Қазақстан Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылуында: 12 айшықты фото

310
(Жаңартылды 09:53 12.09.2018)
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
Қырғызстандағы III Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылуы сән-салтанатпен есте қаларлықтай өтті

Дүйім жұртты тәнті еткен тамаша шара ерекше костюм киген әртістердің қойылымымен басталып, көшпенді халықтардың тарихы мен мәдениетінен, тұрмыс тіршілігінен сыр шертті.

Шоу сән-салтанатпен өтіп, көрермендер де, қатысушылар да дән риза болды.

III Дүниежүзілік көшпенділер ойындарында 195 қазақстандық қатысып жатыр. 37 ұлттық спорт түрінен өтетін ауқымды жарыста 67 елден келген екі мыңдай спортшы бақ сынасады.

Әр елдердің 30 БАҚ өкілі жарыстар туралы жарыса жазып, жаңалықтармен бөліспек.

Толығырақ фотолентамыздан тамашалай аласыз.

Қазақстан Дүниежүзілік көшпенділер ойындарында бірінші орында келеді


310
  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Ыстықкөлде III Дүниежүзілік көшпенділер ойындары салтанатты түрде ашылды

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018

    Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылу салтанатына Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков қатысты. Құрметті қонақ ретінде Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев шақырылды

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Шара Чолпон-Атадағы ипподромда өтті

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Шоу "Әлемнің жаратылуы" атты айшықты театр қойылымымен басталды

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Қойылым үш кезеңнен тұрады: тіршілік пен адамның жаратылуы, көшпенділер өркениетінің пайда болуы

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Шоу барысында көшпенділер мәдениетінің тарихи көрермен назарына ұсынылды

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Көрермендер жарысқа қатысушыларды ыстық ықыласпен ду қол шапалақтап қарсы алды. Қазақстанның намысын 195 спортшы қорғайды

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    III Көшпенділер ойындарына әлемнің 66 елі мен Ресейдің 11 субъектісінен барлығы 1 556 спортшы қатысады

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Трюктерді кәсіби каскадерлер орындады

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Мың манасшы атақты эпостың үзіндісін хормен орындап, көпшілікті тәнті етті

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Ашылу салтанаты көздің жауын алар отшашумен аяқталды

  • Дүниежүзілік көшпенділер ойындары - 2018
    © Sputnik / Табылды Кадырбеков

    Көшпенділер ойындары 2 және 8 қыркүйек аралығында Чолпон-Ата мен Кырчын шатқалында өтеді

Кілт сөздер:
ұлттық спорт түрлері, ашылу салтанаты, дүниежүзілік көшпенділер ойыны, Қазақстан, Қырғызстан
Тақырып бойынша
Қазақстандық Азиада медалистеріне қанша сыйақы беріледі
Азиада-2018: қазақстандық волейболшы қыз сұлулығымен әлемді тамсандырып жатыр

