Қазақстан туы, архивтегі фото

Тәуелсіздік жылдарындағы қайғылы оқиғалар 9 рет аза тұту күні жарияланды

1134
(Жаңартылды 12:02 13.07.2020)
Ұлттық аза тұту кезінде мемлекеттік ту аза тұту мерзімі аяқталғанша тутұғыр биіктігінің жартысына дейін түсіріледі  

Шахтадағы қайғылы жағдай

2006 жылдың 20 қыркүйегінде Қарағанды облысындағы Ленин атындағы шахтада метан жарылғаннан кейін Қазақстанда аза тұту күні жарияланды. Ол жерде өрт шығып, 41 кенші қаза тапқан болатын.

Жарылыс желдету құбырларын ауыстыру кезінде қауіпсіздік техникасының бұзылуына байланысты туындаған. Қайғылы оқиғадан кейін алты жұмысшы сотталды.

Метан жарылысы

Қарағанды облысы Абай қаласындағы шахтада 2008 жылдың 11 қаңтарында 30 шахтер қаза тапты.

Жарылысқа технологияның бұзылуы себеп болды. Төтенше жағдайды тексеру барысында өнеркәсіптегі қауіпсіздікті бақылауға жауапты екі шенеунік қызметінен айырылды.

Қарағанды облысында қаза тапқандарға үш күндік аза тұту күні жарияланды.

Қызылағаш бөгетінің бұзылуы

2010 жылдың 11 наурызында Қызылағаш бөгетінің бұзылуы қазіргі Қазақстан тарихындағы ең жойқын су тасқынының бірі болды. Қайғылы оқиға салдарынан 45 адам қаза тапты, оның ішінде 11 бала бар.

16 наурызда елде аза тұту күні жарияланды.

Қанды Арқанкерген

2012 жылы тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаев "Арқанкерген" шекара бекетінде қазақстандық шекарашылардың қаза болуына байланысты 2012 жылдың 5 маусымында ұлттық аза тұту күнін жариялады.

Алматы облысы Алакөл ауданында "Арқанкерген" шекара бекетінде 14 шекарашы және қорықшы 28 мамырда шекара бекетінде қаза тапты. Бұл туралы жұртшылық оқиғадан екі күн өткен кезде білді. Қылмысқа сол оқиғадан жалғыз аман қалған шекарашы Владислав Челах кінәлі деп танылды.

Шымкенттегі ұшақ апаты

2012 жылы 25 желтоқсанда Шымкент үстінен ұшып бара жатқан АН-72 ұшағы апатқа ұшырады. Борт ішінде шекарашылар болған. Ұшақта барлығы 27 адам болды, оның жетеуі – экипаж мүшесі. Барлығы қайтыс болды.

Нұрсұлтан Назарбаевтың өкімімен 27 желтоқсанда ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы маңында жолаушылар ұшағы апатқа ұшырады

2013 жылдың 31 қаңтарында қаза тапқандарға ұлттық аза тұту күні жарияланды.

Алматы облысының Қызылту кентінде Көкшетау-Алматы рейсін орындаған Chellenger-200 ұшағы апатқа ұшырады. 16 жолаушы мен экипаждың бес мүшесі қаза болды.

Қазақстан президенті Ақордада құқық қорғау органдарының басшыларымен кеңес өткізу барысында әуе апатынан көз жұмғандардың отбасы мен туған-туыстарына көңіл айтты.

Ақтөбедегі теракт

2016 жылдың бесінші маусымында бір топ адам екі қару-жарақ дүкені мен Ақтөбе әскери бөліміне қарулы шабуыл жасады. Лаңкестердің шабуылынан сегіз адам көз жұмды, оның үшеуі – әскери қызметші.

Ақтөбе қаласында жасалған террорлық актінің салдарынан әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғалардың қаза болуына байланысты Нұрсұлтан Назарбаев 2016 жылдың 9 маусымын Қазақстан Республикасында ұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Bek Air ұшағының құлауы

2019 жылдың 27 желтоқсанында таңғы сағат  07:22-де Алматы әуежайынан Нұр-Сұлтанға ұшып шыққан Bek Air әуе компаниясының Fokker-100 ұшағы көп ұзамай Талғар ауданындағы елді мекенге құлады.

