6 ақпан - күнтізбе

Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 6 ақпан

268
Бұл – Григориан күнтізбесінде 37-ші күн. Жыл соңына дейін 328 күн бар

6 ақпанда не болғанын білесіз бе?

Бұл күннің несімен есте қалғанын Sputnik дерекқорынан оқыңыз.

6 ақпанда әлемде қандай қызықты оқиға болды:

Бүгін бүкіл әлемнің бармендері өздерінің кәсіби мерекесін атап өтеді. Бұл күні көптеген елдің барларында үздік бармен атағы үшін әртүрлі сайыстар өткізіледі. Дәм татуға мүмкіндік беретін жарыстар жұртшылық арасында ерекше танымал. Бармендер "ішетін" викториналарға қатысып, коктейлдердің құрамын қаншалықты жақсы білетінін паш етеді. Бұл бейресми шаралардың барлығында қонақтар сауық-сайран құрып, караокеде ән айтады.   

Ямайкада бүгін Боб Марли күні – музыканттың туған күні аталып өтеді. Соңғы кездері әртістің туған күнін Ямайкадан басқа елдер де тойлай бастады. 2005 жылы Боб Марлидің 60 жылдық, ал 2010 жылы 65 жылдық мерейтойын оның бүкіл әлемдегі тыңдармандары атап өтті.

 Боб Марли (Robert Nesta "Bob" Marley, 1945 жылдың 6 ақпаны - 1981 жылдың 11 мамыры) - ямайкалық музыкант, гитарашы, вокалист және композитор. Боб Марли Ямайкадағы ауылда кедей отбасында дүниеге келген, Майамиде 36 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Дүниеден озғанына отыз жылдан астам уақыт өткеніне қарамастан, ол бүгінде регги стиліндегі ең танымал орындаушы деп танылып отыр. Оның халықаралық жетістіктерінің арқасында регги Ямайкадан басқа елдерде де танымал болды.

Жыл сайын 6 ақпанда Саам халқының күні аталып өтеді. Бұл мереке саамдардың мәдениеті мен дәстүріне арналған және Норвегия, Швеция, Финляндия және Ресей Федерациясы сияқты елдерде тойланады. Норвегияда 40 мың, Швецияда 18 мың, Финляндияда 4 мың, Ресейде, Кола түбегінде 2 мың саам халқы тұрады.

Саам халқының күнін мерекелеу күні кездейсоқ таңдалмаған, 1917 жылдың 6 ақпанында Тронхеймде саамдардың алғашқы кездесуі өтті, онда солтүстік елдердің саамдарын біріктіру және олардың шекара арқылы ынтымақтастығы мәселесі талқыланды. Кейінгі жылдары түрлі елдердің саамдары арасындағы өзара іс-қимыл нығайтылды. 1956 жылы солтүстік елдердегі саамдардың мүдделерін қорғайты Саамдар одағы құрылды.

6 ақпанда әлемде болған тарихи оқиғалар:    

1778 жылы Парижде Одақтастық туралы шартқа және жаңа республиканың ресми мойындалуын білдіретін Франция мен АҚШ арасындағы достық және сауда туралы шартқа қол қойылды;

1788 жылы Массачусетс АҚШ конституциясын ратификациялап, алтыншы штат атанды;

1813 жылы Венециядағы "Ла Фениче" театрында Джоаккино Россинидің "Танкред" операсының премьерасы өтті;

1900 жылы ресейлік ғалым Александр Попов әлемде алғаш рет теңіздегі апатты радио сигнал арқылы жеткізді.

6 ақпанда Қазақстанда болған тарихи оқиғалар:

 1920 жылы Түркістан майданы революциялық әскери кеңесінің бұйрығына сәйкес жеке қазақ әскери бригадасы ұйымдастырылды;

1992 жылы Қазақстан Республикасы президентінің Күзет қызметі құрылды;

2003 жылы Лондонда тәуелсіз Қазақстанның кинематографиясына арналған фестиваль ашылды;

2011 жылы Қазақстан құрамасы қысқы Азия ойындарында жеңіп алынған алтын медаль саны бойынша рекорд орнатты.   

