Ер адам, портфель

Сарапшылар ауыл әкімін сайлау кезінде қандай қиындықтар болуы мүмкін екенін айтты

300
(Жаңартылды 21:06 13.09.2020)
Қазір Қазақстанда ауыл әкімдері жанама дауыс беру арқылы, яғни аудандық мәслихат депутаттарының шешімімен сайланады

НҰР-СҰЛТАН, 13 қыркүйек – Sputnik. Жуырда ел президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2021 жылдан ауыл әкімдерінің тікелей сайлауын өткізуді тапсырды. Яғни, бұдан былай әр елді мекен өз әкімін өзі сайлайды. Sputnik Қазақстан тілшісі қазақстандық саясаттанушылардан жаңа жүйенің артықшылықтары мен кемшіліктері жайлы сұрады.  

"Ауыл әкімін сайлау – бұл тест"

Саясаттанушы Самат Нұртаза ауыл әкімдерін дауыс беру арқылы сайлауды қос қолдап құптайтынын айтты.

"Менің ойымша, ауыл әкімдерін сайлаған дұрыс. Бірақ, бұл жерде бір ньюанс бар. Кейбір аймақтарда адамды ақылдылығы мен тәжірибесіне қарай емес,  "біздің елдің жігіті ғой" деп сайлап жіберуі мүмкін. Сондықтан да барлық ауылда сайлау жүз пайыз әділ өтеді деп айта алмаймын. Олай айту өтірік болар еді", - дейді ол.  

Алайда сарапшы Қазақстан демократияға ұмтылған, либерализмге қадам басқан ел болғандықтан, жаңа бастаманы қолға алып көруі керек деп санайды.

"Алдымен, ауылдарда. Егер ауыл деңгейінде нәтиже шықпай, ру-тайпалық, ұлт мәселесі көтеріліп, ушығып жатса, онда, әрине, аудан әкімдерін сайлауға ешқашан көшпейміз. Ал егер бәрі ойдағыдай іске асып, ауыл халқы "әкімімізді сайлап алдық, біз қуаныштымыз" десе, онда билік мұны байқап, 2027 немесе 2030 жылы аудан әкімдерін сайлай бастауымыз мүмкін. Сондықтан, менің ойымша, ауыл әкімін сайлау – бұл тест", - дейді Самат Нұртаза.

Сарапшы ауылды халыққа сөзі өтетін беделді адам басқаруы қажет деп есептейді.

"Әкімді сайлап алған соң, ертең мемлекетке "неге ауылда су, жарық жоқ" деп ренжи алмайсың. Өйткені мұның бәрін сайлаған әкім шешуі керек. Мысалы, бұрын неге мемлекетке мінін айтып ренжитін? Себебі әкімді тағайындайтын. Ал қазір өзің сайладың ба, өзің талап етуің керек", - дейді Нұртаза.

Тағы оқыңыз: Ауыл әкімдерін халық сайлайды – Тоқаев

Сондай-ақ, саясаттанушы сайлау кезінде әкімшілік ресурстың ықпалы болады деген уәжбен келіспейді.

"Себебі 30-40 үйі бар ауылда әкім қызметі қатты қызығатын, миллиондаған ақшасы бар жұмыс емес. Керісінше, еңбекқорлықты талап ететін лауазым", - дейді ол.

Бұдан бөлек, Самат Нұртаза түрлі ұлт өкілдері аралас тұратын елді мекендерге қатысты пікір білдірді. 

"Мәселен, Петропавлдың ауылдарында қазақты әкім етіп сайламайды. Ол жүз пайыз белгілі дүние. Мемлекет қалған қазаққа осыны көрсеткісі келіп отыр. Сөзбен айтса, көбісі түсінбейді. Біздің оңтүстікте, батыста өмірі орыс ұлтын көрмей өскен қазақтар бүкіл Қазақстанды өз ауылы сияқты елестетеді. Шын мәнінде олай емес. Риддер, Рудный, Петропавлда жағдай мүлде басқаша. Билік осыны сөзбен емес, нақты іспен жеткізгісі келеді", -деп санайды саясаттанушы.

Қазіргі жүйе неге тиімсіз?

Ал саясаттанушы Андрей Чеботарев төртінші деңгейдегі бюджетті қалыптастыру процесі келер жылы аяқталса, ауыл әкімдерін тікелей сайлау өзін ақтайды деп есептейді.

"Өйткені билікке жергілікті халықтың сеніміне ие болған адамдар келеді. Оған қоса, оларда қаржылық ресурстар болады. Бірақ, дәл қазір сайлауды ешкім өткізбейтіні түсінікті. Себебі президент сайлаумен қоса, жергілікті өзін-өзі басқаруды дамытудың жаңа тұжырымдамасын әзірлеуді тапсырды. Меніңше, алдымен, осы қызмет жүзеге асырылып, тек содан кейін ғана ауыл әкімдерінің сайлауын өткізу тетігі әзірленеді", - дейді сарапшы.