Ұшақ ішінде 93 жолаушы, бес экипаж мүшесі болған.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2019 жылдың 28 желтоқсанын Алматы маңындағы жолаушылар ұшағының апатқа ұшырауы кезінде адамдардың қаза болуына байланысты жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялады.

Коронавирус құрбандарын аза тұту

2020 жылдың 13 шілдесі мемлекет басшысының өкімімен Қазақстанда коронавирус індетінен қайтыс болғандарды ұлттық аза тұту күні болып жарияланды.

Қандай жағдайда ұлттық аза тұту күні жарияланады

Қазақстанда ұлттық аза тұту күндері ірі қайғылы оқиғалар салдарынан қаза тапқандардың құрметіне жарияланады.

Қазақстанда ұлттық аза тұту күнін республиканың президенті жариялайды. Аза тұтуды жариялау үшін нақты талаптар жоқ, шешім нақты жағдайға байланысты қабылданады. Әдетте, адамдардың жаппай қайтыс болуы, теракт және басқа да қайғылы оқиғалар мен жоғары қызметтегі қайраткерлердің қазасына байланысты жарияланады.

Аза тұту бір және бірнеше күнге жариялануы мүмкін.

Қазақстанда аза тұту күндері мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, шетелдік дипломатиялық мекемелердің ғимараттарындағы мемлекеттік ту түсіріледі. Ойын-сауық іс-шаралары мен телебағдарламалар тоқтайды.

1134
Кілт сөздер:
тәуелсіздік, аза тұту
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы (1364)
Тақырып бойынша
"Бұл неткен қасірет еді": Димаш Құдайберген желіде жазба жариялады
Қазақстандықтар коронавирустан қайтыс болғандарды аза тұтып жатыр
Назарбаев қазақстандықтарға үндеу жасады
Аза тұту күні: Қазақстанның барлық өңірінде Құран Хатым дұғасы оқылады
Тоқаевтың індеттен көз жұмғандарды қайда еске алатыны хабарланды
Теңге

Шілдеге берілетін 42 500 теңге: әлеуметтік төлемге қалай өтінім беруге болады

7621
(Жаңартылды 14:31 18.07.2020)
17 шілдеде екінші карантинге байланысты табысынан айырылған қазақстандықтарға ең төменгі жалақы – 42 500 теңге мөлшерінде әлеуметтік төлем алуға өтінім беру басталды

Әлеуметтік төлем кімге беріледі және төлем алу үшін өтінімді қалай беруге болатынын Sputnik Қазақстан материалынан біле аласыз.

42 500 теңгені кімдер алады:

  • жалақысыз еңбек демалысына шыққан жалдамалы жұмысшылар;
  • жеке кәсіпкерлер;
  • жеке практикамен айналысып жүрген тұлғалар;
  • азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшартпен істеп жүргендер;
  • бірыңғай жиынтық төлемін төлеп жүрген жеке тұлғалар.

Өтініш беруге арналған порталдар:

  • egov.kz – "электронды үкімет" веб-порталы;
  • 42500.enbek.kz порталы;
  • "Электронды үкімет" telegram-боты;
  • Aitu мессенджерінде 42500.enbek.kz қосымшасы;
  • екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары мен интернет-ресурстары.

Egov.kz арқылы өтінім беру

Өтінім Egov.kz порталында "электронды өтініш" қызметі арқылы онлайн қабылданады. "Қызметтер" бөлімінде "42 500 төлеу" қызметін басу керек. Қызметкерлер ЖСН, жұмыс берушілер БСН енгізеді. Әлеуметтік төлемді төлеу туралы немесе төленбейтіні туралы шешімді Egov.kz порталындағы жеке кабинеттен көруге болады, сондай-ақ, ұялы телефонға SMS-хабарлама келеді.

42500.enbek.kz порталы арқылы өтінім беру

Сайттың жеке бөлімі enbek.kz базасында бір реттік SMS-парольдің көмегімен ЭСҚ-сыз (электронды сандық қолтаңба) 42 500 теңге әлеуметтік көмек алуға өтінім беруге болады. Мұнда жеке кәсіпкерлерден басқа барлық кәсіпорынның жалдамалы қызметкерлері жүгіне алады.

