Арыс қаласындағы қойма аумағын тазарту жұмыстары

Арыстағы жарылыс: сотталушыларға қандай айып тағылды

1188
Арыс қаласындағы жойқын жарылысқа 15 әскери қызметші мен бір азаматтық тұлғаның қатысы бар екені анықталды

АЛМАТЫ, 16 маусым – Sputnik. Прокурорлар 2019 жылдың 24 маусымында болған Түркістан облысы Арыс қаласындағы оқиғаға қатысты 500 беттен асатын айыптау актісін қарап жатыр.

Шымкент гарнизоны әскери сотының баспасөз қызметі 16 сотталушыға қандай айып тағылғанын айтты. Олардың арасында Нұр-Сұлтан қаласында қызмет атқарған Қазақстан қорғаныс министрлігінің сегіз әскери қызметшісі, Арыс және Шымкент қаласының жеті әскери қызметшісі мен Шымкенттің бір тұрғыны бар.

Қызметіне атүсті қараған

"Алты әскери қызметші Қылмыстық кодекстің 453-бабының 2-бөлігі (ауыр зардапқа әкеп соқтырған қызметіне салғырт қарау) бойынша айыпталып отыр. Сонымен қатар 462-баптың 3-бөлігі (қару-жарақпен, сондай-ақ айналаға қауіп төндіретін заттармен және нәрселермен жұмыс істеу қағидаларын бұзу салдарынан абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соққан әрекет) бойынша айыпталып отыр", - деп хабарлады сот.

Бірінші бап бойынша бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы көзделген. Екінші бап бойынша бес жылдан он жылға дейін бас бостандығынан айыру қарастырылған.

Сонымен қатар бес адамға Қазақстан Қылмыстық кодексінің 453-бабы 2-бөлігі бойынша айып тағылды.

Ысырап ету және жалған құжат жасау

Екі әскери қызметші Қылмыстық кодекстің 189-бабы 4-бөлігінің 2-тармағы (сеніп тапсырылған мүлікті иемденіп алу немесе талан-таражға салу) бойынша айыпталып отыр. Бұл бап мүлікті тәркілеп, жеті жылдан он екі жылға дейін бас бостандығынан айыру, белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойына айыру жазасын қарастырады.

Оқи отырыңыз: Мамин Арыстағы жарылыстан кейін жөнделген үйде болды – видео 

Сонымен қатар олар Қылмыстық кодекстің 369-бабы 1-бөлігі (қызмет бабында жалған құжат жасау) бойынша айыпталып отыр. Бұл бапта екі мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салу не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына, не 600 сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тарту немесе екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу немесе сол мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы қолданылады.

Тағы бір адам жоғарыда көрсетілген баптар бойынша айыпталып отыр.

Бір әскери қызметкер мен бір қала тұрғыны Қылмыстық кодекстің 189-бабы 4-бөлігі 2-тармағы бойынша айыпталып отыр.

"Арыс ісінің" ерекшелігі

Күдіктілер тобы сотқа дейінгі іс жүргізу барысында анықталады. Тергеу нәтижесінде әрбір күдіктіге нақты қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны үшін айып тағылады.

"Кей сотталушы бір қылмыстық құқық бұзушылық жасады деп айыпталса, тергеу барысында кей сотталушының бірнеше қылмыс жасағаны анықталды. Қолданыстағы қылмыстық іс жүргізу заңнамасына сәйкес, неғұрлым ауыр айып тағу немесе бастапқы айыптаудан өзгеше айып тағу арқылы прокурор айыпты өзгертуге құқылы", - деп түсіндірді соттың баспасөз қызметі.

Сот істі прокурор таққан айып шегінде ғана қарайды.

Арыстағы жарылыс

2019 жылдың 24 маусымында таңғы сағат 10 шамасында Түркістан облысы Арыс қаласындағы әскери бөлімнің оқ-дәрі қоймасында жойқын жарылыс болды. Қала тұрғындары Шымкент пен көршілес аудандарға шұғыл көшірілді.

