Ақбілек романы, Жүсіпбек Аймауытов

Жүсіпбек Аймауытовтың балалары неліктен қорқынышпен өмір сүрді?

3222
(Жаңартылды 13:06 09.12.2019)
Драматург, публицист, қазақ әдебиетінің негізін салушылардың бірі Жүсіпбек Аймауытов туралы Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Оқу-білім жолында

Жүсіпбек Аймауытов 1889 жылы Павлодар облысының Баянауыл ауданына қарасты бұрынғы "Қызыл ту" ауылында (қазіргі Жүсіпбек Аймауытов ауылы – Sputnik Қазақстан) дүниеге келген. Арғы аталары Дәндебай мен Қуан ел арасында абыройлы, дәулетті кісілер болған. Ал әкесі Аймауыт кедейшіліктің қамытынан құтыла алмады. Бұның бәрі Жүсіпбектің жолына да әсер етпей қоймады. Жастайынан арабша хат таныса да, мектепке кеш барды. Бірақ алғашқы өлеңін 13 жасында жазды.

"Ең алғаш 13 жасымда дұғалық жазатын кішкене қара шолақ кітапшама тіленші шалға боранда есігін ашпаған бір кемпірді, көшкенде байталға мінбеймін деп әкесін режіткен қызды (Ол Жәмікен деген апам ғой) өлең қып жазғанымды әкем көріп, маңдайымнан иіскегені әлі есімде", - деп жазды Жүсіпбек Аймауытов бір естелігінде.

1907 жылдан бастап Баянауылдағы қазақша-орысша екі кластық мектепте, одан кейін Керекудің қазыналық ауыл шаруашылық және екі кластық қазақ-орыс мектебінде тиіп-қашып оқиды. 

Бір жағынан бала оқытып, қосымша қаражат тауып жүрді. Ал 1911 жылы ауылға мұғалім болып барады. Үш жылдан кейін Семейдегі оқытушылар семинариясына қабылданды. Оны 1918 жылы аяқтап шығады.

Елдің жұмысына араласа бастады

Жүсіпбек Аймауытов Семейде жүргенде Алашорданың жұмысына араласады. Мұхтар Әуезовпен бірге "Абай" журналын шығарды. Осы журналда "Екеу" деген бүркеншік атпен екеуі Абай туралы бірнеше көлемді мақала шығарып, ұлы ақынның мұрасын кеңінен насихаттады. Пушкин орыс әдебиетінде қандай тарихи қызмет атқарса, Абайдың да қазақ әдебиеті үшін сондай тарихи іс тындырғанын дәлелдеді. Осылайша, Жүсіпбек Аймауытов қазақ әдебиетінде Абайдың шығармашылық мұраттарын ілгері жалғастырды.

30 жасында Алашордадан бөлініп, Коммунистік партияның қатарына өтіп кетеді. 1920 жылы Қазақстан кеңестерінің құрылтай съезіне делегат болып қатысып, Қазақ АҚСР Халық ағарту комиссариаты комиссарының орынбасары болып тағайындалады. Одан кейін Семей губерниялық оқу бөлімінің меңгерушісі (1921), "Қазақ тілі" газетінің редакторы, Қарқаралыда мектеп мұғалімі (1922—1924), Ташкентте шыққан "Ақ жол" газетінің бөлім меңгерушісі (1924—1926), Шымкент педагогикалық техникумының директоры (1926—1929) қызметтерін атқарды.

Жүсіпбектің шығармашылығы

Әлеуметтік төңкерістер мен ұлы революциялар заманында өмір сүрген  Жүсіпбек Аймауытов өзінің қысқа ғұмырында аса бай, бағалы әдеби, ғылыми мұра қалдырып үлгерді.

Оның педагогика, психология және методика саласында жазған ірі еңбектері өз уақытында елеулі рөл атқарды. Олардың ішінде "Тәрбиеге жетекші" (1924), "Психология" (1926), "Жан жүйесі және өнер таңдау" (1926), "Тәрбиеге жетекші" (1924 ), "Психология" (1926 ), "Жан жүйесі және өнер таңдау" (1926) және тағы басқа іргелі зерттеу жұмыстары бар.