  • 42500.enbek.kz порталына кіру;
  • "42 500 жәрдемақы алу" тетігін таңдау;
  • Өтініш берушінің аты-жөнін, ЖСН, IBAN немесе жұмыс берушінің БСН теріп, e-mail көрсетіп, үлгіні толтыру;
  • Толтырылған үлгіні жіберу;
  • Жүйе телефон нөмірін көрсетуді сұрайды;
  • Телефон нөмірін SMS-хабарлама арқылы жіберілген кодпен растау керек;
  • Өтінім жіберілді.

Жіберілген өтінім мен жеке дерек өңделгеннен кейін "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы" коммерциялық емес акционерлік қоғамында тексерілгеннен кейін өтінім беруші қабылданған шешім туралы SMS-хабарлама алады. Ақпарат төлем тағайындау және төлеу үшін МӘСҚ-ға беріледі.

Telegram-бот арқылы өтінім беру

  • Telegram-да @Help42500Bot ботын табу;
  • "42 500 төлеу" қызметін таңдау;
  • Жеке деректерді енгізу керек;
  • Өтінім "еңбек нарығы" ақпараттық жүйесіне келіп түседі, бір күн ішінде деректер тексеруден өтеді (бірыңғай жиынтық төлемді төлеушілердің өтінімдері тексеруден өтпейді);
  • Ақпарат бір күн ішінде өтінімді өңдеу үшін "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы" КЕАҚ-ға "Е-Макет" ақпараттық жүйесіне түседі;
  • "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы " КЕАҚ әлеуметтік төлем тағайындау және төлеу үшін МӘСҚ-ға өтінімді жібереді;
  • Telegram-бот төлем тағайындау туралы жауап жібереді.

Әрбір өңір бойынша жеке бот бар:

  1. https://t.me/NurSultan42500Bot
  2. https://t.me/Almaty42500Bot
  3. https://t.me/Akmol42500Bot
  4. https://t.me/Aqtobe42500Bot
  5. https://t.me/AlmaObl42500Bot
  6. https://t.me/Atyrau42500Bot
  7. https://t.me/ZKO42500Bot
  8. https://t.me/JambylObl42500Bot
  9. https://t.me/Karagandy42500Bot
  10. https://t.me/Kostanai42500Bot
  11. https://t.me/Qyzylorda42500Bot
  12. https://t.me/Mangystau42500Bot
  13. https://t.me/Turkistan42500Bot
  14. https://t.me/Pavlodar42500Bot
  15. https://t.me/SKO42500Bot
  16. https://t.me/VKO42500Bot
  17. https://t.me/Shymkent42500Bot

Аймақ бойынша ботты таңдаған соң, "start" тетігін басып, кім ретінде өтінім беріп отырғаныңызды көрсетіп, әрі қарай ЖСН (жеке сәйкестендіру нөмірі) теріп, 20 белгіден тұратын банк шотын (IBAN) теру қажет.

Айта кетейік, 42 500 теңге әлеуметтік төлем алуға өтініш 2020 жылдың 1 қыркүйегіне дейін қабылданады.

Өз қызметкерлеріне өтінім беретін жұмыс берушілер (заңды және жеке тұлғалар) үшін өтінім қабылдау 19 шілдеден басталады.

16 шілдеден бастап бірыңғай жиынтық төлемді төлеуші азаматтар үшін sms-хабарлама жіберу арқылы бір реттік төлемді тағайындау бойынша проактивті қызмет көрсетілді.

Қазақстанда қатаң карантин екінші тамызға дейін ұзартылды.