6 ақпанда дүниеге келген танымал тұлғалар:    

1911 жылы АҚШ-тың 40-шы президенті Рональд Рейган (1981-1989) дүниеге келді. Калифорнияның 33-ші губернаторы (1967-1975). Сондай-ақ актер және радиожүргізуші ретінде танымал;

1945 жылы ямайкалық музыкант, гитарашы, вокалист және композитор Боб Марли дүниеге келді. Марли регги стиліндегі ең танымал орындаушы саналады;

1950 жылы америкалық әнші, әндердің авторы және актриса, танымал джаз пианисі Нет "Кинг" Коулдың қызы Натали Коул дүниеге келді;

1961 жылы кеңестік және ресейлік телевидение қайраткері, медиаменеджер, продюсер және сценарийші Константин Эрнст дүниеге келді. "Первый канал" ААҚ бас директоры.

6 ақпанда Қазақстанда кім дүниеге келді:  

1952 жылы Қазақстан кәсіподақтары федерациясының төрағасы Әбілғазы Құсайынов дүниеге келді;

1955 жылы кинорежиссер, продюсер, киносценарист, актер, КСРО кинематографистер одағының мүшесі Абай Қарпықов дүниеге келді;

1960 жылы ҚР парламенті мәжілісінің депутаты Бақытбек Смағұл дүниеге келді;

1961 жылы жазушы, "Тарлан – Үміт" сыйлығының иегері Жүсіпбек Қорғасбек дүниеге келді.

Ай күнтізбесі      

Ай Балықтар белгісінде орналасады. Кемшіліктеріңізді жоюға таптырмас уақыт, әсіресе бойыңызда қызғаныш пен ашкөздік болса, уақытты текке өткізіп алмаңыз. Өз әрекеттеріңіз туралы жақсылап ойланып, дұрыс қорытынды жасаңыз. Айналаңыздарға жан сарайыңызды ашып, шынайы достар табыңыз.

268
Кілт сөздер:
мереке, қызықты деректер, атақты адамдар, тарихи оқиғалар, танымал есімдер
Тақырып:
Бүгін қандай мереке: әр күнге арналған күнтізбе (361)
Тақырып бойынша
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 31 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 5 ақпан
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 30 қаңтар
Қазақстан туы, архивтегі фото

Тәуелсіздік жылдарындағы қайғылы оқиғалар 9 рет аза тұту күні жарияланды

974
(Жаңартылды 12:02 13.07.2020)
Ұлттық аза тұту кезінде мемлекеттік ту аза тұту мерзімі аяқталғанша тутұғыр биіктігінің жартысына дейін түсіріледі  

Шахтадағы қайғылы жағдай

2006 жылдың 20 қыркүйегінде Қарағанды облысындағы Ленин атындағы шахтада метан жарылғаннан кейін Қазақстанда аза тұту күні жарияланды. Ол жерде өрт шығып, 41 кенші қаза тапқан болатын.

Жарылыс желдету құбырларын ауыстыру кезінде қауіпсіздік техникасының бұзылуына байланысты туындаған. Қайғылы оқиғадан кейін алты жұмысшы сотталды.

Метан жарылысы

Қарағанды облысы Абай қаласындағы шахтада 2008 жылдың 11 қаңтарында 30 шахтер қаза тапты.

Жарылысқа технологияның бұзылуы себеп болды. Төтенше жағдайды тексеру барысында өнеркәсіптегі қауіпсіздікті бақылауға жауапты екі шенеунік қызметінен айырылды.

Қарағанды облысында қаза тапқандарға үш күндік аза тұту күні жарияланды.

Қызылағаш бөгетінің бұзылуы

2010 жылдың 11 наурызында Қызылағаш бөгетінің бұзылуы қазіргі Қазақстан тарихындағы ең жойқын су тасқынының бірі болды. Қайғылы оқиға салдарынан 45 адам қаза тапты, оның ішінде 11 бала бар.

