Сабақ, архивтегі фото

Қазақстанда балаларға жыныстық қатынас жайлы 3-сыныптан бастап айту ұсынылды

1072
(Жаңартылды 10:22 03.03.2020)
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, жыл сайын 1300-ге жуық жасөспірім жүктілігін тоқтатады. Түсік жасатудың артында оның салдары да болады

АЛМАТЫ, 3 наурыз – Sputnik. Қазақстанда жыл сайын кәмелет жасына толмаған мыңдаған жасөспірім жасанды түсік жасатады. Барлығы ауруханада жасалмайтыны да белгілі. Бұл жайында денсаулық сақтау министрлігі мәлімдеді.

Жасөспірімдердің жасанды түсік жасату жайы дәрігерлерді алаңдатып отыр, сондықтан балаларға жыныстық қатынас жайлы төменгі сыныптан бастап ақпарат беру ұсынылды, деп хабарлайды "Астана" арнасы.

Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, жыл сайын 1300-ге жуық жасөспірім жүктілігін тоқтатады. Түсік жасатудың артында оның салдары да болады. Ол жаста босану да қауіпті деп дабыл қағып жатыр дәрігерлер.

"Егер қыз 15 жасында жүкті болып қалса, егде жастағы әйелмен салыстырғанда ана өлімі 20 есеге жоғары болады",  - деп түсіндірді акушер-гинеколог Галина Гребенникова.

Ата-анасына айтуға көбінің дәті бара бермейді. Мамандардың айтуынша, ересектердің өзі бұл тақырыпты айналып өтуге тырысады. Қолданыстағы заңға сәйкес жүкті жасөспірім анасы мен әкесінің қатысуынсыз медициналық көмек ала алмайды. Сол себепті медициналық мекемелерден тыс жерде жасалатын түсіктің саны артып келеді.

Оқи отырыңыз: Біртанов 16 жастағы жасөспірімдер үшін қандай жаңашылдық енгізілгенін айтты

"Жасөспірімнің жасы неғұрлым үлкен болса, соғұрлым ол таңдауды саналы түрде жасай алады. Олар үнемі өз қалауы мен жетегін басқара алмайды. Бұл 16-18 жаста қалыптасады", - дейді ЮНИСЕФ-тің Орталық Азиядағы аймақтық кеңесшісі Руслан Малюта.

Бастапқыда денсаулық сақтау министрлігі 16 жастан 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасында түсікті заңдастыру жайлы мәселені көтерген болатын. Министрлік кәмелет жасына толмаған жасөспірімнің ата-ананың қатысуынсыз түсік жасатуын заңдастыру туралы ойды қолдады, алайда қоғам министрліктің бұл шешіміне қарсы болды. Қазір талқыланып жатқан Денсаулық кодексі кәмелетке толмағандарға есімін жасыра отырып медициналық кеңестер алуға мүмкіндік береді.

"Қол жеткізген келісім бойынша, балалар медициналық мекемелерге барып, мамандардан кеңес ала алады. Демек оларды медициналық тексеруден өткізіп, дәрі-дәрмектің қандай да бір түрін ұсына алады. Хирургиялық қызметтер мен жүктілікті тоқтату ата-ананың рұқсатымен немесе 18 жастан басталады", - деді денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов.

Дәрігерлердің айтуынша, ерте жүктілік адам денсаулығына ғана емес, көп жағдайда суицидке де алып келеді. Сондықтан мектептерде жыныстық тәрбие сабақтарын енгізу ұсынылды.

"8-сыныптың анатомия сабағында ғана емес, оны 3-4 сыныптан бастау керек. Және аса мұқияттылық қажет. Алайда бұл жабық тақырып болып қалмауы керек. "Жыныстық қатынас" – тамақ ішу, ұйықтау, өмір сүру секілді әрекет. Осыны түсіндіру керек", - деді қазақстандық репродуктивті медицина қауымдастығының президенті Вячеслав Локшин.