Жүсіпбек Аймауытов әдебиеттің әр түрлі жанрында өнімді еңбек етіп, құнарлы шығармалар қалдырған. Бес томдық шығармалар жинағында оның өлеңдері мен "Нұр күйі" поэмасы, "Рабиға", "Мансапқорлар", "Сылаң қыз", "Ел қорғаны", "Қанапия Шәрбану", "Шернияз" атты пьесалары, көптеген әңгімесі мен "Қартқожа", "Ақбілек" романдары, "Күнікейдің жазығы" повесі, балаларға арналған ертектері, сын мақалалары мен аудармалары енген.

Ол В. Шекспир, В. Гюго, Г. Мопассан, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, Л. Н. Толстой шығармаларын аударып шықты.

Отбасы туралы не білеміз?

Жүсіпбек Аймауытовтың жұбайы – Евгения Қарабатыровна. Ол отбасылық суреттер мен Жүсіпбектің жеке заттарын ұзақ уақыт сақтап келген. Ал 1991 жылы Павлодар қаласына барып, баға жетпес қазынаны Бұқар жырау атындағы әдебиет және өнер музейіне тапсырды.

"Бұл не деген масқара!": Бейімбет Майлин туралы қызықты деректер 

Тағдыр репрессияға ұшыраған Жүсіпбек Аймауытовтың балаларын әр жаққа таратып жіберген. Оның үлкен ұлы – Бектұр көп қасірет шеккен. Әкесі "халық жауы" деп танылғаннан кейін Бектұр Аймауытов он жылға Сібірге жер аударылған. Ол тек 78 жасында ғана Отанына оралды.

Жүсіпбектің екінші ұлы – Жанақ еңбек армиясына жіберілген. Ол да ұзақ уақыт қорқынышпен өмір сүріп, біраз қиындық көрген. Ал Аймауытовтың кіші қызы – Мәруа (Мағрипа, Муза) әкесі репрессияға ұшырағанда төрт-ақ жаста болды.

Жүсіпбек Аймауытов Шымкент педагогикалық техникумының директоры болып жүргенде аяқ астынан саяси жалаға ұшырайды. 1929 жылы басталған кеңестік қуғын-сүргін кезінде Қазақстандағы ұлтшылдық ұйыммен байланысы бар деген жаламен тұтқындалып, ұзақ тергеуден кейін 1931 жылы атылды.

"Маған тағылған кінәмен таныстым. Өзімді айыптымын деп санамаймын", - деп жазды Аймауытов өзінің соңғы сөзін.

3222
Кілт сөздер:
Абай, Алашорда, Алаш қайраткері, Жүсіпбек Аймауытов
Тақырып:
Өмірбаяндар (111)
Тақырып бойынша
Қазақтың жері қалай заңдастырылды: Әлихан Бөкейхан туралы қызықты деректер
"Олай айтуға болмайды": ғалым Абайға қатысты тосын мәлімдеме жасады
"Халық тағдыры – карта ойыны емес": Міржақып Дулатұлы жайлы қызықты деректер
"Қазақ поэзиясының құлагері" атанған Ілияс Жансүгіров туралы не білеміз?
Алаш идеясы тығырыққа тірелді: Байтұрсынұлы кеңес өкіметі жағына не үшін өтті
"Батыр болуға тиісті азамат еді": Жұбан Молдағалиев туралы не білеміз?
Теңге

Шілдеге берілетін 42 500 теңге: әлеуметтік төлемге қалай өтінім беруге болады

7646
(Жаңартылды 14:31 18.07.2020)
17 шілдеде екінші карантинге байланысты табысынан айырылған қазақстандықтарға ең төменгі жалақы – 42 500 теңге мөлшерінде әлеуметтік төлем алуға өтінім беру басталды

Әлеуметтік төлем кімге беріледі және төлем алу үшін өтінімді қалай беруге болатынын Sputnik Қазақстан материалынан біле аласыз.

42 500 теңгені кімдер алады:

  • жалақысыз еңбек демалысына шыққан жалдамалы жұмысшылар;
  • жеке кәсіпкерлер;
  • жеке практикамен айналысып жүрген тұлғалар;
  • азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшартпен істеп жүргендер;
  • бірыңғай жиынтық төлемін төлеп жүрген жеке тұлғалар.

Өтініш беруге арналған порталдар:

  • egov.kz – "электронды үкімет" веб-порталы;
  • 42500.enbek.kz порталы;
  • "Электронды үкімет" telegram-боты;
  • Aitu мессенджерінде 42500.enbek.kz қосымшасы;
  • екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары мен интернет-ресурстары.