7621
Тақырып:
Төтенше жағдай және карантин
Тақырып бойынша
42 500 теңге: жұмыссыз азаматтарға не істеу керек?
Сарапшылар жәрдемақыны әр балаға төлеу жайлы: "42 500 емес, 73 000 болуы керек"  
"ЕСП" төлеп, 50 000 теңге ал": ақпаратқа қатысты түсініктеме берілді
42 500 теңге: өтінім сайт арқылы неге қабылданбай жатыр
42 500 теңгеден үміттілерге SMS жолданды: ақша қашан түседі
Кімдер 42 500 теңгеге өтінімді 19 шілдеден бастап береді?
Мұхтар Шаханов

Мұхтар Шаханов бүгін 78 жасқа толды: жазушы туралы қызықты деректер

3656
Қазақстанның халық жазушысы, Қырғыз Республикасының халық ақыны Мұхтар Шахановтың өмірбаянын Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

"Бүкіл Қазақстан шулады"

Мұхтар Шаханов 1942 жылы 2 шілдеде Оңтүстік Қазақстан облысы (қазіргі Түркістан облысы) Отырар ауданында дүниеге келген. Балалық шағы Төле би ауданындағы Қасқасу елді мекенінде төбенің басында әкесі қаздырған жертөледе өтті. Сол жертөленің жоғары жағында тау бар, бала ақын алғашқы өлеңдерін таудың бетінде тастан жасалған орындықта отырып жазған. Ақынның әкесі Қасқасу елді мекенінде қари молда болған, ол Мұхтар 9 жаста болған кезде дүниеден өтті. Анасы 13 құрсақ көтерген.

"Алғашқы өлеңімді бала кезімде жаздым, кейін 16 жасымда республикалық газетке шықты. Сол кезде "16 жасар ақын шықты" деп жарияланды. Бүкіл Қазақстан шулады. Елдің түкпір-түкпірінен 400-ден аса хат келді. Екі адам іздеп келді, оның бірі – Шәмші Қалдаяқов, екіншісі – қазақтың дара тұлғалы ақыны Төлеген Айбергенов", - дейді Мұхтар Шаханов.

Мұхтар Шахановтың анасы Төлеген Айбергенов пен Шәмші Қалдаяқовты өз ұлындай көрген, екеуі де Шахановтың анасын өз анасындай құрметтеп өткен.

Шахановтың айтуынша, ол нағашы ағасы Ысқақтың қолында тәрбиеленген. Ол кісінің күніне бір адамға жақсылық жаса деген қағидасын өміріне азық етіп алып қалған. Сол кісінің өмірден өтерде араққа әуес болма деген бір ауыз сөзін де жерге тастаған емеспін, дейді ол.

"Анамыз көңілі дархан кісі болатын. Ол кісінің қолына ақша түссе, дүкеннен өзіне қажетін алып келіп, бөлмесіне қойып қоятын. Үйге келген кісілерге соны таратып, содан қуанышқа бөленетін. Атамызды көрген жоқпын. Мұқаңның түр сипаты сол кісіге ұқсаған деп ойлаймын. Енем үнемі тақымын қысып, іштей тілеуін тілеп отырушы еді", - дейді ақынның жары Ханшайым Шаханова.

Мухтар Шаханов
Қазақстанның халық жазушысы Мұхтар Шаханов

Қызмет жолы

"Мектепте бұзық балалардың бірі болдым. Өзен жағалап келе жаттым, Қасқасу тасып жатқан кез еді. Бір балықты толқын шетке лақтырып жібергені сол еді, ұстап алдым. Жанымдағы балалар қуырып жейтін болдық деп қуанып кетті. Білектей балық еді. Мен оған қарадым да, жаным ашып, өзенге қоя бердім. Содан біраз жерге барды да, балық бұрылып қарап тұрды. Сол оқиғаны әлі ұмытқан жоқпын", - дейді ақын бозбала шағы жайлы.

Мұхтар Шаханов 1961-65 жылдары Шымкент педагогикалық институтында білім алған. Оқуды бітірген соң "Оңтүстік Қазақстан" газетінде корректор (1960-65 жж.), "Лениншіл жас" газетінде (1965-70 жж.) оңтүстік өңірдегі меншікті тілші, отандық телевизия, радио, редакцияларда жұмыс істеді. 1976 жылдан Қазақ КСР министрлер кеңесінің баспа, полиграфия және кітап саудасы жөніндегі мемлекеттік комитетінде бөлім бастығы қызметін атқарды.