1072
Кілт сөздер:
түсік, жыныстық қатынас
Тақырып бойынша
17 жасар бес қыз дүниеге бесінші сәбилерін әкелді
Қазақстандықтар жыныстық қатынасты неше жастан бастайды?
Бедеулік пен белсіздік қазақтың қасіретіне айналып барады
Ғалымдар жүкті әйелдерге неге көп ұйықтауға болмайтынын айтты
Түсік жасатуға қарсы күресіп жүрген адам 13 жастағы қызын зорлап тастады
Аурухана, архивтегі сурет

Коронавирус пен пневмония: мыңдаған адамның өлімі статистикаға неге енгізілмеді

143
(Жаңартылды 15:45 09.08.2020)
Денсаулық сақтау министрлігі 1 тамыздан бастап коронавирус пен пневмония статистикасы біріктірілетінін хабарлады. Содан бері бір апта өтті. Пневмонияның статистикасы жарияланса да, оны коронавируспен бірге қосқан жоқ

НҰР-СҰЛТАН, 9 тамыз –Sputnik. Бұған дейін тіркелген коронавирусқа ұқсас пневмониядан көз жұмғандар статистикаға енбей қалды. Ал Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы кешеден бері Қазақстандағы коронавирус пен коронавирустық пневмонияның есебін біріктіріп шығарды. Sputnik Қазақстан тілшісі статистиканы зерделеп шықты.

Бас кезінде коронавирус статистикасына ПТР-тестпен расталған науқастар ғана енгізілген болатын. Алайда маусым-шілде айында ауыр пневмониямен түсетін пациенттердің саны күрт өсті. Иә, өкпенің қабынуы – коронавирустың негізгі белгісі. Дегенмен, мыңдаған науқастың сынамасы теріс нәтиже көрсетті. Сол пневмонияны қоздырушы вирус та анықталмады. Осы кезде дәрігерлер аурудың себебін таба алмай дал болды. Коронавирустан емдейін десе, тест сынамасы теріс нәтиже көрсетіп тұр. Ал клиникалық хаттаманы бұзуға болмайды. Тәртіп бойынша нақты диагноз болуы шарт. Сонда ғана тиісті дәрі-дәрмек беріледі.

Бірақ науқастарды емдеу керек. Содан денсаулық министрлігі ережені өзгертіп, "коронавирустың ықтимал жағдайы" деген түсінік енгізді. Бұл дегеніміз, ауруханаға пневмониямен түскен науқастың тест сынамасы теріс нәтиже көрсетсе де, оған ықтимал жағдай диагнозы қойылады да, коронавирусқа қарсы терапиямен емдейді. Дәл осы белгісіз пневмонияны "коронавирустық пневмония" деп атап кеткен. 

Шілденің ортасында денсаулық сақтау министрі Алексей Цой 1 тамыздан бастап коронавирус пен оған ұқсас пневмонияның статистикасын біріктіреміз деді. Алайда артынан теледидарға берген сұхбатында тамызға дейінгі коронавирустық пневмониялар есепке кірмейтінін жеткізді. Оның сөзіне қарағанда,  "жаңа пневмония" үшін арнайы халықаралық код жасалды. Осы аурудың клиникалық белгілері де көрсетіліп, барлық аурухана мен стационарға таратылды.

Енді, дәрігерлер коронавирустық пневмонияны басқа пневмониямен (вирустық, зеңді, бактериялық – Sputnik) шатастырмай, ақпараттық базаға тиісті халықаралық кодпен енгізіп отырады. Осылайша, COVID-19-ға ұқсас пневмонияның статистикасы жасалады. Бірақ оған 1 тамызға дейін тіркелген науқастар мен марқұмдар кірмейді. Цой мырзаның айтуынша, бұл жұмысқа көп уақыт кетеді.        

"Дәрігерлер пневмонияны анықтап, код беруі керек. Кейін ақпараттық базаларға енгізеді. Бірақ бұған дейінгі жағдайларды зерделеп, әрбіреуіне код беретін болса, көп уақыт кетеді. Ондайда не мәліметтерді талдаумен, не науқастарды емдеумен айналысу керек. Бізге қазіргі мәліметтер де жеткілікті. Динамикасын байқаймыз. Болжам да жасауға болады", - деді министр астанада өткен онлайн брифингте. 

Шыны керек, 1 тамызға дейін болған пневмониялардың бәрін ажыратып отыруға көп уақыт кететін сияқты. Өйткені маусым-шілде айында осы аурудың өршіп кеткені сонша, әлеуметтік желіде "Иманды болсын!" деген пікірлер тыйылмады. Ал статистикаға сәйкес, жыл басынан тамызға дейін 256 541 адам түрлі пневмонияға шалдыққан. Өткен жылы барлығы 76 985 науқас болды. Сонда осы көрсеткіш 3,3 есеге өсіп отыр. Ал қайтыс болғандардың саны екі есеге артты. Былтыр 2 033 адам қайтыс болса, биыл тамыз айына дейін 4 042 науқас көз жұмды.