16 наурызда елде аза тұту күні жарияланды.

Қанды Арқанкерген

2012 жылы тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаев "Арқанкерген" шекара бекетінде қазақстандық шекарашылардың қаза болуына байланысты 2012 жылдың 5 маусымында ұлттық аза тұту күнін жариялады.

Алматы облысы Алакөл ауданында "Арқанкерген" шекара бекетінде 14 шекарашы және қорықшы 28 мамырда шекара бекетінде қаза тапты. Бұл туралы жұртшылық оқиғадан екі күн өткен кезде білді. Қылмысқа сол оқиғадан жалғыз аман қалған шекарашы Владислав Челах кінәлі деп танылды.

Шымкенттегі ұшақ апаты

2012 жылы 25 желтоқсанда Шымкент үстінен ұшып бара жатқан АН-72 ұшағы апатқа ұшырады. Борт ішінде шекарашылар болған. Ұшақта барлығы 27 адам болды, оның жетеуі – экипаж мүшесі. Барлығы қайтыс болды.

Нұрсұлтан Назарбаевтың өкімімен 27 желтоқсанда ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы маңында жолаушылар ұшағы апатқа ұшырады

2013 жылдың 31 қаңтарында қаза тапқандарға ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы облысының Қызылту кентінде Көкшетау-Алматы рейсін орындаған Chellenger-200 ұшағы апатқа ұшырады. 16 жолаушы мен экипаждың бес мүшесі қаза болды.

Қазақстан президенті Ақордада құқық қорғау органдарының басшыларымен кеңес өткізу барысында әуе апатынан көз жұмғандардың отбасы мен туған-туыстарына көңіл айтты.

Ақтөбедегі теракт

2016 жылдың бесінші маусымында бір топ адам екі қару-жарақ дүкені мен Ақтөбе әскери бөліміне қарулы шабуыл жасады. Лаңкестердің шабуылынан сегіз адам көз жұмды, оның үшеуі – әскери қызметші.

Ақтөбе қаласында жасалған террорлық актінің салдарынан әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғалардың қаза болуына байланысты Нұрсұлтан Назарбаев 2016 жылдың 9 маусымын Қазақстан Республикасында ұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Bek Air ұшағының құлауы

2019 жылдың 27 желтоқсанында таңғы сағат  07:22-де Алматы әуежайынан Нұр-Сұлтанға ұшып шыққан Bek Air әуе компаниясының Fokker-100 ұшағы көп ұзамай Талғар ауданындағы елді мекенге құлады.

Ұшақ ішінде 93 жолаушы, бес экипаж мүшесі болған.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2019 жылдың 28 желтоқсанын Алматы маңындағы жолаушылар ұшағының апатқа ұшырауы кезінде адамдардың қаза болуына байланысты жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Коронавирус құрбандарын аза тұту

2020 жылдың 13 шілдесі мемлекет басшысының өкімімен Қазақстанда коронавирус індетінен қайтыс болғандарды ұлттық аза тұту күні болып жарияланды.

Қандай жағдайда ұлттық аза тұту күні жарияланады

Қазақстанда ұлттық аза тұту күндері ірі қайғылы оқиғалар салдарынан қаза тапқандардың құрметіне жарияланады.

Қазақстанда ұлттық аза тұту күнін республиканың президенті жариялайды. Аза тұтуды жариялау үшін нақты талаптар жоқ, шешім нақты жағдайға байланысты қабылданады. Әдетте, адамдардың жаппай қайтыс болуы, теракт және басқа да қайғылы оқиғалар мен жоғары қызметтегі қайраткерлердің қазасына байланысты жарияланады.

Аза тұту бір және бірнеше күнге жариялануы мүмкін.

Қазақстанда аза тұту күндері мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, шетелдік дипломатиялық мекемелердің ғимараттарындағы мемлекеттік ту түсіріледі. Ойын-сауық іс-шаралары мен телебағдарламалар тоқтайды.

