Бейбітшілік және келісім сарайы

"Әділеттілік, бейбітшілік және қауіпсіздік". Дін көшбасшылары съезінде не айтылды?

1212
(Жаңартылды 11:55 11.10.2018)
10-11 қазан күндері Астана қаласында әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының "Діни лидерлер бейбіт әлемді қолдайды" тақырыбында кезекті VI съезі өтеді

АСТАНА, 10 қазан – Sputnik. Осыған орай  алдыңғы съездерде қандай тақырыптар талқыға салынғанын еске түсіруді ұсынады.

Съездің қолға алынуына не себеп болды?

Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшылары съезі Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен әрбір үш жыл сайын өтетін әлемдегі ауқымды шаралардың біріне айналды. Мемлекет басшысының пікірінше, дәстүрлі діндер көшбасшыларының арасындағы сенім мен түсіністік осы саладағы халықаралық ынтымақтастық үшін кең мүмкіндіктерге жол ашады. Съезд идеясын Кофи Аннан, Джордж Буш, Маргарет Тэтчер, Цзянь Цземинь, Нельсон Манделла, Жискар д'Эстен және әлемнің өзге де аса ықпалды саясаткерлері қолдады.

2003 жылдан бері осы форум барша әлемді толғандырған терроризм, әр адамның белгілі бір дін қағидаларын дұрыс түсінбей қоршаған ортасына зиян тигізуі, мәдениеттер мен өркениеттердің бір-бірінен алшақтай түсуі сынды мәселелерде маңызды рөл атқарды. Бастапқыда съезді шақыруға әлемнің түкпір-түкпірінде болып жатқан террористік шабуылдар мен дінаралық қақтығыстар себеп болды. Бірақ съезд өткізілмей жатып кейбір БАҚ оны мағынасыз жиналыс деп сынап, керағар пікірлер қалыптастыруға тырысты. 

"Әлемдегі дәстүрлі дін көшбасшыларының басын біріктіру оңай болмады" 

Қазақстанның беделді саясаткерлері әртүрлі дін көшбасшыларын бір дөңгелек үстел басына жинау қиынға соққанын айтып өтті. Келген қатысушылар ел президенті алдында басқа әріптестеріне деген наразылықтары бар екенін ашып айтты. Мұның өзі дінаралық қақтығыстардағы түйіткілді мәселелерді реттеуде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың үлесі мол екенін көрсетті. Уақыт өте келе көшбасшылар бір-біріне сенім артып, жаһандық деңгейдегі қиындықтарды шешуде күш біріктірмесе болмайтынын түсінді. 

Тағы оқыңыз: 

Жиын барысында әлемнің дін көшбасшылары мен саясаткерлері нақты іс-қимылдар ұсынып, бірнеше декларация қабылдады. Әлемде әр қоғамның өзіне ғана тән дәстүрлері бар екені ескеріліп, оларға құрметпен қарау – форумның басты талаптарының біріне айналды. Қоғамаралық кез келген қақтығыстарға діни факторлар себеп екені де жан-жақты талданды. 

"Бізге қандай да бір түпкі мақсат қою керек емес және оны қоюға болмайды. Бірыңғай діни кеңістік құру дұрыс емес. Қазіргі бар айырмашылықтарды аяғына дейін жеңуге болмайды, оған қоса олар ұлы діндердің негіздерін қозғайды. Алайда тұрақты диалогтың құндылығы елеулі пікір алшақтығына қарамастан, қандай да бір "алтын ортаны" іздеудің мазмұны мен процесінің сақталатындығында. Және ең бастысы – диалог бейбітшілік пен келісім аумағын, үйлесім мен айқындылық уақытын жасайды", — деді Нұрсұлтан Назарбаев бірінші съезд барысында. 

Жыл сайын съезд мінберінен кімдерді көрдік?