Жойқын жарылыстан кейінгі Бейрут қаласының қазіргі көрінісі фото

1661
  • Қауіпсіздік шаралары сақталмай, бірнеше мың тонна аммиак селитрасы жарылғаннан кейінгі Бейрут портының көрінісі.
  • Жергілікті тұрғындардың айтуынша, қазіргі жағдайды бомбалаудан кейінгі қала деп сипаттауға болады.
  • Күшті жарылыс қала ғимараттарының жартысын қиратты, ал Бейрут апатты аймақ деп жарияланды.
  • Ливан астанасындағы кемежайдың сау-тамтығы қалмады, құтқарушылар үйінділер астынан тірі адамдар мен зардап шеккендерді іздеуді жалғастыруда.
  • Қаладағы төрт аурухана да қирап, ол жерлердегі емделушілерді басқа медициналық мекемелерге орналастыруға тура келді. Жалпы алғанда Бейрут ауруханалары жарылыстан зардап шеккендерге көмек көрсетіп үлгере алмай жатыр.
  • Жарылыс толқынының күштілігі соншалық, порттың жанында орналасқан ғимараттардың әйнектері толығымен қираған.
  • Үш жүз мыңнан астам адам баспанасыз қалды. Қаланың коммуналдық инфрақұрылымы қатты зақымданды, коронавирустық пандемия кезінде жұқпалы аурулар өршуі мүмкін.
  • Зардап шеккендердің арасында шетелдік дипломаттар да бар. Бірнеше мемлекеттің дипломатиялық өкілдік ғимараттары қирады. Мәселен, жарылыстан Бейруттағы қазақстандық консул да жарақат алды.
  • Жарылыс ғимарат терезелері мен шатырларын ұшырып, жол үстіндегі жүздеген көлікті аударып жіберді. Соққы толқынынан пайда болған түтін мен шаң ондаған шақырым қашықтан көрінді.
  • Бейрут көшесіндегі автокөліктер мен жаяу жүргіншілер жарылыс толқынынан ұшқан әйнек сынығы мен қирандылардан қатты зардап шекті.
  • Бейрут портындағы жанармай сақтау қоймасынан үйінді ғана қалды. Материалдық шығын мен қоршаған ортаға келтірілген зиян әлі есептелмеді.
  • Қала тұрғындары мен құтқарушылар және жергілікті билік өкілдері зардап шеккен аудандардағы қирандылар мен үйінділерді жедел аршу жұмыстарын ұйымдастыруда. Өйткені, оның астында адамдар қалып қойған болуы мүмкін.
  • Бірнеше мемлекеттің басшысы, соның ішінде Қазақстан да Бейрут портындағы қайғылы жағдайға байланысты Ливан халқына көңіл айтты. Сондай-ақ, жарылыс зардаптарын жоюға көмек көрсетуді ұсынды.
  • Жарылыс зардаптарын жоюға тек құтқарушылар мен өрт сөндірушілер ғана емес, сонымен қатар әскери қызметшілер де қатысады. Әсіресе, әскери техникалар Бейруттың зардап шеккен аудандарындағы өртті сөндіруге қолданылады.
  • Жарылыс болған сәтте бұл шіркеуде құдайға сыйыну рәсімі жүріп жатты. Діни қызметкер ғибадатханадағы шамдар сөнгеннен кейін де өз қызметін жалғастыра берді. Құлаған бөлшектер астында қалған оның кейінгі тағдыры белгісіз.
  • Бейруттағы порт аймағы толықтай жойылып, үйіндіге айналды деп айтуға болады. Бұл жағдай қала мен елдің экономикасына қалай әсер ететінін уақыт көрсетеді.
  • Қираған портты қалпына келтіру жұмыстары іздестіру-құтқару қызметі аяқталғаннан кейін бірден басталады.
  • Зардап шеккендер жерде ғана емес, тікұшақпен де іздестірілуде.
  • Жарылыс зардаптарын жоюға көмектесу үшін Ресей төтенше жағдайлар министрлігінің ұшақтарын Бейрутқа жіберді. Сондай-ақ, Катар мен Ирак және Иордания Бейрутта далалық ауруханаларды орналастыруға, одан басқа бірнеше мемлекет құтқарушылар мен дәрігерлер жіберуге дайын екенін жариялады.
Ливан астанасындағы жойқын жарылыс жүз отыздан астам адамның өмірін қиды. Бейруттың мыңдаған тұрғыны жарақат алып, көптеген адам ауруханада орын жетпеуінен медициналық көмек ала алмады

Жарылыс салдарынан қаза тапқандарды еске алу үшін Ливанда үш күндік аза тұту жарияланды. Ал Бейруттың өзінде төтенше жағдай жарияланды.

Мамандар сейсенбі күні кешке болған жарылыстың күшін төрт жарым баллдық жер сілкінісімен теңестіруде – ол Ливан астанасынан қашық жерде де сезілген.

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ливандық әріптесі Мишель Аунуға қайғылы жағдайға байланысты көңіл айтты.

Айта кетейік, Ливанда бітімгершілік миссиясының қазақстандық әскери қызметшілері де бар.

