Ойыншықпен отырған бала

Астаналық судья ажырасуға келген ерлі-зайыптының аянышты тағдыры жайлы айтып берді

8711
(Жаңартылды 10:52 03.11.2018)
Қазақстанда алименттен жалтарған әкелерге қылмыстық жауапкершілік қарастырылған, алайда біздің тәжірибеде мұндай кездеспейді

АСТАНА, 1 қараша – Sputnik. Нұргүл Абай. Елімізде ажырасатындар саны жылдан-жылға артып бара жатқанына байланысты, алимент мәселесі өзекті бола түсуде. Себебі нарық заманында жалғызбасты аналарға бала асырау да оңай емес. Әкелердің дені ай сайынғы табысын балаларымен бөлісе бергісі келмейді, бір өкініштісі. Алименттің түрлері, әкелік міндетін орындамағандарға қолданылатын жаза, алимент мөлшері, азаматтық некеден туған балалардың құқығы – осы және өзге де сұрақтарға Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұқбатында Астана қаласы Сарыарқа аудандық сотының судьясы Гүлзада Рашқалиева жауап берді. 

Алименттің түрлері қандай?

Гүлзада Рашқалиеваның айтуынша, Қазақстанда балаға және бұрынғы жұбайлардың бір-біріне төлейтін алименті кең таралған. Десе де алименттік міндеттемелер тек осы екі топпен шектелмейді. Алименттің де көбісі біле бермейтін бірнеше түрі бар. 

"Ең біріншісі, ата-аналардың кәмелетке толмаған балаларына төлейтін алименттік төлемі. Екіншісі, кәмелет жасына жеткен балалардан әке-шешесін асырауға өндірілетін алимент. Тағы бір түрі –  некеде тұрған ерлі-зайыптының және бұрынғы жұбайлардың бір-біріне төлейтін алименті. Ерлі-зайыпты дәм-тұзы жараспай, ажырасып кетсе де, бір-бірінен заңда көрсетілген тәртіппен алимент өндіруге құқылы", — дейді судья. 

Бұдан бөлек, оның айтуынша, басқа отбасы мүшелерінің алименттік міндеттемелері де бар. Мәселен, кәмелетке толмаған, еңбекке жарамсыз балалар ата-анасынан алимент өндіруге мүмкіндігі болмаған жағдайда, өздерінің кәмелетке толған, еңбекке жарамды, қаражаты бар туған аға-апаларынан сот тәртібімен алимент өндіруге құқылы. 

Сондай-ақ, ата мен әженің де немерелері алдында алименттік міндеттемелері болады. Егер кәмелет жасына толмаған бала әке-шешесінен, туған аға-апаларынан алименттік төлем өндіруге мүмкіндігі болмаса, онда материалдық жағдайы бар атасы мен әжесінен алимент алуға құқылы. Және де, керісінше, көмекке мұқтаж атасы мен әжесінің еңбекке жарамды, кәмелетке толған немерелерінен алимент өндіріп алуға құқығы бар. 

Бұған қоса, өгей ұлдар мен өгей қыздардың өгей әкесі мене өгей шешесін күтіп-бағу жөніндегі міндеттері де бар. 

"Мұның барлығы заңда көрсетілгенмен, біздің тәжірибемізде жоқ деуге де болады. Әсіресе балаға және бұрынғы жұбайлардың бір-біріне төлейтін алиментіне қатысты іс көп түседі", — дейді Гүлзада Елтайқызы. 

Бір балаға төленетін алимент мөлшері қанша?

"Неке және отбасы" туралы кодекстің 139-бабына сәйкес, сот кәмелетке толмаған балаларға олардың ата-анасынан мынадай мөлшерде алимент өндіреді: 

 

  • Бір балаға – ата-анасы табысының немесе өзге де кірісінің төрттен бір бөлігі; 
  • Екі балаға – үштен бір бөлігі; 
  • Үш және одан да көп балаға – тең жартысы.

 

Десе де, судьяның айтуынша, сот тараптардың материалдық, отбасылық жағдайына қарай бұл мөлшерді кемітуі немесе көбейтуі мүмкін. 

"Бала 18 жасқа толған кезде, әке-шешенің алименттік міндеттемесі де тоқтайды ғой. Алайда, егер 18 жасқа толған бала күндізгі ақылы бөлімге оқуға түссе, оқуын тәмамдағанға дейін, яғни 21 жасқа дейін ата-анасынан алимент өндіруге сотқа талап-арыз бере алады. Оқу орнынан анықтама әкеледі, кейін сот шешімімен біз әкесінен немесе шешесінен 20 АЕК, 30 АЕК немесе 50 АЕК мөлшерінде ай сайын алимент бекітеміз", — деп түсіндірді Гүлзада Рашқалиева. 

Судья мүгедек балаларға да 18 жасқа толғаннан кейін алимент төленбейтінін атап өтті. 

Жауапсыз әкелерден алимент қалай өндіріледі?

