ораза

Қазақстандықтар карантин кезінде қалай ораза ұстап жүргенін айтып берді

1266
Sputnik Қазақстан тілшісі карантин режимі кезінде ауыз бекіткен азаматтардан Рамазан айының қалай өтіп жатқанын сұрады

АЛМАТЫ, 29 сәуір, Айгерім Таубай – Sputnik. Қазақстанда төтенше жағдай жарияланғанына бір айдан асты. Қалалар мен өңірлерде карантин режимі енгізіліп, көп адамның жиналуына тыйым салынды. Коронавирус індетіне байланысты биыл мұсылман жамағаты Рамазан айын мешітке бармай, үйде өткізуге мәжбүр.

Адамзаттың амандығын тілейді

Нұр-Сұлтан қаласының 76 жастағы тұрғыны Әнияш Байсалбекова 20 жылдан бері ауыз бекітіп, Рамазан айында исламдағы бес парызды орындап келеді.

"2000 жылдан бері парызымды орындап келемін. Күнде таңертең Алла тағалаға жүрегіме иман орнатқаны үшін, ғибадат етушілердің қатарына қосқаны үшін бақытты екенімді айтамын. Өзім қостанайлықпын, астанаға көшіп келгеніме 7 жылдай болды. Ораза ұстағаннан бастап бір де бір тарауих намазынан қалған емеспін. Өйткені жамағатпен оқылған тарауих намаз күш-қуат береді, рухани байытады", - дейді Әнияш Байсалбекова.

 Анияш апа
© Sputnik / Абзал Калиев.
Әнияш Байсалбекова

Үш рет Меккеге қажылыққа барған Әнияш апа қазір дұғамда елдің, бүкіл адамзаттың амандығын тілеймін дейді.

"Жылдан-жылға санаң өсе бастайды. Бұрын дұғаңды бала-шаға, туған-туысыңа жасайтын болсаң, қазір мына келген нәубет, індет, жаман аурудан бүкіл адамзатты қорғай гөр, тезірек бетін қайтара гөр деп тілеймін. Қазір үйде отырмыз, оқшаулауды да қайырлы ете гөр деп сұраймын. Оқшауланудың бір жақсы жері – өзіңмен өзің ойланасың, өмірдің мағынасы, мәні туралы көп ойлайсың. Сана-сезімі бар әрбір адам оқшаулану кезінде өмірдің қызығы не екенін түсініп, рухани байып, өмірге не үшін келгенін ойланады", - дейді ол кісі.

Алланың сынағы

Карантин кезінде үйде құлшылығын жасап отырған қарияның айтуынша, ораза ұстауға ниет еткен адам 2-3 күннің ішінде су мен тамақты іздемейтін болады. Тіпті, күнделікті жұмысын істеп жүре береді.

 Анияш апа
© Sputnik / Абзал Калиев.
Әнияш Байсалбекова коронавирус індетінің таралуын сынақ деп қабылдайды

"Қазір мешіттер жабық. Тарауих намазын үйде оқуға болады. Мешітте 20 рәкат оқылады. Ал үйде өз қалауыңмен 8 рәкат оқуға болады. Егер ниетің түзу болып, ораза ұстауға ниет етсең, оның еш қиындығы жоқ. Екі-үш күнде бәрі орнына келіп, күнделікті өмір сүру дағдыңа айналады. Рамазан айы мен үшін шын қуаныш, керемет бақыт. Біз айдың басталғанын күтеміз. Рамазан аяқталған кезде көзімізге жас келеді", - дейді Әнияш апа.

Әнияш Байсалбекова коронавирус індетінің таралуын сынақ деп қабылдайды. Осындай сәтте жарты сағат болсын таза ауаға шығып-кіруге мүмкіндігі бар екеніне шүкір айтып отыр.

"Бұл – Алланың сынағы. Әрбір сынаққа дұрыс қарап, дұрыс өту керек. Біз карантинде отырмыз, ал ауырып, бірнеше жылдан бері төсек тартып жатқан адамдар да бар. Солармен салыстырмалы түрде алып қарасақ, үйдің алдына шығып, жарты сағат таза ауада демалуға мүмкіндігіміз бар. Мұны да Алланың сыны деп қабылдаймын. Оқшаулану ойлану үшін адамзатқа пайдалы болды", - дейді ол.

Елорда тұрғыны бірінші рет ауыз бекітіп жатқандарға кеңес берді. Айтуынша, адам тамақтан қатты қиналмайды, тек ауыз ашқан соң суды көбірек ішу керек.

"Адамның ниеті болса, ол санаға, ойға шыдау керек деп белгі береді. Бірінші жылы Меккеде ораза ұстадым, бастапқы бір-екі күнде қиналдым. Шөлдеп, аяғымның сіңірі тартылды. Содан кейін су аз болғанын түсіндім. Кешке ауыз ашқаннан кейін зәмзәм суын көбірек ішіп, бірнеше күннен кейін үйреніп кеттім", - дейді ол.