Egov.kz арқылы өтінім беру

Өтінім Egov.kz порталында "электронды өтініш" қызметі арқылы онлайн қабылданады. "Қызметтер" бөлімінде "42 500 төлеу" қызметін басу керек. Қызметкерлер ЖСН, жұмыс берушілер БСН енгізеді. Әлеуметтік төлемді төлеу туралы немесе төленбейтіні туралы шешімді Egov.kz порталындағы жеке кабинеттен көруге болады, сондай-ақ, ұялы телефонға SMS-хабарлама келеді.

42500.enbek.kz порталы арқылы өтінім беру

Сайттың жеке бөлімі enbek.kz базасында бір реттік SMS-парольдің көмегімен ЭСҚ-сыз (электронды сандық қолтаңба) 42 500 теңге әлеуметтік көмек алуға өтінім беруге болады. Мұнда жеке кәсіпкерлерден басқа барлық кәсіпорынның жалдамалы қызметкерлері жүгіне алады.

  • 42500.enbek.kz порталына кіру;
  • "42 500 жәрдемақы алу" тетігін таңдау;
  • Өтініш берушінің аты-жөнін, ЖСН, IBAN немесе жұмыс берушінің БСН теріп, e-mail көрсетіп, үлгіні толтыру;
  • Толтырылған үлгіні жіберу;
  • Жүйе телефон нөмірін көрсетуді сұрайды;
  • Телефон нөмірін SMS-хабарлама арқылы жіберілген кодпен растау керек;
  • Өтінім жіберілді.

Жіберілген өтінім мен жеке дерек өңделгеннен кейін "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамында тексерілгеннен кейін өтінім беруші қабылданған шешім туралы SMS-хабарлама алады. Ақпарат төлем тағайындау және төлеу үшін МӘСҚ-ға беріледі.

Telegram-бот арқылы өтінім беру

  • Telegram-да @Help42500Bot ботын табу;
  • "42 500 төлеу" қызметін таңдау;
  • Жеке деректерді енгізу керек;
  • Өтінім "еңбек нарығы" ақпараттық жүйесіне келіп түседі, бір күн ішінде деректер тексеруден өтеді (бірыңғай жиынтық төлемді төлеушілердің өтінімдері тексеруден өтпейді);
  • Ақпарат бір күн ішінде өтінімді өңдеу үшін "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы" КЕАҚ-ға "Е-Макет" ақпараттық жүйесіне түседі;
  • "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы " КЕАҚ әлеуметтік төлем тағайындау және төлеу үшін МӘСҚ-ға өтінімді жібереді;
  • Telegram-бот төлем тағайындау туралы жауап жібереді.

Әрбір өңір бойынша жеке бот бар:

  1. https://t.me/NurSultan42500Bot
  2. https://t.me/Almaty42500Bot
  3. https://t.me/Akmol42500Bot
  4. https://t.me/Aqtobe42500Bot
  5. https://t.me/AlmaObl42500Bot
  6. https://t.me/Atyrau42500Bot
  7. https://t.me/ZKO42500Bot
  8. https://t.me/JambylObl42500Bot
  9. https://t.me/Karagandy42500Bot
  10. https://t.me/Kostanai42500Bot
  11. https://t.me/Qyzylorda42500Bot
  12. https://t.me/Mangystau42500Bot
  13. https://t.me/Turkistan42500Bot
  14. https://t.me/Pavlodar42500Bot
  15. https://t.me/SKO42500Bot
  16. https://t.me/VKO42500Bot
  17. https://t.me/Shymkent42500Bot

Аймақ бойынша ботты таңдаған соң, "start" тетігін басып, кім ретінде өтінім беріп отырғаныңызды көрсетіп, әрі қарай ЖСН (жеке сәйкестендіру нөмірі) теріп, 20 белгіден тұратын банк шотын (IBAN) теру қажет.

Айта кетейік, 42 500 теңге әлеуметтік төлем алуға өтініш 2020 жылдың 1 қыркүйегіне дейін қабылданады.

Өз қызметкерлеріне өтінім беретін жұмыс берушілер (заңды және жеке тұлғалар) үшін өтінім қабылдау 19 шілдеден басталады.

16 шілдеден бастап бірыңғай жиынтық төлемді төлеуші азаматтар үшін sms-хабарлама жіберу арқылы бір реттік төлемді тағайындау бойынша проактивті қызмет көрсетілді.