Кемінде үш жылда бір рет өтетін форумға ислам, христиан, буддизм, иудаизм, даосизм, синтоизм және зороастризм діндерінің беделді қызметшілері, сондай-ақ, сыртқы саясатта тәжірибесі мол тұлғалар қатысты. Бастапқыда 13 елден делегаттар келсе, соңғы рет өткен съезге әлемнің 42 елінен сексеннен астам өкіл келді. Олар — БҰҰ бас хатшысы Пан Ги Мун, ЮНЕСКО бас директорлары Коичиро Мацуура мен Ирина Бокова, ЕҚЫҰ бас хатшылары Марк Перрен де Бришамбо мен Ламберто Заньер, БҰҰ өркениеттер альянсының жоғары өкілі Насир Абдель Азиз ан-Насер, Иордания королі Абдалла II, дүниежүзілік Ислам мазхабтарын жақындастыру ассамблеясының бас хатшысы Аятолла Шейх Мохсен Араки, 

бейбітшілік үшін Нобель сыйлығының лауреаты Шимон Перес, Канаданың бұрынғы премьер-министрі Жан Кретьен, Константинополь православ шіркеуінің патриархы Варфоломей I, дүниежүзілік лютеран федерациясының президенті Муниб Юнан, Израилдың бас раввиндері Йона Мецгер, индологияны зерттеу және дінаралық диалог жөніндегі институттың төрағасы, дін көшбасшылары кеңесінің мүшесі Сомайя Самир Шантила және т.б.-лар. 

Тағы оқыңыз: 

Қатысушылардың саны аз әрі оларды жинау қиынға соққандықтан, бірінші форумның жалғасын табуда декларациялардың қабылдануы маңызды рөл атқарды. 2003 жылы өткен форумның нәтижесінде қабылданған декларацияда әлемде бар барлық діннің негізгі ортақ құндылықтары мен қағидалары туралы жазылды. Құжатты әзірлеу үшін президент әкімшілігі мен сыртқы істер министрлігі бастаған әлемдегі дәстүрлі дін өкілдерінен арнайы жұмыс тобы құрылды. 

"Өз дінін сыйлаған өзге дінді де сыйлайды"

"Діни сенімдер мен ғибадаттардың көп түрлілігі өзара күмәндануға, кемсітуге және жоюға емес, әрбір діннің және мәдениеттің бірегейлігін көрсететін өзара қабылдауға және үйлесімге жетелеуге тиіс. Діндер толеранттылық пен өзара қабылдауды барлық халықтың бейбіт қатар өмір сүруінің елеулі құралдары ретінде мойындай отырып, үлкен ынтымақтастыққа ұмтылуға тиіс", – деп атап өтілді съездің бірінші құжатында. 

Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының ІІ съезі 2006 жылы 12-13 қыркүйекте Астана қаласында форум өткізу үшін салынған жаңа "Бейбітшілік және келісім сарайы" ғимаратында өтті. Ол "Дін, қоғам және халықаралық қауіпсіздік" атты жалпы тақырып аясында "Діни наным-сенім бостандығы және өзге дінді ұстанушыларды құрметтеу" және "Діни көшбасшылардың халықаралық қауіпсіздікті нығайтудағы рөлі" деген екі негізгі бағыт бойынша жүргізілді. Бұл жолы форум жұмысына 29 делегация қатысты.

Съезд барысында қатысушылар негізге алған "Дінаралық диалог қағидаттары" қабылданды. Сондай-ақ, қатысушылар барлық дін мен этникалық топ өкілдерін мәдени және діни ерекшеліктер негізіндегі дау-жанжалдарға жол бермеуге шақырған бірлескен декларация қабылдады.

Тағы оқыңыз: 

"Дінаралық диалог қағидаттарында "Диалог барлық әріптестің тең құқықтылығын болжауға және әрбір мәдениеттің, тілдің және дәстүрлердің тұтастығын ескере отырып, пікірлерін, пайымдарын және сенімдерін еркін білдіруге арналған кеңістік құруға тиіс. Диалог басқа дінге айналдыруға не басқа дінді ұстаушы сұхбаттасты қорлауға, сондай-ақ бір діннің екінші діннен артықшылығын көрсетуге бағытталмауға тиіс", – делінген. 

