Дәрігер, архивтегі фото

Коронавирус індетін жұқтырып алудың ең ықтимал жолы анықталды

2774
Неміс ғалымдары заттарды ұстағаннан кейін COVID-19 індетіне шалдығу тәуекелі өте төмен деген қорытындыға келді

НҰР-СҰЛТАН, 23 сәуір – Sputnik. Германияның Вирусология және ВИЧ саласындағы зерттеулер институтының ғалымдары коронавирусты жұқтырудың ең ықтимал жолын атады. Олар бұл індет топтасқан адамдардың көпшілікке арналған іс-шараларда ұзақ және тығыз байланыс жасауының салдарынан өршіп кететінін анықтаған.

Бұл туралы зерттеу авторларының бірі Хендрик Штреек RTL Today-ге берген сұхбатында айтты, деп хабарлайды РИА Новости.

Оқи отырыңыз: Коронавирусты кімдер өте сирек жұқтыратыны белгілі болды 

Зерттеу нәтижесі бойынша мамандар заттарды ұстағаннан кейін коронавирусқа шалдығу қаупі нөлге тең деген қорытындыға келді. Зерттеу барысында олар әр түрлі заттардың бетінен тірі вирустың белгілерін таба алмаған.

"Біз есік тұтқаларынан, телефондардан немесе дәретханалардан сынама алған кезде, олардың негізінде зертханада вирусты өсіре алмадық", - деп атап өтті Хендрик Штреек журналистердің сұрақтарына жауап бере отырып.

Оның айтуынша, егер науқас қолына жөтеліп, сол мезетте қандай да бір затты ұстаса, содан кейін оны басқа адам ұстап, қолын бірден бетіне тигізсе ғана індетті жұқтыруы мүмкін. Бірақ мұндай жағдай, сарапшының пікірінше, өте сирек кездеседі.

Сонымен бірге ғалымдар COVID-19 індеті адамдар көпшілік іс-шараларда басқалармен ұзақ және тығыз байланыста болған кезде ең көп таралатынын анықтаған. Бұл вирус көбінесе науқас адамдармен тікелей байланыста болған кезде берілетін көрінеді.

Коронавирус пандемиясы бүкіл әлемге таралды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының соңғы мәліметі бойынша, індетті жұқтырғандардың саны екі жарым миллион адамға жетті, 177 мыңнан астам адам қайтыс болды.

2774
Кілт сөздер:
індет, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы (869)
Тақырып бойынша
"Бұл төтенше жағдай": Министр Біртанов неге алаңдап отырғанын айтты
Қазақстанның бас санитары бетперде киюге кеңес берді
Коронавирус елдің ішінде тарай бастады – бас санитар дәрігер
Мамырда карантин ұзартылуы мүмкін, бұл қауіпті кезең – денсаулық сақтау министрі
"Суды көбірек ішу керек": бас санитар ораза ұстайтындарды сақтандырды
Мысық балық жеп жатыр

Коронавирус Уханьдағы базардан тараған жоқ Қытай ғалымдары

644
Сарапшылар Қытайда коронавирус жұқтырған алғашқы он үш адамның базарға еш қатысы жоқ екенін дәлелдеді

НҰР-СҰЛТАН, 31 мамыр – Sputnik. Коронавирус ең алғаш Уханьдағы базардан тараған жоқ. Бұл туралы Қытайдың ауруларды бақылау және алдын алу орталығының ғалымдары мәлімдеді.

Мамандар Ухань базарындағы өнімдерден COVID-19 табылмағанын айтты.  Ғалымдар инфекция адамға жарқанаттан жұқты деген болжамды растап, вирус теңіз өнімдері базарында болған науқастан тарала бастады деген пайымға келді.

Алайда сарапшылар вирус алғашқы адамға базарда емес, басқа жерде жұқты деп отыр.

Ғалымдар Қытайда ең алғаш тіркелген 13 адамның Уханьдағы базарға еш қатысы жоқ екенін дәлелдеді, деп жазады The Sun.