Қазақстанда қатаң карантин екінші тамызға дейін ұзартылды.

7646
Тақырып:
Төтенше жағдай және карантин
Тақырып бойынша
42 500 теңге: жұмыссыз азаматтарға не істеу керек?
Сарапшылар жәрдемақыны әр балаға төлеу жайлы: "42 500 емес, 73 000 болуы керек"  
"ЕСП" төлеп, 50 000 теңге ал": ақпаратқа қатысты түсініктеме берілді
42 500 теңге: өтінім сайт арқылы неге қабылданбай жатыр
42 500 теңгеден үміттілерге SMS жолданды: ақша қашан түседі
Кімдер 42 500 теңгеге өтінімді 19 шілдеден бастап береді?
Қазақстан туы, архивтегі фото

Тәуелсіздік жылдарындағы қайғылы оқиғалар 9 рет аза тұту күні жарияланды

1146
(Жаңартылды 12:02 13.07.2020)
Ұлттық аза тұту кезінде мемлекеттік ту аза тұту мерзімі аяқталғанша тутұғыр биіктігінің жартысына дейін түсіріледі  

Шахтадағы қайғылы жағдай

2006 жылдың 20 қыркүйегінде Қарағанды облысындағы Ленин атындағы шахтада метан жарылғаннан кейін Қазақстанда аза тұту күні жарияланды. Ол жерде өрт шығып, 41 кенші қаза тапқан болатын.

Жарылыс желдету құбырларын ауыстыру кезінде қауіпсіздік техникасының бұзылуына байланысты туындаған. Қайғылы оқиғадан кейін алты жұмысшы сотталды.

Метан жарылысы

Қарағанды облысы Абай қаласындағы шахтада 2008 жылдың 11 қаңтарында 30 шахтер қаза тапты.

Жарылысқа технологияның бұзылуы себеп болды. Төтенше жағдайды тексеру барысында өнеркәсіптегі қауіпсіздікті бақылауға жауапты екі шенеунік қызметінен айырылды.

Қарағанды облысында қаза тапқандарға үш күндік аза тұту күні жарияланды.

Қызылағаш бөгетінің бұзылуы

2010 жылдың 11 наурызында Қызылағаш бөгетінің бұзылуы қазіргі Қазақстан тарихындағы ең жойқын су тасқынының бірі болды. Қайғылы оқиға салдарынан 45 адам қаза тапты, оның ішінде 11 бала бар.

16 наурызда елде аза тұту күні жарияланды.

Қанды Арқанкерген

2012 жылы тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаев "Арқанкерген" шекара бекетінде қазақстандық шекарашылардың қаза болуына байланысты 2012 жылдың 5 маусымында ұлттық аза тұту күнін жариялады.

Алматы облысы Алакөл ауданында "Арқанкерген" шекара бекетінде 14 шекарашы және қорықшы 28 мамырда шекара бекетінде қаза тапты. Бұл туралы жұртшылық оқиғадан екі күн өткен кезде білді. Қылмысқа сол оқиғадан жалғыз аман қалған шекарашы Владислав Челах кінәлі деп танылды.

Шымкенттегі ұшақ апаты

2012 жылы 25 желтоқсанда Шымкент үстінен ұшып бара жатқан АН-72 ұшағы апатқа ұшырады. Борт ішінде шекарашылар болған. Ұшақта барлығы 27 адам болды, оның жетеуі – экипаж мүшесі. Барлығы қайтыс болды.

Нұрсұлтан Назарбаевтың өкімімен 27 желтоқсанда ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы маңында жолаушылар ұшағы апатқа ұшырады

2013 жылдың 31 қаңтарында қаза тапқандарға ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы облысының Қызылту кентінде Көкшетау-Алматы рейсін орындаған Chellenger-200 ұшағы апатқа ұшырады. 16 жолаушы мен экипаждың бес мүшесі қаза болды.

Қазақстан президенті Ақордада құқық қорғау органдарының басшыларымен кеңес өткізу барысында әуе апатынан көз жұмғандардың отбасы мен туған-туыстарына көңіл айтты.

Ақтөбедегі теракт

2016 жылдың бесінші маусымында бір топ адам екі қару-жарақ дүкені мен Ақтөбе әскери бөліміне қарулы шабуыл жасады. Лаңкестердің шабуылынан сегіз адам көз жұмды, оның үшеуі – әскери қызметші.