Судьяның айтуынша, Қазақстанда, өкінішке қарай, бауыр еті баласы үшін қалтасынан бір тиын да шығарғысы келмейтін безбүйрек әкелер жетерлік. Сот алимент өндіру туралы шешім шығарғанмен, оны орындайтындар аз. Жауапсыз әкелерден алимент алудың ең тиімді жолы – ай сайынғы жалақысынан тікелей ұстап қалу, дейді Гүлзада Елтайқызы. 

"Жеңіл түрі – сот орындаушылары қаулы шығарады да, әлгі әкенің жұмыс орнына жолдайды. Соған сәйкес, бухгалтерия ай сайын жалақы түскеннен кейін үш күн ішінде алимент мөлшерін әйелге аударуға міндетті. Осылайша бала 18 жасқа толғанға дейін жалақысынан ұсталып отырады", — дейді ол. 

Ал жұмыссыздардан балаға алимент өндірумен сот орындаушылары айналысады. Гүлзада Рашқалиеваның айтуынша, ай сайын жалақысының бір бөлігін баласына бергісі келмейтін әкелер ажырасу кезінде әйелі екеуінің ортақ мүлкіне таласпай, толығымен тастап кетеді. 

"Ерлі-зайыптының некеде тұрған кезде алған ортақ үйі болған. Ажырасқаннан кейін әлгі үйде әйел мен балалары қалады. Бірақ пәтердің жартысы заң бойынша бұрынғы күйеуіне тиесілі. Алайда әлгі ер адам алименттің орнына үйді толығымен бұрынғы отбасына қалдырды", — деп әңгімеледі судья. 

Алименттен жалтарғандар қалай жазаланады?

Судьяның айтуынша, елімізде заң бойынша алимент төлемегені үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырылған. Десе де жауапсыз әкелерді темір тордың ар жағына тоғыту өте сирек кездесетін жағдай, тіпті тәжірибеде кездеспейді деуге де болады. 

"Егер әкенің берешегі жиналып қалса, онда сот орындаушылар астындағы көлігін алып қойып, оны сатып, қарызды өндіреді. Дүние-мүлкіне тыйым салып жатады. Сосын борышкер әкелердің Қазақстан аумағынан шығуына шектеу қояды. Алимент бойынша қарызын өтемегенше, жүргізуші куәлігінің күшін жояды. Мұндай шаралардың бәрі алименттен жалтарып жүрген әкелерге ой салады. Себебі көлігімен жолаушы тасып, нәпақасын тауып жүргендер бар, енді бірі жұмыс бабымен шетелге жиі шығады. Яғни, оларды абақтыға қамап қойғаннан гөрі, алиментті уақытында төлеп тұруға түрткі болатын шараларды қабылдау тиімдірек", — дейді астаналық судья. 

Гүлзада Рашқалиева кез келген алимент оны төлейтін адамның жалақысының жартысынан аспауы керектігін атап өтті. Себебі қалған табысы өзінің өмір сүруіне, басқа отбасы болса, соны асырауға жетуі керек. Бұл тұста алимент төлейтін адамның несиесі немесе ипотекасы бар ма, жоқ па, бәрі қаралып, есепке алынады. 

Азаматтық некеден туған балаларға алимент өндіру мүмкін бе?

Соңғы жылдары жастар арасында "азаматтық неке" деген жаңа түсінік пайда болды. Тіпті жастарымыз бұған "ерікті махаббат" деген де атау тауып алған. Бүгінде қазақстандықтардың "азаматтық некеге" қатысты көзқарасы әртүрлі, әрине жақтаушылардан даттаушылар қарасы басым екені айтпаса да түсінікті. Себебі некенің мұндай түрі ақ некенің қадірін қашырып, жастарды қазақы салт-дәстүрден ажыратып, ұлттық құндылықтарымызды жоқ қылады деп алаңдауға негіз жоқ емес. Десе де, жаһандану толқынымен батыстан келген "азаматтық неке" біздің қоғамға дендеп еніп жатыр. "Азаматтық некеден" бір-бірін "сүйген" екі жастан бұрын, жоспарсыз дүниеге келген бейкүнә сәби сорлайтыны анық. Өйткені көп жағдайда ер адамдар жауапкершіліктен қашып, қаны бір болса да, туған баласын мойындамай жатады. 

Сарыарқа аудандық сотының судьясы да бұл сөзімізді растап отыр. Айтуынша, азаматтық некеде болған ер адамдар көбіне баласын мойындамайды, сондықтан сараптама тағайындап, анықтауға тура келеді. 

"Әйел азаматтық некеден туған баласына алимент өндіре алады, әрине. Егер баланың туу туралы куәлігінде әкесі кім екені жазылса, ешқандай дау туындамаса, сол кісіден өндіріп алынады. Егер ер адам келіспей, "әкесі емеспін" деп ат-тонын ала қашса, біз сараптама тағайындап, сол арқылы анықтаймыз. Жақында ғана сондай оқиға болып, біз сараптаманың көмегімен тағы бір жауапсыз әкеден алимент өндіру туралы шешім шығардық", — деп сөзін жалғастырды Гүлзада Елтайқызы. 