"Ділінен айырылғандар ораза ұстай бастады"

Ал 23 жастағы алматылық Нұрсұлтан Абай 5 жылдан бері ораза ұстайды. Ол 18 наурызда отбасымен бірге Райымбек ауданы Сарыжаз ауылындағы ата-әжесінің үйіне барған.

"Алматыда жыл сайын достарымыз, жақындарымыз, туған-туыс ауызашарға шақырып, отырысқа жиі баратынбыз. Қазір ауылдамыз. Отбасымызбен ауылдағы үлкен үйге келдік. Осында туыстарымыздың үш үйі бар. Әжеміз немерелерін жинап, ауызашар берді. Бірақ бұрынғыдай көрші-қолаң, дос-жарандар немесе мешіттегі хатымханада ауызашар беріліп жатқан жоқ. Отбасымызбен ораза ұстап жатырмыз. Карантин кезінде қиналып жатқан жоқпын, себебі Алла тағала құлына көтере алмайтын жүк бермейді", - дейді Нұрсұлтан.

Нұрсұлтан Абай отбасымен бірге
© Photo : Нұрсұлтан Абайдың жеке архивінен алынды
Абаевтар отбасы

Ауылда жүрген соң істейтін жұмыс та көбейген. Алайда Рамазанға дейінгі жұмысты қалай істеп жүрсек, қазір де солай істеп жүрміз, дейді ол.

"Ауылда қораны тазалайсың, аула сыпырасың, қой бағасың, малға шөп саласың. Оның үстіне қазір төлдің кезі, қой қоздап, сиыр бұзаулап, жылқы құлындап жатқан кез. Абыр-сабыр тіршілік", - дейді ол.

Айтуынша, отбасында жыл сайын ораза ұстауға ниет еткендер саны артып келеді. Биыл анасы мен екі інісі, қарындасы, әжесінің ауыз бекіткен.

"Тарауих намазын әдетте мешітте оқитынбыз. Рамазан айының алғашқы күнінен Қадір түніне дейін әр күні 1 парадан қариларымыз Құранды хатымды оқитын. Өкінішке қарай, Құранды толық жатқа білмейміз. Бар білген сүремізді оқып жатырмыз. Бастысы ниет, қалғаны Алланың еншісінде", - дейді Нұрсұлтан.

Бір қызығы, бұл отбасыда әуелі жасы кішілер ораза ұстауды бастаған. Қазір бұл қатарға үлкендер де қосылып жатыр.

"Әжем бұрыннан ауыз бекітіп, жыл сайын ауызашар беріп жүрген кісі. Жалпы, біздің алдыңғы буын қатты орыстанып кеткен. Ділінен айырылған десе де болады. Қазір үйіміздің үлкендері де ораза ұстай бастады. Ал өзіме келер болсам, бірінші Алла, сосын достарымның арқасында қорықпай ораза ұстағаным есімде. Негізі жай күндері қарным жиі ашатын. "Шыдамаймын" деп ойлайтынмын. Бірақ тәуекел қылып ұстап едім, еш қиналмадым", - деп түсіндірді Нұрсұлтан Абай.

Айтуынша, Алматы мен Алматы облысының айтарлықтай айырмашылығы бар. Тұрып жатқан жер де қиналмай ауыз бекітуге мүмкіндік береді.

"Жердің де әсері бар. Ауыл Алматыға қарағанда салқын. Ауыз бекіткен адамды әуелі шөл қысатынын ескерсек, бұл өте ыңғайлы", - дейді Нұрсұлтан.

Ораза жеңіл өтіп жатыр

Ал Алматыда бір жарым айдан бері карантин режимін сақтап келе жатқан алматылық Ботагөз Асхат биыл оразаның жеңіл өтіп жатқанын айтты.

"Биыл ораза ұстағаныма төртінші жыл. Жылдағымен салыстырғанда биыл ораза жеңілірек өтіп жатыр. Себебі жүгіріп, күн астында жүрмейміз. Ауа райы да салқын болып, жақсы болып тұр. Алайда далада жүріп, таза ауамен тыныстағанға ештеңе жетпейді. Не болса да, бұл бізге берілген мүмкіндік. Карантин жағдайында ораза ұстауға болмайды деп айту – жай ғана сылтау. Егер адам шын ниеттенсе, қайда болсын ораза ұстайды", - дейді Ботагөз.

Оқи отырыңыз: Ораза кезінде антисептик қолдануға бола ма – мүфтият жауабы

Бір өкініштісі, ауызашарға бара алмаймыз және ауызашар беріп, жақындарымыздың басын қоса алмаймыз, дейді ол.