Ақтөбе қаласында жасалған террорлық актінің салдарынан әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғалардың қаза болуына байланысты Нұрсұлтан Назарбаев 2016 жылдың 9 маусымын Қазақстан Республикасында ұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Bek Air ұшағының құлауы

2019 жылдың 27 желтоқсанында таңғы сағат  07:22-де Алматы әуежайынан Нұр-Сұлтанға ұшып шыққан Bek Air әуе компаниясының Fokker-100 ұшағы көп ұзамай Талғар ауданындағы елді мекенге құлады.

Ұшақ ішінде 93 жолаушы, бес экипаж мүшесі болған.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2019 жылдың 28 желтоқсанын Алматы маңындағы жолаушылар ұшағының апатқа ұшырауы кезінде адамдардың қаза болуына байланысты жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Коронавирус құрбандарын аза тұту

2020 жылдың 13 шілдесі мемлекет басшысының өкімімен Қазақстанда коронавирус індетінен қайтыс болғандарды ұлттық аза тұту күні болып жарияланды.

Қандай жағдайда ұлттық аза тұту күні жарияланады

Қазақстанда ұлттық аза тұту күндері ірі қайғылы оқиғалар салдарынан қаза тапқандардың құрметіне жарияланады.

Қазақстанда ұлттық аза тұту күнін республиканың президенті жариялайды. Аза тұтуды жариялау үшін нақты талаптар жоқ, шешім нақты жағдайға байланысты қабылданады. Әдетте, адамдардың жаппай қайтыс болуы, теракт және басқа да қайғылы оқиғалар мен жоғары қызметтегі қайраткерлердің қазасына байланысты жарияланады.

Аза тұту бір және бірнеше күнге жариялануы мүмкін.

Қазақстанда аза тұту күндері мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, шетелдік дипломатиялық мекемелердің ғимараттарындағы мемлекеттік ту түсіріледі. Ойын-сауық іс-шаралары мен телебағдарламалар тоқтайды.

1146
Кілт сөздер:
тәуелсіздік, аза тұту
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
"Бұл неткен қасірет еді": Димаш Құдайберген желіде жазба жариялады
Қазақстандықтар коронавирустан қайтыс болғандарды аза тұтып жатыр
Назарбаев қазақстандықтарға үндеу жасады
Аза тұту күні: Қазақстанның барлық өңірінде Құран Хатым дұғасы оқылады
Тоқаевтың індеттен көз жұмғандарды қайда еске алатыны хабарланды
Аурухана, архивтегі сурет

Коронавирус пен пневмония: мыңдаған адамның өлімі статистикаға неге енгізілмеді

160
(Жаңартылды 15:45 09.08.2020)
Денсаулық сақтау министрлігі 1 тамыздан бастап коронавирус пен пневмония статистикасы біріктірілетінін хабарлады. Содан бері бір апта өтті. Пневмонияның статистикасы жарияланса да, оны коронавируспен бірге қосқан жоқ

НҰР-СҰЛТАН, 9 тамыз –Sputnik. Бұған дейін тіркелген коронавирусқа ұқсас пневмониядан көз жұмғандар статистикаға енбей қалды. Ал Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы кешеден бері Қазақстандағы коронавирус пен коронавирустық пневмонияның есебін біріктіріп шығарды. Sputnik Қазақстан тілшісі статистиканы зерделеп шықты.

Бас кезінде коронавирус статистикасына ПТР-тестпен расталған науқастар ғана енгізілген болатын. Алайда маусым-шілде айында ауыр пневмониямен түсетін пациенттердің саны күрт өсті. Иә, өкпенің қабынуы – коронавирустың негізгі белгісі. Дегенмен, мыңдаған науқастың сынамасы теріс нәтиже көрсетті. Сол пневмонияны қоздырушы вирус та анықталмады. Осы кезде дәрігерлер аурудың себебін таба алмай дал болды. Коронавирустан емдейін десе, тест сынамасы теріс нәтиже көрсетіп тұр. Ал клиникалық хаттаманы бұзуға болмайды. Тәртіп бойынша нақты диагноз болуы шарт. Сонда ғана тиісті дәрі-дәрмек беріледі.