"Менің негізгі мамандығым – тракторшы. Мамандығымның төңірегінде елдік ұлттық мүддеге жақын жүретін адаммын. Қазіргі кезеңде материалдық байлықтың, спорттың, жеңіл әндердің бірінші қатарға шығуына байланысты шындық керек болмай қалды. Көп жағдайда ақты ақ, қараны қара деп айта алмаймыз. Осыған байланысты кім шындығын жоғалтып алса, сөзі басқа, ісі басқа болса, елдік ұлттық мүддеге терең тамыр жібере алмаса, үлкен ақын, ғалым, саясаткер, жазушы болсын – оның құны көк тиын", - дейді Шаханов бір сұхбатында.

1984 жылы "Жалын" альманағының бас редакторы болды. 1986 жылы "Жалын" журналының бас редакторы қызметіне кірісті.

1988 жылы республикада тұңғыш құрылған экологиялық қозғалыс – Арал мен Балқаш мәселесі жөніндегі қоғамдық комитеттің төрағасы болды.

1986 жылы Желтоқсан көтерілісі кезінде қазаққа "ұлтшыл" деп айып таққан КОКП орталық комитеті саяси бюросының қаулысына қарсы бас көтерді.

1988 жылы ислам дінінің қалдығы деген желеумен тыйым салынған "Наурыз" мерекесінің 62 жылдан кейін қайта салтанат құруына мұрындық болды.

"1988 жылы Қазақстан компартиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы Колбинге "Наурыз" мерекесіне қатысты хат жаздым. Бюродан мені екі-ақ адам қолдапты, оның бірі – сол кезде министрлер кеңесінің төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев, екіншісі – Қазақстан компартиясы орталық комитетінің идеологиялық хатшысы Өзбекәлі Жәнібеков", - дейді ақын.

1989 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесінің, ал 1991 жылы Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды.

1992 жылы Олжас Сүлейменовпен бірлесіп, "Халық конгресі" партиясын құрды.

1993-2003 жылдар аралығында Қазақстан Республикасының Қырғыз Республикасындағы төтенше және өкілетті елшісі қызметін атқарды.

"Қырғыз еліндегі бірден бір досым, аға досым, сана биігінде жолыққан досым – Шыңғыс Айтматов. Екеуміз көп мәселенің басында бірге жүрдік, ақылдастық, сырластық. Достықты да жай мәселе деп есептемеймін. Бұл да екі парасатты, пайымды адамның сана биігінде жолығуы", - дейді ақын досы Айтматов жайлы.

2004-2007 жылдары ҚР парламенті мәжілісінің депутаты болды.

2010 жылдан "Тәуелсіздікті қорғау" атты 50-ден астам қоғамдық ұйымның, партия, баспасөз орындарының басын қосатын халықтық-демократиялық қозғалыстың төрағасы және республикалық "Жалын" журналының бас редакторы болды.

Шығармашылығы мен марапаттары

Ақынның алғашқы өлеңі 1959 жылы жарияланды, ал "Бақыт" аталатын тұңғыш жыр жинағы 1966 жылы басылып шықты. Одан кейін 1968 жылы "Балладалар", 1970 жылы "Ай туып келеді", 1974 жылы "Қырандар төбеге қонбайды", 1976 жылы "Сенім патшалығы" кітаптары шықты.

"Мұхтар Шахановтың түйсігі – таза ақындық пайым-парасат пен ұлттық санаға терең тамыр жіберген, жалғандыққа жаны қас, шыншыл түйсік", - деп жазды халық қаһарманы Қасым Қайсенов.

"Махаббат заңы", "Сенім патшалығы", "Сократты еске алу түні" атты драмалары республикамызда және шетел театрларында қойылған. Шыңғыс Айтматовпен бірлесіп жазған "Құз басындағы аңшының зары" атты эссе кітабы мен "Сократты еске алу түні" атты драмасы көптеген тілге аударылды.

"Шыңғыс ханның пенделік құпиясы" драмалық туындысы негізінде Украинаның Довженко атындағы киностудиясы екі сериялы телефильм шығарды.

