Тоқтар мен Бейбіт, қазақстандық эстрада жұлдыздары

"Өнер табыстырған жұлдызды жұп" Тоқтар мен Бейбіт туралы не білеміз?

5597
(Жаңартылды 17:08 03.01.2019)
Тоқтар Серіков пен Бейбіт Сейдуалиева – өнерде де, өмірде де жұптары жазылмай жүрген қос әнші. 2000 жылдардың басында танысқан жұлдызды жұп жеті жылдан кейін шаңырақ көтеріп, қазір көпке үлгілі отбасы, алтын асықтай төрт ұл тәрбиелеп отырған жайы бар.

Тоқтар Серіков 1975 жылы Шығыс Қазақстан облысының Шұбартау ауданында дүниеге келген. 1999 жылы қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. Әнші, мемлекеттік "Дарын" сыйлығының лауреаты, сазгер. Әкесі осыдан төрт жыл бұрын қайтыс болған, ал анасы Маруся Назарбекқызы Алматыға немерелерін көруге жиі келіп тұрады. Тоқтардың анасы он бір құрсақ көтерген, бірақ бүгінде тек тоғыз баласы ғана қасында. Әншінің әке-шешесі өнерден құр алақан емес, марқұм әкесі жас кезінде тойларда асаба болып, домбыра тартқан өнерлі жан болған екен. 

Тоқтар Серіковтің аяулы жары Бейбіт Сейдуалиева 1979 жылы Жамбыл облысы, Жамбыл ауданында туған. Тараз қаласындағы М.Дулати атындағы мемлекеттік университетті тәмамдаған. Бейбіт те Тоқтар сияқты көп балалы отбасынан шыққан. Анасы біраз жыл бұрын дүниеден озған, ал әкесі екінші рет шаңырақ көтеріпті. 

Тоқтар мен Бейбіт қалай танысты?

Бұл жұлдызды жұпты өнер табыстырды десе де болады. Ерлі-зайыпты алғаш рет Алматыда өткен "Нұр-Мұқасан" тобының концертінде танысады. Ол кезде Тоқтар Серіковтің енді ғана аты шығып, елге таныла бастаған шағы. 

"Нұр-Мұқасан кешінде отырсақ,  қаршадай қара қыз сахнаға шығып, "Өткен күндер-ай" деген әдемі әнді орындады. Қасымда Лұқпан Жолдасов отырған еді. Сол екеуміз "мына қыз керемет әнші екен" деп біраз әңгіме қылдық. Содан кейін осы қызды іздей бастадым. Бір күні кездейсоқ студияда жолығып қалдық. Сол кезде өнерге деген құлшынысы, ізденісі мықты екенін байқадым", - деп еске алады әнші сұқбаттарының бірінде. 

Алғашқы таныстықтан кейін қос әнші ұзақ уақыт аға-қарындас болып араласады. Бірде Тоқтар Серіков концертінде қыз баламен қосылып, ән айтпақшы болып, өзіне жақсы жұп болатын әншіні іздей бастайды. Ұзақ ойланып, өнердегі ағаларымен ақылдаса келе, таңдауы Бейбітке түседі. Сөйтіп екеуі алғаш рет дуэт болып,  "Өзің ғана" деген әнді шырқайды. 

"Сол әнді орындағаннан кейін-ақ, халық бізді қосып қойды. "Екеуі кездеседі екен, көңіл жарастырған екен" деген сияқты түрлі өсек тарады. Басында Бейбіт жылайтын, ел бізді өсек қылып жүр деп. Ақыр аяғында сол өсек шындыққа айналды", - деп күледі әнші Тоқтар. 

"Кукла Борбиге" айналған Бейбіт 

Бейбіт Сейдуалиева орыс тілді балабақшаға барып, орыс мектебін тәмамдаған екен. Содан болса керек, қазақ тілін жетік білмей, ана тілінде ойын толық жеткізе алмайтын кездері болған. Тіпті қазақша әндердің сөзін марқұм анасы орысшаға аударып, мағынасын түсіндірген екен. 

"Педагогика факультетіне оқуға түскен кезде, орыс бөлімі болмай, қазақ тобына түстім. Сол кезде қатты қиналғаным есімде. Алайда өз ана тілім ғой, білмегенім ұят қой деп, үйренуге тырыстым", - дейді Бейбіт. 

Тоқтармен танысқан кезде, болашақ жары "айтқан әніңді қалай түсінбейсің" деп ренжиді екен. 

"Ал қазір, керісінше, орысша сөйлеуден қалдым. Өйткені үйде бәріміз тек қазақ тілінде сөйлейміз", - дейді ол. 

Ал "кукла Барби" емес, Борби атануын әнші былай деп күліп еске алады: 

"Бір күні Тоқтар маған өзінше орысша сөйлеп, мақтау сөз айтқысы келді. Сөйтіп тұрды да "сен кукла Борбиге ұқсайсың" демесі бар ма. Сол кезде ішек-сілегім қатып күлдім. "Не болды, бір нәрсе бүлдіріп қойдым ба, неге сонша күлдің?" дейді. Кукла Борби емес, Барби дедім. "Барби деген біртүрлі ғой, барбиып тұратын сияқты, Борби әдемі естіледі" деді. Содан "кукла Борби" болып кеттік". 

Айтуынша, жұбайының телефонында әлі күнге дейін "Борби" деп сақтаулы екен. 

"Арамызды әдейі бұзғандар болды"

Тоқтар мен Бейбіт шаңырақ көтергенге дейін жеті жыл бойы аға-қарындас ретінде араласқан. Арадағы достық сезім кейін ғашықтыққа ұласады. Сол алты-жеті жылдың ішінде жұлдызды жұптың арасына от салып, бір-біріне қарсы қойғандар да болған екен. 