2009 жылы 1-2 шілдеде өткен ІІІ съезге Еуропа, Азия, Таяу Шығыс және Американың 35 елінен 77 делегация қатысты. Басты тақырыпқа қиын мәселелердің дұрыс шешілуіндегі рухани көшбасшылардың атқаратын рөлі шығарылды және олардың ынтымақтастықты арттыруға бағытталған жұмыстары туралы айтылды. Қатысушылардың үндеуінде "әртүрлі этникалық және діни тиесіліліктегі адамдардың бейбіт қатар өмір сүруі адамзат қауіпсіздігінің маңызды негізі болып табылады" деп атап көрсетілген. Сондай-ақ, дінмен бүркемеленетін терроризмнің кез келген нысандары айыпталатыны туралы жазылған.

"Дін және әйелдер: рухани құндылықтар мен заманауи талаптар"

Кезекті төртінші съездің басты үндеулерінің бірі – адамның құдай белгілеген мақсат-мүддесін, оның абыройы мен тартып алынбайтын құқықтарын тануда бірауызды болды. Жиын барысында әйелдердің қоғамдағы рөлі талқыға салынып, олардың кез келген елде зор құрметке ие болуы керектігі үнделді. Әрбір жас өреннің ана тілі мен тарихын қалай білсе, өзінің діни дәстүрін дәл солай білуі керектігі, сол кезде ғана адамның басқа діндерге сыйластықпен қарайтыны туралы айтылды.

Тағы оқыңыз: 

Бесінші съезд барысында мемлекетаралық мәселелерге үлкен мән берілді. Қатысушылар қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, кез келген қақтығыстың алдын алу үшін дін көшбасшыларының халықаралық деңгейдегі ұйымдармен және қоғаммен диалог жүргізуіне жәрдем болуы үшін белгілі бір міндеттемелерді қабылдады. Сондай-ақ, форумның басты үндеуі – бейбіт келіссөздер арқылы әлемнің түкпір-түкпірінде болып жатқан зорлық-зомбылықты тоқтату болды. Осы тұста айтылғандарды жүзеге асыру үшін БҰҰ секілді тәжірибелі ұйымдардың механизмін пайдалану ұсынылды және интернет пен БАҚ-тың дінаралық алауыздықты өршіту практикасын тоқтату керектігі айтылды. 

Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының бас хатшысы Ламберто Заньер бұл съезде қоғамның діни сауаттылығына назар аударуға шақырды. Сондай-ақ, ол теріс пиғылды ұйымдарға қарсы күрес жүргізуде БАҚ-тың әлеуетін пайдалануды ұсынды.

"Адамдар белгілі бір діннің құндылықтарын қате түсіну арқылы айналасына зиянын тигізуі мүмкін. Өкінішке орай, қазір БАҚ-ты кейбір діни ұйымдар мен ағымдар мемлекеттер арасына іріткі салу мақсатында ұтымды пайдаланып отыр. Мұндайға жол бермеуіміз керек. Олар керісінше қоғамға кері әсерін тигізетін ұйымдарды әшкерелеуге, әлемде бейбітшілік пен келісім орнатуға жұмыс істеуі тиіс. Себебі, масс медианың қоғам санасына ықпал ету мүмкіндігі зор", — деді ол.

Қатысушыларға Елбасы қандай екі ұсыныс жасады?

Жиын соңында Нұрсұлтан Назарбаев діни лидерлерге қоғамды жақсартуға қосқан үлестері үшін алғыс айтып, екі ұсыныс жасады.

Біріншісі — Бейбітшілік және келісім сарайында съезд тарихынан сыр шертетін арнайы музей құру. Ол съезд жанындағы ғылыми мекеме ретінде жұмыс істеп, айтылған барлық идеяны жинақтап отырады. Екіншісі — "Рухани әлем мен келісімді дамытуға және нығайтуға қосқан үлесі үшін" сыйлығын тағайындау.

