Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев

Тоқаев коронавирусты анықтайтын тест әзірлеген ғалымдарға хат жолдады

1662
(Жаңартылды 10:48 06.04.2020)
Мемлекет басшысы тест жүйесі мыңдаған азаматтың өмірін сақтап қалуға көмектесетініне сенетінін жеткізді

НҰР-СҰЛТАН, 6 сәуір – Sputnik. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев денсаулық сақтау министрлігіне қарасты Масғұт Айқымбаев атындағы аса қауіпті инфекциялар ұлттық ғылыми орталығы мен білім және ғылым министрлігіне қарасты ұлттық биотехнология орталығының ұжымдарына құттықтау хат жолдады, деп хабарлайды Ақорда. 

Мемлекет басшысы ғылыми институттардың ұжымдарын COVID-19 коронавирусын анықтауға арналған диагностикалық тест жүйесін әзірлеуімен құттықтады.

Президент аса қауіпті инфекциялар ұлттық ғылыми орталығы мен ұлттық биотехнология орталығының ғалымдары халықаралық стандарттарға сай қажетті тест жүйесін қысқа мерзімде жасап шыққанын атап өтті.

"Сіздердің жетістіктеріңіз отандық биомедицина саласының бәсекеге қабілеттілігі жоғары екенін көрсетеді. Әлемге тараған коронавирус індетіне қарсы күрес жүріп жатқан кезде бұл жаңалықтың ұсынылуы өте маңызды болып отыр. Әзірленген тест жүйесі мыңдаған азаматымыздың өмірі мен денсаулығын сақтап қалуға көмектеседі деп сенемін", - деп жазылған Тоқаевтың құттықтау хатында.

Президент екі ғылыми орталықтың ел игілігі жолындағы жұмыстарына табыс тілеп, алғыс білдірді.

Тағы оқыңыз: Тоқаев тұрғындардың әнұранды балконда орындауы ненің көрінісі екенін айтты

Соңғы деректер бойынша Қазақстанда індетке шалдыққандар саны 584 адамға жетті. 44 пациент дертінен айығып шықты, алты адам қайтыс болды.

  • Нұр-Сұлтан қаласы – 219
  • Алматы қаласы – 116
  • Шымкент қаласы – 14
  • Ақмола облысы – 23
  • Ақтөбе облысы – 11
  • Алматы облысы – 10
  • Атырау облысы – 29
  • Шығыс Қазақстан облысы – 5
  • Жамбыл облысы – 28
  • Батыс Қазақстан облысы – 2
  • Қарағанды облысы – 32
  • Қостанай облысы – 1
  • Қызылорда облысы – 37
  • Маңғыстау облысы – 3
  • Павлодар облысы – 1
  • Солтүстік Қазақстан облысы – 25
  • Түркістан облысы – 28.
1662
Кілт сөздер:
ғалымдар, хат, коронавирус, Қасым-Жомарт Тоқаев
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы (869)
Тақырып бойынша
Тоқаев жарлығы: жиынға шақырылған әскери міндеттілерге қанша төленеді
Тоқаев телеарналар арқылы мәлімдеме жасады – толық мәтін
Тоқаев төтенше жағдай кезінде кәсіпкерлерге көмектесетінін айтты
Тоқаев Birgemiz-ге 500 мың бетперде жолдады
Қазақстанда жәрдемақы мен зейнетақы өседі - Тоқаев тапсырма берді
Тоқаев үкімет дәрігерлерді ертең жақсы жаңалықпен қуантатынын айтты
"Басты тойларымыз әлі алда": Тоқаев қазақстандықтарға үндеу жасады
Тоқаев: Коронавирус індеті – адамзатқа төнген аса қауіпті қатер
Бос әмиян