Алименттен бас тартып отырған ана мен оны төлеуге құлшынып отырған әке

Бес жыл бойы судья қызметін атқарып келе жатқан Гүлзада Рашқалиева алимент төлеймін деп сотқа талап-арызбен жүгінген әкені алғаш көруім дейді. 

"Ол ер адам кезінде бір қызбен көңіл қосқан, екеуі бірге тұрған екен. Үйленгелі жүрген кезде, сүйіктісі туралы жағымсыз әңгіме естіп, ренжіп, бірінші көрген қызға үйлене салады. Жақсы көрген қызы да көп ұзамай басқа жігітке тұрмысқа шығады, кейін отбасында сәби дүниеге келеді. Әйел баласының әкесі ретінде өзінің күйеуін жазған. Алайда төрт айдан кейін ажырасып кетеді.

Мына жігіт те әйелімен айырылысады. Кейінірек, жаңағы жігіт бұрынғы сүйіктісінің баласының әкесі өзі екеніне көз жеткізеді. Себебі баланың дүниеге келген уақытын есептесе, қыз оны екеуі бірге тұрып жатқан кезде көтерген екен. Сөйтіп, сотқа жүгініп, "сараптама жасатыңыз, алимент төлегім келеді, баламмен араласқым келеді" деп отыр. Ал баланың анасы сараптама жасаудан бас тартты, бірақ әкесі сол екенін мойындады", — деп әңгемеледі ол. 

Егер әйел сараптамаға мүлде көнбесе, онда әке мен баланың суреттерін салыстырып, жақындары мен достарын шақыртып, шешім шығарамыз дейді, Гүлзада Елтайқызы. 

"Әйел неге қашып отырғанын білмеймін, әдетте келіншектер алимент алуға мүдделі болады. Менің түсінгенім, мына ер адам бұрынғы сүйіктісін әлі де жақсы көреді, қимайды, сондықтан бала арқылы жолын тауып, қосылғысы келетін сияқты", — дейді судья. 

"10-20 жыл бірге тұрған жұбайыңмен ажырасу – 1-2 минуттық іс"

Сот табалдырығын тоздырып, баласына аз да болса көмек алудың қамымен жүгіретін жалғызбасты ана, жұмысы жоқтықтан қарызға белшесінен батып, сот орындаушыларынан "қайтсем, құтыламын" дейтін әке, толық емес отбасында тәрбиеленетін бала – үшеуі де ажырасу зардабын тартқан жандар. 

Сарыарқа аудандық сотының судьясы соңғы жылдары елімізде ажырасатындар санының өсіп бара жатқанына алаңдайды. 

"Бүгін, міне некені бұзу туралы он бір іске кірдім. Өкінішке қарай, бәрі ажырасып кетті. Бұл тамыз-қыркүйек айларынан жалғасып келе жатқан істер. Біз оларға татуласуға уақыт бердік. Бірақ, нәтиже жоқ", — деп қапаланды Гүлзада Елтайқызы. 

Айтуынша, осыдан екі-үш жыл бұрын судьялар арыз түскен бойда некені бұза салса, қазір ерлі-зайыптыға татуласуға екі, төрт, бес айға дейін уақыт береді. Іс түскеннен бастап бес күн бойы татуластыру шараларын жүргізеді. Әр отбасымен жеке-жеке әңгімелесіп, дос-құрбыдай сырласып, психолог сияқты жұмыс істейді. 

"Мен өзім әр отбасымен жарты сағаттап жұмыс істеймін. Он-жиырма жыл бір шаңырақ астында тұрдыңыз, оның бәрін бір-екі минутта бұза салуға болмайды деп айтамын. Егер жұбайының біреуі некені бұзуға келіспей тұрса, біз алты айға дейін татуласуға уақыт береміз. Заң бойынша, сондай құқығымыз бар", — дейді ол. 

Судьяның сөзіне сенсек, ажырасудың басты себептері – тұрмыстық мәселелер, отбасындағы кикілжің, жұмыссыздық, ішімдікке салыну. Әйелінің немесе күйеуінің көзіне шөп салу да жиі кездеседі, бірақ ол екінші орында дейді. Көбіне дәм-тұзы жараспай, ажырасып кететіндер – жастар. 

Судьяны даналығымен таңғалдырған әйел

Гүлзада Рашқалиева осыдан екі ай бұрын өзін даналығымен таңғалдырған әйел жайлы баяндап берді. Бірде оған жиырма жыл отасқан жұбайымен ажырасқысы келетін  әйел келген. Жасы шамамен елулердің үстінде. Үш баласы бар, екі қызы 18-19 жаста, кенжесі кәмелетке толмаған. 

