Қол алысу

Әлемдік саяси тәртіп үлкен өзгеріске ұшырады

312
(Жаңартылды 21:47 08.09.2020)
Әлемдік ақпараттық орта соңғы күндердегі 2014-2015 жылдарды еске түсіріп отыр. Осы жылдары Батыс ғаламшарлық деңгейдегі науқанға кіріскен болатын

Қазіргі жағдайда көптеген адамдар үшін сол кездегі процестер жалғасып жатқандай және Ресей мен батыс державалар арасындағы кезекті қарсыласу секілді көрінеді. Біреулер бұл үшін қапалануы мүмкін. Себебі, соңғы жылдары барлығы қалпына келіп жатқандай еді.

2010-шы жылдардың ортасында орын алған оқиғалар мен қазіргі жағдай сырттай ұқсас болғанымен, екеуінің арасы жер мен көктей екенін уәж етуге болады.

Соңғы бес-алты ай ішінде саяси әлемдік тәртіп үлкен өзгеріске ұшырады. 2010-шы жылдардың ортасында ғаламшар Pax Americana – батыстық басымдылық режимінде өмір сүріп жатты. Сол кездің өзінде-ақ бұл режим үлкен дағдарысқа ұшырай бастағанымен, оның осалдылығына қандай да бір күмән жоқ еді.

Жалпы, Батыстың туындаған проблемаларға көз жұма қарауы және өзінің уысынан шығып бара жатқан "ұлылығын" ұстап қалуға жанталаса тырысуы, тым өктем бәсекелесін тұншықтыруға деген талпынысы байқалды.

Батыс саясаткерлерінің айқайы, ақылға қонымсыз айыптаулар, секторлық санкциялардың барлығы Мәскеудің толық геосаяси капитуляциясына қол жеткізуге бағытталды. Бұл жеңілген қарсыласты өз ұлылығының ұзақтығын қамтамасыз ететін ресурс көзіне айналдыруға мүмкіндік берер еді.

Қазіргі жағдайды жүйенің жанталасуы дей алмағанымызбен, ауыр дағдарыстың болып жатқанын сенімді мәлімдеуге болады. Осы кезеңде Батыстың өз ішіндегі ашық эскалацияны байқалды. Мұнда сөз тек елдер, Ұлыбритания мен ЕО, Германия мен АҚШ секілді мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастың ушығуын ғана емес, батыс елдердің ішіндегі қоғамдық-саяси қайшылықтың күрт артуын тілге тиек етілуде.

2010-шы жылдардың ортасында өз діттеген мақсатына жетпеген ол өзін-өзі жей бастады. Ал, сыртқы саяси ахуал ол үшін ішкі тартыстан туындаған қосалқы дүниеге айналды. Оның ақыры ретінде бірнеше айға созылған көшедегі тәртіпсіздіктер мен президенттік науқан секілді АҚШ-тағы жағдайларды атауға болады.

Алексей Навальныйдың улануына қатысты оқиға "Солтүстік ағын – 2" жобасының тағдырын шешуде Германиядағы проамерикалық пен ұлттық мүддені қорғайтындар арасындағы ішкі саяси текетірестің туындауына себепші болып отыр. Дәл осы сияқты жағдай қытайлық Huawei компаниясы немесе Еуропа және Иран арасындағы ынтымақтастық аясында орын алып отыр.

Қазіргі жағдайда өздеріне тәуелділік талап етіп отырған батыстық күштер алдыңғы кезеңде құрылған қақпанға түскендерін аңғармай отыр. Сол кезде де өз мақсаттарымен бірыңғайласқан Батыс "аластатылған елдерге" қысым көрсетіп, оларды өз үгіт-насихатында кез келген әрекетке баруға дайын қатыгездерге айналдырған болатын.

Соның салдарынан қазір Батыстағы ешқандай саяси күш ресейлік блогердің "Новичокпен" уланғаны туралы бундесвердің мәлімдемесіне күмән келтіріп, барлық мүдделі тараптардың қатысуымен қайта тексеру жүргізіледі деп мәлімдеуге батылы жетпейді. Сол секілді "коммунистік Қытайды" әлем елдерін 5G арқылы роботтандыруға тырысып жатыр деп айыптаулары да екіталай. Оның артында германиялық өнеркәсіпті тұншықтыруға және жаңа газ құбырынан бас тартуға қарсылық тығылып тұр.