Шахановтың "Өркениеттің адасуы", "Жазагер жады космоформуласы" ("Шыңғыс ханның пенделік құпиясы") атты романдары ЮНЕСКО шеңберінде қаралып, әлемдік деңгейде қызу пікірталас тудырды. 

"Өлең деген – ешкім айтпаған ойларды айту. ЮНЕСКО менің жырларымды әлемдік поэзияның осы замандық биігі деп таниды. "Өркениеттің адасуы", "Жазагер жады космоформуласы" деген романымның әрқайсының өзінде 20-30 романның оқиғасы берілген. Солардың ішінде ешкім айтпаған ойлар бар. Сондықтан өлең жазу басқа, ұйқастыру басқа, нағыз ақын болу басқа. Соңымыздан келе жатқан жастардан осындай биікке көтерілуін талап етемін", - дейді Шаханов.

Мұхтар Шаханов 60-тан аса елден 120-ға тарта сыйлық алған. 2002 жылы Эйнштейн атындағы алтын медаль берілді.

"Эйнштейн атындағы сыйлықты дүние жүзінде менен бұрын 18 адам алған екен. Менің есімім БҰҰ алтын кітабына жазылған. АҚШ, Англия, Франция, Германия, Жапония секілді жиырмаға тарта елдің құрметті азаматымын. Бірақ атақ пен даңққа қызыққан адам емеспін. Кезінде маған "Халық қаһарманы" атағын берді, қол қойып қойған кезінде мен алмай қойдым", - дейді ол.

Мұхтар Шахановқа 1994 жылы Қырғыз Республикасының халық ақыны атағы берілді. 1996 жылы Қазақстан Республикасының халық жазушысы атанды.

Одан бөлек Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған орта бағдарламасы сыйлығының лауреаты, Түркияның "Түрік дүниесіне қызметі үшін" халықаралық сыйлығының лауреаты, Қырғыз Республикасының халықаралық "Руханият" сыйлығының лауреаты атанды.

2006 жылы Түркия, Әзербайжан, Солтүстік Кипр мемлекеттері тағайындаған "Түркі әлеміне ерен еңбегі үшін" атағы берілді.

Махаббат жайлы үзік сыр

"Үш рет үйлендім. Маған сана биігінде бір болатын әйел жолыққан жоқ. Ол ілуде бір болады. Маған жолыққан жоқ. Оған мен кінәлі емеспін", - дейді Шаханов.

Махаббат деген мүлде басқа дүние. Жер шарында жеті жарым миллион адам бар. Көп бөлігі әйел, соның барлығы бір-бірімен татуласады. Кез келген жәндік те баласын тудырып жатады. Махаббат деген – екі пайымды, парасатты адамның сана биігінде жолығуы, деді ақын сұхбаттарының бірінде.

"Дінмұхамед Қонаевпен жақын дос болдым, бірі-бірімізге деген көңіліміз мүлде бөлек еді. Димекеңнің Зухра деген әйелі болды, бірақ балалары болмады. Туыстары сізден ұрпақ алып қалуымыз керек деп келген екен. Зухра сонда Димекеңнің өзі шешеді, мүмкін кінә менен болар деп ештеңе айтпапты. Сомен оған 20 жастағы қызды дайындап қойыпты, ол қыз да ұрпақ алып қалуға құлшынып тұр екен. Қонаев көнбей қойыпты. Мен қай қалаға барсам да, барған жерімнен бір кітап алып келемін. Оны Зухраға беремін. Зухра соны оқып шығады, екеуміз соны талқылаймыз. Қанша әйелді білемін, маған Зухрадай сана биігінде жолыққан адам жоқ дейтіні бар", - дейді Мұхтар Шаханов Қонаевтың махаббаты жайлы.

