Қыздың бетіндегі ту бейнесі

Жалақы, жәрдемақы және кредит: Қазақстанда 2020 жылдан бастап не өзгереді

18173
Тышқан жылы елімізде жағымды өзгерістер аз емес. 2020 жылдың басты жағымды жаңалығы көпбалалы отбасыларға табысына қарамастан төленетін жаңа мемлекеттік жәрдемақы болмақ

Келер жылы қазақстандықтарды қандай өзгерістер күтіп тұрғанын Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Жаңа жәрдемақы мен атаулы әлеуметтік көмек

2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап еліміздегі барлық көпбалалы отбасыға табысына қарамастан мемлекеттік жәрдемақы төленеді. Ай сайынғы  жәрдемақы кәмелетке толмаған төрт және одан көп немесе 23 жасқа дейінгі күндізгі бөлімде оқитын студенттері бар көпбалалы отбасыларға беріледі.

Мемлекеттік жәрдемақы бала санына қарай сараланады:

  • төрт баласы бар отбасыларға –  42 496 теңге;
  • бес балаға – 53 127 теңге;
  • алты балаға – 63 757 теңге;
  • жеті және одан да көп балаларға – 74 388 теңге.

Сонымен қатар, жаңа жылдан бастап атаулы әлеуметтік көмекті төлеу жүйесі өзгереді.

Атаулы әлеуметтік көмек бұрынғыдай алты немесе он екі айға емес, тоқсан сайын тағайындалады. Егер отбасының еңбекке жарамды мүшесі мемлекет ұсынған жұмыстан бас тартса, атаулы әлеуметтік көмек бүкіл отбасыға тоқтатылады.

Бұған қоса, атаулы әлеуметтік көмек алып жүрген отбасылардың балаларына кепілдендірілген әлеуметтік пакет беріледі. Яғни, мектеп жасына дейінгі балалар азық-түлік және гигиеналық құралдармен қамтылса, мектеп жасындағыларына тегін ыстық тамақ, мектеп формасы мен оқу-құралдары беріледі, күнделікті мектепке барып-келуге жұмсалатын жол шығыны өтеледі.

Кімдердің жалақысы өседі?

Қазақстанның еңбек заңнамасы бойынша, елімізде тек ең төменгі жалақының мөлшері ғана реттеледі. Қалғаны – жұмыс берушінің қалауына қарай.

2019 жылдың басынан бері әлеуметтік жауапкершілік аясында 203 мың кәсіпорын 1,2 миллион жұмысшының жалақысын 32%-ке – 46 мың теңгеден 61 мың теңгеге дейін көтерді.

Тағы оқыңыз: Елімізде кейбір мұғалімдерге 2,5 миллион теңге сыйақы төленеді

1 шілдеден бюджет қызметкерлерінің айлығы 30%-ке ұлғайды.

Ал 2020 жылдың 1 қаңтарынан мұғалімдердің жалақысы 25%-ке, мәдениет саласы қызметкерлерінің айлығы 35-50%, әлеуметтік сала қызметкерлерінікі 30-60%-ке өседі деп жоспарланып отыр.

Зейнетақы, күнкөріс деңгейі және АЕК

2020 жылы ең төменгі базалық зейнетақы 800 теңгеге ұлғайып, 16 839 теңгені құрайды.

Биыл ең төменгі зейнетақының мөлшері 36 108 теңге болса, келесі жылы 38 636 теңгеге жетеді. 2020 жылдың басынан қазақстандықтардың зейнетақысы инфляция деңгейіне қарай өседі.

  • ең төменгі күнкөріс деңгейі –  31 183 теңге;
  • ең төменгі жалақы – 42 500 теңге;
  • айлық есептік көрсеткіш – 2 651 теңге.

Жыл сайын айлық есептік көрсеткіштің өсіп отыруына байланысты, мемлекеттен балаларға, мүгедектерге, асыраушысынан айырылу бойынша, аса зиянды және ауыр жұмыстарда еңбек ететін адамдарға төленетін әлеуметтік жәрдемақылар да көбейеді.

Бала туғанда берілетін жәрдемақы мөлшерінің Sputnik Қазақстан материалынан біле аласыздар.