"Болар-болмас сөзге бола, екі жаққа ажыратып жіберген кездер болды. Бірақ бір таңғалғаным, Құдайдың бұйрығы деген керемет нәрсе бар. Егер Алла Тағала оны сенің жарың, жолдасың болуды бұйыртса, қаншама қиыншылық болса да, ешқайда кете алмайды екенсің", - дейді Бейбіт. 

Әнші болашақ жарымен алғаш танысқан сәтте-ақ, оның өмірлік азаматы екенін іштей сезген. 

"Бойында ер-азаматқа сай қасиеттердің бәрі бар. Намысшыл, мәрт. Біраз жыл араластық, дос болдық, қаншама қиындықты басымыздан өткердік. Сол кезде мен осы адаммен қол ұстасып өтсем, өкінбейтініме көз жеткіздім", - дейді әнші. 

"Бейбітсіз ас батпайды" 

Тоқтар Серіков қатал отағасылардың қатарынан емес сияқты. Әйеліме жұмсақпын дейді. 

"Мен өз әйелімді еркелете алмасам, онда несіне еркекпін?! Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) әйелдеріңді сыйлаңдар, құрметтеңдер, ол Алланың сендерге берген аманаты деген. Бірақ, енді тайраңдатып, құрбыларымен қосылып алып, сауналарда демалып жүргенін қаламаймын. Ондайға мүлде тыйым саламын. Өзі де оған қызықпайды. Көбінесе екеуміз бірге жүргенді, бірге демалғанды жақсы көреміз",- дейді әнші. 

Тіпті қасында жары болмаса, таңғы асы да батпайтынын жасырмады. 

"Міндетті түрде қасымда отыруы керек. Қарны тоқ болып тұрса да, маған өзі шай құйып беруі керек", - дейді ол. 

Жан досына ақтармаған сырын жұбайы Бейбітке айтады екен. Кем-кетік тұстарымның барлығын жақсы білетін осы кісі дейді.

"Әйеліме кейде қабақ шытатын кездер болады. Себебі мен еркекпін, бірақ ашуым тез тарқайды. Өйткені маған ол адам керек. Оның бір күн болсын теріс қарап ұйықтағанын қаламаймын. Ол жақсы ұйықтап, жақсы тұруы керек. Ол күліп жүрсе, балаларым күліп жүреді. Сондықтан әйелімді құрметтеймін, сыйлаймын", - дейді Серіков. 

"Шешемнен кейін тамақты дәмді пісіретін менің әйелім" деп үнемі жарын мақтап жүреді. 

Отбасы болған соң, үйде ыдыс-аяқ сылдырламай тұрмайтыны анық. Десе де ерлі-зайыпты шама келгенше, ұрыс-керіске бармауға тырысады екен. 

"Әке-шешемнің бір-біріне айғайлап, аттандап жатқанын көрмеппін. Сондықтан өз балаларымның да мұндайды көргенін қаламаймын. Кейде керітартпа мінездерім бар, ашуым басылғанда "неге сөйттің" деп айтып жатады. Мен қалай кешірім сұрайтынымды білесіз бе? Бейбітке "шай қойшы" деймін. Сөйтіп екеуміз дастархан басында басқа әңгіме бастаймыз", - дейді Тоқтар.

"Қазақтың барлық қызын қызғанамын" 

Тоқтар Серіков сұлу қыздарға қарайтынын, сұлулыққа қарап таңданатынын жасырмайды. 

"Бірақ Құдай бетін әрі қылсын, мынамен бір күн төсектес болайын деген махаббат емес менікі. Мен қазақтың барлық қызын қызғанамын. Жуырда инстаграм қазақтың қыздары қытайға тигелі жатыр деп шулады. Мен жын соққандай ауырдым. Өз әйелімді, қарындастарымды алып кетейін деп жатқандай қызғандым. Жылағым келді. Бұл сөзді айтқым да келді. Бірақ, артынан ойландым. Менің қарындастарым онсыз да саналы, олар бізден де намысшыл, олардың тиюі мүмкін емес. Қытайға тиетін кімдер – жезөкше қыздар, ар-намысы, тегі жоқ, қазаққа түрі ғана ұқсайтын біреулер. Олар тисе, тие берсін, олар үшін қайғырмаймын да", - дейді әнші. 

Әнші сұлу қыздарды көргенде, олардың тағдырын ойлап, өзіне жаны ашитын, қарайласатын қазақтың қара баласына тұрмысқа шықса екен деп тілейді екен. 

"Бір әйелді бақытты етемін деп, екіншісін бақытсыз қылу – еркектің сорлылығы"

Тоқтар Серіков жары Бейбіттің екінші әйел алуға қарсы екенін ашық айтады. Әншінің пікірінше, бір әйелді бақытты етемін деп, екіншісін бақытсыз қылу – еркектің сорлылығы. Көп әйел алғысы келетіндер, шын мәнісінде, қанағатсыз еркектер дейді. 

"Пайғамбарымыз(с.ғ.с.) еркектердің қанағатсыздығына бола төрт әйел алуға рұқсат берген. Ол белгілі дүние. Әйтпесе ол әйелдер дүниеде көп болады, еркектер аз болады деп айтпаған. Біз, еркектер, өзіміз қанағатсызбыз, тойымсызбыз. Ана біреудің төсі ұнайды, бөксесі ұнайды, барлық еркек сондай, оны несіне жасырамыз", - дейді ол. 

