Білім министрі Асқар Аймағамбетов Тамыз конференциясында

Жаңа білім министрі мектептерге Әліппені қайтаруға уәде берді

4182
(Жаңартылды 13:33 16.08.2019)
"Әліппе" Ахмет Байтұрсыновтың қазақ тіліне бейімделген әдістемесі негізінде енгізіледі

НҰР-СҰЛТАН, 16 тамыз – Sputnik. Қазақстан мектептеріне әліппе қайтарылады. Бұл туралы бүгін білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов мәлімдеді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі. 

Тағы оқыңыз: Тоқаев үштілділікке қатысты маңызды мәлімдеме жасады

"Ұстаздар болсын, ата-аналар болсын көптен әліппе мәселесін көтеріп жүр. Бұл мәселе өте маңызды. Біз Әліппені қайтару керек деп есептейміз. Ол 2021 жылы, өздеріңізге жақсы таныс, қазақ тіліне бейімделген Ахмет Байұрсыновтың әдістемесі негізінде енгізілетін болады", - деді министр тамыз конференциясында. 

Министр қазір осы бағытта жұмыс жүргізіліп жатқанын атап өтті.

"Әліппе сынақ өткізетін алаң емес. Бізде нақты қазақ тіліне бейімделген әдістеме бар. Ол Ахмет Байтұрсыновтың әдістемесі. Сондықтан ештеңені ойдан шығармай, осы әдістеме негізінде жұмыс жүргіземіз", -деді ведомство басшысы.

4182
Кілт сөздер:
Асхат Аймағамбетов, мектеп, әліппе
Тақырып бойынша
"Бұл жақсы идея еді": Тоқаев үкіметке шұғыл тапсырма берді
"Бір орында тұрмай, ілгерілеуіміз керек": Тоқаев мұғалімдерге үндеу жасады
Он екі жылдық білімге бірқалыпты көшуді қамтамасыз ету керек - президент
Тоқаев мұғалімдердің жалақысын екі есеге өсіруді тапсырды
1 қыркүйек жексенбіге түсіп тұр: Білім министрлігі мәлімдеме жасады
Рабиға Сыздық

Қазақ ғылымы ауыр қайғыға ұшырады: белгілі ғалым дүниеден өтті

11
Ол қазақ тіл білімі үшін "Лингвистикалық стилистика" деп аталатын жаңа саланың негізін қалады

НҰР-СҰЛТАН, 4 шілде – Sputnik. Ұлттық ғылым академиясының академигі, филология ғылымдарының докторы, профессор Рәбиға Сыздық 96 жасында дүниеден озды. Бұл туралы А.Байтұрсынұлы атындағы тіл білімі институтынан мәлімдеді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

"Бүгін түнде қазақ тіл білімінің абыз анасы, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі Рәбиға Сәтіғалиқызы Сыздық дүниеден өтті. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты Рәбиға Сәтіғалиқызы отбасының қайғысына ортақтасып көңіл айтады", - деп хабарлады институт Facebook-тегі ресми парақшасында.

Рабиға Сыздық туралы не білеміз?

Рәбиға Сәтіғалиқызы – филология ғылымдарының докторы, профессор, Түрік тіл қоғамының корреспондент-мүшесі, Қазақ ССР-нің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Қазақстан Республикасы мемлекеттік сыйлығының лауреаты, ұлттық ғылым академиясының Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлықың, І дәрежелі "Барыс" орденінің иегері.

Өмірбаяны мен еңбек жолы

Ол 1924 жылы 17 тамызда Ақтөбе облысы, Ойыл қалашығында туған. Рәбиға Сыздық 1938-1940 жылдары Темір қаласындағы педучилищеде білім алып, 1940-1945 жылдары – Алға поселкесі мен Темір қаласында мектеп мұғалімі, педучилище оқытушысы болып қызмет еткен. 1945-1947 жылдары – Абай атындағы Алматы педагогикалық институтында, 1947-1951 жжылдары – осы институттың аспирантурасында оқыған.

1951-1957 жылдары – Қазақ мемлекеттік оқу-педагогика баспасында (қазіргі "Рауан") редактор, кейін редакция меңгерушісі, 1957 жылдан бастап – Қазақ ССР Ғылым академиясының Тіл білімі институтында (қазіргі Ахмет Байтұрсынұлы атындағы) ғылыми қызметкер, Тіл тарихы және диалектология бөлімінің меңгерушісі, 1980-1994 жылдары – Тіл мәдениеті бөлімінің меңгерушісі, 1994 жылдан – бас ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.

Ғылыми еңбектері

"Абай қара сөздерінің морфологиялық ерекшеліктері" тақырыбында кандидаттық (1959 ж.), "Абай шығармаларының тілі" тақырыбында докторлық диссертация (1971 ж.) қорғады. Осы салада үш монография жариялады: "Абай шығармаларының тілі" (1968), "Абай өлеңдерінің синтаксистік құрылысы" (1971), "Абайдың сөз өрнегі" (1994).

