Отан қорғаушылар монументі алдындағы мәңгілік алау

Майдан даласында жауынгерлерді жігерлендірген қазақ әйелдері

1149
(Жаңартылды 10:53 12.07.2019)
Ұлы Отан соғысы кезінде майдан даласына аттанып, оқ пен оттың ортасында басын қатерге тігіп, жауынгерлердің көңіліне жеңіске деген сенім ұялатқан қазақтың өнерлі қыздары аз болмаған

НҰР-СҰЛТАН, 9 мамыр – Sputnik. Бүгін Ұлы Отан соғысының аяқталғанына 74 жыл толып отыр. Ұлы Жеңістің 74 жылдығына орай майдан даласында сарбаздардың рухын көтеру үшін ән шырқап, би билеп, жауды жеңуге өз үлесін қосқан қазақ өнерінің жарық жұлдыздарын еске түсіргенді жөн көрдік.

"Танк сыйладым"

Би падишасы атанған Шара Жиенқұлова – алапат соғыс жылдары майданға сұранып, Отан үшін от кешкен жауынгерлердің жігеріне жігер қосқан қазақ әйелі.

Народная артистка Казахской ССР Шара Жиенкулова
© Sputnik / Иосиф Будневич
Би өнерінің ханшайымы Шара Жиенқұлова

1940 жылы Қазақстанда ән-би ансамблі құрылып, Шара солармен бірге өз еркімен соғыс даласына аттанады. Майдан шептерінде "Молдабай", "Шахтер", "Бүркітші" сияқты қазақ билерімен қоса әлем халықтарының биін орындап, халықтар достығын  насихаттайды. Өнер бригадасы әскери бөлімшелер мен госпитальдарда қырық бес концерт қойып, Алматыға оралады.

"Майданға баруға мен де сұрандым. Оқ пен оттың арасында Отанымыздың қорғаушыларының сәл-пәл болса да көңілдерін желпіп, алыстағы туып-өскен елінің сәлемін әнімізбен, биімізбен жеткізгендей болдық. Алматыға келген соң бар жиған-тергенімді Отан қорғау қорына өткізіп, қызыл жауынгерлерге танк сыйладым", - деп жазады Жиенқұлова "Өмірім менің – өнерім" атты кітабында.

Соғыс жылдары ішінде Шараның ансамблі 460 концерт берген.

Жеңіс күнін би өнерінің ханшайымы Төменгі Тагилде қарсы алған.

Рақымжан Қошқарбаевтың Рейхстагқа тіккен Жеңіс туы қайда – видео

"Мереке құрметіне біз металлургтер үшін үлкен концерт қойдық. Концерт қабырғасында жұмысшы тапты жауды жеңуге шақырған "Барлығы майдан үшін, барлығы жеңіс үшін!", "Жаудың ұясын тас-талқан етейік!" атты ұрандар ілінген зауыт цехында өтті. Бұл барлығына ортақ қуаныш пен бақыт күні еді", - деп еске алған еді Жиенқұлова.

"Майданнан хаттар келетін"

Соғысқа ерте аттанған қазақ әншілерінің бірі – Роза Бағланова. 1941 жылы соғыс оты тұтанғанда, өнер жұлдызы небәрі 19 жаста еді. Ол Ташкент филармониясындағы мемлекеттік әйелдер ән-би ансамблімен бірге Ұлы Отан соғысы жылдары майданды аралап, өнер көрсетеді. Ал 1945 жылы 9 мамырда Берлиндегі жеңіс концертіне қатысады.

Певица Роза Багланова
© Sputnik / Становов
Әнші Роза Бағланова

"Әлі есімде, жауынгер жігіттің аты Константин болатын. Хатының мазмұны : "Сіздің әніңізді бірінші рет Австрияның "Скала" театрында естіп, даусыңызға тәнті болдым. Әсіресе "Ах, Самара городокты" ешкім де сіздей орындаған емес. Осы әнді естіп, майданға қанаттанып аттанатынбыз". Майданнан осы мазмұндас талай хат алдым", - деген еді сұқбаттарының бірінде.

