Қазақ тілі сөздігі

Тоқаев қазақ тіліне қатысты мәлімдеме жасады

2136
(Жаңартылды 14:32 20.12.2019)
Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа әліпбидің ұсынылған үш нұсқасы да шикі болып шыққанын айтты. Ол бұл мәселеге ғылыми тұрғыдан қарау керек деп отыр

НҰР-СҰЛТАН, 20 желтоқсан – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев латын әліпбиіне көшуде асығыстық танытуға болмайтынын айтты, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"Бұл мәселеде асығыстық танытуға болмайды. Жаңа әліпбиді енгізу үшін барлығы жіті салмақтап, жан-жақты талдау жасап, пысықтау қажет. Ұсынылған үш нұсқа да шикі болып шықты. Мәселеге ғылыми тұрғыдан қарау керек", - деді Тоқаев ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің екінші отырысында.

Президенттің айтуынша, бұл жерде кириллицаны латынға ыңғайластыра салу туралы ғана сөз болып отырған жоқ.

Тағы оқыңыз: Тоқаевтың тапсырмасынан кейін латын әліпбиінің 10 нұсқасы қаралды

"Қазақ тілін реформалау, қажет болса, тілімізді жаңғырту қажет. Тағы бір мәрте мәлімдеймін, біз  қазақ тілін реформалап жатырмыз. Ұлтымыз үшін мұндай тарихи мәселеде науқаншылдық пен бейқамдыққа жол жоқ!", - деді Тоқаев.

Еске сала кетсек, елордада президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің екінші отырысы өтіп жатыр. 

Ұлттық кеңестің алғашқы отырысы 6 қыркүйекте өткен еді. Ол кезде спикерлер зейнетке шығу жасын қайта қарауды, өлім жазасын алып тастауды, сайлау заңнамасын реформалауды және мемлекеттік тілдің мәртебесі туралы заң қабылдауды ұсынған болатын.

2136
Кілт сөздер:
Қасым-Жомарт Тоқаев, мәлімдеме, қазақ тілі
Тақырып бойынша
Ғалымдар Тоқаевтың жаңа әліпбиге неліктен көңілі толмағанын түсіндірді
"Көшеде латынша жазуға әлі ерте": ғалым қазіргі әліпбидің кемшіліктерін атады
Ұлттық банк жаңа банкнотада неліктен жаңа әліпби қолданылмағанын түсіндірді
"Кедергіге ұшырайды": депутат тілге қатысты маңызды мәселені көтерді
Армения премьер-министрі Никол Пашинян

Тоқаев Армения премьеріне коронавирустан сауығып кетуін тіледі

16
Мемлекет басшысы Никол Пашинянның коронавирустан емделіп, қызметіне қайта оралатынына сенетінін айтты

НҰР-СҰЛТАН, 1 маусым – Sputnik. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев коронавирус жұқтырған Армения премьер-министрі Никол Пашинянға тезірек сауығып кетуін тіледі, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

"Армения премьер-министрі Никол Пашинянның тезірек сауығып кетуіне тілектеспін. Ол өз қажыр-қайратының арқасында дерттен құлан-таза айығып, достас Арменияның игілігі жолындағы қызметіне қайта оралады деп сенемін", - деп жазды мемлекет басшысы Twitter-де.

Бұған дейін Армения премьерінің коронавирус жұқтырғаны хабарланған еді. Пашинянның айтуынша, ауру жеңіл түрде өтіп жатыр. Коронавирус белгілері байқалмайды. 

Пашинян резиденцияда қашықтан жұмыс істейтінін айтты.

Арменияда 16 наурыздан бастап төтенше жағдай жарияланған, режим 13 маусымға дейін ұзартылды.

1 маусымдағы жағдай бойынша Арменияда COVID-19  жұқтырғандар саны 9492 адамға жетті.

16
Кілт сөздер:
Никол Пашинян, коронавирус, Армения, Қасым-Жомарт Тоқаев
Архивтегі фото

Қазақстанның танымал тұлғалары ұл-қызын қалай тәрбиелейді

87
(Жаңартылды 15:29 01.06.2020)
Рамазан Стамғазиев бала тәрбиесіндегі екі ұстанымы туралы бөлісті, ал Рахман Омар отбасындағы ренішті қалай жеңетінін айтса, Исраил Сапарбай ұрпағын қазақ тілінде сөйлеуді міндеттейді екен

АЛМАТЫ, 1 маусым – Sputnik, Айгерім Таубай. 1 маусым – халықаралық балаларды қорғау күні. Sputnik Қазақстан тілшісі ел алдында жүрген азаматтардың бала тәрбиесіндегі ұстанымын білді. 

Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, дәстүрлі әнді насихаттап жүрген әнші Рамазан Стамғазиев бала тәрбиесінде екі ұстанымды басшылыққа алатынын айтты. 

Еңбектену, іздену, көп оқу

"Қазақта "алға кетсең көз тиеді, артта қалсаң сөз тиеді" деген қағида бар. Қатарыңнан қалма дегенді бала жасымнан әжелерім мен әке-шешем санама сіңдіріп тастаған. Адам қатарынан қалмау үшін еңбектеніп, ізденіп, көп оқуы керек. Оңы мен солын танып, өмірдің жолын білуі қажет. Үлкен балаларыма осыны айтып отырамын", - дейді Стамғазиев.

Рауан Кенжеханұлы: Ұлт мектебінің үлгісін жасау керек

Айтуынша, еңбектену арқылы тұлға болуына көмектескен, еңбек сіңірген ата-ана мен ұстаздардың сенімін ақтау – екінші ұстанымы. Олар мен үшін ұялмауы қажет, мен үшін айналып қашпауы керек. Үлкен еңбектің табысты жолдарына түскен кезде, қазақтың атынан сахнаға шыққан кезде, жалпы өмірде осы екі ұстанымым бар дейді әнші.

"Немерелерім әлі кішкентай, оларға ештеңе айтпаймын, керісінше көрсетемін. Бақшаға апарып, арам шөп жұлдырып, жинатамын. Еңбекке баулимын. Атқа мінуді, үлкен кісі келсе қолына су құюды көрсетемін. Өмірдің бір тетігін көрсетсең, бала бірден қабылдап алады. Қол жайып бата сұрасаң, соны қайталайды. Ер жетіп, есін жинап, сөз түсіне бастаған кезде "Жетіден кейін баланы құлыңдай жұмса" дегенге салып, білген түйгенімді айтамын", - дейді ол.

Әншінің әлеуметтік желідегі парақшасынан немерелерімен жиі саяхаттайтынын байқауға болады. Мұны өзі кең даланың ауасымен тыныстатып, таудың тіршілігімен таныстырумен байланыстырды.

Айтуынша, әншінің жары Ұлту Қабаева мен келіні немерелеріне атасына лайық бала болуды айтып отырады.

"Келінім "атаңның алдына бар", "атаңнан рұқсат сұра" деп айтып отырады. Бала су сияқты, өмірдің ағысымен келе жатып иінінен айналып өтіп, жағаны ұрып, кейін қайтып бәрін үйренеді", - дейді Стамғазиев.

Ең басты ұстаным – өтірік айтпау

Ал бес ұл, бір қыз тәрбиелеп отырған актер әрі тележүргізуші Рахман Омар балаларына қол көтермегенін, отбасындағы ренішті қалай жеңетінін айтты.

"Ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі", "Не ексең, соны орасың" деп айта берсең, бала тәрбиесі жайлы қазақта нақыл сөз де, мақал да көп. Балаларға қол көтеріп көрмеген адаммын. Балаларымның тәрбиесі – мен үшін ең маңызды мәселе. Балалар мені ренжітіп қойса, оларды төпей жөнелмеймін, жай ғана сөйлеспей қоямын. Бұл – менің әке ретіндегі әдісім", - дейді Омар.

Айтуынша, бірнеше сағат өткен соң кінәсі бар екенін сезген бала ағынан жарылып әңгімесін айтатын көрінеді.

"Балалар шыдамсыз келеді ғой, бір сағат өткен соң сөйлей бастайды, ары кетсе жарты күн жүреді де, қипақтап алдыңа келеді. Қарамаймын, мойын бұрмаймын, естімеген болып қасынан өтіп кетемін. Қипақтап-қипақтап алдыңа келеді, іштей шалалығы бар екенін сезіп тұрады. Содан кейін отырып, ақырын-ақырын сұрағымды қоя бастаймын. Ішіндегісін психолог ретінде суырып біліп аламын", - дейді ол.