Иә, осы статистиканың ішінде пневмонияның басқа түрлері де бар. Ал "дәрігерлерде оның бәрін ақтарып отыруға уақыт жоқ". Сол себепті коронавирустық пневмонияның нақты саны әзірше белгісіз. Дегенмен, 10 шілде күні өткен үкіметтің кеңейтілген отырысында президент беймәлім пневмония туралы сұрағанда денсаулық сақтау министрі нақты есебін көрсетті.

"1-8 шілде аралығында пневмонияға шалдыққан 56 809 науқас тіркелді. Соның ішінде вирустық пневмония -  7 348, бактериялық пневмония – 9 759, сондай-ақ, коронавирусқа ұқсас 39 702 пневмония бар", - деді Алексей Цой.

Демек, өткен айда тек бір аптаның ішінде ғана этиологиясы белгісіз, бірақ коронавирусқа ұқсас 40 мыңға жуық пневмония тіркелген болатын. Сонда министрлік COVID-19 белгілері бар пневмониялардың нақты санын білді. Қазір оның бәрін жаңа халықаралық кодпен енгізуге уақыт жоқ екен. Сосын коронавирустық пневмониялардың бәрін ортақ статистикаға енгізетін болса, оның саны коронавирус көрсеткішінің өзін екі есеге есе орап кететін сияқты. 

Сонымен, осы айдан бастап денсаулық сақтау министрлігі жаңартылған статистиканы жариялай бастады. Бірақ коронавирус пен коронавирустық пневмонияны біріктірмеген, екеуі бөлек көрсетіледі. Мәселен, 2 тамызда алғаш рет жаңартылған статистика шықты. Сол кезде бір тәуліктің ішінде коронавируспен 1 226 адам анықталса, коронавирусқа ұқсас пневмониямен  5 181 науқас (!) тіркелді. Ал 3 тамызда ондай пневмониялардың саны бірден 798-ге дейін төмендеді. Бәлкім, бірінші күні дәрігерлер шатасып, ақпараттық базаға мәліметті дұрыс енгізбеген шығар. Басқа бір себеп болды ма, ол жағы белгісіз. 

4 тамызда коронавирустық пневмониямен анықталғандар саны 276-ға дейін азайды. Ал ертесінде бірден 1 799 адамға дейін көтеріліп кетті. Соған қарағанда, жаңа пневмонияға қатысты дәрігерлер халықаралық кодпен дұрыс мәлімет енгізбеуі мүмкін. Соңғы күндері коронавирустық пневмонияның көрсеткіші біртіндеп түсіп келеді. Коронавирус та солай. Дегенмен, пнемонияның саны ковидтен басым болып тұр. 

Бүгінгі мәліметке сәйкес, Қазақстанда бір тәуліктің ішінде коронавирустық пневмониямен 1 011 науқас тіркелген. Осы санаттағы адамдар "КВИ-", яғни тест сынамасы теріс, бірақ коронавирустың белгілері бар науқастар ретінде белгіленген. Ал сынамасы оң және "КВИ+" деп көрсетілетін науқастардың бір күндік көрсеткші 872 адамды құрайды. Дегенмен, дәл осы топта қайтыс болғандардың саны басым. Соңғы тәулікте 28 адам коронавирустан қайтыс болса, 15 науқас коронавирустық инфекциядан көз жұмды. 

Жалпы, осы уақытқа дейін республика бойынша 98 701 адамда коронавирус анықталған. Осы диагнозбен 1 246 науқас қайтыс болды. Ал 1 тамыздан бері тіркелген коронавирустық пневмониялардың саны 13 121 пациентке жетті. 8 күннің ішінде 152 науқас көз жұмды. Осыдан-ақ коронавирусқа ұқсас пневмонияның қаншалықты қауіпті екенін көруге болады. Қазір оның қарқыны бәсеңдеп келеді деген күннің өзінде коронавирустан әлдеқайда басым екенін байқау қиын емес.