1944 жылы жауынгерлерге концерт қойып жүргенде, әншінің көзіне зақым келген. Майдан даласында бетін снарядтың жарықшағы жанып өткен екен. 1979 жылы екі көзі бірдей көрмей қалып, ота жасатып, дәрігерлердің көмегімен жанарын сақтап қалған.

КСРО және Қазақстанның халық әртісі Роза Бағланова
© Sputnik / Иосиф Будневич
КСРО және Қазақстанның халық әртісі Роза Бағланова

Бұл жайлы Роза Бағланова өз естеліктерінде былай дейді:

"1943 жыл. Соғыстың қызған шағы. Кезекті концерт кезінде майдан даласында жауынгерлерге ән салып тұрмыз. Кенет фашистер минометпен атқылай бастады. Енді еңкейе бергенімде көзімнің алдында қараңғылық орнады. Көзіме снаряд жарқыншағы тиген екен".

1943 жылы Роза Бағланова майдан шебінде қойған концерттерінің құрметіне "Жауынгерлік ерлігі үшін" медалімен марапатталды.

Майдан даласын әнмен әуелеткен қазақтың бұлбұлы

Сұрапыл соғыс жылдарында сарбаздарды жігерлендірген, басын қатерге тігуге қаймықпаған қайсар да дарынды өнер иесі – Күләш Байсейітова. Зұлмат соғыста қазақ бұлбұлының барша халықты, оның ішінде сарбаздарды рухтандырар әндері радио торабынан, ел аузынан жиі естіліп, есімі баспа беттерінде көптеп жарияланды.

Нақақтан-нақақ жала жабылды: Қазақтың бұлбұл әншісі Күләш Байсейітованың өмірбаяны

КСРО халық әртісі 1941-1945 жылдардағы ел басына түскен, тіпті, жер жүзін жайлаған аласапыранда сарбаздарды жігерлендіруден еш танбады. Қан майданда концерттерін өткізіп, әндерінің құдіретімен жауынгерлердің жүректерін жалындатып, рухтандырды. Соғыс аяқталған соң, Одақтық республикалардың басына түскен тауқыметті жоюға, халықтың әл-ауқатын көтеруге белсене араласқан.

Көп тілде ән шырқаған Жамал Омарова

Соғыс жылдарында Күләш Байсейітовамен бірге концерттік бригадалардың құрамында әнші Жамал Омарова да болды. Қазақ халқының сүйікті әншісі Батыс және Шығыс майдандарға аттанып, жауынгерлер алдында сан мәрте өнер көрсетті.

Жамалдың бір ерекшелігі әндерін көп тілде шырқауында болатын. Репертуарын орыс, украин, беларусь, тәжік, өзбек, татар, қырғыз, грузин, армян, басқа да халықтар әндерімен байытқан. Ұлы Отан соғысы жылдары майдандағы жауынгерлерге концерт беріп, патриоттық әндерді орындады. Солтүстік Батыстағы майдан шептеріне дейін барып, оқ пен оттың арасында жүрген жауынгерлерді жауды жеңуге жігерлендірген.

Қан майдандағы жауынгерлер де, тыл еңбеккерлері де оның "Котелок", "Майданнан хат", "Застольная", "Мен қазақтың қызымын" әндерін ерекше ықыласпен тыңдайтын. 1943 жылы Жамал Омарова ҚазКСР халық әртісі атанды.

Жауды талқандауға Зәбира Жұбатова да атсалысты

Ұлы Отан соғысы жылдарында майдан шептерінде жауынгерлердің алдында концерт берген өнер жұлдыздарының бірі – Зәбира Жұбатова. Қазақ КСР халық әртісі сұрапыл соғыс басталғанда Қарағанды облыстық филармониясында әнші болатын. Ол соғыс даласында "Майданнан хат", "Біздің ұран", "28 батыр" және тағы басқа әндерді шырқап, жауынгерлерді жеңіске жігерлендірді.

17 жасында майданға аттанған Әлия Молдағұлова туралы қызықты деректер

Майданға барар жолда концерттік топтардағы әртістер Мәскеуде аялдап, Қызыл Армияның Орталық үйінде екі концерт берген. Одан кейін 2-Прибалтика майданына аттанып, жауынгерлер арасында 130 концерт беріп қайтады.