Диссертациялық зерттеу еңбектерінен бөлек, Р.Сыздық қазақ әдеби тілінің бес ғасырлық (ХV–ХІХ) даму тарихы, қазақ тіліне қатысы бар ортағасырлық жазба ескерткіштер тілі, тарихи лексикология, лингвистикалық стилистика, тіл мәдениеті және орфография, орфоэпия бағыттарымен айналысқан.

Сонымен бірге, әдеби тіл тарихын, ортағасырлық жазба ескерткіштер тілін зерттеумен қатар, тарихи лексика мәселелерін де арнайы қарастырған. Ғалымның "Сөздер сөйлейді" (1980, 1994) деген еңбегі – осы саладағы ізденістің нәтижесі. Тарихи лексикология бойынша бірден-бір оқу құралы болған бұл еңбек 1994 жылы толықтырылып, өңделіп, екінші рет жарық көрді. Кітапта тарихи, лиро-эпостық жырларда, ақын-жыраулар тілінде, тұрақты тіркестер құрамында, мақал-мәтелдерде кездесетін көне сөздердің байырғы мағыналары, түп-төркіні ашылып, семантикалық өзгерістеріне талдау жасалады. Сондықтан аталмыш еңбек тек тіл мамандары ғана емес, байырғы көркем мұраларды сүйсіне оқитын былайғы жұртшылық үшін де бағалы зерттеудің бірі болды.

Тіл білімінде жаңа саланың негізін қалады

Рәбиға Сыздық қазақ тіл білімі үшін "Лингвистикалық стилистика" деп аталатын жаңа саланың негізін салушы деп есептеледі. Мұны ғалымның "Абайдың сөз өрнегі", "Сөз құдіреті" атты монографиялары мен шәкірттері қорғаған диссертациялық жұмыстары дәлелдейді.

Р.Сыздықова лингводидактика саласындағы жұмыстарға ерте кезден араласып, оқулықтар мен оқу құралдарын жазып, бағдарламалар түзді. Атап айтқанда, ол орыс мектептерінің жоғары кластары үшін "Қазақ тілі" оқулығын (1952-1953), "Үлкендерге арналған әліппені" (1958, 1963), "Ересектерді оқытудың программасын" (1958), университеттер мен институттарда "Қазақ әдеби тілі тарихын оқытудың программасын" (1965, 1969, 1975) жазысуға ат салысты.

Репрессияға ұшыраған аса көрнекті ғылым мен қоғам қайраткерлері, қазақ тіл білімінің негізін қалаушылар А.Байтұрсынов, Қ.Жұбанов сынды ғалымдардың өмірі мен ғылыми еңбектері туралы Р.Сыздықова алғашқы болып, ғылыми очерк жазып, кітапшалар шығарды. Оның Қ.Жұбанов туралы "Ғалым-азамат" (1966, 2004), А.Байтұрсынов туралы "Ахмет Байтұрсынов" (1990) деген кітапшалары жұртшылыққа кеңінен мәлім.

Мараппаттары

Көрнекті ғалым 1971 жылы "Құрмет белгісі" орденінің иегері атанды. 1984 жылы Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері құрметті атағы берілді, оның есімі Қазақ ССР-інің "Құрметті алтын кітабына" жазылды (1981), Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлықтың (1995), ҚР Мемлекеттік сыйлықтың (1996) лауреаты атанды.

1945 жылы "1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезіндегі еңбектегі ерлігі үшін" медалімен наградталды. 2004 жылы "Парасат" орденімен марапатталды. 2019 жылдың 29 тамызында Р.Сыздық президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен І дәрежелі "Барыс"орденімен марапатталған.

11
Кілт сөздер:
Рабиға Сыздық, ғалым
Астана көрінісі

Қатаң карантинде қандай шектеулер қойылады - қаулы жарияланды

868
Азық-түлік супермаркеттері мен олардағы дәріханаларды қоспағанда, сауда-ойын-сауық орталықтарының, сауда үйлерінің, сауда желілерінің қызметіне тыйым салынады

Бас мемлекеттік санитарлық дәрігер Айжан Есмағамбетова 5 шілдеде күшіне енетін шектеулердің қаулысына қол қойды.

Қаулы мәтіні

1. Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі авиарейстердің бағыттары мен жиілігін көбейтпей, өңірлер арасындағы авиақатынастарды сақтауды қамтамасыз етсін.  

2. Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі, «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы:

1) жолаушылардың темір жол тасымалы көлемін қысқартуды қамтамасыз етсін;

2) қала маңындағы жолаушылар поездарының (электричка, жұмыс поездарын қоспағанда) қозғалысын тоқтата тұрсын;

3) жолаушылар поездарының құрамында жалпы вагондарды құруды болдырмасын.

