Дәрігер

"Үстел қозғала бастайтын". Семейлік дәрігер жантүршігерлік оқиғаны баяндады

3078
(Жаңартылды 10:41 04.09.2018)
Бүгін қазақтың жанына жазылмас жара салған Семей сынақ полигонының жабылғанына 27 жыл толды

АСТАНА, 29 тамыз – Sputnik, Нұргүл Абай. 1991 жылдың 29 тамызында Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен қазақ халқына қасірет төндірген Семей полигоны мәңгіге жабылды. Осылайша Қазақстан әлемде ең алғаш болып ядролық қарудан бас тартты. Айдың-күннің аманында сан адамның өмірін жалмап, мыңдаған отбасыны жылатқан полигонның сұмдық зардабы мен ауыр салдары туралы Sputnik Қазақстан тілшісіне "Невада-Семей" қозғалысының белсендісі, сенімді дәрігері Болат Серікбаев әңгімелеп берді.

"Жарылыс үнемі демалыс күні болатын"

"Невада-Семей" қозғалысының сенімді дәрігері Болат Серікбаев сынақтың нағыз эпицентрі болған Абай ауданында тіс дәрігері болып жұмыс істеген. Ядролық сынақтың зардабын көзбен көріп, жан-дүниесімен сезінгендердің бірі. 

"Біз Абай ауданы, Қарауыл ауылында тұрдық. Әлі есімде, жарылыс үнемі демалыс күні болатын. Таңертең таңғы асымызды ішіп отырғанда, үстел қозғалып, ыдыс-аяқ дірілдей бастайды. Біз оның жарылыс екенін білмейтін де едік. Бізге "әскерлер жаттығу жасап жатыр" деп қана айтатын", — деп еске алды Серікбаев қасіретке толы жылдарды. 

Әр демалыс сайын таңғы сағат тоғызда жер дүр сілкінсе де, әскерилердің кезекті жаттығуы шығар деп ойлайтын тұрғындардың денсаулығында уақыт өте кінәрат байқала бастаған. Адамдардың басы ауырып, қан қысымы көтеріле бастаған. 

"Дәрігерлер босанған анаға сәбиінің кемтар екенін айтуға қиналатын"

Дәрігер Болат Оралбайұлының айтуынша, радиация, ең алдымен, адамның көру мүшесіне мен бір жастағы сәбилерге қатты әсер етеді. 

"Өкінішке қарай, ядролық сынақтың салдары орасан зор болды. Семей өңірінде аяқ-қолы жоқ, кемтар қаншама сәби дүниеге келді. Оның бәрі сол кезде айтылмады ғой. Акушер дәрігерлер ата-анаға дүниеге келген сәбиінің жарымжан екенін жеткізе алмай, соған өздерін кінәлі сезінгендей, қиналып жүретін. Семейдегі медициналық институтта кемтар туған балалардың музейі бар", — дейді қозғалыс белсендісі. 

Солтүстік Кореядан қашып шыққан тұрғындар елде құжық балалар көбейіп кеткенін айтты 

Тіпті сол жылдары кеңшарларда бес-алты жас өзіне-қол жұмсаған. 

"Мұның бәрі жарылыстың құпия факторы болатын. Радиация салдарынан полигон аумағында бір отар қозы соқыр болып туғанын естіген едік. Олар оны бірден жойып жіберді", — дейді ол. 

Айтуынша, Семей сынақ полигонының зардабы қазіргі ұрпаққа да тиіп отыр. 

"Бүгінде елдің жартысында – аллергия, қатерлі ісік жылдан-жылға жасарып барады. Тұқым қуалайтын аурулар көбейді", — деп алаңдайды Болат Серікбаев. 

Қарауыл дәрігері "Невада-Семей" қозғалысына қалай келді?

Әлемдік қарулану бәсекесінің салдары Семей сынақ полигонының жабылуына "Невада-Семей" қозғалысы үлкен ықпал етті. Қазақстанның белгілі қоғам қайраткері, ақын Олжас Сүлейменов бастаған антиядролық қозғалыс 1989 жылдың 28 ақпанында құрылған еді. 