Паспорт пен жеке куәлік қымбаттайды

Келесі жылдан төлқұжат пен жеке куәлік алу қымбаттайды.

  • паспорт алуға мемлекеттік баж салығы – 8 АЕК немесе 21 208 теңге;
  • жеке куәлік – 0,2 АЕК немесе 530 теңге.

Егер азамат жеке куәлікті ауыстыруға уақытылы өтініш бермесе, онда оған 7 АЕК немесе 18 557 теңге айыппұл салынады.

Әдетте құжаттарды алу мерзімі 15 күнге дейін уақыт алады. Десе де қосымша ақы төлеп, құжаттарды жедел алуға болады.

Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалалары үшін:

  • Жеделдіктің бірінші санаты – бір жұмыс күніне дейін – 4 983 теңге;
  • Жеделдіктің екінші санаты – үш жұмыс күніне дейін – 2 752 теңге.

Облыс орталықтары үшін:

  • Жеделдіктің бірінші санаты – үш жұмыс күніне дейін – 4 983 теңге;
  • Жеделдіктің екінші санаты – бес жұмыс күніне дейін – 2 752 теңге.

Облыстардың аудандары мен қалалары үшін:

  • Жеделдіктің үшінші санаты – жеті жұмыс күніне дейін – 1 166 теңге.

Ал жүргізуші куәлігін алу үшін мемлекеттік баж салығы – 1,25 АЕК немесе 3 314 теңге.

Стипендия көтеріледі

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2020 жылдың 1 қаңтарынан студенттердің шәкіртақысын 25%-ке ұлғайтуды тапсырды. Мемлекет басшысы бұл туралы Жастар жылының жабылу салтанатында мәлімдеген еді.

Келер жылдан бастап студенттердің стипендиясы былай өзгереді:

  • бакалавриатта – 20 949 теңгеден 26 186 теңгеге дейін;
  • магистратурада – 53 530 теңгеден 66 913 теңгеге дейін;
  • докторантурада – 81 998 теңгеден 102 498 теңгеге дейін.

Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру

2020 жылдан бастап елімізде пациенттерді қабылдау мен емдеу жаңаша жүргізіледі. Оған себеп – Қазақстан міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне көшкелі жатыр.

МӘМЖ аясында мемлекет тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемін сақтайды.

Тағы оқыңыз: Қазақстандық маман 2020 жыл қандай болатынын айтты

1 қаңтардан бастап жұмыс берушілер мен өзін-өзі жұмыспен қамтушылар медициналық сақтандыру қорына жарна аударуға міндеттеледі:

  • жұмыс берушілер үшін – жалақы қорының 2%-і;
  • жұмысшылар үшін – еңбекақының 1%-і;
  • жеке кәсіпкерлер, шаруа қожалықтары, жеке практикамен айналысатын тұлғалар – 1,4 ЕТЖ-нің (ең төменгі жалақы) 5%-і;
  • азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшартпен жұмыс істейтіндер – табысының 1%-і;
  • өздігінен төлеушілер – 1 ЕТЖ-нің (ең төменгі жалақы) 5%-і.

Ал жеңілдікке ие азаматтардың 15 санатына мемлекет жарнаны қорға өзі аударады.

Кредит берілмейді

Жаңа жылдан бастап кірісі күнкөріс деңгейінен төмен қазақстандықтарға кепілсіз кредит берілмейді. 2020 жылы ең төменгі күнкөріс деңгейі 31 183 теңгеге тең болады.

Бұған қоса, жұмыссыздар да кредит ала алмайды. Өйткені банктен қарыз алу үшін соңғы 3-12 айдағы ресми табысты көрсету қажет.

Сонымен қатар, банктерге азаматтардың кредит бойынша берешегі 90 күннен асып кеткен жағдайда, комиссия есептеуге тыйым салынды.

Табыс салығынан кімдер босатылады?

2020 жылдың басынан бастап арнайы салық режимін қолданатын микро және шағын бизнес субъектілері табысқа салынатын салықтан үш жылға босатылады. Бұл президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы.

Тағы оқыңыз: Қазақстандықтар 2020 жылы қанша күн демалады?

