Олимпиада-80: қазақстандық телевизия маманы шараға қалай үлес қосқанын айтты

102
1980 жылы Мәскеуде өткен Олимпиада ойындарының көрсетілімін ұйымдастыруға барлық одақтас республикадан мамандар тартылған. Қазақстан атынан барған Владислав Богусевич Олимпиада кезінде қалай жұмыс істегенін айтып берді

АЛМАТЫ, 23 шілде – Sputnik, Александр Мироглов, Айгерім Таубай. Қазақстан телевизия саласының ардагері Владислав Богусевич 1980 жылы Мәскеуде өткен Олимпиада ойындарын трансляциялауға қатысқан аздаған қазақстандықтың бірі.

Богусевич Sputnik Қазақстан тілшісіне Кеңес телевизиясының КСРО-дағы XX ғасырдың басты спорт оқиғасы қарсаңында қалай жұмыс істегенін айтып берді.

Мәскеуге дейінгі ұзақ сапар

Владислав Богусевич қырық жыл бұрынғы оқиғаны күні кеше болған секілді әлі ұмытпаған, тіпті әр оқиғаның қалай өрбігенін біледі. 1980 жылы Богусевич Алматыда орналасқан қазақстандық радиотелеорталықта жұмыс істеп жүрген жас маман болды. Оның Олимпиадаға баруы да осы жерден басталды.

Айтуынша, 1976 жылы Монреальда өткен ойындардың материалдары көзіне түсіп, Олимпиадада жұмыс істеу туралы ой кездейсоқ туады. Ол жерге әр елден көптеген техника маманының жұмылдырылатынын біліп, Мәскеуде өтетін спорттағы айтулы оқиғаның куәгері болуды ойлаған.

Владислав Богусевич
© Sputnik / Тимур Батыршин
Владислав Богусевич

33 жастағы Богусевич осы ойымен бастығы Вадим Лезниковке барады. Бастығы сол уақытқа дейін ұзақ уақыт бойы республикалық радиотелеорталықтың бас инженері болған.

"Уақыт өте келе біздің арамызда литвалықтар пайда болды, олар қандай да бір жабдықты құрастырды. Осы ойды тастағаннан кейін біраз уақыт өткен соң 1976 жылы Лезников маған "егер қаласаң, литвалықтар бізді Шяуляй қаласына радио зауытқа жұмыс істеуге шақырады" деп айтты", - деді Богусевич.

Шяуляй радиозауыты жаңа технологиялық телевизия жабдықтарын дайындаумен айналысты.

"Одақта бұл осындай жалғыз зауыт еді. Біз Вадим Лезников, Талғат Маусымбаев (өкінішке орай, марқұм болып кетті) және мен осы зауытқа бардық. Литвада дәл осы зауытта біз жасаған жабдықты кейін Мәскеуде олимпиаданың телерадиокешенінде қойды. Ол жерде екі жыл жұмыс істеген соң, барлығын бір кісіше біліп алдық. 1979 жылы жабдықты монтаждау басталған кезде біз ұзақ уақыт Мәскеуде болдық", - деп еске алды Владислав Леонидович.

Техниканың қыр-сыры

Қазақстандық телевизияшылар бригадасы мамырдың басында, Олимпиаданың ресми басталуына екі ай қалғанда Мәскеуге барды. Богусевичтің айтуынша, жұмыс та жеткілікті болды. Олармен бірге КСРО астанасына басқа одақтас республикалардан телевизия саласының мамандары да барған.

"Техниктер ол жерде көп болған жоқ. Негізінен спорт жайлы хабар таратушы операторлар мен режиссерлер болды. Нақты қанша адамның барғанын дәл қазір айта алмаймын. Шамамен он бес адам болды, ішінде сегіз оператор, үш әмбебап техник және Олимпиада аяқталғаннан кейін Қазақстан алып кетуі тиіс жылжымалы

теледидар станциясының бригадасы болды. Яғни, бұл станция ҚазССР үшін арнайы дайындалған, бірақ алдымен Олимпиадада жұмыс істеуі керек болды. Әр республика үшін солай жасалды. Бұл өте ақылға қонымды шешім еді, себебі оны ірі іс-шарадан қалған мұра деуге де болады", - дейді Владислав Богусевич.