Бейрут қаласының қайғылы жағдайдан кейінгі және қалпына келтіру жұмыстарының басталып жатқан көрінісі бейнеленген суреттерді назарларыңызға ұсынамыз.

1661
  • Қауіпсіздік шаралары сақталмай, бірнеше мың тонна аммиак селитрасы жарылғаннан кейінгі Бейрут портының көрінісі.
    © AP Photo / Hussein Malla

    Қауіпсіздік шаралары сақталмай, бірнеше мың тонна аммиак селитрасы жарылғаннан кейінгі Бейрут портының көрінісі.

  • Жергілікті тұрғындардың айтуынша, қазіргі жағдайды бомбалаудан кейінгі қала деп сипаттауға болады.
    © REUTERS / Mohamed Azakir

    Жергілікті тұрғындардың айтуынша, қазіргі жағдайды "бомбалаудан кейінгі қала" деп сипаттауға болады.

  • Күшті жарылыс қала ғимараттарының жартысын қиратты, ал Бейрут апатты аймақ деп жарияланды.
    © Sputnik / Vissam Matta

    Күшті жарылыс қала ғимараттарының жартысын қиратты, ал Бейрут апатты аймақ деп жарияланды.

  • Ливан астанасындағы кемежайдың сау-тамтығы қалмады, құтқарушылар үйінділер астынан тірі адамдар мен зардап шеккендерді іздеуді жалғастыруда.
    © REUTERS / Aziz Taher

    Ливан астанасындағы кемежайдың сау-тамтығы қалмады, құтқарушылар үйінділер астынан тірі адамдар мен зардап шеккендерді іздеуді жалғастыруда.

  • Қаладағы төрт аурухана да қирап, ол жерлердегі емделушілерді басқа медициналық мекемелерге орналастыруға тура келді. Жалпы алғанда Бейрут ауруханалары жарылыстан зардап шеккендерге көмек көрсетіп үлгере алмай жатыр.
    © Sputnik / Vissam Matta

    Қаладағы төрт аурухана да қирап, ол жерлердегі емделушілерді басқа медициналық мекемелерге орналастыруға тура келді. Жалпы алғанда Бейрут ауруханалары жарылыстан зардап шеккендерге көмек көрсетіп үлгере алмай жатыр.

  • Жарылыс толқынының күштілігі соншалық, порттың жанында орналасқан ғимараттардың әйнектері толығымен қираған.
    © REUTERS / Mohamed Azakir

    Жарылыс толқынының күштілігі соншалық, порттың жанында орналасқан ғимараттардың әйнектері толығымен қираған.

  • Үш жүз мыңнан астам адам баспанасыз қалды. Қаланың коммуналдық инфрақұрылымы қатты зақымданды, коронавирустық пандемия кезінде жұқпалы аурулар өршуі мүмкін.
    © Sputnik / Michael Alaeddin

    Үш жүз мыңнан астам адам баспанасыз қалды. Қаланың коммуналдық инфрақұрылымы қатты зақымданды, коронавирустық пандемия кезінде жұқпалы аурулар өршуі мүмкін.

  • Зардап шеккендердің арасында шетелдік дипломаттар да бар. Бірнеше мемлекеттің дипломатиялық өкілдік ғимараттары қирады. Мәселен, жарылыстан Бейруттағы қазақстандық консул да жарақат алды.
    © Sputnik / Michael Alaeddin

    Зардап шеккендердің арасында шетелдік дипломаттар да бар. Бірнеше мемлекеттің дипломатиялық өкілдік ғимараттары қирады. Мәселен, жарылыстан Бейруттағы қазақстандық консул да жарақат алды.

  • Жарылыс ғимарат терезелері мен шатырларын ұшырып, жол үстіндегі жүздеген көлікті аударып жіберді. Соққы толқынынан пайда болған түтін мен шаң ондаған шақырым қашықтан көрінді.
    © AP Photo / Hassan Ammar

    Жарылыс ғимарат терезелері мен шатырларын ұшырып, жол үстіндегі жүздеген көлікті аударып жіберді. Соққы толқынынан пайда болған түтін мен шаң ондаған шақырым қашықтан көрінді.