"28 ақпан күні теледидардан Олжас Омарұлының сөйлеген сөзін естідім, кейін ол кісі Алматыда халық алдында үлкен митингі ұйымдастырды. Сонау Алматыда тұратын кісілер ядролық қаруға қарсы шу шығарып, сынақты тоқтатуды талап етіп жатқанда, полигонның нағыз эпицентрі Қарауылда біздің үнсіз жүргеніміз менің намысыма тиді. Сондықтан халыққа қасірет төндірген ядролық сынақты тоқтатуға титтей де болсын үлесімді қосу үшін, қозғалыстың құрамына кіруге тура келді", — дейді ол. 

Қозғалысқа мүше болғаннан кейін, ядролық сынақ мәселесін түрлі жиындарда, газет-журналдарда көтеріп, тіпті рұқсатсыз митингі өткізген Серікбаевқа прокуратура тарапынан ескерту жасалады. 

"1991 жылы 9 тамыз күні аудандық прокуратура маған жазбаша түрде ескерту жасады: Кеңес одағының, Қазақ КСР-нің заңдарын бұзып, рұқсат етілмеген митингі жасадың деді. 12 тамызда КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті менімен әңгіме жүргізді", — деп еске алды Болат Оралбайұлы.

Мәңгі жазылмас жара: Семей полигоны  27 жылдан соң  

1991 жылдың 29 тамызында Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен Семей сынақ полигонының үні мәңгіге өшті. Ал 5 қараша күні тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш президенті араға ай салмай Абай жеріне ат басын тіреді. 

"Қарауыл халқына "Сендер полигон эпицентрінде үлкен көзқарас қалыптастыра білдіңдер. Сендердің арқаларыңда полигонды жаптым" деп алғысын айтты", — дейді Серікбаев. 

30 жыл бойы шешімін таппаған қандай мәселе?

Қазір Семей қаласында тіс дәрігері болып істейтін Болат Серікбаев өзін мазалап жүрген мәселенің шетін шығарды. Қозғалыс белсендісі Семей қаласының тұрғындарына да жеңілдіктер жасалса деген тілегін білдірді. 

"Хромосомды аберрацияны зерттейтін генетикалық зертхана ашып, адамдарды тексерсе, ядролық сынақтан қай адамның қаншалықты зардап шеккені анықталады. Оны сол бойынша категорияға жатқызып, тиісті жеңілдіктер жасау керек. Біздің медициналық институтта жыл сайын халықаралық конференция өтеді. Мен осы мәселені үнемі көтеремін. Өкінішке қарай, 30 жыл болды, әлі шешімін тапқан жоқ", —дейді дәрігер. 

Болат Оралбайұлы депутаттар радиация зардабын тартып отырған семейліктердің мәселесін тағы бір мәрте қарап, жеңілдіктер жасайды деген үмітте.


3078
Кілт сөздер:
Невада-Семей қозғалысы, радиация, семей полигоны, мүгедек, ядролық қарусыздандыру, ядролық сынақ, Семей, Қазақстан
Тақырып бойынша
Солтүстік Корея ядролық сынақтардан бас тартатынын мәлімдеді
Қытайда Трамптың "ядролық чемоданының" кесірінен жанжал туындаған
Солтүстік Корея басшысы: ядролық қарудың батырмасы жұмыс үстелімде тұр
Солтүстік Корея: ядролық соғыс кез келген сәтте басталуы мүмкін
Трамп АҚШ-тың Солтүстік Кореяға қарсы ядролық қару қолдануға дайын екендігін мәлімдеді
Қазақстан КХДР-сын ядролық мақсаттардан толық бас тартуға шақырды
Трамп ядролық күштерді дайын ұстауға тапсырма берді
Ішік

Нұр-Сұлтан тұрғыны анасының миллион теңге тұратын ішігін ұрлап, 30 мыңға сатпақ болды

63
Мас ер адам өтіп бара жатқан адамдарға қаракүзен ішігін сатып алуды ұсынған – оны учаскелік инспектор ұстады

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек – Sputnik. Алкогольге тәуелділіктен зардап шегетін ер адам анасының бір миллион теңге тұратын қаракүзен ішігін ұрлап алған.