974
Кілт сөздер:
тәуелсіздік, аза тұту
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
"Бұл неткен қасірет еді": Димаш Құдайберген желіде жазба жариялады
Қазақстандықтар коронавирустан қайтыс болғандарды аза тұтып жатыр
Назарбаев қазақстандықтарға үндеу жасады
Аза тұту күні: Қазақстанның барлық өңірінде Құран Хатым дұғасы оқылады
Тоқаевтың індеттен көз жұмғандарды қайда еске алатыны хабарланды
Мұхтар Шаханов

Мұхтар Шаханов бүгін 78 жасқа толды: жазушы туралы қызықты деректер

3171
Қазақстанның халық жазушысы, Қырғыз Республикасының халық ақыны Мұхтар Шахановтың өмірбаянын Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

"Бүкіл Қазақстан шулады"

Мұхтар Шаханов 1942 жылы 2 шілдеде Оңтүстік Қазақстан облысы (қазіргі Түркістан облысы) Отырар ауданында дүниеге келген. Балалық шағы Төле би ауданындағы Қасқасу елді мекенінде төбенің басында әкесі қаздырған жертөледе өтті. Сол жертөленің жоғары жағында тау бар, бала ақын алғашқы өлеңдерін таудың бетінде тастан жасалған орындықта отырып жазған. Ақынның әкесі Қасқасу елді мекенінде қари молда болған, ол Мұхтар 9 жаста болған кезде дүниеден өтті. Анасы 13 құрсақ көтерген.

"Алғашқы өлеңімді бала кезімде жаздым, кейін 16 жасымда республикалық газетке шықты. Сол кезде "16 жасар ақын шықты" деп жарияланды. Бүкіл Қазақстан шулады. Елдің түкпір-түкпірінен 400-ден аса хат келді. Екі адам іздеп келді, оның бірі – Шәмші Қалдаяқов, екіншісі – қазақтың дара тұлғалы ақыны Төлеген Айбергенов", - дейді Мұхтар Шаханов.

Мұхтар Шахановтың анасы Төлеген Айбергенов пен Шәмші Қалдаяқовты өз ұлындай көрген, екеуі де Шахановтың анасын өз анасындай құрметтеп өткен.

Шахановтың айтуынша, ол нағашы ағасы Ысқақтың қолында тәрбиеленген. Ол кісінің күніне бір адамға жақсылық жаса деген қағидасын өміріне азық етіп алып қалған. Сол кісінің өмірден өтерде араққа әуес болма деген бір ауыз сөзін де жерге тастаған емеспін, дейді ол.

"Анамыз көңілі дархан кісі болатын. Ол кісінің қолына ақша түссе, дүкеннен өзіне қажетін алып келіп, бөлмесіне қойып қоятын. Үйге келген кісілерге соны таратып, содан қуанышқа бөленетін. Атамызды көрген жоқпын. Мұқаңның түр сипаты сол кісіге ұқсаған деп ойлаймын. Енем үнемі тақымын қысып, іштей тілеуін тілеп отырушы еді", - дейді ақынның жары Ханшайым Шаханова.

Мухтар Шаханов
Қазақстанның халық жазушысы Мұхтар Шаханов

Қызмет жолы

"Мектепте бұзық балалардың бірі болдым. Өзен жағалап келе жаттым, Қасқасу тасып жатқан кез еді. Бір балықты толқын шетке лақтырып жібергені сол еді, ұстап алдым. Жанымдағы балалар қуырып жейтін болдық деп қуанып кетті. Білектей балық еді. Мен оған қарадым да, жаным ашып, өзенге қоя бердім. Содан біраз жерге барды да, балық бұрылып қарап тұрды. Сол оқиғаны әлі ұмытқан жоқпын", - дейді ақын бозбала шағы жайлы.

