға коронавирусқа қарсы вакцина салынды