3656
Кілт сөздер:
жазушы, өмірбаян, Мұхтар Шаханов
Тақырып:
Өмірбаяндар
Тақырып бойынша
Бибігүл Төлегенова 90 жасқа толды: "Әдемі қартайып келемін"
Бүгін Қасым Қайсеновтің туған күні: қазақтың қас батыры туралы қызықты деректер
Хасанғалиевтің әніне неге тыйым салынды – сексенге толған әнші жайлы қызық деректер
Назарбаевтың туған күні президент жайлы не дейді? Нумеролог сандарды "сөйлетті"
Кәрім Мәсімов бүгін 54 жасқа толды: ҰҚК басшысы туралы қызықты деректер
Ермек Тұрсынов

"Бұлардың істеп жүргені - мазақ": Ермек Тұрсынов ашық сұхбат берді

0
(Жаңартылды 23:20 07.08.2020)
Кинорежиссер бір жылдан бері қандай ұсынысы әлі де жүзеге асырылмағанын, кімнің фильмдері көңілінен шықпайтынын айтты

АЛМАТЫ, 7 тамыз – Sputnik. Қазақстандық кинорежиссер, сценарист, Қазақстан кинематографистер одағының төрағасы, ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі Ермек Тұрсынов ұлттық кеңестегі ұсынысынан кейін мәдениет министрімен қандай қарым-қатынаста екенін, сондай-ақ, қазіргі кино жайлы ойын Sputnik Қазақстан тілшісіне айтып берді.

Ұлттық кеңестегі ұсыныс

"Ұлттық қоғамдық кеңес құрылған кезде көбіне саясатқа байланысты мәселелер көтерілген болатын. Біраз нәтижелі жұмыс жүргізілді. Әсіресе, митингіге байланысты сұрақтардың жауабы шешілді. Бірнеше салмақты, маңызды шешім қабылданды деп айтуға болады. Ал мен мәдениетке байланысты мәселені көтердім", - дейді Тұрсынов.

Ермек Тұрсынов
© Photo : Ермек Тұрсыновтың жеке архивінен алынды
"Министрмен келіспей қалдық"

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 2019 жылы өткен отырысында Ермек Тұрсынов мәдениет және спорт министрлігін бөлуді ұсынды. Тұрсыновтың айтуынша, содан кейін мәдениет министрі Ақтоты Райымқұлова режиссерға қоңырау шалған.

"Ол кісіге менің ұсынысым ұнаған жоқ. Мәдениет пен спортты бөлуді ұнатпады. Сөзге келіп қалдық деп айтуға келмес, бірақ пікіріміз екі түрлі болды. Келіспей қалдық. Ал көпшілік менің айтқанымды өте жақсы қабылдады. Қазірге дейін сол отырыста айтқан сөзімді желіде жариялап отырады", - дейді режиссер.

Ермек Тұрсынов сол отырыстан бері бір жылға жуық уақыт өтсе де, ұсынысының еш нәтиже бермегенін айтып өтті. Алайда республика аумағын аралаған кезінде адамдар ілтипат танытып, режиссер пікірімен толық келісетінін жеткізетін көрінеді.

"Ұлттық кеңес мүшелері мәдениет пен спортты бөлу туралы ұсынысымды өте жақсы қабылдады. Мен қазір де солай ойлаймын. Бәрі мәдениеттен басталады", - дейді Тұрсынов. Ең өкініштісі – сол ұсыныс тек сөз болып қалды, деп толықтырды ол.

"Кино үйі" төңірегіндегі дау

Қазақстан кинематографистер одағының төрағасы одақ жұмыс істейтінін, алайда "Кино үйі" төңірегіндегі даудың екі жылдан бері шешімі табылмай жатқанын айтты.

"Кино үйі" мәселесі бір орыннан жылжымай тұр. Екі жылдан бері соттасып жатырмыз. Қара шаңырағымызды өзімізге қайтара алмай жүрміз. Сот жалғасып жатыр, қашан бітетіні тіпті белгісіз. Оны ешкім айта алмайды. Бармаған жерім жоқ. Қазір одақ мүшелері отырып жұмыс істейтін орын жоқ. Кейде "Қазақконцерт" ғимаратында, кейде мейрамханада кездесіп, жиналыс өткіземіз. Кейде "Қазақфильмнің" бірінші қабатындағы аядай бөлмеде жиналамыз", - дейді Тұрсынов.

Айтуынша, бұл мәселе кеше туындаған жоқ. Бір кездері одаққа басшылық еткен кісі "Кино үйінің" жартысын сатып жіберген. Одан кейін де басшылыққа келгендер қалған жарты бөлігін жалға беріп қойған. Содан бері сот процесі жүріп жатыр.