644
Кілт сөздер:
Қытай, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы (869)
Зертхана қызметкері

Орталық Азия мен Кавказдағы биозертханалар: көзделген мақсат пен мүдде қандай?

69
Сарапшылар посткеңестік мемлекеттер сыртқы көмекке үміт артып, эпидемиологиялық жағдайға бақылауды жоғалтады деген пікірде

Мәскеу көрші елдердің биологиялық қауіпсіздігіне көптен бері алаңдап келеді. Ал америкалықтар Қазақстан мен Арменияда және Тәжікстанда биологиялық зертханалар желісін құрды. Әсіресе, Ресей билігінің Грузиядағы Лугар орталығына қатысты көптеген сұрағы бар. Мұның бәрі Вашингтонға не үшін қажет, деп жазады РИА Новости.

Әдейі рұқсат етілуі мүмкін

Қазақстанда алғашқы коронавирус инфекциясы наурыз айының басында тіркелген. Билік шекараларды жауып, төтенше жағдай жариялады. Республиканың оңтүстік-шығысында 2016 жылы америкалықтар салған биолабораториямен осы вирус байланысты болуы мүмкін деген қауесеттер де интернетте тарала бастады.

Алматы орталық зертханасы (АОЗ) Қазақстанға тән вирус штамдарын зерттеумен айналысады. Ол қазақстандық карантиндік және зоонозды инфекциялар ғылыми орталығы базасында жұмыс істеп, денсаулық сақтау министрлігіне бағынады. Бұл Пентагонның есебінен салынғанына қарамастан, ол Қазақстанның меншігі болып саналады. Ал АҚШ бұл нысанға 108 миллион доллар бөлді.

Вашингтон бұл әрекетін АҚШ әскерилері осы аймақты белгісіз вирустық инфекциялардан қорғауға көмектесіп, зерттеу жұмыстарын жүргізеді деп түсіндіреді.

Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының (ҰҚШҰ), ТМД мен ШЫҰ саммиттерінде Мәскеу өкілдері америкалықтар бұл зертханаларды Ресей мүддесіне қарсы қолдануы мүмкін деп бірнеше рет мәлімдеді. Бірақ қазақстандық билік жергілікті биологтардың жұмысына ешкім араласпайтынын айтып сендірді.

"Шетелдік ғалымдардың қатысуына бірлескен зерттеулер жүргізіліп, гранттық жобалар жүзеге асырылған жағдайда ғана рұқсат етіледі", – деп мәлімдеді Алматы орталық зертханасы.

2018 жылы Қазақстанда менингитпен ауыратындар саны едәуір өскенде, менингококтық инфекция штаммының Алматыдағы орталық зертханадан шыққаны туралы айтыла бастады. Сол кезде журналистер мен блогерлер америкалықтар вирустың таралуына әдейі рұқсат берген деп жазды. Осылайша, олар зертханада жасалған бактериологиялық қарудың тиімділігін сынағысы келген деп болжанды.

Ал Қазақстанның денсаулық сақтау министрлігі індет жоқ деп сендіріп бақты.

"Қазақстанда менингиттің 58 жағдайы тіркелсе, олардың 32-і Алматыда. Егер салыстырмалы түрде есептейтін болсақ, ДДСҰ стандарттары бойынша бұл төмен көрсеткіш", – деп мәлімдеді ведомство.

Мұның коронавирус індетімен ұқсас тарихы бар. Билік конспирологияны жоққа шығарып, дүрбелең тудырмауға шақырды.

Жабық режимдегі жұмыс

Кеңес заманында Армян КСР микробиология институты осы саладағы ірі орталық болып саналды. 90-жылдары АҚШ пен Ұлыбритания институттың ғылыми әзірлемелеріне қызығушылық танытты. Сөйтіп, армян мамандары батыс елдеріне тағылымдамадан өтуге шақырылды.