Тағы оқыңыз:

Бұдан кейін Қазақстан Республикасы парламентінің сенаты Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Астана қаласында 10-11 маусым күндері өткен әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің V съезінің материалдары жинақталған кітап-альбом шығарды. Аталған кітапқа "Діни лидерлер мен саяси қайраткерлердің бейбітшілік және даму жолындағы диалогі" тақырыбындағы съезге қатысқан әлемге танымал діни және саяси қайраткерлердің сөздері енгізілді.

Жұмыс істеген 15 жыл ішінде съезд әртүрлі дін арасында диалог орнатуда және терроризммен қарсы күресте күш біріктіруге ұйытқы болды. Тікелей дін қайраткерлерінің қатысуымен әзірленген құжаттар халықаралық ұйымдардың форумдарында таратылып отырды. Соңғы жылдары әлемдік дін көшбасшылары VI съезге үлкен дайындықпен келе жатқандарын байқатып, осы жолы форумды "Дін көшбасшылары қауіпсіз әлем үшін" тақырыбына арнауды ұсынды. 

2018 жылдың 10-11 қазан күндері Астана қаласында әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының "Діни лидерлер бейбіт әлемді қолдайды" тақырыбында VI съезі өтеді. Сондай-ақ, Бейбітшілік және келісім музейінің ашылу салтанаты болады.

Съезд "Әлем. ХХІ ғасыр" манифесі жаһандық қауіпсіздіктің тұжырымдамасы ретінде", "Ауыспалы геосаясаттағы дін. Адамзатты біріктіру үшін жаңа мүмкіндіктер", "Дін және жаһандану: сын-қатерлер мен жауаптар", "Діни көшбасшылар және саяси қайраткерлер экстремизм мен лаңкестікті еңсеруде" секцияларында жұмыс істейді.

Рим Папасы Астанаға неге келмеді?

Съезд баспасөзі жетекшісінің орынбасары барлық конфессия лидерлерінің келуін қамтамасыз ету қиын шаруа екенін айтты.

Рим Папасы Франциск елордада өтетін әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезіне келе алмады. Форум жұмысына әулие тақ иесі келіссөз кеңесінің Ислам бойынша бөлім меңгерушісі Халед Акаше қатысады.

Тағы оқыңыз:

"Халид Акаше — әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының ешкім алмастыра алмайтын қатысушыларының бірі. Кестесінде (Рим Папасының — Sputnik) бос уақыт жоқ екенін өздеріңіз жақсы білесіздер. Діни лидерлердің — делегаттардың құрамы үнемі өзгеріп отырады. Бұл олардың жұмыс кестесімен, халықаралық шаралардың уақытымен байланысты. Сондай-ақ, тосыннан оқыс жағдайлар да болып тұрады. Барлық шіркеу, жамағат лидерлерінің қатысуын қамтамасыз ету — қолдан келмейтін шаруалар қатарынан шығар", — деді Қазақстан сыртқы істер министрінің орынбасары Ержан Ашықбаев съезд хатшылық отырысының кулуарында.

Сондай-ақ, биыл аталған съезге Въетнам, Сингапур, Өзбекстан, Коптс православ шіркеуінің және Мысыр христиан шіркеуінің өкілдері алғаш рет қатысады.