Мұхтар Шаханов 1961-65 жылдары Шымкент педагогикалық институтында білім алған. Оқуды бітірген соң "Оңтүстік Қазақстан" газетінде корректор (1960-65 жж.), "Лениншіл жас" газетінде (1965-70 жж.) оңтүстік өңірдегі меншікті тілші, отандық телевизия, радио, редакцияларда жұмыс істеді. 1976 жылдан Қазақ КСР министрлер кеңесінің баспа, полиграфия және кітап саудасы жөніндегі мемлекеттік комитетінде бөлім бастығы қызметін атқарды.

"Менің негізгі мамандығым – тракторшы. Мамандығымның төңірегінде елдік ұлттық мүддеге жақын жүретін адаммын. Қазіргі кезеңде материалдық байлықтың, спорттың, жеңіл әндердің бірінші қатарға шығуына байланысты шындық керек болмай қалды. Көп жағдайда ақты ақ, қараны қара деп айта алмаймыз. Осыған байланысты кім шындығын жоғалтып алса, сөзі басқа, ісі басқа болса, елдік ұлттық мүддеге терең тамыр жібере алмаса, үлкен ақын, ғалым, саясаткер, жазушы болсын – оның құны көк тиын", - дейді Шаханов бір сұхбатында.

1984 жылы "Жалын" альманағының бас редакторы болды. 1986 жылы "Жалын" журналының бас редакторы қызметіне кірісті.

1988 жылы республикада тұңғыш құрылған экологиялық қозғалыс – Арал мен Балқаш мәселесі жөніндегі қоғамдық комитеттің төрағасы болды.

1986 жылы Желтоқсан көтерілісі кезінде қазаққа "ұлтшыл" деп айып таққан КОКП орталық комитеті саяси бюросының қаулысына қарсы бас көтерді.

1988 жылы ислам дінінің қалдығы деген желеумен тыйым салынған "Наурыз" мерекесінің 62 жылдан кейін қайта салтанат құруына мұрындық болды.

"1988 жылы Қазақстан компартиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы Колбинге "Наурыз" мерекесіне қатысты хат жаздым. Бюродан мені екі-ақ адам қолдапты, оның бірі – сол кезде министрлер кеңесінің төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев, екіншісі – Қазақстан компартиясы орталық комитетінің идеологиялық хатшысы Өзбекәлі Жәнібеков", - дейді ақын.

1989 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесінің, ал 1991 жылы Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды.

1992 жылы Олжас Сүлейменовпен бірлесіп, "Халық конгресі" партиясын құрды.

1993-2003 жылдар аралығында Қазақстан Республикасының Қырғыз Республикасындағы төтенше және өкілетті елшісі қызметін атқарды.

"Қырғыз еліндегі бірден бір досым, аға досым, сана биігінде жолыққан досым – Шыңғыс Айтматов. Екеуміз көп мәселенің басында бірге жүрдік, ақылдастық, сырластық. Достықты да жай мәселе деп есептемеймін. Бұл да екі парасатты, пайымды адамның сана биігінде жолығуы", - дейді ақын досы Айтматов жайлы.

2004-2007 жылдары ҚР парламенті мәжілісінің депутаты болды.

2010 жылдан "Тәуелсіздікті қорғау" атты 50-ден астам қоғамдық ұйымның, партия, баспасөз орындарының басын қосатын халықтық-демократиялық қозғалыстың төрағасы және республикалық "Жалын" журналының бас редакторы болды.

Шығармашылығы мен марапаттары

Ақынның алғашқы өлеңі 1959 жылы жарияланды, ал "Бақыт" аталатын тұңғыш жыр жинағы 1966 жылы басылып шықты. Одан кейін 1968 жылы "Балладалар", 1970 жылы "Ай туып келеді", 1974 жылы "Қырандар төбеге қонбайды", 1976 жылы "Сенім патшалығы" кітаптары шықты.