"Бәлкім Рамазан айы аяқталғанша, бұл шектеулер алынып, бас қосуға, жүздесуге мүмкіндік туып қалар", - дейді Ботагөз Асхат.

1266
Кілт сөздер:
Ораза, Рамазан
Тақырып:
Рамазан айы - 2020 (36)
Тақырып бойынша
Рамазан - 2020: Ораза кестесі
Бас мүфти кімдерге ораза ұстамауға рұқсат етілетінін айтты
"Суды көбірек ішу керек": бас санитар ораза ұстайтындарды сақтандырды
Ораза кезінде орындайтын 10 амал
Имам ораза ұстауға мүмкіндігі жоқ адамдарға кеңес берді
Ұялы телефон, архивтегі сурет

Мемлекеттік мекемедегі трагедия: марқұмның әкесі Назарбаев пен Тоқаевқа үндеу жолдады

489
Марқұмның әкесі ұлы департамент ғимаратының терезесінен өзі секірген жоқ, оны лақтырып жіберді деп санайды

НҰР-СҰЛТАН, 28 қыркүйек – Sputnik. Алматыда экономикалық тергеу департаменті ғимаратының терезесінен секіріп көз жұмған ер адамның әкесі Елбасы мен президенттен көмек сұрады.

Марқұм Ерлан Қоныспаевтың әкесі Сапарқали Қонысбаев әл-Фараби атындағы ҚазҰУ химия және химиялық технология факультетінің профессоры, химия ғылымдарының докторы екен.

Айтуынша, ұлының үстінен қозғалған қылмыстық іс отбасының соңғы 30 жыл бойы айналысқан жұмысымен байланысты. Пандемия кезінде Алматының экономикалық тергеу департаменті жалған қылмыстық іс қозғаған.

"Үйде заңсыз тінту жүргізіп, компьютерлер мен құжаттарды тәркіледі. Ар-намысты қорлап, бізге үлкен моралдық қысым көрсетті", - деп мәлімдеді Сапарқали Қоныспаев.  

Ол 22 қыркүйек күні марқұм ұлын экономикалық тергеу департаментіне алдап шақырды деп санайды.

"Тергеуші іс жабылатынына сендірді. Бірақ, түннің бір уағында суыт хабар алдым: ұлымның көз жұмғанын хабарлады. Оны бесінші қабаттың терезесінен лақтырып жіберген. Ұйым басшылығының бұдан хабары болғанын сезіп отырмын", - дейді Сапарқали Қоныспаев.

Айтуынша, Ерлан Қоныспаевтың өліміне қатысты қылмыстық іс бір ведомстводан екіншісіне тапсырылып, баптар өзгертіліп жатыр.

"Ерланның бірнеше дипломы болған, Францияда білім алды. Бес тіл білетін. Артында үш баласы қалды. Ол мемлекеттік мекемеде өлтірілді. Маған, Қазақстан азаматы ретінде, осының бәріне сену қиын", - деді марқұмның әкесі.

Ол соңғы уақытта өзінің және отбасының, қызметкерлерінің өміріне де алаңдап жүргенін айтты.

"Мен тергеудің әділ өткенін қалаймын. Мен үшін бұл оқиғадағы ең маңыздысы – ол шындық", - деді ол.

Ерлан Қоныспаевтың өлімі

28 қыркүйекте Алматыда аса ірі мөлшерде алаяқтық жасады деп айыпталған ер адамның экономикалық тергеу департаменті ғимаратының терезесінен секіріп қаза болғаны хабарланды.

Қаржы министрлігі қаржылық мониторинг комитеті баспасөз қызметінің мәліметінше, трагедия 22 қыркүйекте болған. 44 жастағы Ерлан Қоныспаев экономикалық тергеу департаменті ғимаратының бесінші қабатынан секіріп көз жұмды.

Қылмыстық іс материалдарына сүйенсек, марқұм 2016 жылы білім министрлігінің ғылым комитетінен 230 миллион теңге мақсатты грант алған. Оның 88 миллион теңгесін еншілес компаниялардың шотына аударып, қолма-қол ақшаға айналдырған. Алайда келісімшартта көзделген жұмыстар орындалмаған.

22 қыркүйекте марқұмнан күдікті ретінде жауап алынады. Қасында адвокаты да болған. Ол Қылмыстық кодекстің 190-бабы 4-тармағында ("Аса ірі мөлшердегі алаяқтық") көзделген қылмысты жасады деп айыпталды.

Тергеуші Қоныспаевтың бұған дейін сотты болғанын және жаңа ауыр қылмыс жасағанын ескеріп, оны ұстау және уақытша ұстау изоляторына қамау туралы шешім қабылдайды.

Алайда тиісті хаттамалар толтырылғаннан кейін, ер адам терезеден секіріп кеткен.

Қазір бұл фактіге қатысты сотқа дейінгі тергеу басталды. Бұған қоса, қаржылық мониторинг комитеті ішкі қызметтік тергеу жүргізіп жатыр.