Бірақ науқастарды емдеу керек. Содан денсаулық министрлігі ережені өзгертіп, "коронавирустың ықтимал жағдайы" деген түсінік енгізді. Бұл дегеніміз, ауруханаға пневмониямен түскен науқастың тест сынамасы теріс нәтиже көрсетсе де, оған ықтимал жағдай диагнозы қойылады да, коронавирусқа қарсы терапиямен емдейді. Дәл осы белгісіз пневмонияны "коронавирустық пневмония" деп атап кеткен. 

Шілденің ортасында денсаулық сақтау министрі Алексей Цой 1 тамыздан бастап коронавирус пен оған ұқсас пневмонияның статистикасын біріктіреміз деді. Алайда артынан теледидарға берген сұхбатында тамызға дейінгі коронавирустық пневмониялар есепке кірмейтінін жеткізді. Оның сөзіне қарағанда,  "жаңа пневмония" үшін арнайы халықаралық код жасалды. Осы аурудың клиникалық белгілері де көрсетіліп, барлық аурухана мен стационарға таратылды.

Енді, дәрігерлер коронавирустық пневмонияны басқа пневмониямен (вирустық, зеңді, бактериялық – Sputnik) шатастырмай, ақпараттық базаға тиісті халықаралық кодпен енгізіп отырады. Осылайша, COVID-19-ға ұқсас пневмонияның статистикасы жасалады. Бірақ оған 1 тамызға дейін тіркелген науқастар мен марқұмдар кірмейді. Цой мырзаның айтуынша, бұл жұмысқа көп уақыт кетеді.        

"Дәрігерлер пневмонияны анықтап, код беруі керек. Кейін ақпараттық базаларға енгізеді. Бірақ бұған дейінгі жағдайларды зерделеп, әрбіреуіне код беретін болса, көп уақыт кетеді. Ондайда не мәліметтерді талдаумен, не науқастарды емдеумен айналысу керек. Бізге қазіргі мәліметтер де жеткілікті. Динамикасын байқаймыз. Болжам да жасауға болады", - деді министр астанада өткен онлайн брифингте. 

Шыны керек, 1 тамызға дейін болған пневмониялардың бәрін ажыратып отыруға көп уақыт кететін сияқты. Өйткені маусым-шілде айында осы аурудың өршіп кеткені сонша, әлеуметтік желіде "Иманды болсын!" деген пікірлер тыйылмады. Ал статистикаға сәйкес, жыл басынан тамызға дейін 256 541 адам түрлі пневмонияға шалдыққан. Өткен жылы барлығы 76 985 науқас болды. Сонда осы көрсеткіш 3,3 есеге өсіп отыр. Ал қайтыс болғандардың саны екі есеге артты. Былтыр 2 033 адам қайтыс болса, биыл тамыз айына дейін 4 042 науқас көз жұмды.

Иә, осы статистиканың ішінде пневмонияның басқа түрлері де бар. Ал "дәрігерлерде оның бәрін ақтарып отыруға уақыт жоқ". Сол себепті коронавирустық пневмонияның нақты саны әзірше белгісіз. Дегенмен, 10 шілде күні өткен үкіметтің кеңейтілген отырысында президент беймәлім пневмония туралы сұрағанда денсаулық сақтау министрі нақты есебін көрсетті.

"1-8 шілде аралығында пневмонияға шалдыққан 56 809 науқас тіркелді. Соның ішінде вирустық пневмония -  7 348, бактериялық пневмония – 9 759, сондай-ақ, коронавирусқа ұқсас 39 702 пневмония бар", - деді Алексей Цой.

Демек, өткен айда тек бір аптаның ішінде ғана этиологиясы белгісіз, бірақ коронавирусқа ұқсас 40 мыңға жуық пневмония тіркелген болатын. Сонда министрлік COVID-19 белгілері бар пневмониялардың нақты санын білді. Қазір оның бәрін жаңа халықаралық кодпен енгізуге уақыт жоқ екен. Сосын коронавирустық пневмониялардың бәрін ортақ статистикаға енгізетін болса, оның саны коронавирус көрсеткішінің өзін екі есеге есе орап кететін сияқты. 

