Зымыранды ғарышқа ұшыру, архивтегі сурет

Байқоңыр айлағынан ғарышқа робот ұшырылады

82
Адамға ұқсайтын робот ғарышкерлердің басшылығымен орбитада бірқатар тәжірибе жасайды

НҰР-СҰЛТАН, 19 тамыз — Sputnik. "Союз МС-14" ғарыш кемесі және "Федор" роботын ғарышқа жеткізетін "Союз-2.1а" зымыран тасығышы таяуда Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылмақ.

Бұл туралы "Роскосмос" мемлекеттік корпорациясының басшысы Дмитрий Рогозин Twitter парақшасында хабарлады.

"Байқоңырда "Союз-2.1.а" зымыран тасығышын ұшыру кешеніне тасымалдау аяқталды", - деп жазды ол.

​​Дмитрий Рогозин атап өткендей, бұл алаңқайдан 395 зымыран ұшырылған. 22 тамызда "Союз МС" зымыраны "Союз-2.1.а" тасығышымен ғарышқа аттанады.

Бұған дейін бұл ғарыш кемесімен "Прогресс" жүк кемесі ғана ұшырылған болатын, дейді корпорация басшысы.

​"Союз" зымыранының ұшуын кім тамашалайды?

Роскосмос басшысы Дмитрий Рогозин "Союз-ФГ" зымыранының "Союз МС-15" кемесімен ұшырылуын тамашалауға "Уральские авиалинии" әуе компаниясының 230 жолаушы мінген Airbus A321 лайнерін жүгері алқабына қондырған экипаж мүшелері – командир Дамир Юсупов пен екінші ұшқыш Георгий Мурзинді, сондай-ақ Свердлов облысының губернаторы Евгений Куйвашевті шақырды.

Тағы оқыңыз: "Протон-М" зымыран тасығышы Байқоңырлан ұшырылды

Мәскеу түбінде ұшқыштар 200-ден астам адамның өмірін құтқарды

Ресейлік экипаждың командирі Дамир Юсупов Airbus А32 ұшағын жүгері алқабына қондырып, 200-ден астам адамның өмірін құтқарып қалды. Ұшақ қолмен басқару арқылы қондырылған болатын. Тәжірибелі командирге екінші ұшқыш Георгий Мурзин көмектесті.

Жолаушыларды бортсеріктер Дмитрий Ивлицкий, Алия Слякаева, Дмитрий Гончаренко, Надежда Вершинина және Яна Ягодина эвакуациялады.

Дамир Юсуповтың жасы 41-де. Ол 2013 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік азаматтық авиация университетін үздік дипломмен тәмәмдаған. ЖОО-ны бітірген соң бірден "Уральские авиалинии" әуекомпаниясына жұмысқа тұрды. Дамир Юсупов барлығы 3 000 сағат ұшқан екен.

Тағы оқыңыз: 136 мінген ұшақ өзенге құлады - фото

Екінші ұшқыш Георгий Мурзиннің жасы 23-те. Ол 2017 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік азаматтық авиация университетін бітірген. Әуе компаниясына жұмысқа 2018 жылы тұрды. Ол барлығы 600 сағат ұшқан.

82
Кілт сөздер:
робот, "Байқоңыр" ғарыш айлағы
Тақырып бойынша
"Роскосмос" басшысы Тоқаевқа Байқоңырда әлемдік рекорд орнатылғанын хабарлады
Қазақстан Байқоңырды жалдау мерзімін қайта қарауға қатысты түсініктеме берді
Марсқа жіберетін робот құрастырған оқушы: бөгде ғаламшарға адам жіберу аса қауіпті
Ғарышкерлер де қорқады: Талғат Мұсабаевтың ашық әңгімесі
Премьер-министр Мамин мен Роскосмос басшысы Рогозиннің кездесуі

Нұр-Сұлтанда Мамин мен "Роскосмос" басшысы Рогозин кездесті

56
(Жаңартылды 16:16 21.08.2020)
Тараптар "Бәйтерек" бірлескен ғарыш зымыран кешенін ("Назарбаев старты") құру жобасы мен "Гагарин стартын" жаңғырту және Біріккен Араб Әмірліктерімен бірлескен үшжақты жобаны талқылады

НҰР-СҰЛТАН, 21 тамыз – Sputnik. Премьер-министр Асқар Мамин "Роскосмос" ғарыш қызметі жөніндегі мемлекеттік корпорациясының бас директоры Дмитрий Рогозинмен кездесу өткізді, деп хабарлайды Рrimeminister.kz.