  • Бейрут көшесіндегі автокөліктер мен жаяу жүргіншілер жарылыс толқынынан ұшқан әйнек сынығы мен қирандылардан қатты зардап шекті.
    © REUTERS / Issam Abdallah

    Бейрут көшесіндегі автокөліктер мен жаяу жүргіншілер жарылыс толқынынан ұшқан әйнек сынығы мен қирандылардан қатты зардап шекті.

  • Бейрут портындағы жанармай сақтау қоймасынан үйінді ғана қалды. Материалдық шығын мен қоршаған ортаға келтірілген зиян әлі есептелмеді.
    © AP Photo / Hussein Malla

    Бейрут портындағы жанармай сақтау қоймасынан үйінді ғана қалды. Материалдық шығын мен қоршаған ортаға келтірілген зиян әлі есептелмеді.

  • Қала тұрғындары мен құтқарушылар және жергілікті билік өкілдері зардап шеккен аудандардағы қирандылар мен үйінділерді жедел аршу жұмыстарын ұйымдастыруда. Өйткені, оның астында адамдар қалып қойған болуы мүмкін.
    © REUTERS / Aziz Taher

    Қала тұрғындары мен құтқарушылар және жергілікті билік өкілдері зардап шеккен аудандардағы қирандылар мен үйінділерді жедел аршу жұмыстарын ұйымдастыруда. Өйткені, оның астында адамдар қалып қойған болуы мүмкін.

  • Бірнеше мемлекеттің басшысы, соның ішінде Қазақстан да Бейрут портындағы қайғылы жағдайға байланысты Ливан халқына көңіл айтты. Сондай-ақ, жарылыс зардаптарын жоюға көмек көрсетуді ұсынды.
    © AP Photo / Hussein Malla

    Бірнеше мемлекеттің басшысы, соның ішінде Қазақстан да Бейрут портындағы қайғылы жағдайға байланысты Ливан халқына көңіл айтты. Сондай-ақ, жарылыс зардаптарын жоюға көмек көрсетуді ұсынды.

  • Жарылыс зардаптарын жоюға тек құтқарушылар мен өрт сөндірушілер ғана емес, сонымен қатар әскери қызметшілер де қатысады. Әсіресе, әскери техникалар Бейруттың зардап шеккен аудандарындағы өртті сөндіруге қолданылады.
    © AP Photo / Hussein Malla

    Жарылыс зардаптарын жоюға тек құтқарушылар мен өрт сөндірушілер ғана емес, сонымен қатар әскери қызметшілер де қатысады. Әсіресе, әскери техникалар Бейруттың зардап шеккен аудандарындағы өртті сөндіруге қолданылады.

  • Жарылыс болған сәтте бұл шіркеуде құдайға сыйыну рәсімі жүріп жатты. Діни қызметкер ғибадатханадағы шамдар сөнгеннен кейін де өз қызметін жалғастыра берді. Құлаған бөлшектер астында қалған оның кейінгі тағдыры белгісіз.
    © AP Photo / Hussein Malla

    Жарылыс болған сәтте бұл шіркеуде құдайға сыйыну рәсімі жүріп жатты. Діни қызметкер ғибадатханадағы шамдар сөнгеннен кейін де өз қызметін жалғастыра берді. Құлаған бөлшектер астында қалған оның кейінгі тағдыры белгісіз.

  • Бейруттағы порт аймағы толықтай жойылып, үйіндіге айналды деп айтуға болады. Бұл жағдай қала мен елдің экономикасына қалай әсер ететінін уақыт көрсетеді.
    © REUTERS / MOHAMED AZAKIR

    Бейруттағы порт аймағы толықтай жойылып, үйіндіге айналды деп айтуға болады. Бұл жағдай қала мен елдің экономикасына қалай әсер ететінін уақыт көрсетеді.