Төтенше жағдай салдарынан төрт адам қаза тапты: екі әскери қызметкер, бір жергілікті тұрғын және бір бала. Жарылыстан зардап шеккен бала санавиациямен Нұр-Сұлтан қаласына жеткізілді. Алайда дәрігерлер оның өміріне араша түсе алмады.

Ал 11 қазанда Арыс маңындағы полигонда оқ-дәрілердің жиналған бөлшектерін жою жұмыстары кезінде әскери бөлім инженерлік қызметінің басшысы көз жұмды.

Арыс Шымкенттен 85 шақырым және Түркістаннан 168 шақырым жерде орналасқан, халық саны – 45 мың адам. Зардап шеккен қаланы қайта қалпына келтіруге тура келді. Қазіргі уақытта саперлер әлі күнге дейін Арыстан оқ-дәрілерді іздестіру және шығару жұмыстарын жалғастырып жатыр.

1188
Кілт сөздер:
әскерилер, жарылыс
Тақырып:
Арыстағы жарылыс (90)
Тақырып бойынша
Арыстағы жойқын жарылыс: кімдер тергеуге алынды
Шөкеев Арыс тұрғындары туралы: жағдайды пайдаланып қалғысы келгендер табылды
Арысты қалпына келтіруге жіберілген астаналық жол апатынан қаза болды
Арыс маңында жарылыс болып, әскери қызметші көз жұмды
Арыстағы жарылыс: қорғаныс министрі Тоқаевқа есеп берді
Қорғаныс министрлігі Арыс тұрғындарынан қандай шағым түсіп жатқанын айтты
Архивтегі фото

Министрді де алдаған: Павлодар тұрғындары өңірдегі былықты жайып салды

1301
"ҚазСуШар" мемлекеттік кәсіпорнының өкілі экология министріне 15 ауыл ауыз суға қосылған деп есеп берген. Ал шын мәнінде халық суға жарымай отыр

НҰР-СҰЛТАН, 15 тамыз – Sputnik. Павлодар облысындағы Май ауданының тұрғындары жергілікті атқамінерлер өңірге іс-сапармен келген экология министрі Мағзұм Мырзағалиевті алдап соқты деп отыр.

Олардың айтуынша, "ҚазСуШар" мемлекеттік кәсіпорнының өкілі министрге аудандағы 15 ауыл ауыз суға қосылған деп есеп берген. Ал шын мәнінде халық суға жарымай отыр. Бұл туралы "Астана" телеарнасы хабарлады.   

"Былтыр су келеді деді. Одан кейін суды биыл береміз деп уәде етті. Енді келіп бердік деп жазып жатыр. Тәулігіне 24 сағат беріп жатырмыз деп ақапарат таратыпты. Міне, көрсетейін, әлі құбыр тартқан жоқ. Бәрі сол күйі жатыр, қайдағы су", - деп ашынды Шыған ауылының тұрғыны Нұрлан Мәсәлімов.

Министр Мағзұм Мырзағалиев өңірге өткен аптада келіпті. Ол аталған ауданға қарасты Баскөл ауылындағы су тазарту стансасында болды. Сол жерде "ҚазСуШар" кәсіпорнының өкілі Әйгерім Ақжанова 15 ауыл ауыз сумен қамтылғанын айтқан болатын.

Оқи отырыңыз: Елорда іргесіндегі елді мекен тұрғындарының шыдамы таусылып, көшеге шықты 

"1 маусымнан бастап 15 ауылдық елді мекен тәулігіне 24 сағат ауыз сумен қамтамасыз етілді", - деді "Нұра топтық су құбыры" шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК бас директорының орынбасары Әйгерім Ақжанова.

Шындығына келсек, Шыған ауылына су жетпек түгілі, құбыр да тартылмаған. Ал 5 ауылда құбыр тартылғанымен, су берілмеген.  