Мәселен, Қазақстанда коронавирус алғаш рет 13 наурызда тіркелген болатын. 8 күннен кейін небәрі 53 науқас тіркелген. Сол кезде әлі адам өлімі де болған жоқ. Ал коронавирустық пневмония осы айдың басында тіркеуге алынса, бір аптаның ішінде ғана 150 адамның өмірін қиды. Соған қарап, 1 тамызға дейінгі өлім-жітімнің орташа санын есептеп шығаруға да болады. Бірақ бір нәрсені ескеру керек. Маусым-шілде айында коронавирустық инфекцияның шарықтау шегі болған. Демек, адам өлімі екі есе, тіпті үш есе артық болған тәрізді. 

Ал Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы өз сайтында Қазақстандағы коронавирус пен коронавирустық пневмонияның статистикасын біріктіріп тастады. Осылайша, біз Еуропаның біраз мемлекетін артта қалдырып, антирейтингте жоғары өрмелеп келеміз. Әрине, халықаралық қауымдастық та соған қарап, Қазақстанның коронавируспен күрес саласындағы жұмысын бағалайды. Жоғары көтерілген сайын беделіміз төмендей түседі. Осы статистикаға 1 тамызға дейінгі коронавирустық пневмониялар да кірсе, Италияға жетіп қалуымыз әбден мүмкін. 

Бүгінде тест сынамасын өз еркімен тапсырып жатқан қазақстандықтар аз емес. Солардың тең жартысында антиденелер анықталып жатады. Бұл дегеніміз, коронавируспен ауырып шыққандар да көп. Олардың бәрі статистикаға енбеген.

 

143
Кілт сөздер:
адам, өлім, статистика, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
Мамин коронавирус пандемиясының жаңа толқыны туралы айтты
Коронавирус қанша уақытқа созылады - дүниежүзілік денсаулық ұйымы болжам жасады
Ғалымдар коронавирус қандай суда өлетінін анықтады
Коронавирус анықтамасын сатқан медицина қызметкері қылмыс үстінде ұсталды – видео  
Коронавирус пен пневмония құрбандары: министрлік соңғы деректерді жария етті
Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов

Білім министрі ұстаздарға хат жолдады

530
(Жаңартылды 15:05 09.08.2020)
Қазақстанның білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов еліміздің түкпір-түкпіріндегі ұстаздардың жеке почтасына арнайы хат жолдаған болатын

НҰР-СҰЛТАН, 9 тамыз – Sputnik. Нұр-Сұлтан қаласы №66 мектеп-лицейінің қазақ тілі мен әдебиет пәнінің мұғалімі, мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Толқын Батырбайқызы instagram желісіндегі парақшасына білім министрінен мотивацияға толы хат алғанын жазды.

"Кеше түнде сабақтарыма дайындалып отырып, электронды почтамды ашып қалсам, бас ұстазымыз Асхат Қанатұлынан хат келіп тұр. Хатты оқып көзіме жас келді. Хат соңында бойымда әлдебір күш пайда болғандай, жігерлендім", – деп жазды автор.

Сондай-ақ, ол қарапайым ұстаз ретінде министрден жылы лебізге толы хат алғанына қуанып, мамандығына деген құрметі артқанын атап өткен.

"Шынымды айтсам, өз мамандығыммен кеудемді мақтаныш кернейді. Неге дейсіз ғой?! Себебі, біз адаммен жұмыс істейміз. Жәй қарапайым адаммен емес, еліміздің жарқын болашағын жасайтын бақытты балалармен жұмыс істейміз. Иә, мына пандемия бәріміздің еңсемізді түсіріп тастағаны рас. Бұл қиын кезеңде біздің жұмысымыз екі есеге өсті. 4 тоқсанда 3 сағаттық ұйқымен телесабақтар өткізген күндер де болды. Міне, жаңа оқу жылына да телесабақтарға қызу дайындықтамыз. Осындай нағыз қолдауды қажет ететін сәтте министр мырзадан мотивацияға толы хат келгенде, еңсемізді тіктеп, жұмысқа деген шабыт оянады екен. Алғысым шексіз", – деп жазды ол. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Толқын Батырбайқызы (@janatolkyn)

Сонымен қатар, автор бүгінгі таңда ұстаздарға балалар мен олардың ата-аналары ғана емес, бүкіл ел үміт артып отырғанын жеткізді.

"Сондықтан, қазіргі жағдайда біздің міндетіміз тек оқыту ғана емес, сонымен қатар тұрақтылық пен сенімділікке бағыт беру. Шыдамды болып, мейірімділік пен ұстамдылық таныта білу. Оны оқушыларыңызға да үйретуге тырысыңыз, деген жігерге толы хат бізді алға жетелегендей", – деп жазады ұстаз.