Гости XXII Олимпийских игр - туристы из Ирака в павильоне Космос на Выставке достижений народного хозяйства СССР
© Sputnik / Александр Лыскин
"Космос" павильонында КСРО халық шаруашылығы жетістіктері көрмесіне Ирактан келген меймандар

Телевидения ардагері сол жерге барғаннан кейін Ижевск, Қазан, Поволжье бекеттерін өзіне тіркеп қойғанын айтты. Әрқайсысында өзінің эксплуатациялық персоналы болды, бірақ жабдықтың жарамдылығына техникалық басшы ретінде Богусевич жауапты болды.

Олимпиада ойындарын трансляциялау кезінде техниканың сенімсіз болғанына және жиі істен шығатынына қарамастан, ешқандай ерекше немесе оқыс оқиға болмады.

Гости XXII Олимпийских игр - туристы из ФРГ на Красной площади
© Sputnik / Борис Приходько
Қызыл алаңдағы XXII Олимпиада ойындарының Германия Федеративтік Республикасынан келген туристер

"Егер Алматыда жасаған бағдарламалар жайлы айтар болсақ, онда сол жерді түсіру үшін камераны Компартия ОК үйінің төбесіне қою керек еді. Камера алыста тұрады. Оның істен шығу ықтималдығы өте жоғары, сонымен қатар жалпылама түсіретін осы камера өте маңызды болғандықтан ол жерге көрсеткіш тетік, қандай да бір блоктар секілді қосымша бөлшектер әкеледі. Оның бәрі дер кезінде әрекет ету үшін және қиындық туындаған жағдайда дереу шешу үшін қажет", - деп түсіндірді Владислав Леонидович.

Айтуынша, Мәскеуде Олимпиадада дәл осылай болды. Сонымен қатар Мәскеуге мықты техникалық қызмет пен білікті мамандар тартылған.

"Барлығы жоспарлы түрде ұйымдастарылды, трансляция жүргізілетін барлық жерде техникалық қызметпен қатар жобалаушылар мен техника жасаушылар үнемі қатысып отырды. Ал Олимпиаданың ең маңызды орындары мен оқиғаларында ұйымдастырушылар тәуекелді барынша азайтуды жөн көрді. Мұнда шетелдік өндірістің телевизиялық станциялары, оның ішінде ең алдымен Француздың техникасы қолданылды. Оларды Олимпиада үшін арнайы сатып алды", - деді Богусевич.

Үлкен жауапкершілік

Владислав Богусевичтің айтуынша, 1980 жылы өткен Олимпиада ойындарында жұмыс істегендердің барлығы үнемі жауапкершілікті сезініп отырды. Сол жерде қандай да бір техниканың істен шығуы бүкіл елдің ғана емес, жеке адамның да имиджіне үлкен әсер ететін еді, дейді ол.

"Кеңес телевизиясы мен радиосы жартылай әскери форматта жұмыс істеді деуге болады. "Техникалық жағдай" деген терминді естігенде денеміз дірілдеп қоя беретін. Егер қандай да бір жағдай болса бір минутқа дейін, бір минуттан артық уақытта шешу керек деген уақыт жағынан санат болды. Сондай жағдайда біз жағдайды Мәскеуге сол сәтте баяндауға міндетті болдық. Барлығы бақыланып, тексерілді", - деп еске алды Богусевич.

Телевизиядағы бауырластық

Владислав Леонидовичтің айтуынша, Олимпиадада өте көп телевизия қызметкері жұмыс істеген. Содан бері қаншама көлемді шараға қатысқанына қарамастан, дәл сондай адам көп жиналған шараны көрмегенін айтты.

Журналисты во время соревнований на Олимпиаде-80
© Sputnik / Владимир Федоренко
1980 жылы өткен Олимпиада ойындарындағы журналистер

"Бұл үлкен телевизия саласындағы одақ болды. КСРО ыдырағанға дейін барлық телевизия жүйесі бір-біріне өте жақын болды. Ригадан Владивостокқа дейінгі радиотелеорталықтардың барлық жетекші техникалық директорларын танитынмын. Кез келген елге барғанда достарыма хабарласып, өз үйімде жүргендей болдым", - деп есіне алды Богусевич.