2010-шы жылдардың ортасында Ресеймен қарсыластықтың шарықтау шегіне жеткен тұста Батыс радикалды амалдарға барған жоқ болатын. Енгізілген секторлық санкциялар Мәскеу үшін ықпалы болғанымен, одан әріге бармады.

Бірақ, сол уақытта SWIFT-тен ажырату секілді түрлі ауыр шешімдер бар еді. Алайда, оған жүгінбеді.

Барлығы бұл әдіссіз-ақ іске асады деп шешім қабылданды. Нәтижесі анық: іске асқан жоқ.

Енді оқиғаның қалай өрбуіне қарамастан, мейлі "Солтүстік ағын – 2" жобасынан бас тартсын немесе Huawei-дің Еуропадағы жұмысына толық тыйым салсын, қайткенмен де ол Ресей мен Қытай үшін бұлтартпас болуы екіталай.

Алайда, ол батыс әлемнің ұлттық экономикасының бүтіндей бір салалары үшін апатты әсер қалдырып, соның салдарынан элитаның бірқатар бөлігіне де кері әсер етпек.

Азаматтық соғыстан асқан аяусыз жоқ деп бірнеше рет айтылған болатын. Алайда, қазір соларды қолдануға дайын секілді. Бірақ, ауқымды ұрандарға қарамастан, геосаяси қарсыластар емес, ішкі жаулар басты нысан болғалы отыр.

312
Таулы Қарабақтағы қақтығыс

Таулы Қарабақта соғыс жағдайы енгізілді: бейбіт тұрғындар арасында қаза тапқандар бар

2743
(Жаңартылды 15:33 27.09.2020)
Таулы Қарабақта Әзербайжан мен Армения арасындағы қақтығыс ушықты, бейбіт тұрғындар қаза тапқаны хабарланып отыр

НҰР-СҰЛТАН, 27 қыркүйек — Sputnik. Әзербайжанның қорғаныс министрлігі Арменияның әуе күштері Қарабақпен шекарадағы елді мекендерді атқылағанын хабарлады. Осы мәліметтерге сәйкес, бейбіт тұрғындар арасында қаза тапқандар бар. Арменияның қорғаныс министрлігінің мәлімдеуінше, Қарабаққа әуеден шабуыл жасалған.

Армения Әзербайжанның екі тікұшағы мен үш ұшағын жойғанын хабарлады. Ал Әзербайжанның әскерилері 12 армян зенит кешенін жойғанын мәлімдеді.

Ресейдің сыртқы істер министрлігі Таулы Қарабақтағы екі тарапты да оқ жаудыруды доғаруға шақырды.

"Тараптарды дереу атысты доғарып, жағдайды тұрақтандыру үшін келіссөздерге кірісуге шақырамыз", - делінген ресейлік министрліктің мәлімдемесінде.

Түркия толыққанды Әзербайжанды қолдайтынын жеткізді.

Армения осы жағдайға байланысты әзірге Ұжымдық қауіпсіздік келісімшарт ұйымына (ОДКБ) жүгінген жоқ. Никол Пашинян шұғыл түрде елдің қауіпсіздік кеңесінің отырысын өткізбек.

Әзербайжанның әуе күштері Тертер-Агдам, Физули-Джебраиль, сонымен қатар Муровдаг тауы бағытында ұрыс жүріп жатқанын хабарлады.

Ал мойындалмаған Таулы Қарабақ Республикасының президенті Араик Арутюнян елде соғыс жағдайын енгізіп, мобилизация жариялады.

2743
Кілт сөздер:
қақтығыс
Дональд Трамп

Трамп Навальный төңірегіндегі мәселені жылы жауып қойды саясаттанушы

67
Америкалық сенаторлар Алексей Навальныйға қатысты оқиға бойынша Ресейге қарсы санкция енгізу туралы заң жобасын енгізді. "Sputnik" радиосының эфирінде саясаттанушы Владимир Можегов осы жайында пікір білдірді

НҰР-СҰЛТАН, 27 қыркүйек — Sputnik. Америкалық бір топ сенатор Алексей Навальный төңірегіндегі оқиға бойынша Ресейге қарсы санкция енгізу туралы заң жобасын ұсынды, деп жазды республикашыл-сенатор Марко Рубионың сайты.