"Нұра" топтық су құбыры" мемлекеттік кәсіпорнының "Ертіс" филиалы өздеріне шаң жуытқысы келмейді. Филиал директорының міндетін атқарушы Арман Оспанов су ауылдарға жеткізілгенін, бірақ қазір құбырда ақау болып, тоқтап тұрғанын айтты.  

"Біз тек магистралды су құбырына ғана жауап береміз. Құбырды барлық ауылға тарттық. Онда 24 сағат су беріліп тұр. Бірақ құбырымыз 15 ауылға бірдей су жібергенді көтермеді ме, бірнеше жерден жарылды. Осының салдарынан қазір 5 ауылда су жоқ. Ал, суды ауылдың ішіне немесе үйге дейін жеткізу біздің құзырымызға кірмейді", - дейді Оспанов.

Бірақ аудан әкімі кәсіпорынның ақпаратын теріске шығарды. Ол бірнеше ауылға су тұрмақ, құбырда жеткізілмегенін айтты. Мердігер ақшаны қалтаға басып, Шыған ауылына су апармаған. Ақыры іс сотта қаралып, қаражат кері қайтарылыпты.  

"Бұл бізге ғана байланысты нәрсе емес. Республикалық РМК суды жеткізіп, тазалап береді. Бір-бір жарым айда бәрін аяқтаймыз деген ойдамын", - дейді Май ауданының әкімі Марат Ақтаев.

Май топтық су құбырын тарту жобасының басынан дау арылмады. Құрылысы 10 жылға жақындаған нысанға алғашында 6 жарым миллиард теңге бөлініп, ол қаражат қолды болған. Осыдан соң жоба тоқтады.

Тек 2018 жылы ғана қайта жанданды. Бұл жолы 4 миллиард теңге жұмсалған. Құрылысы өткен жылы аяқталды. Бірақ қомақты қаржыға келген жобаның жыры әзір бітер емес. Министрді алдаған шенділер енді тағы 1 ай шыдасаңдар, су беріледі деп отыр. Топтық су құбыры аудандағы 20 мың  халықты таза ауыз сумен қамтамасыз ету үшін қолға алынған болатын.

1301
Кілт сөздер:
құбыр, ауыз су, Павлодар облысы
Тақырып бойынша
"Тоқаев бізді көре ме?": астананың қақ ортасындағы "ауылдың" өмірі - фото
Ақтөбе мен Атырау облыстары бес-алты жылда шөл далаға айналуы мүмкін
Халық саны 200-ден аспайтын ауылдар ауыз сумен қалай қамтылады?
Мамин халықты ауыз сумен қамту жұмысын күшейтуді тапсырды
Тоқаев: таза ауыз су әрбір үйде болуы керек
Иллюстративті фото

Қытаймен шекарада түсірілген видео жарияланды

10447
"Нұр жолы" кеден бекетінде 30 шақырымға дейінгі кептеліс пайда болғаннан кейін арнайы тексеріс жүргізіліп, заңсыз ақша алғандар ұсталды

НҰР-СҰЛТАН, 15 тамыз – Sputnik. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі "Нұр жолы" кеден бекетінің 8 лауазымды қызметкері ұсталған сәттің видеосын жариялады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

Ресми мәліметке сәйкес, ұлттық қауіпсіздік комитеті мен бас көлік прокуратурасы бірлесіп өткізген операция барысында "Нұр жолы" кеден бекетінде жұмыс істеген 8 лауазымды тұлға ұсталды. 30 шақырымға дейінгі кептеліс пайда болғаннан кейін арнайы тексеріс жүргізуге шешім қабылданған. Сол кезде Қытай Халық Республикасына көлік өткізгені үшін заңсыз ақша алынғаны анықталды.   

"Кеден бекетінің 6 лауазымды тұлғасы ұсталып, Талдықорған қалалық полиция басқармасының уақытша ұстау изоляторына қамалды. Ал 2 қызметкер өз кінәсін толық мойындауына байланысты ұсталған жоқ", - дейді тергеушілер.

Айта кетейік, бұған дейін бас көлік прокуратурасы "Нұр жолы" кеден бекетінде сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар деген күдікпен мемлекеттік кірістер, сондай-ақ ветеринарлық және фитосанитарлық бақылау органдары қызметкерлерінің ұсталғанын хабарлаған болатын.