Кейінірек америкалықтар осы аймақтарда бірнеше биологиялық зертхана ашуға көмектесті. Ақшаны Қазақстандағыдай Пентагон бөлді. Бір ғана армениялық ауруды бақылау және алдын-алу ұлттық орталығын қайта жаңғыртуға он миллион доллар жұмсалды.

Ереван, Гюрми, Ванадзор, Мартуни және Ижеванда салынған ғылыми орталықтар Кавказ аймағына тән вирустар мен штаммдарды зерттейді.

Зертханалар Арменияның денсаулық сақтау жүйесінің бөлігі болып табылғанымен, бұл АҚШ қорғаныс министрлігінің қауіптерді азайту жөніндегі агенттігі үшін қолжетімді. Онда жергілікті мамандармен қатар америкалықтар да жұмыс істейді.

Армениядағы биозертханалар жабық болу арқылы Мәскеудің сынына ұшырап жатыр. Өткен күзде премьер-министр Никол Пашинян күмәнді сейілту үшін ресейлік мамандармен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қоюға келісті. Келісімшарттың бүге-шігесіне дейін келісілгенімен, соңғы сәтте армян тарабы құжаттан бас тартты.

Қауіпті эпидемиология

2010 жылдары америкалық биологтар ҰҚШҰ-ның тағы бір мүшесі – Тәжікстанға назар аударды. Олар жұқпалы аурулардың өршуіне әкелуі мүмкін қолайсыз эпидемиологиялық жағдайларға алаңдады. Сөйтіп, батыстың бірнеше қоры зерттеу орталықтарын құруға ақша бөлді.

Сонымен, 2013 жылы Душанбедегі гастроэнтерологиялық институтта биологиялық қауіпсіздік зертханасы ашылды. Жобаны Қытай, Мьянма, Бангладеш пен Африкада осындай нысандарды салған француздық Мерьё  қайырымдылық қоры қаржыландырды.

Француздарға, әдетте БҰҰ мен АҚШ-тың халықаралық даму жөніндегі USAID қоры көмек көрсетті. Ал инвестиция көлемі үш миллион доллардан асты.

2019 жылы олар республикалық туберкулезге қарсы күрес орталығында зертхана құрды. Оған да USAID пен Пентагон демеуші болды. Жергілікті биологтар шетелдік әріптестерінің қатысуымен Орталық Азияға тән туберкулез, безгек, гепатит және тырысқақ сияқты ауруларды зерттейді.

Былтыр Тәжікстанның солтүстігіндегі Исфара қаласында тағы бір нысан ашылды. Ол туралы ақпарат аз, бірақ мұны да америкалықтар қаржыландырады.

"Коронавирусқа дейін Орталық Азияда эпидемиологиялық жағдай оңай болған жоқ. Гепатит, тырысқақ және туберкулез аурулары аймаққа тән сипатпен ушығатындықтан, жаңа биолаборатория қажет-ақ. Ал оған қаражат керек. Оны шетел көмегінсіз жүзеге асыру мүмкін емес", – деп түсіндірді РИА Новости порталына Душанбедегі саяси зерттеулер орталығының директоры Абдуғани Мамадазимов.

Тәжік сарапшысы америкалықтардың белсенді қызметінен күмән тудыратын нәрсені көрмейді.

"Олар әрдайым бірінші болып әрекет етеді. Егер коронавирус індетінен кейін Ресей, Қытай немесе ЕО аймаққа вируспен күресте белсенді көмек көрсете бастаса, республика билігі мұндайды қолдайды", – дейді сарапшы.

Грузин патогені

Грузия ҰҚШҰ құрамына кірмейді, бірақ Ресеймен шекаралас әрі Кавказда шешуші рөл атқарады. Ричард Лугар атындағы қоғамдық денсаулық сақтауды зерттеу орталығы Мәскеудің алаңдаушылығын тудырады. Ресей билігі Тбилиси маңындағы биолаборатория америкалықтардың мүддесі үшін әрекет етеді деп санайды.