"Әдетте, ажырасуға жастар келеді. Мына апайды көріп таңғалдым. Сосын әлгі әйелден себебін сұрадым. Сөйтсем, бәлен жыл бір шаңырақ астында тату-тәтті тұратын жұбайының басқа бір әйелден баласы барын біліп қойған. Сөйтіп айырылысу туралы шешім қабылдаған. Алайда, бір қызығы, екінші рет сотқа келгенде, күйеуін кешіргенін айтып, арызын кері алды. Қалай кешірдіңіз деп сұрағанымда, "жолдасым іс-сапардан ерте келіп, менен және балаларымыздан жылап кешірім сұрады, отбасын сақтап қалу үшін басқа баласы туралы тіс жармағанын айтты" деді", — деп әңгімеледі судья. 

Әлгі ер адам "бұдан былай ол әйелмен де, баламмен де араласпаймын, тек отбасымды сақтап қалсам болды" деген. Алайда жұбайы "ана әйелмен көріспейсің, бірақ баланың еш кінәсі жоқ, оны үйге әкеп тұрасың, жағдайын жасайсың, көмектесесің" деп шарт қойыпты. 

"Дана, ақылды әйел екен, мен таңғалдым", — дейді Гүлзада Елтайқызы. 

"Ерлі-зайыптыны татуластырудың қауіпті тұсы да бар"

Судьяның ісі – бір жапырақ арызға қарап, алдына келген жұбайларды ажырастыра беру емес, әрине. Мүмкіндігінше, қос тарапты бітімге келтіріп, татуластырып, отбасын сақтап қалуға тырысады. Балалардың ана мен әке мейіріміне бөленіп, бақытта отбасында тәрбиеленгенін қалайды. Десе де, татуластырудың соңы өкініш пен қайғыға әкеп соғуы бек мүмкін. Гүлзада Елтайқызы да өз қызметінде қайғылы оқиғаның куәгері болған адам.  

"Осыдан үш ай бұрын маған бір отбасы келді. Ол кезде мен Қостанайда жұмыс істеп жүргенмін. Әйел ажырасу туралы арыз түсірген, бірақ күйеуі қаламады. Екеуі студент кезден көңіл жарастырып, кейін шаңырақ көтерген. Күйеуі отбасымды, жұбайымды жақсы көремін дейді. Ал әйеліне қарасам, жүзінен еш жылылық, сезім байқамадым, көңілі суып кеткен сияқты. Университетте оқытушы екен, біраз биіктерге жеткен көрінеді, ал күйеуі ондай емес. Сөйтіп татуласуға бір-екі ай уақыт беріп, шығарып салдым.

Келесі сот отырысы болатын күні интернетте отырсам, "күйеуі әйелін пышақтап өлтіріп, өзі университеттің 8-қабатынан секіріп кетті" деген ақпаратты көзім шалды. Аты-жөндерін оқысам, маған келген әлгі әйел мен ер адам. Сөйтсем, күйеуі әйелінің жұмыс орнына барған, өзімен бірге пышақ тығып кіргізген, кабинетіне кіріп, екеуінің арасында ұрыс-керіс шыққан. Ер адам жұбайын пышақтап, өзі университеттің сегізінші қабатынан секіріп кеткен. Осы жазда болды трагедия. Отбасын сақтап қаламыз деп жүргенде, екі бала тірідей жетім қалды. Сондықтан мен ерлі-зайыптыларға жұдырықпен ештеңе шеше алмайсыңдар" деп үнемі айтып отырамын", — дейді ол.

8711
Кілт сөздер:
судья, ата-аналар, алимент, жалғызбасты әке, әке, сот
Тақырып бойынша
Әкелер қалай бала бағады – күлкілі видео
Он жасар бала ата-анасы туралы шындықты біліп, үйден біржола кетіп қалды
Мектеп ауласында ойнап жүрген бала жазатайым оқиғадан екі қолынан айырылды
Жарты сағатқа дүкенге кірген әйел шекесі торсықтай ұл дүниеге әкелді
Жалғызбасты қоныс аударушылар мемлекеттік қолдауға ие болады
Алматы облысында әйел басындағы битін тазалаймын деп қызын өлтіріп алды
Ауылда тұратын қырық жастағы әйел 44-ші баласын босанды
Мүгедектерге берілетін жәрдемақы: қазақстандықтар нені білуі тиіс?
Жас бүркітші Ерсұлтан Жұмағұл

"Қасқыр ұстайтын бүркіт те бар": 14 жасар құсбегі ата кәсібі жайлы айтып берді

108
(Жаңартылды 17:02 27.09.2020)
Әрбір бүркітшінің жыртқыш құсты баптауда өзіндік әдіс-тәсілі бар. Олар ұлттық дәстүрді сақтап қалу үшін құпияларымен бөлісуге дайын

АЛМАТЫ, 27 қыркүйек – Sputnik. Он төрт жастағы бүркітші Ерсұлтан Жұмағұл жастығына қарамай, бүркіт баптап, аң аулауды меңгерген. Ол тіпті осы істе шәкірт тәрбиелейді.