  • Қираған портты қалпына келтіру жұмыстары іздестіру-құтқару қызметі аяқталғаннан кейін бірден басталады.
    © REUTERS / MOHAMED AZAKIR

    Қираған портты қалпына келтіру жұмыстары іздестіру-құтқару қызметі аяқталғаннан кейін бірден басталады.

  • Зардап шеккендер жерде ғана емес, тікұшақпен де іздестірілуде.
    © REUTERS / ISSAM ABDALLAH

    Зардап шеккендер жерде ғана емес, тікұшақпен де іздестірілуде.

  • Жарылыс зардаптарын жоюға көмектесу үшін Ресей төтенше жағдайлар министрлігінің ұшақтарын Бейрутқа жіберді. Сондай-ақ, Катар мен Ирак және Иордания Бейрутта далалық ауруханаларды орналастыруға, одан басқа бірнеше мемлекет құтқарушылар мен дәрігерлер жіберуге дайын екенін жариялады.
    © REUTERS / MOHAMED AZAKIR

    Жарылыс зардаптарын жоюға көмектесу үшін Ресей төтенше жағдайлар министрлігінің ұшақтарын Бейрутқа жіберді. Сондай-ақ, Катар мен Ирак және Иордания Бейрутта далалық ауруханаларды орналастыруға, одан басқа бірнеше мемлекет құтқарушылар мен дәрігерлер жіберуге дайын екенін жариялады.

Кілт сөздер:
жүк кемесі, жарылыс

Әлемге әйгілі әсем мешіттер фото

216
(Жаңартылды 15:39 03.08.2020)
  • Мечеть Султана Омара в Брунее
  • Мечеть шейха Зайда в Абу-Даби
  • Кааба в главной мечети Мекки
  • Масджид ан-Набави, Медина, Саудовская Аравия
  • Великая мечеть Хасана II в Касабланке, Марокко
  • Голубая мечеть в Стамбуле
  • Мечеть Фанар в Дохе, Катар
  • Главная мечеть Путраджая в Малайзии
  • Государственный историко-архитектурный и художественный музей-заповедник Казанский Кремль
  • Мечеть в Куала-Лумпуре
  • Мечеть в Индии
  • Мечеть Хазрет султан
Sputnik Қазақстан әлемнің түрлі елдерінде бой көтеріп, әсемдігімен таң қалдырған мешіттердің фотосуреттер топтамасын ұсынады

Қазақстан мұсылмандары жыл сайын Құрбан айт мерекесін атап өтеді. Бұл мұсылмандардың басты мейрамдарының бірі.

Құрбан айт үш күнге созылады, оның алғашқы күні Қазақстанда демалыс жарияланады.

Дәстүр бойынша, мереке мешіттерге жиналған жамағаттың Айт намазын оқудан басталады. Алайда, биылғы жылы елдегі эпидемиологиялық жағдайға байланысты, мешіттерде Айт намазы оқылмады.

Назарларыңызға ұсынылып отырған таңғажайып әсем ғимараттар өзінің әсемдігімен, әдемі сәулетімен, қайталанбас ерекшелігімен қайран қалдырады.

216
  • Мечеть Султана Омара в Брунее
    © AFP 2019 / Roslan Rahman

    Сұлтан Омар Әли Сайфуддин мешітінің үлкен алтын күмбезі жасанды шағын мүйістің су бетінен көрінеді. Бірегей ғимарат дәстүрлі шығыс және еуропалық сәулет өнерін біріктірген. 1958 жылы тұрғызылған бұл нысан Брунейге келген туристерді ерекше қызықтырады. Мешіттің қасындағы кеме тек ресми мемлекеттік рәсімдер кезінде ғана пайдаланылады.

  • Мечеть шейха Зайда в Абу-Даби
    © AP Photo / Jon Gambrell

    Абу-Дабидегі шейх Зайед мешіті – әлемдегі ең үлкен мешіттердің бірі. Керемет ғимарат өзінің ғажайып сәнімен таң қалдырады. 82 күмбез бен мыңдаған бағандар, алтын жалатылған аспашамдары бар ақ қабырғалы ғимарат күндіз де, түнде де жарық қосылған кезде керемет көрінеді. Мешіт 40 мың адамға дейін қабылдай алады.