1212
Кілт сөздер:
форум, қоғам, терроризм, әйел, дін, президент, Астана, Қазақстан
Тақырып бойынша
Бас мүфти Ақтөбедегі хиджаб дауына қатысты пікір білдірді
Бас мүфти: "Обал болады" мен "сауап боладының" түпкі мәні тереңде
Бас мүфти: қазір көп ғалым өз ғылыми жұмысының жауабын Құраннан тауып жатыр
Бас мүфти шәкірттерге: діни салада карьера деген болмайды
Ермекбаев дін мәселесінде қандай сын-қатерлер тұрғанын айтты
Дін мен балалық шақ: қазақстандық балаларынан намаз оқуды талап еткен
Хиджаб киетін он алты оқушының ата-анасына айыппұл салынды
Сыртқы істер министрлігінің ғимараты

Қазақстанның сыртқы істер министрлігі мәлімдеме жасады

1191
Қазақстан Таулы Қарабақтағы Армения мен Әзербайжан арасындағы жанжалдың өршуіне өз алаңдаушылығын білдіреді

НҰР-СҰЛТАН, 27 қыркүйек – Sputnik. Қазақстан Әзербайжан мен Армения арасындағы жағдайды тұрақтандырып, күш қолданудан бас тарту және келіссөздерді бастау үшін барлық шараларды қабылдауға шақырады, деп хабарлайды Қазақстанның сыртқы істер министрлігі.

Қазақстан халықаралық ұйымдардың алаңында келіссөздер жүргізу арқылы туындаған жанжалды бейбіт жолмен шешуге көмектесуге дайын.

"Қазақстан АӨСШК-нің (Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңес – Sputnik) қазіргі төрағасы ретінде сенім шаралары пакетін қолдануды ұсынамыз", – делінген министрлік хабарламасында.

Айта кетейік, бүгін Әзербайжан қорғаныс министрлігі Армения Қарулы күштері Қарабақтағы байланыс сызығындағы елді мекендерге оқ атқанын хабарлады. Қазақ тапқандар арасында бейбіт тұрғындар да бар.

Армения қорғаныс министрлігінің хабарлауынша, Қарабақ Әзербайжаннан "әуе және ракеталық шабуылдарға ұшыраған".

Оқи отырыңыз: Таулы Қарабақта соғыс жағдайы енгізілді: бейбіт тұрғындар арасында қаза тапқандар бар

Мойындалмаған Таулы Қарабақ Республикасының басшысы Арайк Арутюнян әскери жағдай енгізді. Армения да әскери жағдай енгізіп, елде жалпы жұмылдыру жариялады. Ал Әзербайжан басшысы әзірге елде жалпы жұмылдыру қажет емес деп мәлімдеді.

1191
Кілт сөздер:
сыртқы істер министрлігі, Әзербайжан, Армения
Тақырып бойынша
Қазақстанда әскери билетті беру тәртібі өзгереді
Тоқаев БҰҰ Бас ассамблеясында әлемге төнген жаңа қауіпті атады
Алматы облысында 95 жастағы қария өзінің соғысқа қатысқанын дәлелдей алмай жүр
Еуразиялық үкіметаралық кеңестің келесі отырысы Ереванда өтеді
Қорғаныс министрлігі Беларусьтегі оқу-жаттығулар не үшін өтетінін түсіндірді
Ақорда ғимараты

Президент ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшелерімен кездесу өткізді

536
Ақордадағы кездесуде демографиялық саясат, балалар әдебиетін дамыту мәселелері талқыланып, жергілікті өзін-өзі басқару ісін одан әрі дамыту, мемлекеттік стратегиялық жоспарлау жүйесін жақсарту жөніндегі ұсыныстар қарастырылды

НҰР-СҰЛТАН, 26 қыркүйек – Sputnik. Алматыда мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев президент жанындағы ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшелері Қайрат Жолдыбайұлымен және Андрей Чеботаревпен кездесу өткізді, деп хабарлады Ақорда.

Қоғам қайраткері Қайрат Жолдыбайұлымен кездесуде демографиялық саясат, өскелең ұрпақтың рухани-адамгершілік тәрбиесі және еліміздегі балалар әдебиетін дамыту мәселелері талқыланды.