Өнер жұлдызы неліктен екінші әйел алғысы келмейтінін былай түсіндіреді:

"Егер мен екінші әйел алсам, сол екінші әйеліммен ұйықтап жатқанда, аяқ астынан бірінші үйімдегі балам ауырып қалды делік. Балам тұрып, мені іздеді, мен оған ауадай қажет болдым. Сол сәтте мен баламның қасынан табыла алмай қалдым. Қандай сорлылық?! Мен сол баланың әкесімін бе, соның қасында ұйықтауым керек. Мен үстімді кірлеткім келмейді. Таңертең балам мені иіскеп шығарып салады. Қайтып келгенде, мен үйге бөтен иіспен келсем, не деген сорлы әке боламын. Баламды ренжіткім келмейді. Баламды әйелімнен жоғары қоямын, оны алдағым келмейді". 

Бүгінде Тоқтар мен Бейбіт төрт ұлдың ата-анасы. Тұңғышы Беколжас әнге мүлдем қызықпайды, спортқа жақын, әкесімен аңға шыққанды ұнатады. Одан кейін Әлинұр мен Сағинұр есімді егіз ұлдары бар. Ал биыл қарашада жұлдызды жұптың отбасы тағы бір шекесі торсықтай ұлмен толықты. Немересінің есімін әжесі Шағнұр деп қойған екен. 

"Қара пиар деген қара дақ"

Өнерде де, өмірде де көпке үлгі болып жүрген эстрада әншілері "атың шықпаса, жер өртейтін" жұлдыздардың қатарынан емес. Қара пиармен келген атақтың түк қажеті жоқ дейді екеуі де. 

"Шоу үшін, теледидардан жарқ етіп көріну үшін ешқандай жаман қадамға бармаймын. Тек жақсы жағына ғана. Болашақ ұрпаққа жақсы тәлім-тәрбие, үлгі алатындай нәрселерге ғана барамын", - дейді Бейбіт Сейдуалиева. 

Ал Бейбіттің жары Тоқтар қара пиарды "қара дақ" деп аударады екен. 

"Түкке тұрмайтын "қара пиар" деген дүние бар. Болмаған дүниені болдыртып қояды. Өнер жолында артыңнан сөз ергізбей жүру мүмкін дүние негізі. Тек сол жолда тыныш жүруің керек", - дейді. 

Әнші бүгінде әріптестері жиі отыратын инстаграм желісін ұнатпайтынын жасырмады. 

"Кейде парақшамдағы жазбаларды оқыған кезде, жарылып кете жаздаймын. "Бейбіт ханым, сіздің күйеуіңіз қатал адам деп естідік, сізді ұрып-соғады" екен деп жазады. Алла кешірсін, менің оған қалай дәтім барады?! Осындай дүниелерді оқып қаламын. Инстаграм маған ұнамайды, заман талабы сондай болған соң Бейбітке рұқсат етемін. Концерттер туралы ақпарат беруге, тыңдармандарымызды қай жақта жүргенімізден хабардар етіп тұруға ыңғайлы. Бірақ, жасыратыны жоқ, әйеліме ұзақ уақыт отыруға тыйым саламын", - дейді ол. 

"Барлық сұрағымның жауабын намаздан таптым"

Жұлдызды жұп шаңырақ көтергеннен кейін көп ұзамай намазға жығылды. 

"Бұрын қызба мінезді, бәрін бетке тура айтатын адам едім. Намаз мені түзеді. Барлық сұрағымның жауабын намаздан таптым", - дейді әнші Бейбіт. 

Әнші отбасы болған соң, өзі де өзгергенін ашық айтады. 

"Негізінен, бойдақ кезімізде де аузымыздан Алламыз түспей, әрдайым мешітке қарай асығып тұратынбыз. Екеуміз бас қосып, бірігіп түтін түтеткен соң, бес уақыт намазымды қаза қылмайтын болдым. Бейбіт те көп ұзамай мұсылмандық парызын атқаруға көшті. Аллаға шүкір, намазымызды оқып, жыл сайын ораза тұтамыз. Шын мәнінде дін – адамды жақсы іс жасауға ұмтылдырады. Әрі "намаз – мұсылманның қорғанышы" деген сөз де бар", - деген еді сұқбаттарының бірінде Тоқтар Серіков. 

"Әкем өмірден өткенде, өнерден біржола қол үзгім келді"

Тоқтар мен Бейбіттің үш-төрт жыл сахнадан көрінбей, өнерден уақытша қол үзгені қалың тыңдармандарының есінде болар. 

"Әкем өмірден өткенде, өнерден кеткім келді, өнерге зауқым соқпады. Сол кезде Бейбіт "сен кетсең, мен де кетемін ғой" деді. Сөйтіп екеуміз үш-төрт жыл сахнадан қол үздік. Біреулер Тоқтар Серіков дінге бет бұрыпты, содан кейін өнерден кетіп жатыр деп шулады. Шындығы, ол емес. Әкемнің қазасынан кейін сахнаға шыққым келмеді", - дейді Тоқтар Серіков. 

Алайда халықтың ыстық ықыласы мен әншілерге деген махаббаты оларды сахнаға қайта оралтады.  

"Депутат болу қолымнан келмейді"

Тоқтар Серіковке үлкен аға-апаларынан депутат болу туралы ұсыныс та түскен екен. Алайда жұмсақ орындықта отыра бергенді жаны сүймейтін әнші бұл ұсыныстан бас тартыпты. 