Жасөспірім Алматы облысындағы "Қыран" ұлттық аң аулау этномәдени орталығының шеберлік сабақтарына қатысып жүр. Бұл орталық Алматыдан 70 шақырым жерде Төле би ауылының маңында ашылды. Мұнда қазақ қолөнеріне, аң аулауға және дәстүрді үйретеді.

Этнокультный центр национальной охоты открыли в Алматинской области
© Sputnik / Тимур Батыршин
Алматы облысында Ұлттық аңшылық этномәдени орталығы ашылды.

Жаңа этноорталықта Ерсұлтан Жұмағұл әкесіне көмектесіп, осы күрделі кәсіпті меңгергісі келетіндерді баулиды. Ол – "Қыран" орталығындағы ең жас бүркітші.

Оның бүркітті қалай үйретуге және құспен қалай тез тіл табысуға болатыны жайлы өз құпия тәсілдері бар. Қазақтар ерте заманнан бері құсты аң аулауға машықтағанымен, бұл іс екінің бірінің қолынан келе бермейді.

Отбасылық дәстүр

"Он жасымнан бері аң аулаумен айналысып келемін. Бұл кәсіп біздің отбасыда дәстүр болып қалыптасып кеткен, яғни әкеден балаға беріледі. Менің атамның атасы да бүркітші болған. Бүркітімнің аты – Дауыл. Әдетте ол түлкі, шибөрі, қоян аулайды. Оның ішінде жабайы қоянды алу қиынға соғады, тек мықты бүркіттер ғана ұстай алады. Жүректі бүркіт болса, тіпті қасқыр ұстайды. Кейбірі ұстап тұрып, жібере салады, жүрегі шыдамайды", - дейді Ерсұлтан.

Аң аулау науқаны қыста басталады, ол кезең қыс біткенше жалғасады. Бүркітшінің айтуынша, олар аң аулауға жиі-жиі шығуға тырысады. Себебі, күнделікті бүркіттің тамағын тауып беру де оңай іс емес. Ерсұлтанның үйінде үш бүркіт бар, оның әрқайсысы күн сайын жарты келі ет жейді. Ал аулап алған түлкі бір бүркітке екі апталық азық болады.

Тренеры в центре собираются привлечь как можно больше туристов - таким образом они хотят возродить древние казахские традиции
© Sputnik / Тимур Батыршин
Орталықтағы жаттықтырушылар туристерді көптеп тартуды жоспарлап отыр, осылайша ежелгі қазақ дәстүрлерін жандандырғысы келеді.

Ерсұлтан бүркіттерді асыл және ақылды жаратылыс деп санайды. Аңызға сүйенсек, жыртқыш құстың жемтігі бір кездері бүкіл ауылды асыраған. Сондықтан болар еліміздің көк байрағында еркін және тәуелсіз Қазақстанның нышаны ретінде ұшып бара жатқан бүркіт бейнеленген.

Жас бүркітшінің айтуынша, құс иесінің айтқанын екі етпей орындауы үшін онымен көп уақыт өткізу керек.

"Бірде әкем екеуміз аңға шықтық, әркімнің қолында өз бүркіті болды. Содан алдымыздан елік көріп қалдық. Сонда екі бүркіт бір-біріне емес, бірлесе елікке бас салды", - дейді ол.

Заманауи технологияны қолданады

Аңшылардың тобында тәжірибелі бүркітші бүркітші Руслан Абдулов та бар. Ол бұл кәсіппен 20 жылдан бері айналысып келеді, тіпті жұмысында заманауи технологияны да қолданады.

Беркутчи Руслан Абулов. Он занимается хищными птицами всю свою жизнь. Мечтает найти единомышленницу
© Sputnik / Тимур Батыршин
Бүркітші Руслан Абылов бұл кәсіппен жиырма жылдан бері айналысып келеді.

Бүркітші аң аулауда философия бар деп санайды. Ол көп жағдайда сұңқар тектес құстарды баптайды.

"Бүркіт – ең ақылды жыртқыш құс. Менің сұңқарларым мен бүркіттерім бірнеше жылдан бері менімен бірге тұрады. Бір-бірімізді сеземіз. Аңшылық – бұл жеке идеология, адамның өзін тәрбиелеуі", - деп атап өтті бүркітші.

Русланның айтуынша, ол үнемі құстарын алып, жазық далаға кетіп, сол жақта шатырда тұрады. Ол қазіргі заманда ерекше хоббиі бар адамға өмірлік серік табудың қиын екенін айтады. Осылай деген бүркітші өзімен бірдей ойлайтын адамды жолықтырғысы келеді.

Руслан жаттығу және аң аулау кезінде аспанда басқа құстардың, әсіресе көгершіндердің болмауын алдын ала бақылау қажет екенін айтты.