Сонымен, осы айдан бастап денсаулық сақтау министрлігі жаңартылған статистиканы жариялай бастады. Бірақ коронавирус пен коронавирустық пневмонияны біріктірмеген, екеуі бөлек көрсетіледі. Мәселен, 2 тамызда алғаш рет жаңартылған статистика шықты. Сол кезде бір тәуліктің ішінде коронавируспен 1 226 адам анықталса, коронавирусқа ұқсас пневмониямен  5 181 науқас (!) тіркелді. Ал 3 тамызда ондай пневмониялардың саны бірден 798-ге дейін төмендеді. Бәлкім, бірінші күні дәрігерлер шатасып, ақпараттық базаға мәліметті дұрыс енгізбеген шығар. Басқа бір себеп болды ма, ол жағы белгісіз. 

4 тамызда коронавирустық пневмониямен анықталғандар саны 276-ға дейін азайды. Ал ертесінде бірден 1 799 адамға дейін көтеріліп кетті. Соған қарағанда, жаңа пневмонияға қатысты дәрігерлер халықаралық кодпен дұрыс мәлімет енгізбеуі мүмкін. Соңғы күндері коронавирустық пневмонияның көрсеткіші біртіндеп түсіп келеді. Коронавирус та солай. Дегенмен, пнемонияның саны ковидтен басым болып тұр. 

Бүгінгі мәліметке сәйкес, Қазақстанда бір тәуліктің ішінде коронавирустық пневмониямен 1 011 науқас тіркелген. Осы санаттағы адамдар "КВИ-", яғни тест сынамасы теріс, бірақ коронавирустың белгілері бар науқастар ретінде белгіленген. Ал сынамасы оң және "КВИ+" деп көрсетілетін науқастардың бір күндік көрсеткші 872 адамды құрайды. Дегенмен, дәл осы топта қайтыс болғандардың саны басым. Соңғы тәулікте 28 адам коронавирустан қайтыс болса, 15 науқас коронавирустық инфекциядан көз жұмды. 

Жалпы, осы уақытқа дейін республика бойынша 98 701 адамда коронавирус анықталған. Осы диагнозбен 1 246 науқас қайтыс болды. Ал 1 тамыздан бері тіркелген коронавирустық пневмониялардың саны 13 121 пациентке жетті. 8 күннің ішінде 152 науқас көз жұмды. Осыдан-ақ коронавирусқа ұқсас пневмонияның қаншалықты қауіпті екенін көруге болады. Қазір оның қарқыны бәсеңдеп келеді деген күннің өзінде коронавирустан әлдеқайда басым екенін байқау қиын емес.

Мәселен, Қазақстанда коронавирус алғаш рет 13 наурызда тіркелген болатын. 8 күннен кейін небәрі 53 науқас тіркелген. Сол кезде әлі адам өлімі де болған жоқ. Ал коронавирустық пневмония осы айдың басында тіркеуге алынса, бір аптаның ішінде ғана 150 адамның өмірін қиды. Соған қарап, 1 тамызға дейінгі өлім-жітімнің орташа санын есептеп шығаруға да болады. Бірақ бір нәрсені ескеру керек. Маусым-шілде айында коронавирустық инфекцияның шарықтау шегі болған. Демек, адам өлімі екі есе, тіпті үш есе артық болған тәрізді. 

Ал Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы өз сайтында Қазақстандағы коронавирус пен коронавирустық пневмонияның статистикасын біріктіріп тастады. Осылайша, біз Еуропаның біраз мемлекетін артта қалдырып, антирейтингте жоғары өрмелеп келеміз. Әрине, халықаралық қауымдастық та соған қарап, Қазақстанның коронавируспен күрес саласындағы жұмысын бағалайды. Жоғары көтерілген сайын беделіміз төмендей түседі. Осы статистикаға 1 тамызға дейінгі коронавирустық пневмониялар да кірсе, Италияға жетіп қалуымыз әбден мүмкін. 

Бүгінде тест сынамасын өз еркімен тапсырып жатқан қазақстандықтар аз емес. Солардың тең жартысында антиденелер анықталып жатады. Бұл дегеніміз, коронавируспен ауырып шыққандар да көп. Олардың бәрі статистикаға енбеген.

 

160
Кілт сөздер:
адам, өлім, статистика, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
Мамин коронавирус пандемиясының жаңа толқыны туралы айтты
Коронавирус қанша уақытқа созылады - дүниежүзілік денсаулық ұйымы болжам жасады
Ғалымдар коронавирус қандай суда өлетінін анықтады
Коронавирус анықтамасын сатқан медицина қызметкері қылмыс үстінде ұсталды – видео  
Коронавирус пен пневмония құрбандары: министрлік соңғы деректерді жария етті