"Ол менің орным емес және орындықта таңылып отыру деген қанымда жоқ қасиет. Жұмсақ орындықта отыра беру қолымнан келмейді. Мен өзі күзде, қыста, көктемде қырға шығып, аң ауламасам, ауыратын қазақпын. Осы күнге дейін біреуден сұранып та көрмеген қазақпын. Құдай қосқан жарым Бейбіттен де сұранып көрген емеспін. Ал саясатқа беттегі масканы алып, шынайы маскамен бару керек. Ал шынайы маскамен барғандар ешкімге жақпайды. Менің шешем – сахна, әкем – өнер", - дейді эстрада жұлдызы. 

5597
Кілт сөздер:
жұлдызды жұп, өнер жұлдыздары, өмірбаян, отбасы, әншілер, Бейбіт Сейдуалиева, Тоқтар Серіков
Тақырып:
Өмірбаяндар (111)
Тақырып бойынша
Танымал әнші жаңа бейнебаян шығарып, интернетті бұзды - видео
Әнші Шахризат қыздардың сахнада жүруіне қарсы шықты
Төреғали Төреәлі шу туралы: жұрттың тірлігі маған келгенде жаңалық болып кетеді
Димаш Құдайберген журналистер алдында жанды дауыспен ән айтты – видео
"Ағайын, итеріп жіберейін бе?" Төреғали Төреәлі жұртқа жаңа қырынан танылды
Данэлия неліктен Димаш ұсынған ақшадан бас тартқанын түсіндірді
Данэлия Төлешова "Балалар Евровидениесінде" 6-орын алды
"Кем-кетігім болса, еркелігім деп қабылдарсыздар". Төреғали халықтан кешірім сұрады
"Нағыз патриот!". Димаш 118 ел аруы қатысқан байқауда ана тілінде ән шырқады — видео
Мұхтар Шаханов

Мұхтар Шаханов бүгін 78 жасқа толды: жазушы туралы қызықты деректер

2485
Қазақстанның халық жазушысы, Қырғыз Республикасының халық ақыны Мұхтар Шахановтың өмірбаянын Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

"Бүкіл Қазақстан шулады"

Мұхтар Шаханов 1942 жылы 2 шілдеде Оңтүстік Қазақстан облысы (қазіргі Түркістан облысы) Отырар ауданында дүниеге келген. Балалық шағы Төле би ауданындағы Қасқасу елді мекенінде төбенің басында әкесі қаздырған жертөледе өтті. Сол жертөленің жоғары жағында тау бар, бала ақын алғашқы өлеңдерін таудың бетінде тастан жасалған орындықта отырып жазған. Ақынның әкесі Қасқасу елді мекенінде қари молда болған, ол Мұхтар 9 жаста болған кезде дүниеден өтті. Анасы 13 құрсақ көтерген.

"Алғашқы өлеңімді бала кезімде жаздым, кейін 16 жасымда республикалық газетке шықты. Сол кезде "16 жасар ақын шықты" деп жарияланды. Бүкіл Қазақстан шулады. Елдің түкпір-түкпірінен 400-ден аса хат келді. Екі адам іздеп келді, оның бірі – Шәмші Қалдаяқов, екіншісі – қазақтың дара тұлғалы ақыны Төлеген Айбергенов", - дейді Мұхтар Шаханов.

Мұхтар Шахановтың анасы Төлеген Айбергенов пен Шәмші Қалдаяқовты өз ұлындай көрген, екеуі де Шахановтың анасын өз анасындай құрметтеп өткен.

Шахановтың айтуынша, ол нағашы ағасы Ысқақтың қолында тәрбиеленген. Ол кісінің күніне бір адамға жақсылық жаса деген қағидасын өміріне азық етіп алып қалған. Сол кісінің өмірден өтерде араққа әуес болма деген бір ауыз сөзін де жерге тастаған емеспін, дейді ол.

"Анамыз көңілі дархан кісі болатын. Ол кісінің қолына ақша түссе, дүкеннен өзіне қажетін алып келіп, бөлмесіне қойып қоятын. Үйге келген кісілерге соны таратып, содан қуанышқа бөленетін. Атамызды көрген жоқпын. Мұқаңның түр сипаты сол кісіге ұқсаған деп ойлаймын. Енем үнемі тақымын қысып, іштей тілеуін тілеп отырушы еді", - дейді ақынның жары Ханшайым Шаханова.

Мухтар Шаханов
Қазақстанның халық жазушысы Мұхтар Шаханов

Қызмет жолы

"Мектепте бұзық балалардың бірі болдым. Өзен жағалап келе жаттым, Қасқасу тасып жатқан кез еді. Бір балықты толқын шетке лақтырып жібергені сол еді, ұстап алдым. Жанымдағы балалар қуырып жейтін болдық деп қуанып кетті. Білектей балық еді. Мен оған қарадым да, жаным ашып, өзенге қоя бердім. Содан біраз жерге барды да, балық бұрылып қарап тұрды. Сол оқиғаны әлі ұмытқан жоқпын", - дейді ақын бозбала шағы жайлы.

Мұхтар Шаханов 1961-65 жылдары Шымкент педагогикалық институтында білім алған. Оқуды бітірген соң "Оңтүстік Қазақстан" газетінде корректор (1960-65 жж.), "Лениншіл жас" газетінде (1965-70 жж.) оңтүстік өңірдегі меншікті тілші, отандық телевизия, радио, редакцияларда жұмыс істеді. 1976 жылдан Қазақ КСР министрлер кеңесінің баспа, полиграфия және кітап саудасы жөніндегі мемлекеттік комитетінде бөлім бастығы қызметін атқарды.