3. Облыстардың, Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент қалаларының әкімдері, Орталық мемлекеттік органдар, құқық қорғау және арнайы органдар:

1) қалааралық автобус тасымалдарын тоқтата тұруды;

2) ойын-сауық, спорттық іс-шараларды, көрмелер, форумдар, конференциялар, сондай-ақ отбасылық, естелік іс-шараларын (банкеттер, үйлену тойлары, мерейтойлар, ас беру), оның ішінде үйде және адамдар көп жиналатын өзге де іс-шараларды өткізуге тыйым салуды;

3) азық-түлік супермаркеттері мен олардағы дәріханаларды қоспағанда, сауда-ойын-сауық орталықтарының, сауда үйлерінің, сауда желілерінің қызметіне тыйым салуды;

4) ойын-сауық мекемелерінің (караоке, бильярд, компьютер клубтары, түнгі клубтар, боулинг орталықтары, аттракциондар, балалардың ойын алаңдары, батуттар және басқалары), кинотеатрлардың қызметіне тыйым салуды;

5) барлық мәдениет объектілерінің (театрлар, концерт ззалдары, мұражайлар, көрмелер және т.б.) қызметіне тыйым салуды;

6) діни объектілердін (мешіттер, шіркеулер,  соборлар, синагога және т.б.) қызметін тоқтата тұруды;

7) балаларды сауықтыру лагерьлерінің, мектепке дейінгі балалар мекемелерінің, балалардың түзету кабинеттерінің, білім беру орталықтарының, балаларды дамыту орталықтарының, үйірмелердің, балалар мен ересектерге арналған курстардың қызметіне тыйым салуды;

8) фудкорттар, банкет залдарының қызметіне тыйым салуды;
9) СПА-орталықтардың, жаттығу залдарының, фитнес-орталықтардың, спорттық-сауықтыру орталықтарының, бассейндердің, қалалық, қоғамдық жағажайлардың, ашық аквапарктердің, қоғамдық моншалардың, сауналардың, сұлулық салондарының,

шаштараздардың, косметикалық және косметологиялық қызмет көрсететін орталықтар мен салондардың қызметіне, маникюр мен педикюр көрсетілетін қызметтеріне тыйым салуды;

10) жабық азық-түлік және азық-түлік емес базарларының қызметіне тыйым салуды;

11) 500 м2 артық азық-түлік емес дүкендердің тек жеткізу қызметін;

12) 65 жастан асқан тұрғындардың және 3 адамнан артық топтардың жүріп-тұруын шектеуді;

13) қоғамдық көліктің қозғалысын шектеуді;

14) өңірлер арасында жеке автокөліктің жүріп-тұруына рұқсат беруді;

15) әлеуметтік қашықтықты және күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтай отырып, мемлекеттік органдардың (ұйымдардың, кәсіпорындардың), квазимемлекеттік сектор органдарының, ұлттық компаниялардың, өзге де ұйымдардың, сондай-ақ кәсіпкерлік субъектілерінің қызметіне рұқсат беруді қамтамасыз етсін. Бұл ретте қызметкерлердің кемінде 80%-ы қашықтықтан жұмыс нысанында қалады (штат кестесінде 30-дан астам қызметкер болғанда);

16) аймаққа бөлу және күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режим талаптарын сақтай отырып, медициналық орталықтардың (жазылу бойынша) қызметіне рұқсат беруді;

17) күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтай отырып және 50%-нан асырмай толтыра отырып, халықтың тұруы бойынша қызмет көрсету саласындағы туризм объектілері мен ұйымдарының (қонақүйлер, отельдер, демалыс үйлері, туристік базалар және т.б.) қызметіне рұқсат беруді;

18) күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтай отырып дәріханалардың, азық-түлік дүкендерінің (шағын маркеттер, супермаркеттер, гипермаркеттер), азық-түлік және азық-түлік емес базарлардың (ғимараттан тыс) қызметіне рұқсат беруді;
19) күшейтілген санитариялық-дезинфекциялық режимді сақтай отырып,

базарларға және басқа да қоғамдық орындрға санитариялық және дезинфекциялық өңдеу жүргізуді;

28) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің актісіне сәйкес уақыты және саны бойынша шектей отырып, қаржы нарығы субъектілерінің қызметіне рұқсат беруді қамтамасыз етсін.

4. Облыстардың, Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент қалаларының әкімдері, облыстардың, Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент қалаларының тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау департаменттері, облыстардың, Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент қалаларының полиция департаменттері қызметіне рұқсат берілген объектілерде карантиндік шаралардың, санитариялық-дезинфекциялық режимнің сақталуын бақылауды қамтамасыз етсін. Бұзушылықтар анықталған жағдайда Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске сәйкес тиісті әкімшілік шаралар қолдансын.

5. Тиісті аумақтағы, көліктегі бас мемлекеттік санитариялық дәрігерлер, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің, ұлттық қауіпсіздік және ішкі істер органдарының, Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы ведомствосының халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы қызметті жүзеге асыратын құрылымдық бөлімшелерінің басшылары қалыптасқан эпидемиологиялық жағдайға байланысты карантиндік шараларды қатаңдату туралы шешім қабылдауға құқылы.

 Осы қаулы 2020 жылғы 5 шілдеде 00 сағат 00 минуттан бастап күшіне енеді.

868