"Екі тарап ғарыш саласындағы Қазақстан – Ресей ынтымақтастығының өзекті мәселелерін, оның ішінде "Байқоңыр" ғарыш айлағын одан әрі дамыту мен Жерді қашықтан зондтау саласындағы өзара іс-қимылды талқылады", – делінген хабарламада.

Сондай-ақ, тараптар "Бәйтерек" бірлескен ғарыш зымыран кешенін ("Назарбаев старты") құру жобасы мен "Гагарин стартын" жаңғырту және Біріккен Араб Әмірліктерімен бірлескен үшжақты жобаға ерекше назар аударылды.

Оқи отырыңыз: Байқоңыр толық тазартылады – ғарыш айлағынан не шығарылады

Кездесуге Қазақстанның цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің міндетін атқарушы Бағдат Мусин де қатысты.

56
Кілт сөздер:
"Байқоңыр" ғарыш айлағы, Асқар Мамин
Тақырып бойынша
"Байқоңыр" мерейтойы - ғарыш айлағын дамыту жоспары туралы айтылды
"Жеңіс зымыраны" халықаралық ғарыш станциясына сәтті қондырылды – видео
"Байқоңыр" ғарыш айлағы: жұлдыздар әлеміне апарар жол – фото
"Қазақстан Ғарыш Сапары" мен Қазғарыштың бұрынғы басшылығы тергеуге алынды - видео
"Прогресс МС-15" ғарыш кемесі Байқоңырдан ұшырылады - тікелей трансляция
Ғарыш айлағы

"Байқоңыр" мерейтойы - ғарыш айлағын дамыту жоспары туралы айтылды

63
(Жаңартылды 09:23 02.06.2020)
Роскосмостың бас директоры Дмитрий Рогозин Байқоңырдың мерейтойымен құттықтап, даму жоспарын бөлісті

НҰР-СҰЛТАН, 2 маусым – Sputnik. Байқоңыр ғарыш айлағындағы "Союз-2" және "Союз-5" ракеталарын ұшыруға арналған старттық кешендер жаңғыртылады, деп хабарлады Роскосмостың бас директоры Дмитрий Рогозин.

"Ғарыш бағдарламасында мақсатты ақты айқындау маңызды. Гагарин стартын ("Союз-2" ракетасы үшін) қалпына келтіруді жоспарлап отырмыз. Қазіргі уақытта келіссөздер жүргізіліп жатыр. Жақында аяқталады", - деді ол.

Роскосмос өкілі "Байтерек" немесе "Назарбаев старты" жобасы маңызды екенін атап өтті. Бұл - "Зенит" ракетасына арналған кешенді қалпына келтіру жұмысы.

Сондай-ақ, "Зениттен" де қуатты "Союз-5" ракетасын жасау жоспарланып отыр. Ол орбитаға 17 тонна жүктеме шығара алады. Оның мақсаты - коммерциялық іске қосу қызметтерін қамту.

"Алдағы жылдары бұл кешендер жұмыс істей бастаған кезде Байқоңыр екі ел байланысын одан әрі нығайта түсетін факторға айналады", - деді Рогозин.

2 маусымда "Байқоңыр" ғарыш айлағының құрылғанына 65 жыл толып отыр.

63
Кілт сөздер:
мерейтой, Байқоңыр
Тақырып бойынша
Қазақстан Байқоңыр маңындағы жерді қайтарады – президент заңға қол қойды
Байқоңыр толық тазартылады – ғарыш айлағынан не шығарылады
"Байқоңыр" кешенінде туристік ойын-сауық аймағы құрылады
Байқоңыр айлағынан ғарышқа робот ұшырылады
"Байқоңыр" арнайы экономикалық аймағы құрылады
Жас бүркітші Ерсұлтан Жұмағұл

"Қасқыр ұстайтын бүркіт те бар": 14 жасар құсбегі ата кәсібі жайлы айтып берді

12
(Жаңартылды 17:02 27.09.2020)
Әрбір бүркітшінің жыртқыш құсты баптауда өзіндік әдіс-тәсілі бар. Олар ұлттық дәстүрді сақтап қалу үшін құпияларымен бөлісуге дайын

АЛМАТЫ, 27 қыркүйек – Sputnik. Он төрт жастағы бүркітші Ерсұлтан Жұмағұл жастығына қарамай, бүркіт баптап, аң аулауды меңгерген. Ол тіпті осы істе шәкірт тәрбиелейді.