Айтуынша, телевизия саласындағы мамандар тек жұмыс уақытында ғана емес, бос уақытында да қаланы аралаған.

Кәсіби тұрғыдан қызық болды

Владислав Богусевичтің айтуынша, оған 1980 жылы өткен Олимпиада жанкүйер ретінде емес, кәсіби тұрғыдан қызық болды. Дәл сол себепті ол спорт жағынан қызық жерлерде жүрмеген. Ол ұзақ уақыт кеңес алаңында тұрған жылжымалы станцияда жұмыс істеді.

"Олимпиада алауын әуелі Мәскеу кеңесіне алып келді, содан кейін ол сонда бір түн тұрып, содан кейін Лужники стадионына алып барды. Сондықтан ұзақ уақыт Олимпиада алауы трассасының бойындағы жылжымалы станцияларда болдым. Олимпиада басталғанға дейінгі дайындық кезеңінде мен сол жерде жүрдім. Спорт жайы мені қызықтырған жоқ", - дейді Богусевич.

Айтуынша, Олимпиада күндері ойын қонақтарының арасында арнайы қызмет қызметкерлеріне үлкен жауапкершілік жүктелді. Олар кеңес азаматтары немесе шетелдіктер болғанына қарамастан, адамдардың кез келген күдікті әрекетіне шұғыл шара қолданды.

Тіпті сол шараны ұйымдастырушы екенін айғақтайтын бейджиктің өзі көмектесе алмаушы еді.

Гости XXII Олимпийских игр - туристы из Великобритании в павильоне Космос на Выставке достижений народного хозяйства СССР
© Sputnik / Александр Лыскин
"Космос" павильонындағы XXII Олимпиада ойындарына Ұлыбританиядан келген қонақтар

"Егер мен бір жерден екінші жерге нақты бір мақсатпен бара жатсам, ондай ештеңе етпейді. Ал егер жүріп бара жатқанда тоқтап, басқа жаққа мойын бұратын болсаң, дереу жаныңа келіп, кім екеніңді, қайдан келгеніңді, не үшін жүргеніңді сұрайды. Дәл осындай әрекет салдарынан Мишаның қалай ұшып кеткенін көре алмай қалдым. Соны қатты көргім келген. Сол маңда жүріп, Мишаның ұшу сәтін жіберіп алдым", - деп еске алды Леонидович.

Олимпиада мұрасын үйге қалай жеткізді

Телевизиялық трансляцияларға қызмет көрсететін қызметкерлер үшін ойын аяқталғанна кейін де жұмыс таусылған жоқ. Төрт жылда бір өтетін шараға арналған қала бойынша қойылған жүйені жинау үшін бірнеше апта уақыт кетті.

Благодарственное письмо от организаторов Олимпиады в Москве
© Sputnik / Тимур Батыршин
Мәскеуде өткен Олимпиаданы ұйымдастырушылардың алғыс хаты

Басқа республикалардан астанадағы әріптестеріне көмек көрсетуге келген бригадалардың басты міндеті – жылжымалы теледидар станцияларын жасақтау болды, оларды елдің мемлекеттік телерадиоорталықтарына жіберді.

"Іс-шара аяқталғаннан кейін асхана, буфеттер финдік және шетелдік аспен толып тұрды. Ал адам қалмаған еді. Біз өзіміздің жылжымалы станциямызды, әсіресе қосымша автобусты Пепси, кока-кола және басқа да азық-түлікпен толтырып алдық. Себебі олар сол кезеңде еркін қол еткізу мүмкін емес болатын. Алматыға келген соң Олимпиадаға бармай қалған әріптестерімізбен бірге заттардың елге жетуін тағатсыздана күттік", - дейді Богусевич.

Айтуынша, Қазақстанға Мәскеу Олимпиадасынан әкелінген техника телевиденияда ұзақ уақыт жұмыс істеп тұрды. Ал ескі техника ескірген кезде жаңасына ауыстырылды, ал Камаз базасында жиналған финдік автобус Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін де еліміздің ірі іс-шараларына барып жүрді.