Істі тергеу барысын бас көлік прокуратурасы бақылауға алды. Тергеу мүддесі үшін басқа ақпарат жария етілмейді, делінген ведомство хабарламасында.

"Адам басына 3 мыңнан алған": Шекарада орналасқан үйлердің тұрғындары ұсталды

10447
Кілт сөздер:
видео, шекара, Қытай
Тақырып бойынша
Қазақстан мемлекеттік шекараны дронмен күзетуі мүмкін
Қазақстан транзиттік жүк көліктерін қадағалап отыратын болды
Шетелде емделетіндер шекарада қандай құжат көрсетеді
Қытаймен шекарадағы әскери техниканың не үшін шығарылғаны белгілі болды – видео
Шәмші Қалдаяқовтың ескерткіші

Шәмші Қалдаяқовтың туғанына 90 жыл: композитордың өмірі жайлы қызықты деректер

0
Қазақстанның халық әртісі, композитор, қазақ мәдениетіне еңбегі сіңген қайраткер қазақ вальсінің королі Шәмші Қалдаяқовтың өмірбаянын Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Шәмші Қалдаяқов 1930 жылы 15  тамызда қазіргі Түркістан облысы Отырар ауданы Шәуілдір ауылында дүниеге келген. Кіші жүздің Жағалбайлы руынан шыққан. Әкесі Қалдаяқтың шын аты Әнәпия болған, ал анасы төренің қызы  – Сақыпжамал. Әкесі дүниеге ұл келсе, оған Жәмшид патшаның атын қоямын деген екен. Бір күндері түсінде ұлының айдын көлден аққу құс болып жүзіп жүргенін көріп, жақсыға жорыпты.

Шәмшінің әкесі Қалдаяқ ауыл шаруашылығына қажет құрал-саймандарды жасайтын шебер, жаңқаға жан бітірер ұста болған, қобыз бен домбырада еркін ойнаған, қиссаларды жатқа айтқан. Композитордың әкесі мен анасы ән өнерінен құралақан болмаған, олар да туған жерінде той-думанның көркі болған деседі.

"Ежелгі заманда Жәмшид деген патша болған деседі. Патшаның ерекше айнасы болған екен. Сол арқылы бүкіл әлемді көре алған. Кейін келе қазақтар осы есімді өз ұлдарына берген. Шәмші Қалдаяқовтың шын есімі де Жәмшид болған. Фамилиясы да Қалдаяқов емес, басқа болған. Қазақта келіндер жолдасының бауырларын атымен атамаған. Ол кісінің аяғында қал болса керек. Содан Қалдыаяқов болып кеткен", - дейді есімтанушы Бердалы Оспан.

Шәмшінің анасы Естайдың "Құсни Қорлан" әнін ерекше ұнатып орындаған.

"Менің дауысым жоқ дейтін. Осы әнге ғана дауысым жетеді деп отырыс-жиындарда "Қорлан" әнін салушы еді",  - дейді Шәмші Қалдаяқовтың келіні Аманкүл Төрегелдиева естелігінде.

Шәмші Қалдаяқовтың өнер жолы

Шәмші Қалдаяқов мектепті бітірген соң Сарыағаштағы мал дәрігерлік техникумында білім алды. Оқуын бітірген соң 20 жастағы Шәмші Ақтөбеде сегіз ай еңбек етті. 1951-1954 жылдары Қиыр Шығыста әскери борышын атқарды.

"Әскери қызметте жүргенде 50 градус аязда ащы суды ішуді үйреніп кеттім. 1973 жылы ақпанда арақты қойдым" дейді Шәмшінің өзі. Оған біреулер сенеді, біреу сенбейді, бірақ шындық – сол. Одан кейін татып алған емес", - дейді Шәмшінің досы Еркінбай Әлімқұлов.