Күдік бірден туындаған жоқ. 2018 жылы Грузияның бұрынғы мемлекеттік қауіпсіздік министрі Игорь Гиоргадзе лабораториядағы адамдарға эксперимент жасалуы мүмкін екендігін айтып, Лугар орталығында ондаған адам ем қабылдаудан соң, қайтыс болғанын растайтын құжаттарды жария етті. Ал ол жерде Пентагон тапсырысын орындайтын Американың үш жекеменшік компаниясы – CH2M Hill, Battelle және Metabiota биологтары жұмыс істеді.

Гиоргадзе зертхананың бактериологиялық қорғанысының жоғары деңгейіне назар аударды. Сонымен қатар, орталықта "зиянды заттар мен оқ-дәрілерді биологиялық белсенді материалмен бүркуге арналған жабдықтар бар. Халықты қорғауды мақсат еткен мекемеге мұндай нәрселер неге керек?" – деп сұрады экс-министр.

Ал Мәскеудегі сыртқы істер министрлігінің қарулануды бақылау және оны таратпау жөніндегі департамент басшысы Владимир Ермаков, Ресей өзімен шекаралас елде америкалықтардың биологиялық эксперимент жасауына төзіммен қарамайды деп мәлімдеді.

Ал өз кезегінде Пентагон Гиоргадзенің айыптауын сандырақ деп атады. Ресми Тбилиси болса, зертхана бейбіт мақсаттағы жобалармен айналысады, адамға тәжірибе туралы ешқандай да сөз жоқ деп сендірді. Грузия билігі Лугар орталығына ресейлік мамандардың кіруіне қарсы болмады. Бірақ, екі ел арасындағы өткен жылғы дағдарыстан кейін бұл жоспар жүзеге аспай қалды.

"Грузия ешқашан физика-химия немесе биология саласындағы зерттеулерге қызығушылық танытпаған. Бұл зертханадағы жоғары деңгейлі биологиялық қорғаныс мамандары туралы ақпарат көптеген сұрақ туғызуда. Мұндай ауыр қоздырғыштармен күресу неге керек?" – дейді РИА Новостиге биология ғылымдарының докторы, Сібір федералды университетінің профессоры Николай Сетков.

"Вектор" вирусология орталығының ғылыми жұмыстар жөніндегі бас директоры Александр Агафонов: "Лугар орталығында биологиялық қаруды әзірлеу және оларды жеткізу техникасы туралы тікелей ақпарат жоқ" екендігін айтады.

"Алайда, CH2M Hill, Battelle және Metabiota жеке компанияларының қатысуы мен олардың келісімшарттық міндеттемелері туралы, мысалы, күйдіргі, туляремия және Қырым-Конго геморрагиялық қызба вирусының қауіпті бактерияларын зерттеуі елеусіз қалмауы тиіс", – дейді ол.

Осылайша, агенттікке сұхбат берген сарапшылар посткеңестік мемлекеттер сыртқы көмекке үміт артып, эпидемиологиялық жағдайға бақылауды жоғалтады деген пікірге келді. Бұл ауыр салдарға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, пандемия кезінде зертханаларға одан сайын сақтықпен қарай бастады. Бұл ақыр соңында құрылымдардың ашылуына негіз болады.

69
Кілт сөздер:
вирус, Орталық Азия, зертхана
Рахман Омар

"Алып шыға алмайтынымды сездім": актер Рахман Омармен сұхбат

209
(Жаңартылды 17:19 31.05.2020)
Актер 1993 жылдан бері Ғабит Мүсірепов атындағы театрда жұмыс істейтінін айтты. Алпыс шақты рөлді сомдаған

АЛМАТЫ, 31 мамыр – Sputnik, Айгерім Таубай. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, театр актері, көпшілікке тележүргізуші ретінде танымал Рахман Омар 26 жылдан бері Мүсірепов атындағы мемлекеттік театрда еңбек етіп келеді. "Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ", "Қызық екен" секілді бағдарламалар арқылы көрермен көңілінен шыққан азамат театрда қандай рөлді сомдағысы келетінін Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұхбатында айтты.