"Артистердің өнерлерін майдандағы жауынгерлер өте көңіл қойып тыңдады. Әсіресе, Қазақ ССР халық әртісі Зәбира Жұбатова мен Қазақ ССР еңбек сіңірген артисі Мүлік Сүртібаевтың орындаған әндеріне жауынгерлер қатты сүйсінді. Жұбатованың орындаған "Майданнан хат", "Біздің ұран", "28 батыр" деген өлеңдерін жауынгерлер мен офицерлер өте зейін қойып тыңдады", - деп жазылған "Советтік Қарағанды" газетінің 1945 жылдың 18 мамыр күнгі санында.

Соғыстан кейінгі жылдары Зәбира кеншілер мен болатшылардың, мал шаруашылығы еңбеккерлері мен тың игерушілердің алдына жаңа бағдарламамен шығып, жаңа әндерді шырқады.

1149
Кілт сөздер:
жауынгерлер, биші, әнші, Роза Бағланова, Ұлы Отан соғысы
Хиуаз Доспанованың ескерткіші

Жеңістің 75 жылдығына арналған жаңа жоба басталды: кім қатыса алады?

35
Жоба Қазақстандағы Россотрудничество өкілдігінің қолдауымен ұйымдастырылып отыр, оған кез келген адам қатыса алады

АЛМАТЫ, 2 қыркүйек – Sputnik. Қазақстандағы Россотрудничество өкілдігі Жеңістің 75 жылдығына арналған "Атлас памяти" деген жаңа онлайн-жобаны іске қосты. Бұл туралы ұйымның баспасөз қызметі хабарлады.

Россотрудничество басшылығы көпшілікке тарату мақсатында ескерткіштер каталогын шығаруды жоспарлар отыр. Каталог баспа және электронды түрде шығады. Жоба монументалды мұраны дәріптеуге және қазақстандықтар мен ел қонақтарын ақпараттандыруға бағытталған.

24-31 тамыз аралығында әлеуметтік желі арқылы Ұлы Отан және Екінші дүниежүзілік соғыстың батырлары мен оқиғаларының құрметіне Қазақстан қалаларында орнатылған ескерткіштерге арналып жазылған мәтін мен фотоматериалдар жиналды. Бір апта ішінде еліміздің 20-ға жуық қаласынан материалдар келді.

"Мысалы, Абай Құнанбаев атындағы №6 мектеп-гимназиясының оқушылары Николай Артемасов пен Никита Гетмановтың арқасында 1985 жылы Степногорск қаласында ашылған сәулетші Лоуренс Баласовтың "Жеңіс монументі" туралы білдік. Елизавета Максимова Теміртаудағы "Белгісіз солдат ескерткіші" туралы білуге көмектесті. Осындай жағдайлар көбірек кездесіп жатыр", - деді жоба үйлестірушісі Ольга Скальчук.

Жобаға қалай қатысуға болады

Жобаға қатысып, өз қалаңыздағы ескерткіш туралы айтқыңыз келсе, Россотрудничество сайтында жарияланған ережеге сәйкес ескерткіштердің авторлық фотосуреттері мен оған сипаттама жазып жіберу қажет.

Қазір "Атлас памяти" бойынша жұмыс жалғасып жатыр. Жиналған материалдың бір бөлігі pobedakz.com сайтында көрсетілуде. Бұл порталды Россотрудничество өкілдігі "Ұлы Отан: ХХІ ғасырдағы көзқарас" жобасы аясында арнайы құрды.

Сталинград үшін шайқасқан қазақстандық жауынгерлер

Сонымен қатар "Сталинград үшін шайқастағы қазақстандық жауынгерлер" жобасы бойынша да жұмыстар жалғасып жатыр. "Сталинград шайқасы" (Волгоград) мұражай-қорығының қорынан көрме мамырда қазақстандық көрермен үшін арнайы дайындалған болатын. Оған Елбасы кітапханасының "Мәдениет арқылы диалог" халықаралық жобасы аясында Ресей елшілігінің қолдауымен Қазақстандағы Россотрудничество өкілдігі бастамашы болды.