"Қазақфильм" басшылығы туралы

Ермек Тұрсыновтан бір салада жүрген әріптесі Ақан Сатаевтың "Қазақфильмге" басшы болып тағайындалғанына қатысты пікірін де сұрадық. Алайда режиссер бұл шешімнің артында жаман оқиға тұрғанын, алайда дәл қазір ашып айта алмайтынын жеткізді.

"Мұны дәл қазір ашып айта алмаймын. Себебі бұл мәселе қазір талқыланып жатыр. Қай жаққа шығаратынын айта алмаймын. Бірнеше аптада бұл мәселе шешіледі. Сатаевтың алдында "Қазақфильмді" Арман Әсенов басқарды. Оны бұл қызметте тоғыз ай қызмет істегеннен кейін орнынан алып тастау, меніңше, қате. Не болатынын көреміз", - дейді Тұрсынов.

Айтуынша, "Қазақфильмді" экономикадан хабары бар маман басқаруы керек.

"Қазақта "қисық аяққа қызыл кебіс не керек?" деген сөз бар. Режиссер – өнердің адамы, ал бұл қызметке есептің адамы, экономиканы білетін адам керек", - деді Ермек Тұрсынов.

"Істеп жүргені - мазақ"

"Тақиялы Періште", кешегі "Қыз Жібек" фильмдері ақша үшін жасалған жоқ. Бұл киноның авторлары ең алдымен елдің көңілін, елдің санасын ойлады. Ақша жағына келер болсақ, ол кейінгі заманның "модасына" айналып кеткен ұғым. Иә, ақшаға да мән беру керек, бірақ ақшадан басқа ешқандай мақсат болмаса, ол шедевр болмайды", - дейді Тұрсынов.

Премьера фильма Томирис
© Sputnik / Владислав Воднев
"Томирис" фильмінің премьерасы

"Ал арзанқол фильмнің миллиондап табыс табуы – көрерменнің надандығын көрсетеді, - деп жалғастырды Тұрсынов. - Қоянбаевтың түсіргенін кино деп айтуға болмайды, осыны адамдарға айтып түсіндіру керек. Баян Алакөзова да кітап жазды, бірақ ол әдебиет емес. Нұртас Адамбаев, Нұрлан Қоянбаев, Қайрат Нұртас пен Төреғалидің түсіріп жатқаны кино емес. Кино деп "Тақиялы періште", "Атамекен", "Қыз Жібекті" атауға болады. Ал бұлардың істеп жүргені – мазақ".

Сонымен қатар Тұрсынов "Томиристі" кино деп санамайтынын, бірақ оған әртістік құрамның еш кінәсі жоқ екенін айтты.

"Томирис" – кино емес. Бұған басқа алып-қосарым жоқ. Әртістердің еш жазығы жоқ, қойылған тапсырманы орындауға тырысты. Негізгі жауап беретін – режиссер", - деп түйіндеді сөзін Тұрсынов.

Режиссер Ермек Тұрсынов
© Photo : Ермек Тұрсыновтың жеке архивінен алынды
Ермек Тұрсынов режиссерлік мансабын "Келін" фильмінен бастаған. 2012 жылы режиссердің "Шал" фильмі шықты

Ермек Тұрсынов 1961 жылы Алматы облысында дүниеге келген. Режиссерлік мансабын "Келін" фильмінен бастаған. 2012 жылы режиссердің "Шал" фильмі шықты. Сонымен қатар Тұрсынов бірқатар фильмге сценарий жазған.

0
Кілт сөздер:
Ермек Тұрсынов, режиссер
Тақырып бойынша
"Томиристің" қазақшасы қайда?": Ақан Сатаев халықтан кешірім сұрады
"Қыз Жібекті" үш жыл түсірдік": актер әрі режиссер Асанәлі Әшімов жайлы не білеміз
Тұрсынов Димаштың жетістігіне ортақтасатын шенеуніктерді сынап тастады
Режиссер Ақан Сатаев басшылық қызметке тағайындалды
Белгілі режиссер Ақан Сатаев тұңғышын ұзатты – фото