Оқи отырыңыз: Коронавирустың екінші толқынына дайын болайық – Тоқаев  

"Альтернатива" өзекті зерттеулер орталығының директоры Андрей Чеботарев президенттің Қазақстан халқына арнаған жолдауында айтылған бастамаларына қолдау білдірді. Атап айтқанда ауыл әкімдерінің тікелей сайлауын өткізудің маңыздылығы еліміздің саяси трансформация үдерісіндегі тағы бір оң қадам екенін айтты. Сонымен қатар кездесуде жергілікті өзін-өзі басқару ісін одан әрі дамыту, мемлекеттік стратегиялық жоспарлау жүйесін жақсарту, мүлік меншіктерінің бірлестігін құру және оның қызметі жөніндегі ұсыныстар қарастырылды.

536
Кілт сөздер:
президент, Қасым-Жомарт Тоқаев
Тақырып бойынша
Сарапшылар ауыл әкімін сайлау кезінде қандай қиындықтар болуы мүмкін екенін айтты
Тоқаев жарлыққа қол қойды
Қазақстан ресми түрде өлім жазасынан бас тартты
Тоқаев жұмыс сапарымен Алматыға барды
Тоқаев Алматыда автокөліктің капотына не жазды
Иллюстративті фото

Былтырғы оқиға есіне түсіп кеткен: Көңілдесін ұрып өлтірген атбасарлық сотталды  

0
(Жаңартылды 17:34 28.09.2020)
Ішімдік ішкен ер адам жатын бөлмеге кіріп, әйелді бауыр тұсынан бір ұрған. Ол қатты соққыдан сылқ ете түседі. Бірақ ашуға булыққан ер адам онымен тоқтамаған

НҰР-СҰЛТАН, 28 қыркүйек – Sputnik. Атбасарда көңілдесін ұрып өлтірген 35 жастағы ер адам 9 жылға бас бостандығынан айырылды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

Тергеу материалдарына сәйкес, ер адам үйінде ішімдік ішіп отырғанда өзімен бірге тұратын әйелдің 2019 жылы желтоқсан айында таныс адамымен көзіне шөп салғаны есіне түскен. Қызғаныш сезімі билеп, әйелден өшін алуға ұмтылған.

"Ол жатын бөлмеге кіріп, әйелді бауыр тұсынан бір ұрады. Ол қатты соққыдан сылқ ете түседі. Бірақ ашуға булыққан ер адам онымен тоқтамаған, басынан және бетінен ұрғылай берген. Әйел есінен танып қалғаннан кейін есікті құлыптап, далаға шығып кеткен. Сол күні үйге келмеген", - дейді полицейлер.

Келесі күні қайтып келгенде үйдің іші тым-тырыс болған. Көңілдесі жатын бөлмеде сол күйі қозғалмай жатқанын көрген.

Полицейлер атап өткендей, ер адамның зәресі ұшып, қылмыстық жазадан құтылудың амалын іздей бастайды. Содан әйелді далаға сүйреп шығарып, мәйітін жерқоймаға тастап, қашып кетеді.

"Жәбірленуші жабық бас сүйек-ми жарақатын алған. Біршама уақыттан кейін миы ісініп кеткен", - делінген сот-медициналық сараптамада.

Оқи отырыңыз: Түркістанда әйелін пышақтап өлтірген прокурорға сот үкімі шықты 

Қаскүнем тағы бір қылмыс жасайды. Көрші келіншектің кетіп қалғанын пайдаланып, үйіне түскен. Сол жерден ыдыс-аяқ пен тосап ұрлаған.  

Сот оны Қылмыстық кодекстің екі бабы – денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру және ұрлық бойынша жазаға тартып, 9 жылға бас бостандығынан айыруға шешім шығарды.

0
Кілт сөздер:
көңілдес, Атбасар
Тақырып бойынша
Күйеуін өлтіріп, анасының қабіріне көмген: елордалық әйелдің адам шошырлық қылмысы
Үйлену тойына ақша жетпеген: Шымкентте бай ерлі-зайыптыны өлтірген жігіт сотталды
Ер адам үйлену тойынан кейін әйелін жансақтау бөлімінен бір-ақ шығарды
16 рет пышақ сұққан: шымкенттік мұғалімді кім және не үшін өлтірді