Тағы оқыңыз: Президент Орталық сайлау комиссиясының төрағасына тапсырма берді

Ол ауыл басшылығына жүйеден тыс адамның келуі сайлаудың қалай өткізілетініне байланысты екенін айтты.

"Ауыл әкімінің сайлауы әртүрлі жылдары эксперименталды түрде төрт рет өткізілді. Алғаш рет 1999 жылы Шамалған ауылында өткен еді. Бұл Нұрсұлтан Назарбаевтың туған жері болғандықтан, әкімшілік ресурс қолданылған сияқты. Соның арқасында керекті адам әкім болып сайланды. Тіпті Елбасының туысқаны да болуы мүмкін. Шамалған тұрғындары әкімді тікелей дауыс беру арқылы таңдады.

2001 жылы сынақ түрінде тағы бір сайлау өтті. Ол кезде қанша әкім сайланғаны есімде жоқ. Ауыл әкімін іріктелген сайлаушылар сайлады. Яғни, алдымен, ауыл тұрғындары  сайлаушыларды сайлап алды. Сосын әлгі сайлаушылар әкімдерді сайлады. Бұл қаншалықты тиімді болғанын ешкім білмейді, өйткені, олар аз ғана уақыт қызмет етті. Сондықтан да тікелей сайлау ма, жоқ әлде, сайлаушылардың көмегімен өткен сайлау тиімді болды ма, ол жағы белгісіз. Ал қазіргі қолданыстағы жүйе, яғни ауыл әкімдерін аудандық мәслихат депутаттарының сайлауы тиімсіз екені түсінікті. Себебі оның кәдімгі тағайындаудан еш айырмашылығы жоқ", - дейді Чеботарев.

Айтуынша, кейбір ірі ауылдарда сайлау кезінде этникалық фактордан бөлек, ру, жүзге бөліну факторы рөл ойнауы мүмкін.

Сондай-ақ, саясаттанушы ауыл әкімі лауазымына үмітті кандидаттарға жас шектеуі қойылмауы керек деп санайды.

"Ең бастысы – сайлаушының шешімі. Сайлаушы кімге дауыс беретінін өзі шешуі тиіс", - дейді сарапшы.

300
Кілт сөздер:
сайлау, ауыл
Архивтегі фото

Қазақстан Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары кеңесіне төрағалық етеді

27
(Жаңартылды 18:01 24.09.2020)
Қазақстан өз төрағалығы кезінде АӨСШК Даналар кеңесі мен АӨСШК қорын құруға, талдау орталықтарының форумын тұрақты жұмыс істейтін диалог алаңы ретінде қайта қалыптастыруға күш салады

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек – Sputnik. Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары кеңесіне (АӨСШК) мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлері кеңесінің отырысы өтті. Алқалы жиын бейнеконференция форматында ұйымдастырылды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.  

Кеңес кезінде АӨСШК төрағалығы Тәжікстаннан Қазақстанға табысталды. Осы орайда министр Мұхтар Тілеуберді Қазақстанның тұңғыш президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 1992 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 47 сессиясында алғаш рет жариялаған АӨСШК-ті құру туралы идеясын еске алды. Бұл бастама Азиядағы сенімділік пен қауіпсіздікті нығайту саласындағы ынтымақтастықтың жаңа форматын қалыптастыруға ықпал етті.

Оқи отырыңыз: Тоқаев Қазақстанның алдында тұрған басты міндетті атады 

Министрдің айтуынша, Қазақстан өз төрағалығы кезінде АӨСШК Даналар кеңесі мен АӨСШК қорын құруға, сондай-ақ, АӨСШК-тің талдау орталықтарының форумын тұрақты жұмыс істейтін диалог алаңы ретінде қайта қалыптастыруға күш салады. Осы бастамаларды 2019 жылы маусымда Душанбеде өткен саммитте мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев көтерген. Бұдан бөлек,  басқа да аймақтық ұйымдармен сыртқы байланыстарды кеңейтуге басымдық беріледі.

Министрлердің кездесуінде АӨСШК Хатшылығының атқарушы директоры да сайланды. Бұл қызметке Қазақстанның Аустриядағы елшісі Қайрат Сарыбайдың кандидатурасы бірауыздан мақұлданды.

Айта кетейік, АӨСШК-тің негізгі мақсаты Азияда бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін тиімді және қолайлы құрылымды құруға бағытталған. Қазіргі кезде ұйымға 27 мемлекет кіреді. Бұдан бөлек, 8 мемлекет пен 5 халықаралық ұйым кеңестің жұмысына бақылаушы ретінде қатысады. АӨСШК хатшылығы Нұр-Сұлтан қаласында орналасқан.