Оның экспозициясы да pobedakz.com сайтында бар және жаңа материалдармен толықтыру жалғасып жатыр.

Сталинград шайқасына қатысқан туыстары мен жақындары туралы айтқысы келетіндер материалды (мәтін, фотосурет, құжаттардың сканерленген көшірмесін) kaz.rs.gov@gmail.com поштасына жібере алады және олар да виртуалды экспозицияға қосылады.

35
Түрме

Концлагерьде қаза тапқан екі мың қазақстандық жайлы мәлімет табылды

636
(Жаңартылды 18:51 20.08.2020)
Абхазия курсанттары қорғаныс министрлігінің мұрағатынан "Славута" концлагерінде көз жұмған екі мың қазақстандық жауынгер туралы мәлімет тапты

НҰР-СҰЛТАН, 20 тамыз – Sputnik. Atamnyn Amanaty қоғамдық бірлестігі "Возвращение имени" халықаралық жобасы аясында "Славута" концлагерінде қаза болған екі мың қазақстандық жауынгердің туыстарын іздеу акциясын бастайды.

"Славута" әскери тұтқындар концлагері соғыс жылдары Украина аумағында орналасқан. Тұтқындағы дәрігерлер мен басқа да адамдар нацистерден жасырып лазаретте қайтыс болғандардың есімін тізімге жазып отырған. Лагерь босатылған жылы (1944) тізімде 20 мың жауынгердің аты-жөні мен туыстары тұратын қалалар болған.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ОО «Atamnyn amanaty» (@ata.amanaty)

Осы жылдың басында Григорий Скворцов бастаған "Возвращение имени" халықаралық жобасының командасы концлагерьдің 20 мың тұтқыны туралы мәліметтер тапты, деп хабарлайды Atamnyn Amanaty бірлестігінің баспасөз қызметі.

Абхазияның әскери курсанттары із-түссіз жоғалған жауынгерлердің тізімімен ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп жатыр. Олар қорғаныс министрлігінің мұрағатынан "Славута" концлагерінде қаза болған екі мың қазақстандық жайлы мәлімет тапты.

150 қазақстандық жауынгер туралы мағлұмат "Atamnyn Amanaty" бірлестігіне берілді. Мұрағаттан табылған құжаттарды реттестірген соң, "Возвращение имени" жобасының авторы қалған 1 850 тұтқын туралы мәлімет ұсынады.

"Біз "Возвращение имени" жобасы аясындағы жұмыс барысында барлық отандасымыздың туысын табамыз деген үміттеміз. Соғыс жылдары "Славута" концлагеріне тұтқынға түскен жауынгерлердің есімдері мәңгі есте сақталады. Біз облыстардың жергілікті атқарушы органдарын қазақстандық жауынгерлердің туған-туыстарын іздеуге жәрдемдесуге шақырамыз", - деді Atamnyn Amanaty қоғамдық бірлестігінің басқарма төрағасы Мұрат Молдағалиев.

Тағы оқыңыз: Соғыста қаза тапқан қазақстандықтың сүйегі отанына жеткізіледі

Акция барысында жиналған материалдар www.pamyat-naroda.ru сайтының базасына енгізіледі.

"Славута" лагерінің тарихы белгілі, бұл тізімнің өзі де қанмен келді. Сондықтан бұқаралық ақпарат құралдары, мешіттер мен шіркеулер, сондай-ақ Қазақстанның әскери комиссариаттары қаза болғандардың жақындарын іздеуге қол ұшын созғанын қалаймыз", - деді "Возвращение имени" халықаралық жобасының жетекшісі Григорий Скворцов.

Бұған дейін "Возвращение имени" жобасының қатысушылары Бішкек студенттерімен бірге Қазақстан, Өзбекстан және Қырғызстанға арналған тізімдерді жасау және талдау бойынша жұмыс жүргізген болатын.

Туыстары майданда хабар-ошарсыз кеткен азаматтар Atamnyn Amanaty қоғамдық бірлестігіне хабарласа алады: +7 776 828 45 35, +7 776 828 45 34.