Алайда бұл өзгеріс жер қойнауын пайдаланушылар, акциздік өнім өндірушілер, ойын бизнесі, сыртқы экономикалық қызмет қатысушыларына қатысты емес.

Бұдан бөлек, шағын және орта бизнеске үш жылға тексеріс жүргізуге мораторий жарияланды. Бірақ бұл тексеріс мүлде жүргізілмейді деген сөз емес.

Кедендік тексеріс, кезікпе салық тексерісі, қылмыстық іс аясында және салық төлеушінің өтініші бойынша өз қызметіне қатысты жүргізіліп жатқан тексерістер қала береді.

Бензин бағасы өседі

2020 жылдың 1 қаңтарынан бензин акцизі екі есеге дейін көтеріледі – тоннасына 10 500 теңгеден 24 435 теңгеге дейін. Бұл өз кезегінде бензин бағасына әсер етеді.

Бензин бағасы литріне 10 теңгеге өседі. Яғни, бір литр үшін акциз 8 теңгеден 18 теңгеге дейін ұлғаяды.

18173
Кілт сөздер:
стипендия, кредит, зейнетақы, көпбалалы отбасы, жәрдемақы, жалақы, өзгерістер
Тақырып бойынша
Жаңа жыл – 2020: Тоқаев ең төменгі жалақы мен зейнетақы көлемін бекітті
Тышқан жылы: 2020 жыл қандай болады?
Теңге

Шілдеге берілетін 42 500 теңге: әлеуметтік төлемге қалай өтінім беруге болады

8597
(Жаңартылды 14:31 18.07.2020)
17 шілдеде екінші карантинге байланысты табысынан айырылған қазақстандықтарға ең төменгі жалақы – 42 500 теңге мөлшерінде әлеуметтік төлем алуға өтінім беру басталды

Әлеуметтік төлем кімге беріледі және төлем алу үшін өтінімді қалай беруге болатынын Sputnik Қазақстан материалынан біле аласыз.

42 500 теңгені кімдер алады:

  • жалақысыз еңбек демалысына шыққан жалдамалы жұмысшылар;
  • жеке кәсіпкерлер;
  • жеке практикамен айналысып жүрген тұлғалар;
  • азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшартпен істеп жүргендер;
  • бірыңғай жиынтық төлемін төлеп жүрген жеке тұлғалар.

Өтініш беруге арналған порталдар:

  • egov.kz – "электронды үкімет" веб-порталы;
  • 42500.enbek.kz порталы;
  • "Электронды үкімет" telegram-боты;
  • Aitu мессенджерінде 42500.enbek.kz қосымшасы;
  • екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары мен интернет-ресурстары.

Egov.kz арқылы өтінім беру

Өтінім Egov.kz порталында "электронды өтініш" қызметі арқылы онлайн қабылданады. "Қызметтер" бөлімінде "42 500 төлеу" қызметін басу керек. Қызметкерлер ЖСН, жұмыс берушілер БСН енгізеді. Әлеуметтік төлемді төлеу туралы немесе төленбейтіні туралы шешімді Egov.kz порталындағы жеке кабинеттен көруге болады, сондай-ақ, ұялы телефонға SMS-хабарлама келеді.

42500.enbek.kz порталы арқылы өтінім беру

Сайттың жеке бөлімі enbek.kz базасында бір реттік SMS-парольдің көмегімен ЭСҚ-сыз (электронды сандық қолтаңба) 42 500 теңге әлеуметтік көмек алуға өтінім беруге болады. Мұнда жеке кәсіпкерлерден басқа барлық кәсіпорынның жалдамалы қызметкерлері жүгіне алады.

  • 42500.enbek.kz порталына кіру;
  • "42 500 жәрдемақы алу" тетігін таңдау;
  • Өтініш берушінің аты-жөнін, ЖСН, IBAN немесе жұмыс берушінің БСН теріп, e-mail көрсетіп, үлгіні толтыру;
  • Толтырылған үлгіні жіберу;
  • Жүйе телефон нөмірін көрсетуді сұрайды;
  • Телефон нөмірін SMS-хабарлама арқылы жіберілген кодпен растау керек;
  • Өтінім жіберілді.