"Сіздің атыңыздан кредит алады": алаяқтардан қалай қорғану керек

0
Алаяқтардың қармағына түсетін адамдардың көбіне құпия мәліметті өздері айтып қояды. Мамандар біреу қоңырау шалып, жеке мәліметтерді сұраса, телефон тұтқасын бірден қоя салған дұрыс екенін айтады

НҰР-СҰЛТАН, 31 мамыр – Sputnik, Арман Асқар. Бүгінде ақпараттық технологиялардың дамуымен алаяқтық әрекеттер де көбейіп келеді. Біреудің банк картасы арқылы сауда жасау, тіпті, есепшоттағы барлық ақшаны ұрлап кету фактілері де аз емес. Sputnik Қазақстан тілшісі киберқауіпсіздік саласындағы кәсіби мамандармен сөйлесіп, алаяқтардан қорғанудың негізгі жолдарын біліп алды.  

Аңқау болмаңыз

Ақпараттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары Руслан Әбдіқалықов алдымен аңқау болмауға кеңес беріп отыр. Себебі алаяқтардың қармағына түсетін адамдардың көбісі құпия мәліметті өздері айтып қояды.

"Мысалы, біреу "банк қызметкерімін" деп, сізден PIN кодты немесе картаның артындағы CVC кодты сұраса, оны ешқашан және ешкімге айтпаңыз. Ондай мәліметтер банк қызметкеріне де айтылмайды. Осыны ұмытпау керек. Меніңше, бұл – басты мәселе", - деді Әбдіқалықов Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұхбатында.

Маманның айтуынша, біреулер қоңырау шалып, жеке мәліметтерді сұраса, телефон тұтқасын бірден қоя салған дұрыс. Сосын банктың өзіне хабарласып, мәселенің мән-жайын білуге болады.

Бұдан бөлек, банкоматты пайдаланғанда сыртқы өзгерістердің бар-жоғына баса назар аударған жөн. Өйткені алаяқтар банкоматтың пернетақтасы мен карта салынатын жеріне тура сондай өз құрылғыларын орнатып қоюы мүмкін.

"Сонда сіз банк картасын салғанда ол құрылғылар бірден барлық жеке мәліметіңізді сақтап қалады. Одан кейін алаяқтар картаның көшірмесін жасап, ақшаңызды оп-оңай алады. Сондықтан банкоматтың тұрған жеріне және артық құрылғылардың бар-жоғына баса мән берген дұрыс. Пернетақта қалың болса, ал карта салынатын жері ішке қарай тым қатты кіріп тұрса, басқа банкоматты пайдаланған жөн. Жалпы, бүгінде банк картасымен емес, мобильді қосымша арқылы төлем жасаған қауіпсіз", - деп атап көрсетті Әбдіқалықов.

Компьютер мен телефонды тексеріп тұрыңыз

Алаяқтар вирусты тарату арқылы кез келген адамның компьютері мен смартфонына кіре алады. Сөйтіп, интернет-банкингті бұзып, ақшаны ұрлайды.

"Иә, ондай вирустар "Троян бағдарламалары" деп аталады. Олар интернет арқылы компьютерге де, смартфонға да кіре алады. Ал компьютерде немесе смартфонда интернет-банкинг болса, алаяқтар есепшоттағы ақшаны ұрлап кетуі әбден мүмкін. Себебі Троян бағдарламаларында "пернетақта тыңшысы" бар. Бұл дегеніміз, сіз пернетақтамен PIN кодты басқанда бағдарламада бәрі сақталып қалады. Осылайша, алаяқтар сіздің жеке кабинетіңізге де кіріп кетеді", - дейді Әбдіхалықов.

Маманның сөзіне қарағанда, компьютер мен смартфонда вирусқа қарсы бағдарлама болуы қажет. Ондай қорғанысы жоқ құрылғымен интернетке шығуға болмайды. Себебі Троян бағдарламасы автоматты түрде орнатылып кетеді. Ол үшін бір нәрсені басудың да қажеті жоқ.