Ең бастысы – театр

"Басты мамандығым – театр актері екенін біреу білсе, біреу білмейді. Көбі тележүргізуші ретінде таниды. 1993 жылдан бері Ғабит Мүсірепов атындағы театрда жұмыс істеймін. Үлкенді-кішілі 60 шақты рөлді сомдадым. Телеарна саласында бірнеше жобада жүргізуші болдым. "Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ" бағдарламасын ел аузында әлі күнге дейін жүр. Барлық арнада қызмет атқардым", - деп бастады әңгімесін актер.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Рахман Омар (@rakhmanomar)

Айтуынша, игермеген саласы кино, алайда Досхан Жолжақсыновтың "Құнанбай" фильмінде эпизодта ойнаған.

"Құнанбай" фильмінде тілмаштың рөлін сомдадым, көркем фильмге түскенім осы болды. Эпизодтағы шағын ғана рөл болды. Одан бөлек телехикаяларға шақырады, алайда қандай фильм екеніне қарап, бас тарттым. Өйткені қайталау көп. Мен үшін ең бастысы – театр", - дейді Омар.

Түрік және корей телехикаялары жаулап алды

"Телеарнада 1-2 жылға жоспарларланған жобаларға қатысып тұрамын. Соның бірі – "Қызық екен", "Кім білгір" секілді интелектуалды бағдарламалар. Бір жылға жоспарланған "Қызық екен" бағдарламасы көрерменнің сұрауы бойынша екі жылдай жүрді. Қазір де сұрайды.

Өйткені қазір телеарнада интеллектуалды бағыттағы бағдарламалар өте аз. Кезінде "ХХI ғасыр көшбасшысы" секілді бағдарлама болды. Қазір қай арнаны қоссақ та, қойыртпақ дүние көп, телеарнаның барлығын түрік және корей телехикаялары жаулап алған. Артында қомақты қаржы тұрған шығар, ол жағы маған беймәлім. Арнаның ішкі асханасына қол сұқпаймын", - дейді ол.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Рахман Омар (@rakhmanomar)

Рахман Омардың айтуынша, телеарнада басшы ауысқан сайын қызметкерлер құрамы да ауысады. Мұндай жағдайда еңбегі сіңген кісілердің өзі қызметін босатуы қажет.

"Әр басшы келген сайын өз командасын алып келу үрдіске айналған, соның зардабын тәжірибелі мамандар да көріп жатады. Әсіресе, техникалық жағында 30 жыл қызмет еткен кісіге жаңа басшы келгенде орнынан кетуге тура келеді. Ал ол адам студияның әр шегесінің қайда қағылғанын біледі. Біз де солардың қатарына жатамыз. Жаңа басшының талғамына қараймыз",- дейді Омар.

Сонымен қатар телеарнада өткен ғасырдың соңында көрсетілген бағдарламаларды қайтадан көрсету жайлы ұсынысын да айтты. Бұл ескілікті аңсау емес, телеарнаның нағыз майталмандарын насихаттау деп түсіндірді сөзін.

"Өзінің өткенін ұмытқан, болашақтың наласына қалады" деген қанатты сөз бар. Кестені толтыру үшін күнделікті болмайтын бағдарламалар көрсетіп жатады. Соның орнына неге осы ретро, архивтегі дүниелерді көтеріп, өскелең ұрпаққа телеарнаның не екенін, оның сүрлеуі мен даңғылды дара жолынан, тарғыл жолымен өткен нағыз майталмандардың көрсетпеске деп ойлаймын. Сағат Әшімбаев, Шерхан Мұртаза ағаларымыз 70-80 жылдары телеарнаның басы-қасында жүрген кезде тұщымды дүниелер көп болды. Қазақтың руханияты, салт-дәстүр, әдетіне байланысты дүниелер шықты", - дейді Омар.