Владислав Богусевич 1980 жылы өткен Олимпиададағы жұмысын еске ала отырып, бұл оқиға оның өміріндегі ең ірі, маңызды және есте қаларлықтай болғанын айтты.

102
Кілт сөздер:
олимпиада, қазақстандықтар
Тақырып бойынша
"Он мың қазақ отырғандай көрінді": Үшкемпіров ең тартысты жекпе-жегі туралы айтты
1980 жылғы Олимпиадаға дайындық кезінде арнайы қызметтер қандай құпияны жасырды
Олимпиада-80: қазақстандық қалай VIP-қонақтардың аудармашысы болғанын айтып берді
Қырық жыл бұрын Жақсылық Үшкемпіров Олимпиада алтынын қалай жеңіп алды
Олимпиада-80: қазақстандық балуан Анатолий Быков қалай күміс жеңіп алды
Зілтемір

400 килограмдық зілтемірді көтермек болған спортшы екі аяғын сындырды видео

1518
(Жаңартылды 14:39 13.08.2020)
Спортшы алдағы екі ай бойы ешбір қозғалыссыз жатып, содан кейін жүруді қайта үйренетінін айтады

НҰР-СҰЛТАН, 13 тамыз – Sputnik. Ресейлік спортшы Александр Седых Мәскеуде өткен Дүниежүзілік пауэрлифтинг федерациясының Еуропа чемпионатында өнер көрсетіп жатып, қос тізесін бірдей жарақаттап алды, деп хабарлайды Lad Bible.

Спортшы зілтемірді иығына қойып отырып-тұру тапсырмасын орындау керек болған. Қалақшаларымен қоса есептегенде зілтемірдің салмағы 400 келіні құрады. Бастапқы кезде Седых тепе-теңдікті сақтап, өзіне ыңғайлы кезде сәтті отырды.

Алайда, орнынан тұрып жатқанда, спортшының қос тізесі салмақты көтеруде шыдас бермеді. 

Жан дауысы шығып, алға ұмтыла құлаған атлетке дәрігерлер бірден көмекке келді.

Кейіннен ауруханаға жеткізілген спортшыға қос тізесінің буыны тайып, аяқ бұлшық етінің екі тұсы жарылған деп диагноз қойылған.

Алты сағатқа созылған операциядан кейін Седых өзіне тағайындалған емдеу процесі туралы айтты.

"Енді екі ай бойы ешбір қозғалыссыз жатып, содан кейін қайта жүруді үйренетін боламын", – деді ол.

Ауыр атлет мансабын қайта жалғастыра ма, ол жағы әлі белгісіз.

1518
Кілт сөздер:
зілтемірші, спортшы
Тақырып бойынша
Ауруханаға түсіп қалған Илья Ильин видео жариялады
"Қазасы қабырғама батты": президент желіде жазба жариялады
Спорттағы карьерасын аяқтаған Ильин қандай қызметке тағайындалды
Атыраулық чемпионның өліміне қатысты тың дерек шықты
Бекман Сойлыбаев: Ломаченкомен жұдырықтасатын күн алыс емес
Архивтегі фото

Қазақстан ескекшілері "Үлкен Мәскеу регатасына" қатысады

38
Ресей ескек есу федерациясы Қазақстан спортшыларының қандай талаптарды орындауы тиіс екенін хабарлады

НҰР-СҰЛТАН, 5 тамыз – Sputnik. Қазақстан спортшылары "Үлкен Мәскеу регатасы-2020" сайысына қатысатынын растады. Ресей ескек есу федерациясының президенті Алексей Свирин Sputnik Қазақстанға ұлттық құраманың ескекшілері өз елінде коронавирусқа тест тапсыратынын айтты.

Жарыс 7-9 тамыз аралығында Крылатское есу каналында өтеді. Үлкен Мәскеу регатасына ресейліктерден бөлек, Қазақстан, Молдова және Беларусь спортшылары қатысады.