489
Кілт сөздер:
тергеу, Алматы
Смартфон ұстаған зейнеткер

Жаппай төбелестің бел ортасында жүрген әженің видеосы желіде қызу талқыланып жатыр

1284
(Жаңартылды 15:07 28.09.2020)
Алматы қалалық полиция департаментінің мәліметіне сәйкес, жаппай төбелеске қатысты арыз-шағым түскен жоқ

НҰР-СҰЛТАН, 28 қыркүйек – Sputnik. Әлеуметтік желіде Алматыда болған жаппай төбелестің видеосы тарап кетті. Қолданушылар төбелестен бұрын түнгі уақытта гүл ұстаған әженің қайдан шыққанын қызу талқылап жатыр.

Видеодан бірнеше адамның төбелесіп жүргенін көруге болады. Кадрда қамзол киген әже де бар. Басында ақ орамал, қолында бір шоқ гүлі бар кейуана бір жігітті итеріп, жолдың бергі жағына өтіп кетеді. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от @kris_p_almaty +21 | kz 🇰🇿 (@kris_p_almaty)

Желі қолданушылары жаппай төбелестің жұмадан сенбіге қараған түні "Туысқан бар" деген жерде болғанын жазып жатыр. Алайда, көбісі төбелесті емес, түнгі уақытта гүл ұстаған әжені талқыға салуда.

Біреулер оны түнгі клубтардың жанында жиі көретінін және оның қайыр сұрап жүретінін жазса, енді біреулер төбелестің арасында жүрген әженің әрекетін әзіл-қалжыңға айналдыруда.

Оқи отырыңыз: Бокспен шұғылданып жатқан әже желідегілерді таңғалдырды

Алматы қалалық полиция департаментінің мәліметіне сәйкес, жаппай төбелеске қатысты арыз-шағым түскен жоқ. Алайда, әлеуметтік желіде тараған видеодан кейін бұзақылық әрекеті бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды.

1284
Кілт сөздер:
жастар, Алматы, жаппай төбелес
Тақырып бойынша
Шыбын өлтірмек болған зейнеткер үйін жарып жіберді
Зейнеткер үйде күтіп отырған 101 жастағы анасы үшін COVID-тен жазылып шықты
Зейнеткер тұрғын үйде ілініп тұрған альпинистердің арқанын кесіп жіберді
Астанада автобуста зейнеткер әже Елбасы туралы ән шырқады
Қостанай облысындағы өрт: ер адам қаза тауып, 96 жастағы әже уланып қалды

Бостандықтың белгісі: бүркітшілер құсты қалай аңға салу керектігін көрсетті видео

0
Алматы облысында Төле би ауылының маңында жаңадан "Қыран" ұлттық аңшылық этномәдени орталығы ашылды. Ол жерде қолөнер, аң аулау және ат үстінде жүріп садақ ату секілді қазақ дәстүрін үйретеді. Толығырақ Sputnik Қазақстан видеосынан көріңіз

Этномәдени орталықты қазақстандық "Қыран" ұлттық аңшылық федерациясы ашты, ол 1998 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Орталықта тәжірибелі жаттықтырушылар жыртқыш құстармен аң аулағысы келетіндерді баулиды.

Орталықтағы ең жас құсбегі Ерсұлтан Жұмағұлдың айтуынша, оның отбасында бүркітті аңға салу – атадан балаға берілетін мұра. Он төрт жастағы құсбегі он жасынан бері әке жолымен жүріп келеді.

Жас бүркітшінің айтуынша, құс иесінің айтқанын екі етпей орындауы үшін онымен көп уақыт өткізу керек.

Ал 20 жылдан бері құсбегілікпен айналысатын Руслан Абылов құстарды жаттықтыру және аң аулау кезінде аспанда басқа құстардың, әсіресе көгершіндердің болмауын алдын ала біліп алу қажет дейді.

Жаттығу жұмыстары бүркіттің басынан жемді айналдырып, құстың дауысын салумен басталады. Жыртқыш құс иесінің дауысына қарай қозғалып, жоғары көтеріледі. Содан кейін жіптің екінші жағына байланған жемтікті алады.

Мұндай әдіс күніне бірнеше рет жасалады, ал жаттығулар күн сайын өткізіледі. Жаттығу аяқталған соң бүркітші құсқа сый ретінде балғын ет береді.

Орталық жаттықтырушыларының айтуынша, туристер Қазақстанның тарихына, мәдениеті мен дәстүріне қатты қызығады. Олар киіз үйде тұрып, ұлттық тағамдардың дәмін татып, жергілікті тұрғындардың бай мәдени мұрасымен танысуға құмар.

Толығырақ мына жерден оқуға болады.

0
Кілт сөздер:
бүркітші, видео