"Менің негізгі мамандығым – тракторшы. Мамандығымның төңірегінде елдік ұлттық мүддеге жақын жүретін адаммын. Қазіргі кезеңде материалдық байлықтың, спорттың, жеңіл әндердің бірінші қатарға шығуына байланысты шындық керек болмай қалды. Көп жағдайда ақты ақ, қараны қара деп айта алмаймыз. Осыған байланысты кім шындығын жоғалтып алса, сөзі басқа, ісі басқа болса, елдік ұлттық мүддеге терең тамыр жібере алмаса, үлкен ақын, ғалым, саясаткер, жазушы болсын – оның құны көк тиын", - дейді Шаханов бір сұхбатында.

1984 жылы "Жалын" альманағының бас редакторы болды. 1986 жылы "Жалын" журналының бас редакторы қызметіне кірісті.

1988 жылы республикада тұңғыш құрылған экологиялық қозғалыс – Арал мен Балқаш мәселесі жөніндегі қоғамдық комитеттің төрағасы болды.

1986 жылы Желтоқсан көтерілісі кезінде қазаққа "ұлтшыл" деп айып таққан КОКП орталық комитеті саяси бюросының қаулысына қарсы бас көтерді.

1988 жылы ислам дінінің қалдығы деген желеумен тыйым салынған "Наурыз" мерекесінің 62 жылдан кейін қайта салтанат құруына мұрындық болды.

"1988 жылы Қазақстан компартиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы Колбинге "Наурыз" мерекесіне қатысты хат жаздым. Бюродан мені екі-ақ адам қолдапты, оның бірі – сол кезде министрлер кеңесінің төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев, екіншісі – Қазақстан компартиясы орталық комитетінің идеологиялық хатшысы Өзбекәлі Жәнібеков", - дейді ақын.

1989 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесінің, ал 1991 жылы Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды.

1992 жылы Олжас Сүлейменовпен бірлесіп, "Халық конгресі" партиясын құрды.

1993-2003 жылдар аралығында Қазақстан Республикасының Қырғыз Республикасындағы төтенше және өкілетті елшісі қызметін атқарды.

"Қырғыз еліндегі бірден бір досым, аға досым, сана биігінде жолыққан досым – Шыңғыс Айтматов. Екеуміз көп мәселенің басында бірге жүрдік, ақылдастық, сырластық. Достықты да жай мәселе деп есептемеймін. Бұл да екі парасатты, пайымды адамның сана биігінде жолығуы", - дейді ақын досы Айтматов жайлы.

2004-2007 жылдары ҚР парламенті мәжілісінің депутаты болды.

2010 жылдан "Тәуелсіздікті қорғау" атты 50-ден астам қоғамдық ұйымның, партия, баспасөз орындарының басын қосатын халықтық-демократиялық қозғалыстың төрағасы және республикалық "Жалын" журналының бас редакторы болды.

Шығармашылығы мен марапаттары

Ақынның алғашқы өлеңі 1959 жылы жарияланды, ал "Бақыт" аталатын тұңғыш жыр жинағы 1966 жылы басылып шықты. Одан кейін 1968 жылы "Балладалар", 1970 жылы "Ай туып келеді", 1974 жылы "Қырандар төбеге қонбайды", 1976 жылы "Сенім патшалығы" кітаптары шықты.

"Мұхтар Шахановтың түйсігі – таза ақындық пайым-парасат пен ұлттық санаға терең тамыр жіберген, жалғандыққа жаны қас, шыншыл түйсік", - деп жазды халық қаһарманы Қасым Қайсенов.

"Махаббат заңы", "Сенім патшалығы", "Сократты еске алу түні" атты драмалары республикамызда және шетел театрларында қойылған. Шыңғыс Айтматовпен бірлесіп жазған "Құз басындағы аңшының зары" атты эссе кітабы мен "Сократты еске алу түні" атты драмасы көптеген тілге аударылды.

"Шыңғыс ханның пенделік құпиясы" драмалық туындысы негізінде Украинаның Довженко атындағы киностудиясы екі сериялы телефильм шығарды.

Шахановтың "Өркениеттің адасуы", "Жазагер жады космоформуласы" ("Шыңғыс ханның пенделік құпиясы") атты романдары ЮНЕСКО шеңберінде қаралып, әлемдік деңгейде қызу пікірталас тудырды. 

"Өлең деген – ешкім айтпаған ойларды айту. ЮНЕСКО менің жырларымды әлемдік поэзияның осы замандық биігі деп таниды. "Өркениеттің адасуы", "Жазагер жады космоформуласы" деген романымның әрқайсының өзінде 20-30 романның оқиғасы берілген. Солардың ішінде ешкім айтпаған ойлар бар. Сондықтан өлең жазу басқа, ұйқастыру басқа, нағыз ақын болу басқа. Соңымыздан келе жатқан жастардан осындай биікке көтерілуін талап етемін", - дейді Шаханов.

Мұхтар Шаханов 60-тан аса елден 120-ға тарта сыйлық алған. 2002 жылы Эйнштейн атындағы алтын медаль берілді.

"Эйнштейн атындағы сыйлықты дүние жүзінде менен бұрын 18 адам алған екен. Менің есімім БҰҰ алтын кітабына жазылған. АҚШ, Англия, Франция, Германия, Жапония секілді жиырмаға тарта елдің құрметті азаматымын. Бірақ атақ пен даңққа қызыққан адам емеспін. Кезінде маған "Халық қаһарманы" атағын берді, қол қойып қойған кезінде мен алмай қойдым", - дейді ол.