Жіберілген өтінім мен жеке дерек өңделгеннен кейін "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамында тексерілгеннен кейін өтінім беруші қабылданған шешім туралы SMS-хабарлама алады. Ақпарат төлем тағайындау және төлеу үшін МӘСҚ-ға беріледі.

Telegram-бот арқылы өтінім беру

  • Telegram-да @Help42500Bot ботын табу;
  • "42 500 төлеу" қызметін таңдау;
  • Жеке деректерді енгізу керек;
  • Өтінім "еңбек нарығы" ақпараттық жүйесіне келіп түседі, бір күн ішінде деректер тексеруден өтеді (бірыңғай жиынтық төлемді төлеушілердің өтінімдері тексеруден өтпейді);
  • Ақпарат бір күн ішінде өтінімді өңдеу үшін "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы" КЕАҚ-ға "Е-Макет" ақпараттық жүйесіне түседі;
  • "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы " КЕАҚ әлеуметтік төлем тағайындау және төлеу үшін МӘСҚ-ға өтінімді жібереді;
  • Telegram-бот төлем тағайындау туралы жауап жібереді.

Әрбір өңір бойынша жеке бот бар:

  1. https://t.me/NurSultan42500Bot
  2. https://t.me/Almaty42500Bot
  3. https://t.me/Akmol42500Bot
  4. https://t.me/Aqtobe42500Bot
  5. https://t.me/AlmaObl42500Bot
  6. https://t.me/Atyrau42500Bot
  7. https://t.me/ZKO42500Bot
  8. https://t.me/JambylObl42500Bot
  9. https://t.me/Karagandy42500Bot
  10. https://t.me/Kostanai42500Bot
  11. https://t.me/Qyzylorda42500Bot
  12. https://t.me/Mangystau42500Bot
  13. https://t.me/Turkistan42500Bot
  14. https://t.me/Pavlodar42500Bot
  15. https://t.me/SKO42500Bot
  16. https://t.me/VKO42500Bot
  17. https://t.me/Shymkent42500Bot

Аймақ бойынша ботты таңдаған соң, "start" тетігін басып, кім ретінде өтінім беріп отырғаныңызды көрсетіп, әрі қарай ЖСН (жеке сәйкестендіру нөмірі) теріп, 20 белгіден тұратын банк шотын (IBAN) теру қажет.

Айта кетейік, 42 500 теңге әлеуметтік төлем алуға өтініш 2020 жылдың 1 қыркүйегіне дейін қабылданады.

Өз қызметкерлеріне өтінім беретін жұмыс берушілер (заңды және жеке тұлғалар) үшін өтінім қабылдау 19 шілдеден басталады.

16 шілдеден бастап бірыңғай жиынтық төлемді төлеуші азаматтар үшін sms-хабарлама жіберу арқылы бір реттік төлемді тағайындау бойынша проактивті қызмет көрсетілді.

Қазақстанда қатаң карантин екінші тамызға дейін ұзартылды.

8597
Тақырып:
Төтенше жағдай және карантин
Тақырып бойынша
42 500 теңге: жұмыссыз азаматтарға не істеу керек?
Сарапшылар жәрдемақыны әр балаға төлеу жайлы: "42 500 емес, 73 000 болуы керек"  
"ЕСП" төлеп, 50 000 теңге ал": ақпаратқа қатысты түсініктеме берілді
42 500 теңге: өтінім сайт арқылы неге қабылданбай жатыр
42 500 теңгеден үміттілерге SMS жолданды: ақша қашан түседі
Кімдер 42 500 теңгеге өтінімді 19 шілдеден бастап береді?
Қазақстан туы, архивтегі фото

Тәуелсіздік жылдарындағы қайғылы оқиғалар 9 рет аза тұту күні жарияланды

1154
(Жаңартылды 12:02 13.07.2020)
Ұлттық аза тұту кезінде мемлекеттік ту аза тұту мерзімі аяқталғанша тутұғыр биіктігінің жартысына дейін түсіріледі  

Шахтадағы қайғылы жағдай

2006 жылдың 20 қыркүйегінде Қарағанды облысындағы Ленин атындағы шахтада метан жарылғаннан кейін Қазақстанда аза тұту күні жарияланды. Ол жерде өрт шығып, 41 кенші қаза тапқан болатын.