  • Кааба в главной мечети Мекки
    © REUTERS / Faisal Al Nasser

    Әл-Харам мешіті (ұлы мешіт немесе қорғалған мешіт), оның орталық алаңында Ислам діні үшін қасиетті саналатын Қағба орналасқан. Дәл осы жерге қажылық парызын өтеу үшін әлемнің түкпір-түкпірінен мыңдаған мұсылман келеді.

  • Масджид ан-Набави, Медина, Саудовская Аравия
    © AFP 2019 / KHALED DESOUKI

    Пайғамбар мешіті – Меккедегі әл-Харам мешітінен кейінгі екінші маңызды ғимарат. Мұхаммедтің (с.а.с) қабірі жасыл күмбездің астында орналасқан. Ал күмбездің салынған уақыты белгісіз. Ислам тарихы бойынша мешіт тоғыз есе кеңейтілген.

  • Великая мечеть Хасана II в Касабланке, Марокко
    © AFP 2019 / Fadel Senna

    Касабланкадағы Хасан II мешіті өзінің айрықша ерекшелігімен таң қалдырады. Ғимарат Атлант мұхитының жағасына тұрғызылған. Оның бірнеше бөлмедегі еденіне орнатылған әйнектерден теңіз толқындарын көруге болады. Бұл жерде тек патша отбасының мүшелері ғана келуге құқылы болғандықтан, мешіт қарапайым келушілер үшін жабық. Мешіт мұнарасы әлемдегі ең биік мұнаралардың қатарында. Биіктігі – 210 метр.

  • Голубая мечеть в Стамбуле
    © AFP 2019 / BULENT KILIC

    Ыстамбұлдың басты мешіті – Көк мешіт (Сұлтанахмет мешіті), қаланың негізгі нышандарының бірі болып саналады. Ол 1609-1616 жылдары салынған. Безендіру кезінде ақ және көкпен боялған керамикалық тақтайшалар пайдаланылған. Қаланың биік жерінде орналасқан монументалды ғимарат алыстан менмұндалайды.

  • Мечеть Фанар в Дохе, Катар
    © AFP 2019 / STR

    "Маяк" мағынасын білдіретін "Фанар" мешіті Дохада (Катар) орналасқан. Ислам мәдени орталығы төрт қабаттан тұрады және мұнаралары шиыршыққа ұқсайды. Ол түнде тиімді жарықтандырудың арқасында шынымен маяк ғимаратына ұқсайды.

  • Главная мечеть Путраджая в Малайзии
    © AFP 2019 / Manan Vatsyayana

    Путра мешіті күмбезінің айналасындағы тәж (Путражая, Малайзия) ерекше гүлдің жапырақшаларына ұқсайды. "Путра" мешіті қызғылт граниттен салынған, сондықтан оның қабырғаларында ерекше реңк бар.

  • Государственный историко-архитектурный и художественный музей-заповедник Казанский Кремль
    © Sputnik / Константин Чалабов

    Қазандағы Құл-Шариф мешітінің керемет мұнаралары мен ақ қарлы қабырғалары керемет сұлулық бейнесін жасайды. Құл-Шариф мешіті – Татарстанның басты Алла үйі. Ол Иван Грозный әскерлерінен Қазанды қорғаған әскери жетекшінің есімімен аталған.

  • Мечеть в Куала-Лумпуре
    © AFP 2019 / Manan Vatsyayana

    Куала-Лумпурдағы Вилаят Персекутуан мешітінің көгілдір күмбездері Ыстамбұлдың көк мешітіне ұқсайды. Бұл діни ғимарат қаланың басты назар аударарлық орындарының бірі болып табылады және мұнда ғажайып сұлулықты көруге құштар қажылар мен туристер көптеп келеді.