Ал Шәмшінің інісі Қадір Қалдаяқовтың айтуынша, әскерден келген соң Шәмші Мәскеудегі Чайковский атындағы училищеге оқуға түседі. 1954 жылы оны бітірместен, елге қайтып келеді. Анасы науқастанып жатып, баласын орыс болып кетеді деп қорқып, шақыртып алған.

Ауылға оралған соң үйірмелерге қатысып, клуб меңгерушісі болып қызметке араласа бастады. 1955 жылы Ташкенттегі Хамза Ниязи атындағы музыкалық училищеге музыка теориясы факультетіне қабылданды. Ол жерде іссапармен Ташкентке барған әнші Жамал Омаровамен танысады. Сөйтіп Шәмшіні Алматыға шақырады.Ташкенттегі оқуын бітірмей, Шәмші Алматыға көшіп келеді.

"Бойдақ кезінде мен Жамал апаның үйінде тұрдым. Ол кезде тұрмыс та нашар болатын. Тамақ, шай, су мәселесі студенттерге ауыр кез болатын. Жамал апаның үлкен баласы есебінде тұрдым", - дейді Шәмші Қалдаяқов бір естелігінде.

1956 жылы Қалдаяқов Құрманғазы атындағы консерваторияға оқуға түседі. Ол жерде алты жыл бойы бірінші курс студенті болып жүреді.

Екі мыңнан аса хат келді

Шәмші Қалдаяқов артынан 300-ге жуық ән жазып қалдырды. Сырға толы, мұңға толы нәзік, ырғақты әндері қазақ даласын алақанына салып аялап, әлі де тербетіп келеді.

"Арыс жағасында" әні бір жылдары радиодан беруге тыйым салынған. Бұрынғы әндеріне иірімдері ұқсайды деген желеумен көркемдік кеңестен өтпей қалады. Дегенмен сол кезде "Қазақ радиосының" музыкалық редакциясында жұмыс істейтін Нұрғали Нүсіпжановқа, Ескендір Хасанғалиевқа бұл ән ұнап қалады. Тәуекелге бел айлап, екеуі әнді жазуға кіріседі.

"Дыбыс режиссері шақырып алып, мына әнді өзіміз үшін жазып қояйық деген ой болды. Әнді жазып жатқанда, дауысын естіп қалып, есікті ашып, бірлі-жарым кісілер әннің тамаша екенін айтумен болды. Біз үндемей отырдық, себебі тәртіп қатаң болатын. Көркемдік кеңестен өтпеген ән эфирге жақындамауы керек", - дейді Нұрғали Нүсіпжанов.

Жазылып, дайын тұрған лирикалық ән байқаусызда радиодан беріліп кетеді.

"Ескендірге шаруамыз бітті, тәртіп бұздық, енді жұмыстан шығамыз деп айттым. Аптаның аяғында екі мыңнан аса елден хат келді. Әннің тамаша екенін айтып, жылы лебіздерін жазыпты, - деп еске алады Нүсіпжанов.

Саналы ғұмырында Шәмші Қалдаяқов Мұхтар Шаханов, Сабырхан Асанов, Қадыр Мырза Әли, Жұмекен Нәжімеденов, Нұрсұлтан Әлімқұлов, Төлеген Айбергенов, Зәкір Шүкіров, Тұманбай Молдағалиев, Ғафу Қайырбеков сынды қазақтың дарынды ақындарымен жұмыс істеді.

Сазгер әндері 60-70-жылдардагы жастардың аузында жүрді. Халық арасында әсіресе отаншылдық, елшілдік туралы "Менің Қазақстаным" туындысы айрықша болды. 1986 жылы желтоқсан көтерілісіне қатысушылар Алматы алаңы мен көшелерінде Шәмшінің осы әнін ұран етіп шырқап шықты. 2005 жылы "Менің Қазақстаным" әні Қазақстан Республикасының Мемлекеттік әнұраны болып бекітілді.