636
Кілт сөздер:
қазақстандық жауынгер, Ұлы Отан соғысы
Тақырып бойынша
Қазақстандық жауынгердің оқиғасы: сегіз ағайындының бірі ғана соғыстан қайтқан
Ұлы Отан соғысы: Ресейде екі қазақстандық жауынгердің сүйегі табылды
Телефонмен сөйлесіп тұрған медицина қызметкері

Медициналық көмек көрсететін 18 ұйымның бір жарым мыңнан астам кемшілігі анықталды

148
Мамандар анықталған кемшіліктердің басым көпшілігі жеке төленетін консультациялық-диагностикалық қызметтерді көрсетумен байланысты екенін айтады

НҰР-СҰЛТАН, 27 қыркүйек – Sputnik. Тұрғындарға көрсетілген медициналық қызметтердің сапасына тексеріс жүргізу нәтижесінде, Түркістан облысында 18 жеткізушінің көрсеткен қызметінен 1 167 түрлі кемшілік анықталды. Бұл туралы "Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры" АҚ Түркістан облысы бойынша филиалының сарапшылары мәлімдеді.

Қор филиалының медициналық сапасын мониторингтеу бөлімінің басшысы Галима Төреханованың айтуынша, осы күндері мемлекеттік тегін медициналық көмек кепілдігі шеңберінде және МӘМС пакеті бойынша жеткізушілер көрсеткен қызметтердің сапасы мен көлеміне мониторинг жүргізіліп жатыр.

"Маусым-шілде айының қортындысы бойынша тұрғындарға медициналық көмек көрсету кезінде 18 жеткізушінің көрсеткен қызметі тексеріліп, нәтижесінде 1 167 түрлі кемшілік анықталды. Жалпы, медициналық ұйымдарға салынған айыппұл сомасы 9,6 миллион теңгені құрады", – делінген хабарламада.

Қор өкілдері бүгінгі таңда алдымен жеткізушілер тұрғындарға тиісті   медициналық қызметтерді көрсететінін айтады.

"Көрсетілген қызмет сапасы мен көлеміне қарай қор сарапшылары тарапынан мониторинг жүргізіледі. Егер кемшіліктер анықталмаса, ақысы төленеді, ал кемшіліктері болса тиісті ережелерге сәйкес айыппұл салынады", – дейді Төреханова.

Қандай кемшіліктер жиі кездеседі

Анықталған кемшіліктердің басым көпшілігі жан басына шаққандағы нормативке кірмейтін, жеке төленетін консультациялық-диагностикалық қызметтерді көрсетумен байланысты. Яғни, шілде айында пациенттер қызметтің осы түрін алғандығы ақпараттық жүйелерге енгізілген.

Жалпы, өңірлер арасында кемшілік фактілері Қостанай, Алматы облысы мен Алматы қаласында жиі кездеседі. Ал Павлодар, Жамбыл, Ақмола облысында кемшілік аз анықталған.

Оқи отырыңыз: Нұр-Сұлтанда медициналық көмек қалай көрсетіледі – дәрігер жағдайды түсіндірді

Айта кетейік, медициналық сақтандыру қорының ұйымдастырған кері байланысы қоғамдық бақылау жүргізіп, пациенттің құқығын қорғауда және медициналық ұйымдарды тәртіпке келтіруде септігін тигізіп жатыр. Шағым немесе өтініш беру үшін 1406 телефонына немесе Qoldau 24/7 мобильді қосымшасы арқылы хабарласуға болады.

148
Кілт сөздер:
кепілдендірілген тегін медициналық көмек, медициналық сақтандыру
Тақырып бойынша
Сағынтаев: халық әлі сапалы медициналық көмек ала алмай отыр
Сенат Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету туралы келісімді қабылдады
Тегін медициналық көмек пакеті қайта қаралады
Қазақстандықтар 1 сәуірден МӘСҚ аясында медициналық көмек алады
Назарбаев Сағынтаевқа: медициналық қызмет нашарлап, білім алу қымбаттап барады