Актер ашу үстінде баланы қағып жіберсе, ренжіп, бұйығып, ішіндегісін айтпауы мүмкін дейді.

"Баланың жасына қарап, соған сай бейімделу қажет. "Мен әке екенмін" деп қамшыны үйіріп қойып тәрбиелеуге де болады. Бірақ қазір заман басқа, балалардың ой-өрісі басқа. Мен балаларыма доспын. Ең басты ұстаным – өтірік айтпау. Осыны ұл-қызыма үнемі айтып отырамын. Өтірік бар жерде жаман әдет, бір дүниені жасыру, жаман қылық болады", - дейді актер.

Рахман Омар балаларының осы ұстаным бойынша өсіп келе жатқанын алға тартты. Айтуынша, ұл-қызы әкесі секілді сөйлеп, сөз саптауын ыңғайландыруға тырысады.

"Бала – әкесінің көлеңкесі. Олар жүріс-тұрысыңды білдірмей аңдып жүреді. Оған көзім жетті", - дейді ол.

Оқи отырыңыз: "Алып шыға алмайтынымды сездім": актер Рахман Омармен сұхбат

Ана тіліңде сөйле! 

Ал ақын, драматург Исраил Сапарбай қара шаңыраққа жиналатын кезде балаларына, немерелеріне қазақ тілінде сөйлеу керек деген шарт қоятынын айтты.

"Отан отбасыдан басталады. Ақын, тарихшы, базардағы саудагерде де жалғыз ғана ұстаным болу қажет. Ол – өз ана тіліңде сөйлеу. Бізді сақтап отырған ауыл еді, оны да құрттық. Өз отбасыма қатаң қараймын. Тәрбие тілден басталады. Балаларыма қазақ әдебиетін оқытып, құндылықтарды бойына сіңіремін. Қаладан немерелерім үлкен шаңыраққа келгенде қазақша сөйлеу керек деген ұстаным бар", - деді Сапарбай.

87
Кілт сөздер:
танымал тұлғалар, бала тәрбиесі
Тақырып бойынша
Омар Жәлел оқушылардың ашуына тиген дәрісіне қатысты түсініктеме берді
Білім министрі қай мұғалімді үлгі тұтатынын айтып берді
"Жанымды жегідей жейді" Азамат Сатыбалды ешкімге айтпаған сырымен бөлісті
Кіндік әке-шешенің бала өміріндегі рөлі қандай?
"Көзін ашу қажет": белгілі журналист оңтүстіктегі ескі көзқарасты жою керектігін айтты
"Таяқ жедім, аш болдым, бірақ ешкімге айтпадым": Сәкен Майғазиевтен 10 кеңес  
"Болып жатқан жағдайға сөзім жоқ": Әбілдина өзін мазалаған мәселе туралы айтты
Адамның қолы

Алматы маңында бойжеткеннің денесі табылды

145
(Жаңартылды 17:20 01.06.2020)
Әсел Панарғалиева өлімінің себебін анықтау үшін сот-медициналық сараптама тағайындалғаны хабарланып отыр

АЛМАТЫ, 1 маусым — Sputnik. Құтқарушылар жарты жыл бұрын жоғалған турист Әсел Панарғалиеваның денесін 31 мамыр күні Үлкен Алматы көлінің маңында тапты.

Алматы полиция департаменті растады.

"Әсел Панарғалиеваның денесі табылғанын растаймыз. Іс Бостандық ауданы полиция басқармасында тергелетін болады. Қазіргі уақытта сот-медициналық тағы бірқатар сараптама тағайындалды. Толық ақпарат іс аяқталған кезде белгілі болады", - деді Алматыдағы полиция департаменті.

Әсел Панарғалиева 2019 жылдың 9 қарашасында жоғалды. Туыстарының ақпаратына сәйкес, ол жалғыз өзі Үлкен Алматы көлі жақта серуендемек болған. Сол кезден бері ешбір ақпарат болмады.

Іздеу операциясына полицейлер, төтенше жағдайлар комитетінің қызметкерлері және волонтерлер қатысты. Таулы аймақтарда қызметкерлер қызды тікұшақпен іздеді.

145
Кілт сөздер:
бойжеткен, Алматы