"Мысалы, мен өзім вирусқа қарсы бағдарлама болмаса немесе ондай бағдарлама жаңартылмай тұрса, интернетке мүлдем кірмеймін. Сондықтан смартфонға да вирусқа қарсы бағдарламаны орнатып қойған дұрыс. Ондай бағдарламалар көп, тегін нұсқалар да бар. Вирусқа қарсы бағдарлама болса, Троянның өтіп кетуі екіталай", - деп атап көрсетті Әбдіқалықов.

Жеке құжатты WhatsApp-пен жібермеңіз

Мамандар WhatsApp сияқты мессенджерлер арқылы жеке құжаттардың фотоларын да жіберуге болмайды деп отыр. Өйткені алаяқтар адамның атынан кредит рәсімдеп алуы әбден мүмкін. 

Банктер арқылы алаяқтық әрекет жасау қиын. Себебі жеке куәліктің фотосымен несие берілмейді. Банкте құжаттың иесі өзі келуі тиіс. Ал микроқаржы ұйымдары ақшаны көптеп беруге тырысады. Сол кезде алаяқтық әрекетке жол берілуі мүмкін. 

"Сондықтан WhatsApp-пен жеке құжаттардың фотосын жібергеннен кейін бірден жойып тастаңыз, я болмаса, мүлдем жібермеуге тырысу керек. Өзіңіз апарып беріңіз. Мысалы, бір туысыңызға сеніп, оған жеке құжаттың фото нұсқасын жібердіңіз дейік. Ол адам қауіпсіздік шараларын сақтамайды, смартфонына Троян бағдарламасы кіріп кеткен. Сонда хакерлер сіздің телефоныңыздан емес, туысқаныңыздың смартфонынан жеке құжатыңызды ұрлап кете алады", - дейді Руслан Әбдіқалықов.

Wi-Fi-ға сақ болыңыз!

T&T Security компаниясының директоры Арнұр Тоқтабаев жеке мәліметтерді толтыруды сұрайтын сан алуан сайттармен абай болуға кеңес беріп отыр. Себебі алаяқтар банк сайтының көшірмесін, я болмаса, мобильді қосымшасының көшірмесін жасап, адамның жеке мәліметтерін қолға түсіруі мүмкін. Ойын сайттары да банк картасымен төлем жасауды сұрап жатады. 

"Банк картасын және оның артындағы СVV-кодты сұрайтын сайттарға көп сене бермеңіз. Порталдың қолтаңбасын тексеріп алған дұрыс. Куәлігі бар ма? Жоқ па? Порталдың атауы мен куәліктегі мәліметтер сәйкес болуы шарт", - деді Тоқтабаев.  

Оның айтуынша, қоғамдық жерде отырғанда Wi-Fi-ға сақ болу керек. Себебі хакерлер Wi-Fi нүктені айырбастап, оны дәмхананың нүктесі ретінде көрсете алады. Ал адам банк есепшотына кіргенде өзі білмей, барлық мәліметтерін алаяқтарға жіберіп қояды. 

"Сондықтан Wi-Fi-ға қосылғанда алдымен нүктелердің атауларын қарап шыққан дұрыс. Атауы бірдей Wi-Fi болмауы керек. Жалпы, мен өзім мобильді интернетпен ғана жұмыс істеуге тырысамын. Өйткені 4G байланысы арқылы алаяқтық әрекет жасау өте қиын. Оны провайдердің өзі ұсынады және желі үшін жауап береді. Банк картасын да, портмоне де ұстамаймын", - деп атап көрсетті Тоқтабаев.