Мұхтар Шахановқа 1994 жылы Қырғыз Республикасының халық ақыны атағы берілді. 1996 жылы Қазақстан Республикасының халық жазушысы атанды.

Одан бөлек Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған орта бағдарламасы сыйлығының лауреаты, Түркияның "Түрік дүниесіне қызметі үшін" халықаралық сыйлығының лауреаты, Қырғыз Республикасының халықаралық "Руханият" сыйлығының лауреаты атанды.

2006 жылы Түркия, Әзербайжан, Солтүстік Кипр мемлекеттері тағайындаған "Түркі әлеміне ерен еңбегі үшін" атағы берілді.

Махаббат жайлы үзік сыр

"Үш рет үйлендім. Маған сана биігінде бір болатын әйел жолыққан жоқ. Ол ілуде бір болады. Маған жолыққан жоқ. Оған мен кінәлі емеспін", - дейді Шаханов.

Махаббат деген мүлде басқа дүние. Жер шарында жеті жарым миллион адам бар. Көп бөлігі әйел, соның барлығы бір-бірімен татуласады. Кез келген жәндік те баласын тудырып жатады. Махаббат деген – екі пайымды, парасатты адамның сана биігінде жолығуы, деді ақын сұхбаттарының бірінде.

"Дінмұхамед Қонаевпен жақын дос болдым, бірі-бірімізге деген көңіліміз мүлде бөлек еді. Димекеңнің Зухра деген әйелі болды, бірақ балалары болмады. Туыстары сізден ұрпақ алып қалуымыз керек деп келген екен. Зухра сонда Димекеңнің өзі шешеді, мүмкін кінә менен болар деп ештеңе айтпапты. Сомен оған 20 жастағы қызды дайындап қойыпты, ол қыз да ұрпақ алып қалуға құлшынып тұр екен. Қонаев көнбей қойыпты. Мен қай қалаға барсам да, барған жерімнен бір кітап алып келемін. Оны Зухраға беремін. Зухра соны оқып шығады, екеуміз соны талқылаймыз. Қанша әйелді білемін, маған Зухрадай сана биігінде жолыққан адам жоқ дейтіні бар", - дейді Мұхтар Шаханов Қонаевтың махаббаты жайлы.

2485
Кілт сөздер:
жазушы, өмірбаян, Мұхтар Шаханов
Тақырып:
Өмірбаяндар (111)
Тақырып бойынша
Бибігүл Төлегенова 90 жасқа толды: "Әдемі қартайып келемін"
Бүгін Қасым Қайсеновтің туған күні: қазақтың қас батыры туралы қызықты деректер
Хасанғалиевтің әніне неге тыйым салынды – сексенге толған әнші жайлы қызық деректер
Назарбаевтың туған күні президент жайлы не дейді? Нумеролог сандарды "сөйлетті"
Кәрім Мәсімов бүгін 54 жасқа толды: ҰҚК басшысы туралы қызықты деректер
Асанәлі Әшімов

"Қыз Жібекті" үш жыл түсірдік": актер әрі режиссер Асанәлі Әшімов жайлы не білеміз

1924
Көрнекті театр және кино актері, режиссер, өнер қайраткері, ұстаз, Қазақстан және КСРО Халық әртісі, "Отан", "Құрмет", "Қазақстанның Еңбек ері" орденінің иегері Асанәлі Әшімовтің өмірбаянын Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Ел мен жердің киесі

Асанәлі Әшімов 1937 жылы 8 мамырда Жамбыл облысы Сарысу ауданы Жайылма ауылында дүниеге келді. Асанәлінің балалық шағы соғыс жылдарымен тұспа-тұс келді.

"Қырқыншы жылдары елдегі колхоздастыру, соғыстың зардабы бәрімізге тиді. Тапқан таянғанымыз соғысқа жіберілді. Әкеміз ол кезде соғыста еді. Барлығын сол кісілерге жіберіп жатырмыз деп түсіндік. Біз қара су, қара нанмен күн көрдік. Бала болсақ та, соған көндік. Бірінші сыныпқа 1944 жылы бардым, мектепте оқу құралы, қағаз, қалам жетіспейді. Соның бәрі көмектесті, жоқшылықтың не екенін, аштықтың не екенін білдік, сезім ерте оянды", - дейді әртіс балалық шағы жайлы.

Туған ауылы Жайылманы Лондон, Парижбен салыстыруға келмейтінін айтқан Әшімов ауылына барса, ауруынан айығатынын жиі айтады.

"Туған үй әр уақытта ыстық. Париж, Лондон туған жердей болмайды. Туған жердің топырағы әрқашан ыстық, ағза да соған үйренген. Жайылмаға барған сайын қан қысымы сияқты аурулардан құтыламын. Сол жерде туып-өскендіктен болар көңіл күйім де көтеріледі. Топырақ, елдің, жердің киесі бар, әруақты ұмытпай сәлем беріп тұру керек. Кем дегенде жылына бір рет барамын. Бүкіл ата-бабам сонда жатыр. Атам Ысқақ пірәдар сонда жатыр. Ысқақ пірәдарға басына шырақ жағып, сол жерге мешіт салдырдым. Бірге қайнап, бірге өскен достарымды ұмытпаймын, сағынамын", - дейді Әшімов туған жері жайлы.

Нурсултан Назарбаев и Асанали Ашимов
© Photo : официальный сайт президента РК
Нұрсұлтан Назарбаев пен Асанәлі Әшімов

"Дәрігерді көрмек түгіл, естіген емеспіз. Тұмау болсақ та, мектепке бара беретінбіз. Балалық шағымызда қыс деген қиын болатын. Сабақ біткен соң демалыста колхоздың жұмысы бар: бидай ору, масақ теру. Балаларды жұмысқа салады. Еңбекке, қиындыққа үйрендік", - дейді әртіс.