"Бүркіт басқа құстың соңынан ұшып кетуі мүмкін. Тіпті, біраз жерге дейін ұшып, шаршап, қайтып келеді. Ең жаманы, саяжайға ұшып барып, тіпті біреуге шабуылдауы да мүмкін. Иттерден зардап шегуі де ғажап емес", - деді Руслан.

Бүркітті босатпас бұрын аңшы оның құйрығына радио таратқышты бекітеді. Сол арқылы иесі құстың орналасқан жерін бақылай алады және оны жоғалтпайды.

Жаттығу жұмыстары бүркіттің басынан жемді айналдырып, құстың дауысын салумен басталады. Жыртқыш құс иесінің дауысына қарай қозғалып, жоғары көтеріледі. Содан кейін жіптің екінші жағына байланған жемтікті алады.

Қас қағым сәтте жыртқыш құс жемтігін алады. Мұндай әдіс күніне бірнеше рет жасалады, ал жаттығулар күн сайын өткізіледі. Жаттығу аяқталған соң бүркітші құсқа сый ретінде балғын ет береді.

Руслан Абылов жыртқыш құстарды баптау кезінде заманауи технологияны – дрондар мен олжаның электронды имитациясын қолданатынын айтты. Бұл бүркіттер мен сұңқарларға жоғары көтерілуді үйренуге және жыртқышқа жылдамырақ тап беруге мүмкіндік береді.

Дәстүрді жаңғырту

1998 жылы құрылған қазақстандық "Қыран" ұлттық аңшылық федерациясының негізін қалаушы Дидар Бөдес жаңа этникалық орталықтың екі мақсаты бар екенін айтады: Қазақстанға шетелдік туристерді тарту және барлық тілек білдірушілерді дәстүрлі аңшылық кәсібіне үйрету.

Мастер по стрельбе из лука показал, как нужно правильно охотиться верхом на лошади
© Sputnik / Тимур Батыршин
Садақ ату шебері ат үстінде қалай дұрыс аң аулау керек екенін көрсетті.

"Қолөнерді, аңшылықты, қазақ тілін үйретіп, ұлттық тағамдармен таныстыратын боламыз. Орталықта аң аулаудың ежелгі түрлерін – ат үстінде садақ атуды және жыртқыш құстармен аң аулауды үйретеміз. Біз құстардың қалай тамақтанатынын, оларды қалай тәрбиелеу керек екенін айтамыз", - деді ол.

Бұл салаға үйрету кешенді түрде өтеді, ол үшін қазір арнайы бағдарлама әзірленіп жатыр. Айта кетейік, ұйымдастырушылар үйренуге ниетті әрбір жанға жеке-жеке қызмет көрсетуге бейілді.

Оқи отырыңыз: Көшпенділер ойынында қазақстандық бүркіт дүйім жұртты тәнті етті - видео

Орталық жаттықтырушыларының айтуынша, шетелдік туристер Қазақстанның ежелгі дәстүрлерінің өзіндік ерекшелігіне көбірек көңіл бөліп келеді. Олар киіз үйде тұруға, ұлттық тағамдардың дәмін көріп, жергілікті тұрғындардың мәдени мұрасымен танысуға құмар.

"Қыран" федерациясының президенті Нұрлан Өнербайдың айтуынша, бұл сала басқа өнермен салыстырғанда қарқынды дамып келеді. Соған сай қызығушылық та артқан.

"Біздің алдымызда бұл мұраны ұрпағымызға жеткізу мақсаты тұр. Құндылықтарымызды насихаттауымыз қажет. Нақ осы өнер бізді ерекшелеп тұрады", - деді "Қыран" федерациясының президенті.

Федерация көптеген жылдан бері жыртқыш құстармен аң аулау өнерін жас ұрпаққа көрсетумен айналысып келеді.

108
Кілт сөздер:
қасқыр, бүркітші, бүркіт
Тақырып бойынша
"Бізді де шақырады": Моңғолиядағы қазақ баласы ең басты арманы, бүркітші қызбен таныстығы жайлы
Қазақтың бүркітші қызын Моңғолия президенті марапаттады
Бүркітші қыз Назарбаевқа Алтай қазақтарының аманатын жеткізді
Тұрғындарды дүрліктірді: елдің батысында қасқыр бөлтіріктері үшін кек алды
Этнофестивальде бүркіт 10 жасар қызға шабуыл жасады
Телефонмен сөйлесіп тұрған медицина қызметкері

Медициналық көмек көрсететін 18 ұйымның бір жарым мыңнан астам кемшілігі анықталды

320
Мамандар анықталған кемшіліктердің басым көпшілігі жеке төленетін консультациялық-диагностикалық қызметтерді көрсетумен байланысты екенін айтады

НҰР-СҰЛТАН, 27 қыркүйек – Sputnik. Тұрғындарға көрсетілген медициналық қызметтердің сапасына тексеріс жүргізу нәтижесінде, Түркістан облысында 18 жеткізушінің көрсеткен қызметінен 1 167 түрлі кемшілік анықталды. Бұл туралы "Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры" АҚ Түркістан облысы бойынша филиалының сарапшылары мәлімдеді.