Жарылыс желдету құбырларын ауыстыру кезінде қауіпсіздік техникасының бұзылуына байланысты туындаған. Қайғылы оқиғадан кейін алты жұмысшы сотталды.

Метан жарылысы

Қарағанды облысы Абай қаласындағы шахтада 2008 жылдың 11 қаңтарында 30 шахтер қаза тапты.

Жарылысқа технологияның бұзылуы себеп болды. Төтенше жағдайды тексеру барысында өнеркәсіптегі қауіпсіздікті бақылауға жауапты екі шенеунік қызметінен айырылды.

Қарағанды облысында қаза тапқандарға үш күндік аза тұту күні жарияланды.

Қызылағаш бөгетінің бұзылуы

2010 жылдың 11 наурызында Қызылағаш бөгетінің бұзылуы қазіргі Қазақстан тарихындағы ең жойқын су тасқынының бірі болды. Қайғылы оқиға салдарынан 45 адам қаза тапты, оның ішінде 11 бала бар.

16 наурызда елде аза тұту күні жарияланды.

Қанды Арқанкерген

2012 жылы тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаев "Арқанкерген" шекара бекетінде қазақстандық шекарашылардың қаза болуына байланысты 2012 жылдың 5 маусымында ұлттық аза тұту күнін жариялады.

Алматы облысы Алакөл ауданында "Арқанкерген" шекара бекетінде 14 шекарашы және қорықшы 28 мамырда шекара бекетінде қаза тапты. Бұл туралы жұртшылық оқиғадан екі күн өткен кезде білді. Қылмысқа сол оқиғадан жалғыз аман қалған шекарашы Владислав Челах кінәлі деп танылды.

Шымкенттегі ұшақ апаты

2012 жылы 25 желтоқсанда Шымкент үстінен ұшып бара жатқан АН-72 ұшағы апатқа ұшырады. Борт ішінде шекарашылар болған. Ұшақта барлығы 27 адам болды, оның жетеуі – экипаж мүшесі. Барлығы қайтыс болды.

Нұрсұлтан Назарбаевтың өкімімен 27 желтоқсанда ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы маңында жолаушылар ұшағы апатқа ұшырады

2013 жылдың 31 қаңтарында қаза тапқандарға ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы облысының Қызылту кентінде Көкшетау-Алматы рейсін орындаған Chellenger-200 ұшағы апатқа ұшырады. 16 жолаушы мен экипаждың бес мүшесі қаза болды.

Қазақстан президенті Ақордада құқық қорғау органдарының басшыларымен кеңес өткізу барысында әуе апатынан көз жұмғандардың отбасы мен туған-туыстарына көңіл айтты.

Ақтөбедегі теракт

2016 жылдың бесінші маусымында бір топ адам екі қару-жарақ дүкені мен Ақтөбе әскери бөліміне қарулы шабуыл жасады. Лаңкестердің шабуылынан сегіз адам көз жұмды, оның үшеуі – әскери қызметші.

Ақтөбе қаласында жасалған террорлық актінің салдарынан әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғалардың қаза болуына байланысты Нұрсұлтан Назарбаев 2016 жылдың 9 маусымын Қазақстан Республикасында ұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Bek Air ұшағының құлауы

2019 жылдың 27 желтоқсанында таңғы сағат  07:22-де Алматы әуежайынан Нұр-Сұлтанға ұшып шыққан Bek Air әуе компаниясының Fokker-100 ұшағы көп ұзамай Талғар ауданындағы елді мекенге құлады.

Ұшақ ішінде 93 жолаушы, бес экипаж мүшесі болған.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2019 жылдың 28 желтоқсанын Алматы маңындағы жолаушылар ұшағының апатқа ұшырауы кезінде адамдардың қаза болуына байланысты жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Коронавирус құрбандарын аза тұту

2020 жылдың 13 шілдесі мемлекет басшысының өкімімен Қазақстанда коронавирус індетінен қайтыс болғандарды ұлттық аза тұту күні болып жарияланды.