"Біз барлық талапты жібердік, жарысқа қатысатындар оны орындауы тиіс. Олар өз елінде тест тапсырады", - деп мәлімдеді Свирин.

Ол шетелдік құрамалардың мүшелері тест тапсырғаннан кейін көп ұзамай Мәскеуге жететініне сенім білдірді.

"Бұл туралы ешқандай сұрақ туындамайды. Барлық құрама Есу каналында, бір жерде тұрады", - деп атап өтті Свирин.  

Сайыстар кезінде ұйымдастырушылар спортшылар мен делегация мүшелерінің денсаулығына күнделікті мониторинг жүргізіп, дене қызуын өлшеп тұрады. Егер күдік болса, шара қолданады.

38
АҚШ-тың F-16 әскери ұшағы Ирактың Балада әскери базасында, архивтегі сурет

Иракта болған соғыстың әлемге қандай әсері тиді

0
Автор "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" кітабын жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған

АҚШ-тың қазіргі ұлттық апатына Ирактағы сәтсіз (немесе арандатқан) оқиғалар себеп болған: дәл қазір бұл айқын сериялар сияқты. Жақында Америкада жарық көрген кітапта 2003 жылдың наурызында Иракқа басқыншылық әрекетті бастау туралы шешімді кім және қалай қабылдағанын егжей-тегжейлі талданған.

Бұл кітап осынысымен ғана жақсы емес. Сонымен қатар бұл жерде сол кездегі басқарушы топ – Джордж Буш пен оның өзге де серіктестерінің бірегейсіздігі ғана емес деген тақырыпта арандату пікірталасын тудырды. "Ал бірегейсіздік қайдан пайда болады?" дегенге нақты себептер де бар.

Әңгіме ауаны Роберт Дрейпердің "Соғысты бастау. Буш әкімшілігі Американы Иракқа қалай итермеледі" (To Start a War, by Robert Draper) деп аталатын жұмысы туралы өрбімек. Автор осы кітапты жаза бастағанға дейін Буштың отбасымен достық қарым-қатынаста болған. Ол бұл кітапты жаза бастағанда, экс-президент онымен сөйлесуден бірден бас тартқан. Ал сол кездегі оның серіктестері бас тартпаған. Дрейпер шенеуніктерден алынып, сол уақыттарда жарияланған жүздеген сұхбаттарды жинақтады. Өйткені, бұл материалдар әрдайым оқуға жарамағанмен, өте пайдалы еді.

Ендеше, бұл мәселенің астарына америкалық азамат ретінде емес, адами көзқараспен үңілу керек. Ирактағы соғыс Америка мен әлемге не әкелді?

90-жылдардағы жағдай осы әлемді басқаратын жалғыз ғана держава бар деген елес кезді. Себебі, сол кездегі держава әлсіз қарсыласпен соғыста айқын жеңіске жете алатындығын әлемге көрсетті (өткен ғасырдың 60-70 жылдарындағы үндіқытайдағыдай емес). Бірақ мұндай жеңіс жеңімпазды жойып жібереді.

Мұндай жағдайда жақын одақтастар (Германия мен Франция), сондай-ақ мейірімді серіктестердің (Ресей) өзіндік көзқарасы болуы тиіс және қажет жағдайда Американы елемесе, ол орынды еді.

Америка өзінің барлық қаржылық және басқа да күштерімен бір елді (яғни Иракты) басып алу арқылы оны бақытқа кенелтіп, гүлдендіре алмады. Бұл әлемдегі ондаған мемлекетті дұрыс ой мен іс-әрекетке әкелуде АҚШ-тың (батыстың да) саяси және құндылықтар жүйесі экспортқа жарамсыз дегенді білдіреді. Яғни, бұл жерде Америкасыз өтіп қана қоймай, қажет болса айналып өту деген сөз.

Егер Ирак авантюрасы болмағанда – қазіргі қаржылық қиындықты айтпағанда, америкалық қоғамның, бүкіл басқару жүйесінің бүгінгідей бүлінуі мен идеологиялық күйреуі болмас па еді? Қалай болғанда да, Ирак мұнда айтарлықтай өзіндік үлесін қосты.