Қор филиалының медициналық сапасын мониторингтеу бөлімінің басшысы Галима Төреханованың айтуынша, осы күндері мемлекеттік тегін медициналық көмек кепілдігі шеңберінде және МӘМС пакеті бойынша жеткізушілер көрсеткен қызметтердің сапасы мен көлеміне мониторинг жүргізіліп жатыр.

"Маусым-шілде айының қортындысы бойынша тұрғындарға медициналық көмек көрсету кезінде 18 жеткізушінің көрсеткен қызметі тексеріліп, нәтижесінде 1 167 түрлі кемшілік анықталды. Жалпы, медициналық ұйымдарға салынған айыппұл сомасы 9,6 миллион теңгені құрады", – делінген хабарламада.

Қор өкілдері бүгінгі таңда алдымен жеткізушілер тұрғындарға тиісті   медициналық қызметтерді көрсететінін айтады.

"Көрсетілген қызмет сапасы мен көлеміне қарай қор сарапшылары тарапынан мониторинг жүргізіледі. Егер кемшіліктер анықталмаса, ақысы төленеді, ал кемшіліктері болса тиісті ережелерге сәйкес айыппұл салынады", – дейді Төреханова.

Қандай кемшіліктер жиі кездеседі

Анықталған кемшіліктердің басым көпшілігі жан басына шаққандағы нормативке кірмейтін, жеке төленетін консультациялық-диагностикалық қызметтерді көрсетумен байланысты. Яғни, шілде айында пациенттер қызметтің осы түрін алғандығы ақпараттық жүйелерге енгізілген.

Жалпы, өңірлер арасында кемшілік фактілері Қостанай, Алматы облысы мен Алматы қаласында жиі кездеседі. Ал Павлодар, Жамбыл, Ақмола облысында кемшілік аз анықталған.

Оқи отырыңыз: Нұр-Сұлтанда медициналық көмек қалай көрсетіледі – дәрігер жағдайды түсіндірді

Айта кетейік, медициналық сақтандыру қорының ұйымдастырған кері байланысы қоғамдық бақылау жүргізіп, пациенттің құқығын қорғауда және медициналық ұйымдарды тәртіпке келтіруде септігін тигізіп жатыр. Шағым немесе өтініш беру үшін 1406 телефонына немесе Qoldau 24/7 мобильді қосымшасы арқылы хабарласуға болады.

320
Кілт сөздер:
кепілдендірілген тегін медициналық көмек, медициналық сақтандыру
Тақырып бойынша
Сағынтаев: халық әлі сапалы медициналық көмек ала алмай отыр
Сенат Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету туралы келісімді қабылдады
Тегін медициналық көмек пакеті қайта қаралады
Қазақстандықтар 1 сәуірден МӘСҚ аясында медициналық көмек алады
Назарбаев Сағынтаевқа: медициналық қызмет нашарлап, білім алу қымбаттап барады
Астана күзі

Қазақстанда 28 қыркүйекте қандай маңызды оқиғалар болады

0
Sputnik Қазақстан 28 қыркүйек пен 1 қазан аралығында болатын негізгі іс-шаралар мен оқиғаларға шолу жасайды (ақпарат толықтырылып отырады)

Қазақстанда бұқаралық іс-шараларды өткізуге уақытша тыйым салынды. Мемлекеттік органдардың мәжілістері мен баспасөз конференциялары онлайн режимде ұйымдастырылады. Десе де, біз алдағы күндерге жоспарланған іс-шаралар туралы ақпарат беруді жалғастырамыз.

28 ҚЫРКҮЙЕККЕ ЖОСПАРЛАНҒАН ШАРАЛАР

09.00 – Мәдениет және өнер қызметкерлері мен ұйымдары арасында "Рухани қазына – 2020" III республикалық байқауы. Оған мемлекеттік музейлер, кітапханалар, мәдениет үйлері мен ауыл клубтары қатысып жатыр. Іс-шара онлайн режимде өтеді. (Қосымша ақпарат үшін телефондар: + 7-702-379-42-02, + 7-702-910-09-59).

11.00 – Ішкі істер министрлігінің онлайн-трансляция форматындағы брифингі. Брифинг тұлғалардың, оның ішінде бұрынғы КСРО паспортымен тұратын азаматтардың мәртебесін реттеу, олардың құжаттарын рәсімдеу, әкімшілік кедергілерді жою және көші-қон саласындағы мемлекеттік қызметтерді цифрландыру туралы болады. Спикерлер: ҚР ІІМ Көші-қон қызметі комитеті төрағасының орынбасары Сабыржан Сейітжанов; Біріккен Ұлттар Ұйымының Босқындар ісі жөніндегі жоғарғы коммисары басқармасының (БЖКБ) құқықтық мәселелер жөніндегі қызметкері Шолпан Олжабаева; Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі Қазақстан халықаралық бюросы директорының орынбасары Денис Дживага.