Аймағамбетов ұстаздарға арнаған хатында не жазды

Министр өз хатында әріптестерінің қазіргідей қиын кезеңде отбасымен бірге аман-есен, денсаулығына еш қауіп төнбейтін жағдайда жүр деп үміттенетінін білдірген.

"Сізге пандемия жағдайындағы баға жетпес ұстаздық еңбегіңіз үшін, жанкешті жұмысыңыз бен кез келген уақытта балаларымызға тіреу болуға деген ізгі ниетіңіз үшін шын жүректен алғысымды білдіремін. Біз сізбен осынау қиын уақытты еңсеру жолындамыз. Коронавирус пандемиясы баршамыздың тұрмыс-тіршілігімізге әсер етті. Сүрінбей өтуге тиіс түрлі сынақтарға толы уақыт басталды. Осыдан жарты жыл бұрын мұндайды тіпті елестетпеген едік. Өкінішке орай, жақын адамдарымыздан айырылып жатырмыз. Білім және ғылым жүйесі адами құндылықтарды дәріптеген, ұрпақты тәрбиелеп, білім берген арда азаматтарынан – сала ардагерлерінен, біздің қымбатты әріптестерімізден айырылуда", – деп жазады министр.

Сондықтан да, туысы мен достары көз жұмған әріптестерімнің қайғысына ортақтасып, көңіл айтамын деген Аймағамбетов кез-келген қиындық бізді шыңдай түсіп, мұндай сынақтар жігерімізді қайрап, рухымызды мықты ететініне сенім артқан.

"Осынау қиын-қыстау кезеңде бірге болуымыз аса маңызды. Біздің күшіміз – біздің бірлігімізде. Біз кез келген қиын міндеттерді бірде-бір баланы ескерусіз қалдырмай, бірлесе отырып шеше аламыз", – деп ол жүрекжарды лебізін білдірген.

"Қазір бізге балаларымыз бен олардың болашағы үшін және тек білімі ғана емес, денсаулығы мен моральдық жағдайы үшін де үлкен жауапкершілік жүктеліп отыр. Оқушыларымыздың мейлінше қауіпсіз әрі жайлы ортада білім алуына қажетті жағдайдың барлығын жасауымыз керек.

Мемлекет басшысы атап өткендей "Мұғалім – білім беру жүйесінің негізі. Біздің балаларымыздың білім деңгейі мұғалімдерге жасалған жұмыс жағдайларына тікелей байланысты". Президент бұл сөздермен мұғалімдердің білім беру жүйесіндегі рөлінің қаншалықты маңызды екенін көрсетіп отыр. Жағдай орнығады. Дәрігерлермен бірігіп біз індетті бірге жеңеміз, бұрынғы өмір біртіндеп қалпына келе бастайды. Оған дейін бәріміз оқушылар мен ата-аналарға және бір-бірімізге тіреу бола білуіміз қажет", – дейді Аймағамбетов.

Оқи отырыңыз: Білім күні қалай өтеді – министр жауап берді

Алғыс айтудың ешқашан артықшылығы болмайтынын атап өткен министр әрбір ұстазға төртінші тоқсанда атқарған ерен еңбегі үшін тағы бір мәрте рақметін жеткізген.

"Сіз – нағыз батырсыз. Сіздің қуатты қолдауыңызды сезініп отырмын. Сол себепті де ертең балаларымыздың білімін жетілдіру жолында еш кедергі болмайтынына сенемін. Біз техникалық және моральдық қиындықтарға қарамастан барлық қолайсыздықтарды жеңе аламыз. Бірге болсақ, күшіміз бен мүмкіндіктеріміз де арта түспек. Қиын кезеңдер өтеді де кетеді, сынаққа сынбай, болашағына сенген жігері мықты адамдар ғана бәрін жеңеді! Жаңа оқу жылында жолыққанша!", – деп түйіндейді министр.

530
Кілт сөздер:
Асхат Аймағамбетов, ұстаз
Тақырып бойынша
Аймағамбетов жаңа оқу жылында білім алудың ерекшеліктерін атады
Депутат білім министріне ата-аналарды мазалаған мәселені жеткізді
"Ашық айтуымыз керек": білім министрі үкіметте маңызды мәселені көтерді
Тоқаев білім министріне ұстаздарға қатысты екі маңызды тапсырма берді
Аймағамбетов білім саласында қандай өзгерістер болатынын жариялады