0
Кілт сөздер:
банк, телефон, ұрлық, алаяқтық
Тақырып бойынша
Шығын 40 миллионнан асады: Алматыда ер адам тұрғындарды ерекше тәсілмен алдаған
Қызылордада "таксистерді" ерекше әдіспен алдаған алаяқ қоғамдық резонанс туғызды
Ақтөбе тұрғыны ерекше тәсілмен ұрлық жасады
Қарағанды облысында алаяқ басшы ұсталды
Түркістанның бас судьясы алаяқтық жасағаны үшін сотталды
Ауызашар дастарқаны

Қаза оразаны өтеу: 1700 теңгені кімдер береді

18
Діни басқарма өкілінің айтуынша, Рамазан айынан қалған қарыз күндерді арасын үзбей де, бөліп те ұстауға болады

НҰР-СҰЛТАН, 31 мамыр – Sputnik. Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы шариғат және пәтуа бөлімінің маманы Медет Құрмашұлы қаза оразаны өтей алмаған жағдайда не істеу керектігін айтты, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Айтуынша, қаза оразасы барлар өзі тұратын елді мекеннің намаз кестесін басшылыққа алуы тиіс. Әдеттегідей таң намазы басталғанға дейін ас-суын ішіп, шам намазы кірген уақытта ауыз ашады.

Рамазан айынан қалған қарыз күндерді арасын үзбей де, бөліп те ұстауға рұқсат етілген.

"Қаза оразаны мүмкіндігінше тездетіп ұстап біткен абзал. Алла Тағала Құранда ауырып қалып немесе сапарға шығып, белгілі бір себептермен ораза ұстай алмайтын болса, оны кейінгі күндерге қалдырсын дейді. Егер денсаулығына байланысты қаза оразасын ешқашан өтей алмайтын болса, онда ол адам підия төлейді. Підия дегеніміз – бір адамның таңғы және кешкі тойып ішетін тамағы. Биыл оның ақшалай мөлшері шамамен 1700 теңге", - деп түсіндірді Медет Құрмашұлы.

Яғни, қаза оразаны ұстауға шамасы келмегендер мұқтаж жандарды тамақтандырады немесе ақшалай береді.

Басқарма өкілі қарыз күндерді келесі Рамазан айына дейін ұстап біткен абзал дейді. Ал егер келесі ораза келіп қалып, адам қарызын әлі өтеп бітпесе, онда келесі оразаны ұстай береді. Қаза күндерін Рамазан айы аяқталған соң бір-ақ өтейді.

Сонымен қатар, Медет Құрмашұлы Рамазан айының артынан келетін Шәууәл айына да тоқталды. Бұл ай, әдетте, отыз күнге созылады.

Тағы оқыңыз: Қадір түнінде бір топ жігіт Әзірет Сұлтан мешітінің алдына жиналды

"Шәууәл айында адамдар алты күн ораза ұстайды. Бұл нәпіл ораза деп аталады. Алты күндік оразаның сауабы өте мол. Нәпіл ораза ешкімге міндет емес, ұстау-ұстамау әркімнің өз еркінде. Яғни, нәпіл оразаны ұстамағандар күнәһар болмайды", - деді бөлім маманы.

Ол алты күндік оразадан бұрын қаза оразаны бірінші ұстап өтеуге кеңес берді.  

"Қаза ораза мен нәпіл оразаға ниет етудің арасында айырмашылық бар. Қаза оразаға түннен бастап ниет қылу керек. Ал нәпіл оразаға бесін намазына бір сағат уақыт қалғанға дейін ниет етсе болады. Қаза оразаны өтеген кезде, түнде ауыз бекітуді ұмытып, таңертең тұрып ниет қылу дұрыс емес. Түннен бастап ниет ету міндет", - деді басқарма өкілі.

Айта кетсек, биыл коронавирус індетіне байланысты Рамазан айы елдегі төтенше жағдай режимімен тұспа-тұс келді. Республикада барлық мешіт жабылып, жамағатпен оқылатын намаздарға тыйым салынды. Қазақстандықтарға қасиетті Қадір түнін де үйде қарсы алуға тура келді. Вирустың таралуына жол бермеу үшін мешіттерде Ораза айт намазы оқылған жоқ. 

18
Кілт сөздер:
қарыз, Ораза