27
Тақырып бойынша
Тоқаев БҰҰ форумында сөз сөйлейді
Қазақстан шекарасын кесіп өту тәртібі өзгерді
Тоқаев Мусинді цифрлық даму министрі қызметіне тағайындады
Қазақстан мен Қытайдың туы

Қытайдың сыртқы істер министрі келіп кетті: екі ел қандай келісімге келді?

934
Қазақстан мен Қытайдың жаңа бағдарламасы негізгі жобалар аясында кадр алмасуды жеңілдетуге бағытталған

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек — Sputnik. Қазақстан мен Қытай "Алғашқы мың кадр алмасуды қалпына келтіру жөніндегі бағдарламаның" басталғанын жариялады.

Бұл туралы Қытайдың төтенше және өкілетті елшісі Чжан Сяо ҚХР Сыртқы істер министрлігінің басшысы Ван Идің Қазақстанға жасаған сапарының қорытындысы бойынша мәлімдеді. Қытайдың сыртқы істер министрі Нұр-Сұлтанда қыркүйектің ортасында келіп кеткен еді.

Елші поствирустық кезеңде екі елдің ынтымақтастығы қалай жүзеге асырылатыны туралы айтты.

"Эпидемияның алдын алу және бақылау жүргізу қажеттілігіне байланысты, Қытай мен Қазақстанның арасындағы байланыс бірнеше айдан бері қиындаған еді, бұл әртүрлі салалардағы, соның ішінде инвестиция мен өндірістік қуат саласындағы екіжақты ынтымақтастыққа белгілі бір деңгейде әсер етті", – деп атап өтті Чжан Сяо.

Сапар барысында тараптар эпидемияның алдын алу мен бақылауды реттеу аясында жан-жақты ынтымақтастықты қалпына келтіру туралы келісімге келді.

"Екі елдің сыртқы істер министрлері маңызды жобалар аясында кадрлармен және іскер азаматтармен алмасуды жеңілдету үшін "ҚХР мен Қазақстанда алғашқы мың кадр алмасуды қалпына келтіру жөніндегі бағдарламаның" басталғаны жөнінде мәлімдеді", - деді ҚХР елшісі.

Бағдарлама поствирустық кезеңде кадр алмасуды және қос мемлекет арасындағы офлайн ынтымақтастықты қалпына келтірудің алғашқы сатысы болады.

Отандық сыртқы істер министрлігінің Sputnik Қазақстанға берген мәліметі бойынша, тараптар постпандемиялық кезеңде сауда-экономикалық ынтымақтастықты қалпына келтіру туралы келісімге келді.

"Осы мақсатта бірлескен жобаларға қатысатын Қазақстан мен Қытай мамандарына өзара келіссөз негізінде виза беру мүмкіндігі талқыланды", - деді бұл жөнінде Қазақстанның сыртқы саяси ведомствосында.

Жобаны жүзеге асыру мерзімінің басталуы туралы қосымша хабарланады.

Оқи отырыңыз: "Қытай ұшағы радиоактивті зат шашып жүр": ақпаратқа түсініктеме берілді

 

934
Кілт сөздер:
Қытай
Ішік

Нұр-Сұлтан тұрғыны анасының миллион теңге тұратын ішігін ұрлап, 30 мыңға сатпақ болды

0
Мас ер адам өтіп бара жатқан адамдарға қаракүзен ішігін сатып алуды ұсынған – оны учаскелік инспектор ұстады

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек – Sputnik. Алкогольге тәуелділіктен зардап шегетін ер адам анасының бір миллион теңге тұратын қаракүзен ішігін ұрлап алған.

Ол "Астаналық базардың" маңында өтіп бара жатқан адамдарға ішікті 30 мың теңгеге сатпақ болды, деп хабарлады Нұр-Сұлтанның полиция департаменті.

Оқи отырыңыз: Нұр-Сұлтанда қымбат телефонды ұрлап кеткен оқушының әрекеті видеоға түсіп қалды   

Тон ұстаған мас адамды учаскелік инспектор Бақтияр Байқанов байқап қалып, оны тергеу үшін полицияға жеткізген.

Нәтижесінде ішік заңды иесіне қайтарылды. Ол полиция қызметкеріне қырағылығы мен қызметтік міндетін адал атқарғаны үшін ризашылығын білдірді.   

0
Кілт сөздер:
Нұр-Сұлтан, ұрлық
Тақырып бойынша
Қарағанды облысында ұрланған көлік өртеніп кетті
Нұр-Сұлтанда қарақшылық шабуыл жасаған ағалы-інілі ұсталды
Талдықорғанда 35 жыл түрмеде отырған баукеспе ұры ұсталды
Сарыағашта ана мен баланың бірігіп жасаған қылмысы ашылды – видео