Жасөспірім Алматы облысындағы "Қыран" ұлттық аң аулау этномәдени орталығының шеберлік сабақтарына қатысып жүр. Бұл орталық Алматыдан 70 шақырым жерде Төле би ауылының маңында ашылды. Мұнда қазақ қолөнеріне, аң аулауға және дәстүрді үйретеді.

Этнокультный центр национальной охоты открыли в Алматинской области
© Sputnik / Тимур Батыршин
Алматы облысында Ұлттық аңшылық этномәдени орталығы ашылды.

Жаңа этноорталықта Ерсұлтан Жұмағұл әкесіне көмектесіп, осы күрделі кәсіпті меңгергісі келетіндерді баулиды. Ол – "Қыран" орталығындағы ең жас бүркітші.

Оның бүркітті қалай үйретуге және құспен қалай тез тіл табысуға болатыны жайлы өз құпия тәсілдері бар. Қазақтар ерте заманнан бері құсты аң аулауға машықтағанымен, бұл іс екінің бірінің қолынан келе бермейді.

Отбасылық дәстүр

"Он жасымнан бері аң аулаумен айналысып келемін. Бұл кәсіп біздің отбасыда дәстүр болып қалыптасып кеткен, яғни әкеден балаға беріледі. Менің атамның атасы да бүркітші болған. Бүркітімнің аты – Дауыл. Әдетте ол түлкі, шибөрі, қоян аулайды. Оның ішінде жабайы қоянды алу қиынға соғады, тек мықты бүркіттер ғана ұстай алады. Жүректі бүркіт болса, тіпті қасқыр ұстайды. Кейбірі ұстап тұрып, жібере салады, жүрегі шыдамайды", - дейді Ерсұлтан.

Аң аулау науқаны қыста басталады, ол кезең қыс біткенше жалғасады. Бүркітшінің айтуынша, олар аң аулауға жиі-жиі шығуға тырысады. Себебі, күнделікті бүркіттің тамағын тауып беру де оңай іс емес. Ерсұлтанның үйінде үш бүркіт бар, оның әрқайсысы күн сайын жарты келі ет жейді. Ал аулап алған түлкі бір бүркітке екі апталық азық болады.

Тренеры в центре собираются привлечь как можно больше туристов - таким образом они хотят возродить древние казахские традиции
© Sputnik / Тимур Батыршин
Орталықтағы жаттықтырушылар туристерді көптеп тартуды жоспарлап отыр, осылайша ежелгі қазақ дәстүрлерін жандандырғысы келеді.

Ерсұлтан бүркіттерді асыл және ақылды жаратылыс деп санайды. Аңызға сүйенсек, жыртқыш құстың жемтігі бір кездері бүкіл ауылды асыраған. Сондықтан болар еліміздің көк байрағында еркін және тәуелсіз Қазақстанның нышаны ретінде ұшып бара жатқан бүркіт бейнеленген.

Жас бүркітшінің айтуынша, құс иесінің айтқанын екі етпей орындауы үшін онымен көп уақыт өткізу керек.

"Бірде әкем екеуміз аңға шықтық, әркімнің қолында өз бүркіті болды. Содан алдымыздан елік көріп қалдық. Сонда екі бүркіт бір-біріне емес, бірлесе елікке бас салды", - дейді ол.

Заманауи технологияны қолданады

Аңшылардың тобында тәжірибелі бүркітші бүркітші Руслан Абдулов та бар. Ол бұл кәсіппен 20 жылдан бері айналысып келеді, тіпті жұмысында заманауи технологияны да қолданады.

Беркутчи Руслан Абулов. Он занимается хищными птицами всю свою жизнь. Мечтает найти единомышленницу
© Sputnik / Тимур Батыршин
Бүркітші Руслан Абылов бұл кәсіппен жиырма жылдан бері айналысып келеді.

Бүркітші аң аулауда философия бар деп санайды. Ол көп жағдайда сұңқар тектес құстарды баптайды.

"Бүркіт – ең ақылды жыртқыш құс. Менің сұңқарларым мен бүркіттерім бірнеше жылдан бері менімен бірге тұрады. Бір-бірімізді сеземіз. Аңшылық – бұл жеке идеология, адамның өзін тәрбиелеуі", - деп атап өтті бүркітші.

Русланның айтуынша, ол үнемі құстарын алып, жазық далаға кетіп, сол жақта шатырда тұрады. Ол қазіргі заманда ерекше хоббиі бар адамға өмірлік серік табудың қиын екенін айтады. Осылай деген бүркітші өзімен бірдей ойлайтын адамды жолықтырғысы келеді.