Ол "Астаналық базардың" маңында өтіп бара жатқан адамдарға ішікті 30 мың теңгеге сатпақ болды, деп хабарлады Нұр-Сұлтанның полиция департаменті.

Оқи отырыңыз: Нұр-Сұлтанда қымбат телефонды ұрлап кеткен оқушының әрекеті видеоға түсіп қалды   

Тон ұстаған мас адамды учаскелік инспектор Бақтияр Байқанов байқап қалып, оны тергеу үшін полицияға жеткізген.

Нәтижесінде ішік заңды иесіне қайтарылды. Ол полиция қызметкеріне қырағылығы мен қызметтік міндетін адал атқарғаны үшін ризашылығын білдірді.   

63
Кілт сөздер:
Нұр-Сұлтан, ұрлық
Тақырып бойынша
Қарағанды облысында ұрланған көлік өртеніп кетті
Нұр-Сұлтанда қарақшылық шабуыл жасаған ағалы-інілі ұсталды
Талдықорғанда 35 жыл түрмеде отырған баукеспе ұры ұсталды
Сарыағашта ана мен баланың бірігіп жасаған қылмысы ашылды – видео
Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаев Сарыөзек гарнизонын тексерді

Қорғаныс министрі Сарыөзек гарнизонының қысқы дайындығын қатаң сынға алды

28
(Жаңартылды 21:03 24.09.2020)
Әскери қалашық, казарма ғимараттарын жөндеуге тартылған мердігер компаниялар жұмысты аяқтау мерзімін сақтамаған

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек – Sputnik. Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаев Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқы дайындығын қатаң сынға алды, деп хабарлады ведомствоның баспасөз қызметі.

Оның айтуынша, Сарыөзек гарнизонындағы жылу желілері жылыту маусымына толық дайын емес. Ал қараша айына жоспарланған әскери қалашық, казарма ғимараттарын жөндеуге тартылған мердігерлер жұмысты аяқтау мерзімін сақтап отырған жоқ.

Суық күндер келе жатыр, бұған жол беруге болмайды, деп атап өтті қорғаныс ведомствосының басшысы.

  • Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқа дайындығына қорғаныс министрінің көңілі толмады
    Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқа дайындығына қорғаныс министрінің көңілі толмады
    © Photo : Минобороны Казахстана
  • Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқа дайындығына қорғаныс министрінің көңілі толмады
    Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқа дайындығына қорғаныс министрінің көңілі толмады
    © Photo : Минобороны Казахстана
  • Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқа дайындығына қорғаныс министрінің көңілі толмады
    Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқа дайындығына қорғаныс министрінің көңілі толмады
    © Photo : Минобороны Казахстана
1 / 3
© Photo : Минобороны Казахстана
Сарыөзек гарнизоны нысандарының қысқа дайындығына қорғаныс министрінің көңілі толмады

Генерал-лейтенант Нұрлан Ермекбаев қорғаныс министрлігінің мердігерлері тек қана үлгілі ұйым болуы керек екенін атап өтіп, мердігер ұйым басшыларынан нысандарды тапсыру мерзімін сақтауды талап етті.

Оқи отырыңыз: Қорғаныс министрлігі арнайы жиынға кімдерді шақырмайды 

Ал мердігерлер әскери нысандарға кіруге рұқсат алу мерзімі созылып кететінін айтып шағымданды.

Қалыптасқан жағдайға байланысты министр байқауларды өткізу тәртібі мен шарттарын жетілдіруді, командирлер, ҚР Қарулы күштері әскерлерін пәтерлерге орналастыру бас басқармасы, аудандық пайдалану бөлімдері мен мердігерлер арасында міндеттерді бөлу бойынша кешенді жүйелі ұсыныстар әзірлеуді тапсырды.  

28
Кілт сөздер:
қыс, Ермекбаев
Тақырып бойынша
Тоқаев Ақордадағы кеңесте алдағы өзгерістердің басты мақсатын айтты
Тоқаев былтыр жарылыс болған Арыс қаласына барды
Қыркүйекте әскерге шақырудың күзгі науқаны басталады
Маңғыстау облысында ірі ауқымды әскери оқу-жаттығу өтті