"Мұхтар Шахановтың түйсігі – таза ақындық пайым-парасат пен ұлттық санаға терең тамыр жіберген, жалғандыққа жаны қас, шыншыл түйсік", - деп жазды халық қаһарманы Қасым Қайсенов.

"Махаббат заңы", "Сенім патшалығы", "Сократты еске алу түні" атты драмалары республикамызда және шетел театрларында қойылған. Шыңғыс Айтматовпен бірлесіп жазған "Құз басындағы аңшының зары" атты эссе кітабы мен "Сократты еске алу түні" атты драмасы көптеген тілге аударылды.

"Шыңғыс ханның пенделік құпиясы" драмалық туындысы негізінде Украинаның Довженко атындағы киностудиясы екі сериялы телефильм шығарды.

Шахановтың "Өркениеттің адасуы", "Жазагер жады космоформуласы" ("Шыңғыс ханның пенделік құпиясы") атты романдары ЮНЕСКО шеңберінде қаралып, әлемдік деңгейде қызу пікірталас тудырды. 

"Өлең деген – ешкім айтпаған ойларды айту. ЮНЕСКО менің жырларымды әлемдік поэзияның осы замандық биігі деп таниды. "Өркениеттің адасуы", "Жазагер жады космоформуласы" деген романымның әрқайсының өзінде 20-30 романның оқиғасы берілген. Солардың ішінде ешкім айтпаған ойлар бар. Сондықтан өлең жазу басқа, ұйқастыру басқа, нағыз ақын болу басқа. Соңымыздан келе жатқан жастардан осындай биікке көтерілуін талап етемін", - дейді Шаханов.

Мұхтар Шаханов 60-тан аса елден 120-ға тарта сыйлық алған. 2002 жылы Эйнштейн атындағы алтын медаль берілді.

"Эйнштейн атындағы сыйлықты дүние жүзінде менен бұрын 18 адам алған екен. Менің есімім БҰҰ алтын кітабына жазылған. АҚШ, Англия, Франция, Германия, Жапония секілді жиырмаға тарта елдің құрметті азаматымын. Бірақ атақ пен даңққа қызыққан адам емеспін. Кезінде маған "Халық қаһарманы" атағын берді, қол қойып қойған кезінде мен алмай қойдым", - дейді ол.

Мұхтар Шахановқа 1994 жылы Қырғыз Республикасының халық ақыны атағы берілді. 1996 жылы Қазақстан Республикасының халық жазушысы атанды.

Одан бөлек Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған орта бағдарламасы сыйлығының лауреаты, Түркияның "Түрік дүниесіне қызметі үшін" халықаралық сыйлығының лауреаты, Қырғыз Республикасының халықаралық "Руханият" сыйлығының лауреаты атанды.

2006 жылы Түркия, Әзербайжан, Солтүстік Кипр мемлекеттері тағайындаған "Түркі әлеміне ерен еңбегі үшін" атағы берілді.

Махаббат жайлы үзік сыр

"Үш рет үйлендім. Маған сана биігінде бір болатын әйел жолыққан жоқ. Ол ілуде бір болады. Маған жолыққан жоқ. Оған мен кінәлі емеспін", - дейді Шаханов.

Махаббат деген мүлде басқа дүние. Жер шарында жеті жарым миллион адам бар. Көп бөлігі әйел, соның барлығы бір-бірімен татуласады. Кез келген жәндік те баласын тудырып жатады. Махаббат деген – екі пайымды, парасатты адамның сана биігінде жолығуы, деді ақын сұхбаттарының бірінде.

"Дінмұхамед Қонаевпен жақын дос болдым, бірі-бірімізге деген көңіліміз мүлде бөлек еді. Димекеңнің Зухра деген әйелі болды, бірақ балалары болмады. Туыстары сізден ұрпақ алып қалуымыз керек деп келген екен. Зухра сонда Димекеңнің өзі шешеді, мүмкін кінә менен болар деп ештеңе айтпапты. Сомен оған 20 жастағы қызды дайындап қойыпты, ол қыз да ұрпақ алып қалуға құлшынып тұр екен. Қонаев көнбей қойыпты. Мен қай қалаға барсам да, барған жерімнен бір кітап алып келемін. Оны Зухраға беремін. Зухра соны оқып шығады, екеуміз соны талқылаймыз. Қанша әйелді білемін, маған Зухрадай сана биігінде жолыққан адам жоқ дейтіні бар", - дейді Мұхтар Шаханов Қонаевтың махаббаты жайлы.