Руслан жаттығу және аң аулау кезінде аспанда басқа құстардың, әсіресе көгершіндердің болмауын алдын ала бақылау қажет екенін айтты.

"Бүркіт басқа құстың соңынан ұшып кетуі мүмкін. Тіпті, біраз жерге дейін ұшып, шаршап, қайтып келеді. Ең жаманы, саяжайға ұшып барып, тіпті біреуге шабуылдауы да мүмкін. Иттерден зардап шегуі де ғажап емес", - деді Руслан.

Бүркітті босатпас бұрын аңшы оның құйрығына радио таратқышты бекітеді. Сол арқылы иесі құстың орналасқан жерін бақылай алады және оны жоғалтпайды.

Жаттығу жұмыстары бүркіттің басынан жемді айналдырып, құстың дауысын салумен басталады. Жыртқыш құс иесінің дауысына қарай қозғалып, жоғары көтеріледі. Содан кейін жіптің екінші жағына байланған жемтікті алады.

Қас қағым сәтте жыртқыш құс жемтігін алады. Мұндай әдіс күніне бірнеше рет жасалады, ал жаттығулар күн сайын өткізіледі. Жаттығу аяқталған соң бүркітші құсқа сый ретінде балғын ет береді.

Руслан Абылов жыртқыш құстарды баптау кезінде заманауи технологияны – дрондар мен олжаның электронды имитациясын қолданатынын айтты. Бұл бүркіттер мен сұңқарларға жоғары көтерілуді үйренуге және жыртқышқа жылдамырақ тап беруге мүмкіндік береді.

Дәстүрді жаңғырту

1998 жылы құрылған қазақстандық "Қыран" ұлттық аңшылық федерациясының негізін қалаушы Дидар Бөдес жаңа этникалық орталықтың екі мақсаты бар екенін айтады: Қазақстанға шетелдік туристерді тарту және барлық тілек білдірушілерді дәстүрлі аңшылық кәсібіне үйрету.

Мастер по стрельбе из лука показал, как нужно правильно охотиться верхом на лошади
© Sputnik / Тимур Батыршин
Садақ ату шебері ат үстінде қалай дұрыс аң аулау керек екенін көрсетті.

"Қолөнерді, аңшылықты, қазақ тілін үйретіп, ұлттық тағамдармен таныстыратын боламыз. Орталықта аң аулаудың ежелгі түрлерін – ат үстінде садақ атуды және жыртқыш құстармен аң аулауды үйретеміз. Біз құстардың қалай тамақтанатынын, оларды қалай тәрбиелеу керек екенін айтамыз", - деді ол.

Бұл салаға үйрету кешенді түрде өтеді, ол үшін қазір арнайы бағдарлама әзірленіп жатыр. Айта кетейік, ұйымдастырушылар үйренуге ниетті әрбір жанға жеке-жеке қызмет көрсетуге бейілді.

Оқи отырыңыз: Көшпенділер ойынында қазақстандық бүркіт дүйім жұртты тәнті етті - видео

Орталық жаттықтырушыларының айтуынша, шетелдік туристер Қазақстанның ежелгі дәстүрлерінің өзіндік ерекшелігіне көбірек көңіл бөліп келеді. Олар киіз үйде тұруға, ұлттық тағамдардың дәмін көріп, жергілікті тұрғындардың мәдени мұрасымен танысуға құмар.

"Қыран" федерациясының президенті Нұрлан Өнербайдың айтуынша, бұл сала басқа өнермен салыстырғанда қарқынды дамып келеді. Соған сай қызығушылық та артқан.

"Біздің алдымызда бұл мұраны ұрпағымызға жеткізу мақсаты тұр. Құндылықтарымызды насихаттауымыз қажет. Нақ осы өнер бізді ерекшелеп тұрады", - деді "Қыран" федерациясының президенті.

Федерация көптеген жылдан бері жыртқыш құстармен аң аулау өнерін жас ұрпаққа көрсетумен айналысып келеді.

12
Кілт сөздер:
қасқыр, бүркітші, бүркіт
Тақырып бойынша
"Бізді де шақырады": Моңғолиядағы қазақ баласы ең басты арманы, бүркітші қызбен таныстығы жайлы
Қазақтың бүркітші қызын Моңғолия президенті марапаттады
Бүркітші қыз Назарбаевқа Алтай қазақтарының аманатын жеткізді
Тұрғындарды дүрліктірді: елдің батысында қасқыр бөлтіріктері үшін кек алды
Этнофестивальде бүркіт 10 жасар қызға шабуыл жасады