Жағымсыз образды ойнау ұнайды

Театрда комедия, драма, трагедия деген үш бағыт болса, үшеуінен де құралақан емес актер астарын ашып, психологиясын жеткізу күрделі рөлді ойнағанды ұнататынын айтты.

Актер үш жанрды да тең деңгейде меңгеруі қажет. Кей актердің ыңғайы комедияға келіп, драмаға нашарлау болады, біреуінде керісінше. Маған осы үш жанрда да рөл бұйырды. Жаныма жақыны "Қозы Көрпеш-Баян Сұлудағы" Жантықтың бейнесі. Гамлетті армандадым деп өтірік айтпай-ақ қояйын, Гамлетті ойнайтын актер көп. Маған астарын ашатын рөл, жағымсыз образ қатты ұнайды", - дейді Рахман Омар.

Отыз жасында Жантықтың рөлін алып шығатынына сенімді болмаған актер бірнеше жыл өткен соң ғана образды ашуға дайын болғанын, сол себепті ең сүйікті рөлі ретінде сақталғанын айтты.

"Театр актері "бұйыртқан рөл" деп сөйлейді. Отызға толмаған шағымда режиссер Балтабай Сейітмамытов "Қозы Көрпеш" қойылымын қойды. Сонда маған екінші құрамда Жантықтың рөлін берді. Бірінші құрамда Сағат Жылгелдиев ойнады. Мен өз шамама қарап, алып шыға алмайтынымды сездім. Рөлді Сағат ағам өзі ойнап кете берді. Мен дайын болған жоқпын. Араға біраз жыл салып, жасым қырыққа таяған шағымда режиссер Жанат Қажиев "Қозы Көрпешті" қайта қойды. Сол кезде Жантыққа дайын болдым", - дейді ол.

Кемел Абайды сомдағысы келеді

"1994 жылы Жүргенов атындағы өнер академиясында диплом жұмысымыз Шәкен Аймановтың сценарийі бойынша "Желсіз түнде жарық ай" қойылымын қою болды. Ол жерде Абайдың жастық шағын ойнаймын. Институтты бітіріп, театрға қабылданған кезде сол қойылымды Нұрқанат Жақыпбаев Мүсірепов театрында қойды. Институттан келген дайын Абай ретінде сол рөлді сомдау бақытына ие болдым. Ол Абайдың 150 жылдық мерейтойы болатын",- дейді ол.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Рахман Омар (@rakhmanomar)

2020 жылы Абайдың 175 жылдық мерейтойы қарсаңында ақынның кемелденген шағын сомдағысы келетінін айтты.

"Абайдың пәлсапалық ойлары қырық жастан асқан соң шыға бастаған. Қазір Абайдың сол бір шағын ойнағым келеді. Құнанбайұлының образы өте күрделі образ, екінің бірі ойнамайды. Сырт келбеті жағынан да ұқсастық бар: бетім домалақ, орта бойлы. Ішкі жан дүниесін, арпаласын алып шығу актер үшін өте қызық. Қазір Абайды сомдасам қалай болар екен деймін. Кім білсін, он жылдан кейін "Король Лирді" ойнағым келетін шығар", - дейді Рахман Омар.

 

209
Кілт сөздер:
тележүргізуші, актер, телеарна, театр, сұхбат
Тақырып бойынша
"Жанымды жегідей жейді" Азамат Сатыбалды ешкімге айтпаған сырымен бөлісті
Дулыға Ақмолда: Актер деген мамандықты төменге түсіріп жібердік...
"Түрімді ұмытып қалды" Назарбаевтың рөлін сомдаған актер көрген қиындықтары туралы айтты
"Тревога" десе, үй киімімен барасың": арнайы жасақтағы қыздар ашық сұхбат берді
Театр үздіктері анықталды