3171
Кілт сөздер:
жазушы, өмірбаян, Мұхтар Шаханов
Тақырып:
Өмірбаяндар
Тақырып бойынша
Бибігүл Төлегенова 90 жасқа толды: "Әдемі қартайып келемін"
Бүгін Қасым Қайсеновтің туған күні: қазақтың қас батыры туралы қызықты деректер
Хасанғалиевтің әніне неге тыйым салынды – сексенге толған әнші жайлы қызық деректер
Назарбаевтың туған күні президент жайлы не дейді? Нумеролог сандарды "сөйлетті"
Кәрім Мәсімов бүгін 54 жасқа толды: ҰҚК басшысы туралы қызықты деректер
Ақ үй

Вашингтон Еуропаны қалай жазаламақ?

0
Дональд Трамп әкімшілігі мен Facebook, Google және Amazon секілді америкалық ІТ-алыптардың арасындағы барлық қиыншылыққа қарамастан, АҚШ президенті америкалық корпорациялардың табысын еуропалық салықшылардан қорғауға бел буды

Соған қарағанда, Дональд Трамп АҚШ пен Еуроодақ арасындағы трансатлантикалық ниеттестікті құрбан етуге дайын болып шықты.

Көп жылдан бері туындап келе жатқан баяғы дау қазір құны миллиард долларлық қаржылық соққыға айналды: Еуроодақ ондаған жыл бойы ЕО-да салықсыз жұмыс жасап келген америкалық корпорацияларға қысым көрсетпекші болса, АҚШ минималды фискалдық тәуелсіздік алуға тырысқаны үшін Еуроодақты жазаламақ. Мойындау керек, Трамп командасының кек алуы нысанына дөп тиді. Яғни, амеркалық ІТ-бизнес салық төлеуі тиіс деген идеяны ұсынған әрі тәуелсіздікке ұмтылған "арсыз" автор анықталып, одан соң, америкалықтар тарапынан жауап ретінде нақты шаралар қабылданды.

"Google, Facebook және Amazon үшін еуропалық салық" ұсынысының авторы әрі шабыттандырушысы Франция президенті және күш-қуаттың әлемдік полюсы ретінде Еуропаның қалпына келтірілуі жайлы сөз қозғауға жаны құмар Эммануэль Макрон болып шықты. Сәйкесінше, Ақ үй тоқпағының астында қалған компаниялар тізімі Елисей сарайына барынша қолайсыздық тудыратындай етіп жасалғаны анықталды.

Америкалық CNBC қаржы арнасы мынандай хабарлама жасады:

"АҚШ-тың кейбір санаттағы тауарлар үшін жоғары тарифтер орнату мүмкіндігі жайлы мәлімдемесінен кейін осы сегментте жұмыс жасайтын француздық люкс компаниялардың акциялары төмендеді. Қаңтар айының соңынан бастап енгізілуі мүмкін жаңа тарифтерге сәйкес, АҚШ Сыртқы сауда қарым-қатынасы жөніндегі федералдық агенттігі Франциядан жеткізілген импорт тауарлар үшін 100%-ке дейін салық алуы мүмкін. Жаңа тарифтер бойынша импорттың болжамды сомасы 2,4 млрд долларды құрап отыр. Француздық акциялардың құлдырауы Louis Vuitton, Hennessy, Hermes, Christian Dior, Gucci, Yves Saint Laurent және Balenciaga иелік ететін компанияларға қатысты болды".