  • Мечеть в Индии
    © AFP 2019 / Chandan Khanna

    Джама Масжид – Үндістандағы ең үлкен мешіт. Оның орталық ауласы бір уақытта 20 мың адамды қабылдай алады. Бұл жерде туристер мұнараларға шығып, биіктен керемет көріністі тамашалайды.

  • Мечеть Хазрет султан
    © Sputnik / Болат Шайхинов

    Ертегі сарайын еске түсіретін Хазірет Сұлтан мешіті 2012 жылы Қазақстан астанасындағы ерекше нысандар тізіміне қосылды. Алтын түсті өрнектермен көмкерілген ақ түсті мұнаралар мен күмбездер күн нұры мен жылылықты тарта түскендей жарқырайды.

Кілт сөздер:
құрбан айт, ислам діні, мешіт
АҚШ-тың F-16 әскери ұшағы Ирактың Балада әскери базасында, архивтегі сурет

Иракта болған соғыстың әлемге қандай әсері тиді

0
Автор "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" кітабын жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған

АҚШ-тың қазіргі ұлттық апатына Ирактағы сәтсіз (немесе арандатқан) оқиғалар себеп болған: дәл қазір бұл айқын сериялар сияқты. Жақында Америкада жарық көрген кітапта 2003 жылдың наурызында Иракқа басқыншылық әрекетті бастау туралы шешімді кім және қалай қабылдағанын егжей-тегжейлі талданған.

Бұл кітап осынысымен ғана жақсы емес. Сонымен қатар бұл жерде сол кездегі басқарушы топ – Джордж Буш пен оның өзге де серіктестерінің бірегейсіздігі ғана емес деген тақырыпта арандату пікірталасын тудырды. "Ал бірегейсіздік қайдан пайда болады?" дегенге нақты себептер де бар.

Әңгіме ауаны Роберт Дрейпердің "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" (To Start a War, by Robert Draper) деп аталатын жұмысы туралы өрбімек. Автор осы кітапты жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған. Ол бұл кітапты жаза бастағанда, экс-президент онымен сөйлесуден бірден бас тартқан. Ал сол кездегі оның серіктестері бас тартпаған. Дрейпер шенеуніктерден алынып, сол уақыттарда жарияланған жүздеген сұхбаттарды жинақтады. Өйткені, бұл материалдар әрдайым оқуға жарамағанмен, өте пайдалы еді.

Ендеше, бұл мәселенің астарына америкалық азамат ретінде емес, адами көзқараспен үңілу керек. Ирактағы соғыс Америка мен әлемге не әкелді?

90-жылдардағы жағдай осы әлемді басқаратын жалғыз ғана держава бар деген елес кезді. Себебі, сол кездегі держава әлсіз қарсыласпен соғыста айқын жеңіске жете алатындығын әлемге көрсетті (өткен ғасырдың 60-70 жылдарындағы үндіқытайдағыдай емес). Бірақ мұндай жеңіс жеңімпазды жойып жібереді.

Мұндай жағдайда жақын одақтастар (Германия мен Франция), сондай-ақ мейірімді серіктестердің (Ресей) өзіндік көзқарасы болуы тиіс және қажет жағдайда Американы елемесе, ол орынды еді.

Америка өзінің барлық қаржылық және басқа да күштерімен бір елді (яғни Иракты) басып алу арқылы оны бақытқа кенелтіп, гүлдендіре алмады. Бұл әлемдегі ондаған мемлекетті дұрыс ой мен іс-әрекетке әкелуде АҚШ-тың (батыстың да) саяси және құндылықтар жүйесі экспортқа жарамсыз дегенді білдіреді. Яғни, бұл жерде Америкасыз өтіп қана қоймай, қажет болса айналып өту деген сөз.

Егер Ирак авантюрасы болмағанда – қазіргі қаржылық қиындықты айтпағанда, америкалық қоғамның, бүкіл басқару жүйесінің бүгінгідей бүлінуі мен идеологиялық күйреуі болмас па еді? Қалай болғанда да, Ирак мұнда айтарлықтай өзіндік үлесін қосты.