Қандай жағдайда ұлттық аза тұту күні жарияланады

Қазақстанда ұлттық аза тұту күндері ірі қайғылы оқиғалар салдарынан қаза тапқандардың құрметіне жарияланады.

Қазақстанда ұлттық аза тұту күнін республиканың президенті жариялайды. Аза тұтуды жариялау үшін нақты талаптар жоқ, шешім нақты жағдайға байланысты қабылданады. Әдетте, адамдардың жаппай қайтыс болуы, теракт және басқа да қайғылы оқиғалар мен жоғары қызметтегі қайраткерлердің қазасына байланысты жарияланады.

Аза тұту бір және бірнеше күнге жариялануы мүмкін.

Қазақстанда аза тұту күндері мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, шетелдік дипломатиялық мекемелердің ғимараттарындағы мемлекеттік ту түсіріледі. Ойын-сауық іс-шаралары мен телебағдарламалар тоқтайды.

1154
Кілт сөздер:
тәуелсіздік, аза тұту
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
"Бұл неткен қасірет еді": Димаш Құдайберген желіде жазба жариялады
Қазақстандықтар коронавирустан қайтыс болғандарды аза тұтып жатыр
Назарбаев қазақстандықтарға үндеу жасады
Аза тұту күні: Қазақстанның барлық өңірінде Құран Хатым дұғасы оқылады
Тоқаевтың індеттен көз жұмғандарды қайда еске алатыны хабарланды
Солақай, архивтегі сурет

Мамандар солақайлардың қандай ерекшелігі болатынын айтты

422
(Жаңартылды 22:06 13.08.2020)
13 тамыз – халықаралық солақайлар күні. Техникалық құрал-жабдықтардың басым бөлігі оң қолмен жұмыс істейтін адамдарға арналып шығарылады. Сондықтан бұл бастаманы 1984 жылы солақайлардың халықаралық конфедерациясы көтерді

АЛМАТЫ, 13 тамыз – Sputnik. 1992 жылдан бастап солақайлар күні ресми түрде мерекелік күнтізбеге қосылды. Sputnik Қазақстан тілшісі солақайлардың ерекшелігі мен солақай балалар мектепте қандай қиындықпен бетпе-бет келетінін біліп көрді.

Жаны нәзік болады

Статистика бойынша, әлем халқының 10%-і – солақай адамдар. Психолог Балабек Сақтағанның айтуынша, компьютерден бастап көлікке дейін оңқай адамдарға бейімделіп жасалғандықтан, солақайлардың өмірінде біршама қиындық туындайды. Мұны психолог солақайлардың бірі ретінде және адамдармен жұмыс істейтін маман ретінде айтты.

"Солақай адамдар кез келген ортаға тез бейімделгіш болады. Сондықтан оңқайларға арналып жасалған заттарды тез үйреніп алады. Солақайлар көздеген мақсатына жету үшін еңбектен де қашпайды. Солақай адамдарда мидың оң жақ жартышары мен сол жақ жартышары өте тығыз байланысқан. Алайда солақайларда оң жақ жартышары жақсы жұмыс істейді", - дейді психолог Сақтаған.

Сол себепті солақайлар қарым-қатынастың логикалық жағына көбірек мән береді. Сөйлеу қабілеті де өте жақсы дамыған.

"Олар лидер болуға бейім келеді. Бұған қиындыққа қарамастан, барлық затқа тез үйреніп алатын қабілетінің де әсері бар. Ал мінез жағына келер болсақ, солақайлардың жаны өте нәзік, жағымсыз жайттардан көңіл-күйі тез бұзылады. Олар жан-жағындағы адамдардың қайғысын, қиындығын өз басынан өзіне қабылдап алады. Өйткені, солақайларда қиял қатты дамыған. Дүниені, қоршаған ортаны тұтастай көреді", - дейді психолог.

Айтуынша, солақайлардың арасында шығармашылық адамдар көп кездеседі. Психолог сөзін нақтылау үшін Юлий Цезарьдың, Уинстон Черчилль, Наполеон мен ағылшын патшайымы Елизаветаның, Бетховен және Мэрилин Монроның солақай болғанын айтып өтті.

