Қазақ тілі, архивтегі сурет

"Қазақтардың басын қатырып жүрміз": белгілі ғалым аудармадағы қателіктерді тізіп берді

813
Филолог-ғалым терминдерді әр 5-10 жыл сайын өзгерту орынсыз екенін айтты

НҰР-СҰЛТАН, 11 сәуір – Sputnik. Филология ғылымдарының докторы, профессор Шерубай Құрманбайұлы терминдерді қазақ тіліне жиі аудара бермеу қажеттігін айтты, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Ғалым орыс тілінен енген терминдер қазақ тіліне 1990 жылдан бері аударыла бастағанын атап өтті. Оның пікірінше, осы кезден бастап, қазақтың терминологиялық қоры ұлттық сипатқа ие бола бастапты. Алайда түйткілді мәселелер жоқ емес.

"Аукцион" терминін кеңес заманынан "аукцион" деп келдік. 1990 жылдары оның орнына "бәссауда" деген термин қолданысқа енді. 2009 жылдары бұл терминді мемлекеттік терминологиялық комиссия бекітті. 2014 жылы оны "аукцион" деп қайта ауыстырдық. "Гимн" сөзінде де осындай жағдай . 1992 жылы ресми түрде "әнұран" деп бекітілді. "Музей" термині 1998 жылы "мұражай" болды. 2014 жылы бұл терминді қайтадан "музей "деп қолдана бастадық. 2000 жылдары "принцип" термині "қағидат" болатын. "Процент" термині туралы да осыны айтуға болады", - деді ол мәжілісте өткен ғылыми-практикалық конференцияда.

Шерубай Құрманбайұлы аталған мәселені дұрыс немесе бұрыс деп дауласқысы келмейтінін, бірақ терминдерді өзгерте беру халықты шатастыратынын айтты.

"Мен үш рет қана бекітілген терминдерді айттым. Бес рет бекітілген терминдер де бар. Егер терминдерді әр 5-10 жыл сайын өзгертіп отырсақ, мамандардың, аудармашылардың, қазақтардың, тұтынушылардың басын қатырып, бір терминнің орнығуына мүмкіндік бермейміз. Олар күнде-күнде өзгеріп отырған терминнің қайсысы дұрыс, қайсысы бұрыс екенін білмей, шатаса бастайды", - деді ол.

Сондықтан ғалым бір терминді бекітер кезде сарапшылар жақсылап ойланып, ақылдасуы қажет екенін атап кетті. 

"Пікірімізді, қайшылықтарымызды сол жерде еңсеріп бекітуіміз қажет. Кейін сол терминнің қолданысын қамтамасыз етуді қолға алған жөн. Сонда ғана термин орнығады. Ал біз әр 5-10 жыл сайын терминдерді өзгертіп отырсақ, ұятқа қаламыз. Мұны қатаң ескеруіміз қажет. Осы мәселе жұмысымызда жүйесіздік туғызып отыр", - деп түйіндеді сөзін Шерубай Құрманбай.

813
Кілт сөздер:
қазақ тілі, ғалым
Тақырып бойынша
Қазақ тіліне аударылған бірқатар халықаралық термин қайта өзгертіледі
Қазақ тілін латын әліпбиіне көшіру: жазу емлесінде қанша ереже болады
Назарбаев "пайыз" бен "күйсандық" сөзі неге ұнамайтынын айтты
Бурабай

Бурабай мен Көк Жайлаудағы жердің бір бөлігі қайтарылады Тоқаев заңға қол қойды

95
Туризм инфрақұрылымын салуға бөлінген, алайда мақсатқа сай пайдаланылмаған жерлер мемлекетке қайтарылады

НҰР-СҰЛТАН, 30 қыркүйек – Sputnik. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Токаев "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңға қол қойды, деп хабарлады Ақорда.

Заң Іле Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Бурабай және Көк Жайлау табиғи парктері жерлерінің бір бөлігін мемлекет меншігіне қайтаруды көздейді. Заң Жер кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуді қарастырады.

Оқи отырыңыз: Тоқаев "Көк Жайлау" құрылысына қатысты соңғы сөзін айтты 

"Өзгерістер ерекше экологиялық, ғылыми, тарихи-мәдени және рекреациялық құндылығы бар және қайтарылған жер учаскелерінде орналасқан табиғи қорық қорының табиғи кешендері мен нысандарын сақтау қажеттілігінен туындады", - деп түсіндірді бұған дейін мәжілісмен Роман Ким сенат қабырғасында заң жобасын таныстыра отырып.