"Жүз процент деген өте көп", - деді Chanel сән үйінің президенті Бруно Павловский The Wall Street Journal басылымына берген сұхбатында. "Бұл тариф емес. Жүз процент – бұл айыппұл", - деген ол.

Айта кету керек, америкалық шенеуніктер бұл мәселенің шешімі бойынша өз ұсыныстарын жасап жатыр. Олардың пайымдауынша, Еуроодақ аумағында нақты америкалық компанияларға қысым көрсетуге тырысқан Макрон бәріне кінәлі. Бұл айыптау, тіпті, дәстүрлі патриот болып саналатын америкалық БАҚ-тың өзінде күмән тудыратыны анық.

"Құрама Штаттары француздық салықтың құрылымы Facebook, Google және Amazon секілді америкалық ірі интернет-компанияларға бағытталуын әділетсіз деп санайды. Әйтсе де, басқа мемлекеттер өз нарығында долларды миллиардтап тауып жатқан фирмалардан табыс көруді көздеуі күшейіп келеді", - дейді Politico басылымы.

Сенат спикері Мәулен Әшімбаев АҚШ елшісімен кездесті
© Photo : Пресс-служба сената Казахстана
Трамптың кек алу құралы ретінде дәл осы "француздық люксты" таңдап алуы тектен-тек емес. Себебі, инвесторлар дәулеті тасыған тұтынушылармен жұмыс жасайтын фарнцуздық компанияларды коронавирус эпидемиясымен қатар, сауда соғысынан да берік қорғалған деп сеніп келді. Пандемиямен күрес шаралары салдарынан экономикалық дағдарыс тұңғиығына батып бара жатқан Франция жағдайында люкстік компаниялар үміт сәулесі іспеттес болды.

Сондай-ақ, аталған компаниялар дәстүрлі өнеркәсіпте Германия және Қытаймен бәсекелес бола алмайтын Францияның халықаралық аренадағы бәсекелестік басымдылығының символы тәрізді еді. Егер француз президентінің әкімшілігін қорқытып, еуропалық салық жүйесіне ықпал ету межелі мақсат болса, люкс компанияларды америкалық нарықтан аластатып, аталған символды аяқасты ету ұтымды идея.

Франция қырсықса, америкалық компанияларға кемінде ұлттық деңгейде салық салуы мүмкін. Алайда, еуроодақтық салық салуды қолдап, соның салдарынан экспорт үшін 100% салық тарифын "сыйға" ала қоюы екіталай.

Бір есептен, бұл жағдайда мәселе экономикалық дау-дамайда ғана емес. Бұл еуропалық саясаткерлердің мәртебесі туралы дау. Мәселе бизнесмендердің кімге салық төлеуінде болып отыр. Осы салықтарды енгізу және жинауға кім құқылы болса, сол нақты бір аумақтағы билік иесі болады. Мұндай жағдай тарихта болған, әрине. Алайда, ол үшін соғыс жағдайында жеңілгенде немесе әскери күштерді біріктіру жөніне капитуляция келісімшартына қол қойғанда ғана орын алған.

Сәйкесінше, онлайн-жарнама мен интернет-сауда нарығында үстемдігі басым ойыншы болып отырған және француздық компаниялардан миллиардтаған еуро алып отырған шақта, бұл жағдайда бір тиынға ие емес француздық бюджет АҚШ алдында колония рөлінде екенін немесе экономикалық дербестікке ие емес екенін мойындау керек.

Айта кету керек, Трамптың Францияны жазалау жөніндегі шараларын АҚШ-тағы республкалық та, демократиялық та партиялардың өкілдері қолдады. 

Егер, жағдай осылай жалғаса берсе, күздегі сайлауда кім жеңгеніне қарамастан, Вашингтон – Париж, Вашингтон – Берлин қарым-қатынасы ушыға бермек. Chanel иіссуы мен Hermes сөмкелерін америкалықтар тек контрабанда арқылы алатын және еуропалықтар америкалық әлеуметтік желіге балама ойластыратын болашақ та алыс емес секілді.

0