Әшімовтің әкесі дүниеден ерте өткен, ол кезде анасы небәрі 22 жаста болған. Анасы содан кейін тұрмыс құрмаған.

"Әртіс болуыма бәрі қарсы болды, тек "Халық әртісі" атағын алғанымда ғана мойындады. Тек анам ғана қолдады",- дейді Әшімов. 

Асанәлі Әшімовтің қызмет жолы

Асанәлі Әшімов 1956-61 жылдары Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясының театр факультетінде актер мамандығы бойынша оқыды. Оқуды бітірген соң "Қазақфильм" киностудиясына актерлік штатқа қабылданды.

1964 жылы Мұхтар Әуезов атындағы академиялық драма театрдың актерлік құрамына қосылды.

Театр сахнасында көпшілікке белгілі маңызды рөлдерді ойнады. Мұхтар Әуезовтің "Абай" қойылымында Керімді, "Еңлік-Кебек" қойылымында Кебекті, "Қара қыпшақ Қобыландыда" Айшуақты, "Таңғы жаңғырық" қойылымында Жарасбайды сомдады. Ғабит Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш-Баян Сұлу" қойылымында Қодар бейнесі, Мұхамеджанов пен Айтматовтың "Көктөбедегі кездесуінде" Иосиф Татаевич, Шекспирдің "Юлий Цезарінде" Юлий Цезарь, Фриштің "Дон Жуанның думанында" Дон Жуан, Әбдіжәміл Нұрпейісовтің "Қан мен терінде" Еламанды сомдады.

"Бәрі бірден сарт ете қалған жоқ. Өмірімде қиын-қыстау жолдар көп болды. Адамда бүкіл сезім оянуы керек. Жас кезіңде оның көбісі жоқ, ұрынып қаласың, қателікке ұшырайсың. Ол да керек. Жас кезінде қателеспейтін адам жоқ. Қазір (2017 жыл) бізге қателесу қиын. Оның бәрін өмір көрсетті. Өмірдің талқысы деген сол", - деді актер бір сұхбатында. 

Асанәлі Әшімов студент кезінен бастап фильмдерге түсе бастады. "Ән қанаты" фильмінде Қайменді, "Қыз Жібекте" Бекежанды сомдаса, "Атаманның ақырында" Қасымхан Шадияровды ойнады. "Жазушы" фильмінде Қаражал, "Нан дәмінде" директор болса, "Сіз кімсіз К мырза?" фильмінде басты рөлде ойнады. Қазақ киносында отызға тарта образды сомдаған.

"Қазақ өзі сыншыл ғой. Қазіргі жағдайда киноны түсіру бір жағынан қиын, екінші жағынан оңай болуы мүмкін. Бұрынғы қысым жоқ, еркіндік бар. Бұрын қысым болған кез де жақсы еді, қателеспей шығатын. Қазір еркіндікке жібергеннен кейін лағып кетуге болады. Ұлы тарихи фильмдерге барып жатыр, бірақ сол жерде көп режиссер өмір мен өнерді шатастырып алды. Өмірдің бәрі өнер емес, өнер – бір төбе. Көп нәрсені өнер жасау керек. Жібек пен Төлеген фильмдегідей киінбеген шығар, алайда көтермелеп, фантазия, әдемілікке қарай бет бұрған, бұл – кино. Ал солардың киімін зерттеп, өмірін зерттеп, соны тауып, суретке шығарса, ол – өмір. "Өмірде солай болған екен ғой" дейді, қазіргі жас режиссерлер осыны шатастырады", - дейді ол. 

Актерлікпен қатар режиссерлікке бет бұрған Асанәлі Әшімов Мұхтар Әуезов театры сахнасында "Амангелді", "Мен ішпеген у бар ма?", "Ақбілек", "Ревизор", "Фархад-Шырын","Қаза мен жаза" және өзге де қойылымдарды қойды. Ал "Қазақфильм" киностудиясында "Аждаһа жылы", "Шоқан Уәлиханов", "Жусан","Қозы Көрпеш–Баян сұлу", "Тұзды көл жағасындағы үй" фильмдерін түсірді.

"Актердің әр айтқанының астары болу керек. Сахна – ұлы өнер. Өкінішке қарай, көп актер жеңіл-желпі қарайды. Әр алған образыңды ауырлатуың керек. Қазір сериал деген шықты. Баяғыда "Қыз Жібектің" екі сериясын үш жыл түсіргенбіз. Қазір аптасына бір серия түсіреді. Көп нәрсесін ашпайды, оны сериал деп есептемеймін. Оның бәрін кино деп айтуға келмейді. Бізде батырлар жырынан бастап, мол мұра жатыр. Соны түсіретін режиссер жоқ", - дейді Асанәлі Әшімов.

Актер жастық шағынан бері күнделік жазады. 1Жас күнімізде көшіп-қонып жүріп, он бес шақты дәптерім жоғалып кетті" деп айтып отырады. Ал кейінгі жылдары аңыз адамның жазғаны кітап болып, баспадан шықты. Соның бірі алғашқы жары Майра Аймановаға арнап жазылған "Майраның әні" кітабы. Кітап 35 жыл отасқан жары қаза болғаннан екі жыл өткен соң 1995 жылы шықты. Одан бөлек 2007 жылы 5 томдығы мен 2008 жылы "С любовью Ваш Асанали Ашимов" кітабы жарық көрді. Сонымен қатар "Жан бөлек", "Алаштың Асанәлісі", "Менің жанрым - күнделік", "Ғұмыр-дария"кітаптары бар. 