Ең жиі қойылатын сұрақ

Ал 23 жастағы алматылық бойжеткен Жібек Құсайын солақайлардың мектеп қабырғасында жиі бетпе-бет келетін қиындықтары жайлы айтып берді.

"Мектепте диктант, бақылау жұмысын тез жазу керек болған кезде, солақай болғандықтан үлгермей қалатынмын. Себебі, солақайлар қаламды басқаша ұстайды. Соған байланысты мектепте бірнеше мұғалім ескерту жасады, тіпті арасында ұрысқандар да болды. Осы жағынан мектепте қатты қиналдым", - дейді Жібек.

Солақайлар күні
© Photo : Жібек Құсайынның жеке архивінен алынды
Солақайлар күні

Айтуынша, мектепте солақай екенін сыныптастары тақтаға шыққан кезде байқаған. Себебі, солақайлар өз жазғанын денесімен жауып қалады. Сондай-ақ, үзілісте "мына әріпті қалай жазасың?" деп қызығушылық танытады.

"Оң қолмен жаза аласың ба?" деген ең көп қойылатын сұрақтың бірі. Тіпті арасында саған оң қолмен жазуды үйреткісі келгендер де болады. Соған қарамастан, мектепте солақай балаларға арналған жарыстар ұйымдастырылатын. Соның бірі – "солақайлар спартакиадасы". Жыл сайын осы жарысқа қатысып, бір марқайып қалатынмын", - деп толықтырды ол.

Айтуынша, солақай екені дастархан басында ас ішкен кезде қатты байқалады. Кейде мұсылман елдерінде сол қолды лас қол деп санайтынын айтып, оң қолмен ас ішуге үйрен деп кеңес берген туыстары да болыпты.

"Сол ескертудің өзі жүрегіме қатты тиетін. Себебі мен мұны кемшілік ретінде қараған емеспін, мен осылай жаратылдым. Адамдардың көп бөлігі оң қолымен жұмыс істейді, солардың арасында өзімді ерекше сезінемін. Жалпы, солақай болудың өзі – ерекшелік", - дейді Жібек Құсайын.

Солақай болу – ерекшелік немесе кемшілік емес

Ал балалар психологы Аида Тұрғазы солақай болу адам миының бір бөлігі доминант болуымен ғана ерекшеленетінін айтты.

"Адам көп істі оң қолымен жасайтын болса, мидың сол жақ бөлігі белсенді жұмыс істейді деген сөз. Егер сол қолды белсенді қолданатын болса, мидың оң жақ жартышары жақсы жұмыс істейді. Бар ерекшелік осы. Жұмыс істейтін қолға байланысты, мидың бір бөлшегі басымдық танытады. Мидың сол жақ жартышары аналитика, анализ, логика, сан, математикаға жауап берсе, оң жақ бөлігі креативті ойлау, түйсік, әлемді қабылдауда адамның сыртқы келбетіне қарау, эмоция, музыкаға, шығармашылыққа жауап береді", - дейді Тұрғазы.

Сондықтан сол қолмен жұмыс істейтін балалар ерекше ойлайды. Солақай бала шығармашылыққа бейім болады. Армандауы, қабылдауы, музыкадағы ритмді сезуі, түстерге мән беруі жақсы дамиды.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ПСИХОЛОГ /АИДА ТҰРҒАЗЫ (@aidaturgazy_)

Сонымен қатар психолог егер бала ата-анасынан басқа адамдардың оң қолмен жазатынын, не себепті өзінің солақай екенін сұраса, не деп жауап беру қажет екенін айтты.

"Балаға адамдардың әртүрлі болатынын, кей адамның бойында ерекшелік бар екенін айтып, талқылау методикасы арқылы әңгімелесу керек. Баланың түсіну, қабылдау деңгейіне қарай жғдайды, адамдарды талқылап, түсіндіру қажет", - дейді ол.

Солақай болуды ерекшелік немесе кемшілік деп емес, қалыпты жағдай деген түсінік қалыптастырған жөн, деп толықтырды Тұрғазы.

422
Кілт сөздер:
қол қою