"Ол тұс – Ақмоланы "Целиноград" атап, сол жақтағы бес облысты бір өлке етіп, оны Ресей жаққа бермекші болып жүрген кез еді. Осының алдында ғана Оңтүстік Қазақстанның нағыз қазақи үш ауданы Өзбекстанға берілген болатын. Қазақ жері осылайша бөлшектелгелі жатқанда, оның асқақтығын жырлайтын әнұран қажеттігін сезіндім. "Менің Қазақстаным" солай туды. Өлеңін Жұмекен Нәжімеденов жазды. Әнді радиоға Жамал Омарова жаздырды да, ол ән біздің өтінішіміз бойынша күніне бірнеше рет беріліп тұрды. Бұл менің қасиетті қазақ жерін бөлшектеуге білдірген қарсылығым еді", - дейді Шәмші Қалдаяқов естелігінде.

Отбасы туралы не білеміз

Шәмші Қалдаяқов жары Жәмиләмен 31 жасында отау құрады. Бұған сол кезде студенттік қауымды селт еткізген Шыңғыс Айтматовтың "Жәмилә" повесі себеп болыпты.

"Шәкең бойжеткеннің есімін сұрайды. Ол Жәмилә десе, өзінің Шәмші Қалдаяқов деген композитор екенін айтады. "Құдай куә, Жәмилә деген қыз кездессе, үйленемін деген уәдем бар еді. Қарсы болмасаңыз, бас қосайық. Отбасын құрайық деген", - деп еске алды композитордың досы Еркінбай Әлімқұлов.

Осылайша Шәмші мен Жәмиләнің шаңырағында екі ұл дүниеге келді: Әбілқасым және Мұхтар.

"Әкем қазақтың табиғатына жақын әндерді жазғандықтан халық жүрегінен орын алды. Ол – өте мейірімді, ақкөңіл болатын. Айналасындағы адамдарға үнемі қол ұшын беруге асықты. Үйге қонақ шақырғанды жақсы көретін. Бір сөзбен айтқанда, кеңпейіл жан еді. Қыста ешқайда шықпайтын, үйде отыратын. Ал көктем шыға салысымен, туған-туыс, достарын аралап кететін", - деп еске алады ұлы Мұхтар Қалдаяқов.

Шәмші Қалдаяқов жан досы Төлеген Айбергенов дүниеден өткен соң ақынның жары Үрнисаға үйленеді. Ақынның артында қалған шиіттей бес баланы қамқорлығына алады. Алайда Шәмшінің бұл әрекеті көпшілікке ұнамай, достары да теріс айналған.

"Шәмші Қалдаяқов әкемнің жақсы жолдасы болған. Бізді жетілдіремін, жеткіземін деп анама үйленді. Екеуі көп тұрмаған. Шамамен екі жыл тұрған", - дейді Айбергеновтің қызы Салтанат Айбергенова.

Шәмші Қалдаяқов өмірінің соңында Жамбыл облысындағы Дүнген ауылында тұрды. 1991 жылдың 16 қара­шасында дерті асқынып, ауруханаға түсті. Сол жылдың 29 желтоқсанында композиторға "Қазақстанның Халық әртісі" атағы берілді. Халқын сүйген, халқы сүйген сазгер 1992 жылдың 29 ақпанында көз жұмды.

2020 жылы Түркістан облысы Отырар ауданында Шәмші Қалдаяқовтың 90  жылдық мерейтойы қарсаңында композиторға арналған Қазақстандағы алғашқы музей ашылды.

0
Кілт сөздер:
композитор, Шәмші Қалдаяқов
Тақырып бойынша
Алаш идеясы тығырыққа тірелді: Байтұрсынұлы кеңес өкіметі жағына не үшін өтті
"Бұл не деген масқара!": Бейімбет Майлин туралы қызықты деректер
Абай Құнанбайұлы ұрпағының шежіресі
"Қазақ поэзиясының құлагері" атанған Ілияс Жансүгіров туралы не білеміз?
"Халық тағдыры – карта ойыны емес": Міржақып Дулатұлы жайлы қызықты деректер
Қазақтың жері қалай заңдастырылды: Әлихан Бөкейхан туралы қызықты деректер