12.00 – Халықаралық ақпаратқа жалпы қол жетімділік күні аясында "Қадір – Қасиет" қоғамдық бірлестігі ұйымдастырған "Мигранттардың және адам саудасы құрбандарының құқықтары" онлайн брифингі. Брифингте ҮЕҰ мен мемлекеттік органдардың өкілдері Қазақстандағы мигранттардың және адам саудасы құрбандарының құқықтары туралы айтады (тіркелу үшін: +7 701-903-08-14 телефоны немесе kassymova14@gmail.com электрондық поштасы)

29 ҚЫРКҮЙЕККЕ ЖОСПАРЛАНҒАН ШАРАЛАР

10.00 – Kazakhstan Security Systems2020 қазақстандық қауіпсіздік жүйесінің қауіпсіздігі бойынша онлайн конференция. Бағдарламаға аясында заманауи бейнебақылау жүйелері, өрт қауіпсіздігі, киберқауіпсіздік, террористік қауіп-қатерлерге қарсы іс-қимыл, банк және қаржы салаларындағы қауіпсіздік шаралары қамтылады. Конференцияға 50-ден астам компания қатысып, 18 онлайн іскерлік іс-шара өтеді. Қатысу тегін (kss-expo.kz сайтында тіркелу).

11.00 – "Астана-Теплотранзит" АҚ жылу энергиясының тарифін бекітуге қоғамдық тыңдау өткізеді. Тыңдаулар бір уақытта офлайн және онлайн режимінде ұйымдастырылады. Офлайн Нұр-Сұлтан қаласы "Алматы" ауданы әкімінің аппараты, Тәуелсіздік даңғылы 7, акт залында, ал онлайн департаменттің ресми парақшасында Facebook әлеуметтік желісі арқылы өтеді. Қоғамдық тыңдауға мәслихат депутаттары, жергілікті өзін-өзі басқару органдары, мемлекеттік органдар, тұтынушылар мен олардың қоғамдық бірлестіктерінің өкілдері, тәуелсіз сарапшылар, бұқаралық ақпарат құралдары, табиғи монополиялар субъектілері шақырылады. Анықтама үшін телефон: 8(7172)95-18-69.

30 ҚЫРКҮЙЕККЕ ЖОСПАРЛАНҒАН ШАРАЛАР

Республикалық бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне арналған "KTZE – Khorgos Gateway" құрғақ портының нысандары мен Қазақ-қытай шекарасындағы Алтынкөл теміржол станциясына баспасөз туры. Тур аясында қайта тиеу процестерінің көрсетілімі және Алтынкөл станциясы мен Құрғақ порт басшылығымен сұхбат ұйымдастырылады. Қатысуға ниетті азаматтар үшін Алматы–Жаркент–Алматы бағыты бойынша көлік ұйымдастырылады және тамақтану (түскі және кешкі ас). Телефон арқылы аккредиттеу: +7 775 813 33 35 (Анастасия Карабалина).

10.00 – Суретші Рустам Халфин туындыларының көрмесі. Қастеев атындағы өнер музейі, Алматы қ., Көктем-3 шағын ауданы, 22/1. Байланыс телефоны: +7 (7273945715).

11.00 – "Көлсай көлдері" мемлекеттік ұлттық табиғи паркін дамыту тұжырымдамасының презентациясы.

11.00 – Еуропалық Одақтың Қазақстандағы өкілдігі Нұр-Сұлтан қалалық әкімдігінің қолдауымен Қазақстандағы ЕО климаттық дипломатиясы және #EU4GreenKZ акциясы аясында ағаш отырғызу. ЕО елшілері мен өкілдері ЕХРО-ға мүше елдердің санын білдіретін ЭКСПО-ға 27 ағаш отырғызады. Іс-шараның мақсаты – Нұр-Сұлтан қаласының жасыл және тұрақты дамуына үлес қосу және Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы ынтымақтастықты нығайту. (Өтетін орны: Нұр-Сұлтан қаласы, EXPO аумағы, жанындағы балалар алаңы, Ақмешіт көшесінің бойында. Байланыс телефоны: +7 775 673 08 23)

1 ҚАЗАНҒА ЖОСПАРЛАНҒАН ШАРАЛАР

Құрамында Нобель сыйлығының лауреаттары бар Central Asia Nobel Fest Live бірінші онлайн ғылыми фестивалі (тіркелу nobel-fest.inpolicy.net)

Жоспарланған шаралар тізімі ашық дереккөзден алынды. Sputnik Қазақстан шаралардың уақыты мен күнінің өзгеруіне жауапты емес.

0
Кілт сөздер:
Қазақстан, оқиғалар