Дрейпердің кітабы бізге ең алдымен америкалық барлаудың деградациясына қатысты кездейсоқ сюжетті көрсетеді. 90-шы жылдардың соңында ЦРУ-дің бірнеше бөлікке бөлінуіне байланысты Билл Клинтон әкімшілігімен арада  проблемалар туындағаны белгілі болды. Бірақ содан кейін 2001 жылдың 11 қыркүйегінде террористік шабуыл болып және сол кездегі ведомство басшысы Джордж Тенет ықпалды жандандыруға үміттенді.

Айтпақшы, ЦРУ-дің 90-жылдардағы сәтсіздіктерінің өзіндік және әртүрлі себептері болды. Бірақ содан кейін күлкілі жағдай орын алды. Атап айтқанда, Таяу Шығыста (бүкіл Ирак тарихының нәтижелері бойынша белгілі болған) ақылды әрі қабілетті мамандардың жетіспеушілігі туындады. Содан кейін Тенеттен болмағанды болдыру талап етілді. Яғни, Ирак жетекшісі Саддам Хусейн 11 қыркүйектегі террорлық шабуылды ұйымдастырған "Аль-Каидамен"* құпия одақтас болғанын және АҚШ-қа қарсы жаппай қырып-жою қаруын дайындап жатқандығын дәлелдеуі керек.

Ал мұндай жағдайда нашар барлау қызметі өзін қалай ұстайды? Жалған деректер жасап, оған сенуді сұрайды. Айтпақшы, "Америкалық сайлауға Ресей араласты" деген ашық айыптауға негізделген жалған деректерді 2003 жылдармен салыстырып қарағанда жағдай әлі де өзгерген жоқ. Жалпылама түрде алғанда ақылды барлау қызметі мемлекет үшін көп ақша үнемдеп, ал ақымақ үлкен проблемалар туғызады.

Бірақ бір ведомствоның сәтсіздікке ұшырауы – мұның өзі ерекшелік. Егер Джордж Буш жеке өзі мен негізгі лауазымдарға тағайындаған адамдар ЦРУ-дан мұндай жалған ақпаратты талап етпегенде, Ирак апаты болмайтын еді. Осылайша, Теннет өзінің кеңсесін Саддамды АҚШ-қа қауіп төндіруші идеясын "халыққа сататын" агенттікке айналдырды. Бірақ оны сол дәуірдің барлық басты кейіпкерлері – қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц пен оның бастығы Дональд Рамсфелд, вице-президент Дик Чейни және ең алдымен президенттің өзі мәжбүрледі.

Мұны неліктен жасады? Өйткені, олар Американың кедергісіз басшылығы ретінде бүкіл әлемдегі жаһанданудың идеологтары болды. Олар сол бұрынғы лауазымдарында, 90-жылдардың соңында Конгрестің "Иракты азат ету актісін" қабылдауға қол жеткізді. Өздері комиссия құрып, іс жүзінде Ирактан келетін "қауіпті" ЦРУ байқамады деп айыптады (сонымен бірге Иран мен Солтүстік Корея да бар). Ал лаңкес террористер Нью-Йоркке соққы жасаған кезде ел басқарылмайтындай күйге душар болды.

Ал енді Бушқа келер болсақ, кітапта Саддам жай құбыжық еместігі және оны билікте қалдыру мүмкін емес екендігі айтылған.

Дрейпердің сөзіне қарағанда, әкімшілікте Иракта соғыс бастау туралы бір де бір пікірталас болмаған. Әңгіме, тек қана қашан және қалай болатыны туралы өрбіген.

Демек, идеялар алдын-ала іске асқан кезеңде, фактілер де оған сәйкес келуі керек. Олай болмаған жағдайда мемлекеттегі билеуші ​​таптың надандығы мен тозуы орын алады. Президенттер мен премьер-министрлерді немесе патшаларды қандай-да бір жолмен өзгерту мүмкін-ау, ал жалпы ұлтты ауыстыру қиын.

* – Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған террористік ұйым.

0
Кілт сөздер:
соғыс, Джордж Буш, АҚШ