Марапаттары

1970 жылы "Қазақфильм"киностудиясы түсірген "Атаманның ақыры" толық метражды екі бөлімнен құралған көркем фильмінде Асанәлі Әшімов басты рөлді сомдады. Бұл детектив жанрында түсірілген екі сериялы тұңғыш қазақ фильмі. Фильмдегі рөлі үшін 1972 жылы Әшімов Қазақ КСР мемлекеттік сыйлығын алды.

Фильмді қойған – кинорежиссер Шәкен Айманов. Операторы – Асхат Ашрапов, композиторы – Еркеғали Рахмадиев.

1974 жылы "Қан мен тер" спектакліндегі рөлі үшін КСРО мемлекеттік сыйлығы берілді, 1976 жылы Қазақ КСР Халық әртісі атағы, 1980 жылы КСРО Халық әртісі атағы берілді.

2000 жылы тәуелсіз "Тарлан" сыйлығы, 2001 жылы мемлекеттік "Отан" орденімен марапатталды.

2007 жылы 70 жылдық мерейтойы қарсаңында "Парасат", "Құрмет" орденімен марапатталды.

2017 жылы Елбасы жарлығымен "Қазақстанның Еңбек ері" алтын жұлдызды құрметті атағы берілді.

Отбасы

Асанәлі Әшімов кинорежиссер Шәкен Аймановтың қызы, опера әншісі Майра Аймановамен 35 жыл некеде болған, Майра Шәкенқызы 1993 жылы дүниеден өтті. Екеуі студент кезінде отбасын құрған. Алғашқы жары жайлы Әшімов "Құдай Майраны мен үшін жаратқан" деп айтады. Екеуінің шаңырағында Мәди мен Сағи есімді екі ұл дүниеге келген.

Сағи Асанәліұлы төрт сериялы "Шоқан Уәлиханов" телефильміндегі Шоқан рөлімен көпшіліктің есінде қалды, ол 1999 жылы 38 жасында өмірден өтті.

Сәулетші болған ұлы Мәди Асанәліұлы 1959-1999 жылдары өмір сүрді.

Оқи отырыңыз: "Әкең өлді ме?!": Асанәлі Әшімов полицейдің ақшасын алып қойды

Ал актердің екінші жарының есімі – Гүлсім. Екеуінің 1980 жылы туған Олжас есімді ұлы бар. Майра Айманова дүниеден өткен соң екеуі шаңырақ көтергенімен, некесі ұзаққа бармады.

Актердің үшінші жарының есімі – Маржан, 1999 жылы екеуінің Сағина есімді қызы дүниеге келді. Екі жыл некеден кейін ажырасып кетті.

Народный артист СССР Асанали Ашимов
МКФ "Евразия"
Асанәлі Әшімов отбасымен

Асанәлі Әшімовтің төртінші жары - өзін емдеген Бағдат есімді дәрігер. Ол актерден 34 жасқа кіші. Екеуі 2002 жылы шаңырақ көтерді, 2008 жылы екеуінің Асанәлі есімді ұлы дүниеге келді.

"Бала тәрбиесі қиын. Атасы мен әжесінің тәрбиесі керек, әсіресе әжесінің. Халықтың еш халықтан кем болмауын тілеймін", - дейді Әшімов.

1924
Кілт сөздер:
өмірбаян, халық әртісі, қазақ киносы, Асанәлі Әшімов
Тақырып:
Өмірбаяндар (111)
Тақырып бойынша
"Проблема көп": Асанәлі Әшімов өзін қандай мәселе мазалайтынын айтты
Нүсіпжанов, Болманов, Әшімов: жас айырмашылығы бар жұлдызды жұптар – фото
"Сталин қос бұрымыма мақтау айтты": Роза Бағланова туралы не білеміз - фото
Қазақтың "Қыз Жібегі" Меруерт Өтекешова туралы не білеміз?
Асанәлі Әшімов: Қалекең құжатқа қол қоя білмейтін, тек бармағын басатын
Әсет Иманғалиев: Асанәлі Әшімовті сыртынан аңдып жүрдім
Коронавирус, вакцина

Ресейде еріктілерге коронавирусқа қарсы вакцина салынды

0
Вакцинаны сынақтан өткізу екі апта бұрын Гамалеи атындағы эпидемиология және микробиология ұлттық зерттеу орталығымен бірге басталды

АЛМАТЫ, 3 шілде – Sputnik. Ресейде коронавирустың вакцинасын сынауға қатысқан еріктілердің жағдайы жақсы, деп хабарлады РИА Новости әскери ведомствоның баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

Олардың барлығы өзін жақсы сезінеді. 18 маусымда екі компонентті вакцинаның біреуі салынған еріктілердің бірінші тобында ешкім денсаулығына шағым жасаған жоқ. Елеулі жағымсыз құбылыстар да тіркелген жоқ.

Ал 23 маусымда вакцинаның бірінші бөлігі егілгенжәне содан 21 күн өткен соң қорытындысына қарай вакцинаның екіншісі компоненті салынатын екінші топтың құрамындағыларда өзін жақсы сезінеді. Асқыну мен жағымсыз реакциялар тіркелген жоқ.

Айта кетейік, вакцинаны сынақтан өткізу екі апта бұрын Гамалеи атындағы эпидемиология және микробиология ұлттық зерттеу орталығымен бірге басталды. Оны шілденің соңына дейін аяқтау жоспарланып отыр.

0