Дрейпердің кітабы бізге ең алдымен америкалық барлаудың деградациясына қатысты кездейсоқ сюжетті көрсетеді. 90-шы жылдардың соңында ЦРУ-дің бірнеше бөлікке бөлінуіне байланысты Билл Клинтон әкімшілігімен арада  проблемалар туындағаны белгілі болды. Бірақ содан кейін 2001 жылдың 11 қыркүйегінде террористік шабуыл болып және сол кездегі ведомство басшысы Джордж Тенет ықпалды жандандыруға үміттенді.

Айтпақшы, ЦРУ-дің 90-жылдардағы сәтсіздіктерінің өзіндік және әртүрлі себептері болды. Бірақ содан кейін күлкілі жағдай орын алды. Атап айтқанда, Таяу Шығыста (бүкіл Ирак тарихының нәтижелері бойынша белгілі болған) ақылды әрі қабілетті мамандардың жетіспеушілігі туындады. Содан кейін Тенеттен болмағанды болдыру талап етілді. Яғни, Ирак жетекшісі Саддам Хусейн 11 қыркүйектегі террорлық шабуылды ұйымдастырған "Аль-Каидамен"* құпия одақтас болғанын және АҚШ-қа қарсы жаппай қырып-жою қаруын дайындап жатқандығын дәлелдеуі керек.

Ал мұндай жағдайда нашар барлау қызметі өзін қалай ұстайды? Жалған деректер жасап, оған сенуді сұрайды. Айтпақшы, "Америкалық сайлауға Ресей араласты" деген ашық айыптауға негізделген жалған деректерді 2003 жылдармен салыстырып қарағанда жағдай әлі де өзгерген жоқ. Жалпылама түрде алғанда ақылды барлау қызметі мемлекет үшін көп ақша үнемдеп, ал ақымақ үлкен проблемалар туғызады.

Бірақ бір ведомствоның сәтсіздікке ұшырауы – мұның өзі ерекшелік. Егер Джордж Буш жеке өзі мен негізгі лауазымдарға тағайындаған адамдар ЦРУ-дан мұндай жалған ақпаратты талап етпегенде, Ирак апаты болмайтын еді. Осылайша, Теннет өзінің кеңсесін Саддамды АҚШ-қа қауіп төндіруші идеясын "халыққа сататын" агенттікке айналдырды. Бірақ оны сол дәуірдің барлық басты кейіпкерлері – қорғаныс министрінің орынбасары Пол Вулфовиц пен оның бастығы Дональд Рамсфелд, вице-президент Дик Чейни және ең алдымен президенттің өзі мәжбүрледі.

Мұны неліктен жасады? Өйткені, олар Американың кедергісіз басшылығы ретінде бүкіл әлемдегі жаһанданудың идеологтары болды. Олар сол бұрынғы лауазымдарында, 90-жылдардың соңында Конгрестің "Иракты азат ету актісін" қабылдауға қол жеткізді. Өздері комиссия құрып, іс жүзінде Ирактан келетін "қауіпті" ЦРУ байқамады деп айыптады (сонымен бірге Иран мен Солтүстік Корея да бар). Ал лаңкес террористер Нью-Йоркке соққы жасаған кезде ел басқарылмайтындай күйге душар болды.

Ал енді Бушқа келер болсақ, кітапта Саддам жай құбыжық еместігі және оны билікте қалдыру мүмкін емес екендігі айтылған.

Дрейпердің сөзіне қарағанда, әкімшілікте Иракта соғыс бастау туралы бір де бір пікірталас болмаған. Әңгіме, тек қана қашан және қалай болатыны туралы өрбіген.

Демек, идеялар алдын-ала іске асқан кезеңде, фактілер де оған сәйкес келуі керек. Олай болмаған жағдайда мемлекеттегі билеуші ​​таптың надандығы мен тозуы орын алады. Президенттер мен премьер-министрлерді немесе патшаларды қандай-да бір жолмен өзгерту мүмкін-ау, ал жалпы ұлтты ауыстыру қиын.

* – Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған террористік ұйым.

0
Кілт сөздер:
соғыс, Джордж Буш, АҚШ