Заң нормалары туристік нысандар мен құрылыстарды салу және пайдалану үшін алынған, бірақ сол мақсатта пайдаланылмай жатқан жерлерді ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құрамына қайтаруға мүмкіндік береді. 

95
Кілт сөздер:
Қасым-Жомарт Тоқаев, "Көк Жайлау" курорты, Бурабай
Тақырып бойынша
"Асығыстық танытуға болмайды" Тоқаев Байбектің шешіміне қолдау білдірді
Бурабай мен Көк Жайлаудағы жерлердің бір бөлігі мемлекетке қайтарылады
Архивтегі фото

Еуразиялық патенттік ұйым Төрегелді Шармановқа алтын медаль табыстады

47
Патенттік ұйымның алтын медалі өнертапқыштық қызметке және өнертабыстардың құқықтық қорғалуын дамытуға елеулі үлес қосқан адамдарға беріледі

НҰР-СҰЛТАН, 30 қыркүйек – Sputnik. Еуразиялық патенттік ұйым Қазақстандық өнертапқыштарды алтын медальмен марапаттады, деп хабарлады әділет министрлігінің аспасөз қызметі.

Медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының және Ресей ғылым академиясының академигі, өнертапқыш Төрегелді Шарманов және тау-кен және мұнай саласындағы жетістіктерімен танымал Satbayev University В.И. Блинников атындағы алтын медалмен марапатталды.

Мұндай шешім Еуразиялық патенттік ұйым әкімшілік кеңесінің 36 отырысында қабылданды.

Оқи отырыңыз: Төрегелді Шарманов ұзақ өмір сүрудің құпиясын бөлісті

Салтанатты марапаттау рәсімі Қазақстан Республикасы Әділет органдары қызметкерлерінің күніне орай өткізілді. Аталған марапаттарды Алматы қаласы әділет департаменті басшысы Абай Арап тапсырды.

Айта кетейік, В.И. Блинников атындағы алтын медаль Еуразиялық патенттік конвенцияға қатысушы мемлекеттер үшін маңызды өнертапқыштық қызметке және өнертабыстардың құқықтық қорғалуын дамытуға елеулі үлес қосқан адамдарға беріледі.

47
Махамбет Досмұхамбетов

Атырау облысының әкімі орынбасарының кінәсі дәлелденсе, қызметінен кетуге дайын

0
Әкімнің бірінші орынбасары мен құрылыс басқармасының бастығы 420 мың доллар көлемінде пара алды деген күдікпен ұсталды

НҰР-СҰЛТАН, 30 қыркүйек – Sputnik. Атырау облысының әкімі Махамбет Досмұхамбетов бірінші орынбасары Нұрлан Таубаев шынымен де кінәлі деп танылып, сот үкімі шықса, қызметінен кететінін мәлімдеді.

Әкімнің орынбасары мен құрылыс басқармасының бастығы 182 миллион теңге (420 мың доллардан астам) көлемінде пара алды деген күдікпен ұсталды, деп жазды "Ақ Жайық" басылымы.

"Заң бәріне ортақ. Егер тергеу аяқталып, сот оны кінәлі деп тапса, онда мен заңға сәйкес, отставкаға кетуге дайынмын. Оны қабылдай ма, жоқ па, президент өзі шешеді", - деді әкім Махамбет Досмұхамбетов.

Еске сала кетейік, 2019 жылдың қарашасында "Мемлекеттік қызмет туралы" заңға түзетулер енгізілді, оған сәйкес қарамағындағы қызметкердің кінәсі дәлелденіп, сот үкімі заңды күшіне енгеннен кейін басшы қызметінен кетуге міндетті.   

Оқи отырыңыз: Қазақстанда бірнеше әкім отставкаға кетуге өтініш берді 

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі бұған дейін заң аясында қандай қызметкерлер тікелей бағынышты ретінде қарастырылатынын түсіндірген болатын.

0
Кілт сөздер:
отставка, әкім, Атырау облысы
Тақырып бойынша
Білім саласында жемқорлық неге көбейді?
Нұр-Сұлтанда әкім қызметінен кетті
Жезқазғанға жаңа әкім тағайындалды
Тоқаевтың тапсырмасы: облыс әкімінің орынбасары мен аудан әкімі отставкаға кетті