Бұл құжат "халықаралық құқықты ашық бұзуға", сондай-ақ, Навальныйдың "улануына" қатысы бар Ресейдің ресми азаматтарына шектеу шараларын егізуді көздейді.

Заң жобасы америкалық биліктен Ресей президенті Владимир Путин мен оның айналасындағылардың қаржысына қатысты не білетіні туралы конгресс алдында есеп беруін талап етеді. Сонымен қатар, ол Ақ үйді "Ресей химиялық және биологиялық қаруды жоятын АҚШ заңдарын бұзды ма? " деген сауалға жауап беруге міндеттейді.

Марко Рубиодан бөлек, құжатты республикашыл-сенатор Митт Ромни, демократтар Крис Кунс, Бен Кардин және Крис Ван Холлен мақұлдады.

Енді заң жобасын қабылдау үшін сенат пен өкілдер палатасы қолдап, АҚШ президенті қол қоюы тиіс.

"Sputnik" радиосының эфирінде Владимир Можегов сенаторлар бастамасына қатысты пікір білдірді.

"Бұл таза қоғамдық жұмыс. Бұл жерде қандай мәселе болуы мүмкін? Тіпті қисынға келмейтін дүние. Мұның бәрі кедейлердің пайдасына, сайлау алдындағы науқанды ушықтыруға қатысты әңгімеге келіп тіреледі. Ал Навальный туралы іс демократтардың күн тәртібінде тұр. Республикашылдар бұл мәселеге барынша немқұрайлылық танытып отыр. Менің ойымша, олар алдағы уақытта да бұл әңгімеге араласпайды. Трамптың өзі бұл жәйтті алыстан мұқият орағытып алып келді. Ал мемлекеттік хатшы Майк Помпео оқиғаға қатысты барлық факті толық анықталған кезде ғана реакция таныту қажеттігін, ал қазір жағдайдың қалай өрбитіні түсініксіз екенін атап өтті", - деді Владимир Можегов.

Оның пікірінше, америкалықтардың немістерден Навальный туралы мәлімет алуына мүмкіндігі бар. Алайда олар ешқандай сауал жібермеген.

"Ол санкция салуға қандай да бір негіз болар еді. Бұл бұлыңғыр оқиға болғандықтан, Трамп оның тереңіне үңілгісі, демократтардың арбауына түскісі келмейді. Демократтар бұл тақырыпты күн тәртібіне батыл қояды, ал Трамп одан өзін алшақ ұстары сөзсіз", - деп есептейді саясаттанушы.

20 тамызда ұшақта Алексей Навальныйдың жағдайы күрт нашарлағандықтан, Омбы ауруханасына жатқызылған болатын. Дәрігерлер қандағы қант деңгейінің күрт түсіп кетуінен зат алмасу жүйесінің бұзылғанын мәлімдеді. Оған не түрткі болғаны әлі белгісіз, алайда Навальныйдың қаны мен зәрінен у табылған жоқ.

Кейінірек ол Германияға жеткізілді. Қыркүйек айының басында неміс үкіметі ресейлік оппозиционердің "Новичок" химиялық затынан уланғанын мәлімдеді. Мәскеу Берлин зертханасынан талдау нәтижесіне қатысты анықтаманы сұратқан болатын. Бірақ неміс тарапы үнсіз.

BND неміс барлау қызметінің 1990-шы жылдан бастап "Новичокқа" қол жеткізу мүмкіндігі бар. Сонымен қатар, оны батыстың 20-ға тарта мемлекеті, соның ішінде Ұлыбритания, АҚШ, Швеция, Чехия елдері де зерттеген.

Ресей президенттің 1992 жылғы жарлығына сәйкес, химиялық қару саласындағы зерттеуін тоқтатып, 2017 жылы осындай заттардың қорын толықтай жойып жіберген еді. Мұны химиялық қаруға тыйым салу жөніндегі ұйым растады.

67
Қазақстан премьері мен Татарстан басшысы Қостанайда кездесті

Қазақстан премьері мен Татарстан басшысы Қостанайда кездесті

60
(Жаңартылды 21:17 27.09.2020)
Автомобиль жасау саласындағы жаңа жобалар Қазақстан мен Ресей арасындағы өнеркәсіптік кооперацияның нақты практикалық кеңеюін айғақтайды

НҰР-СҰЛТАН, 27 қыркүйек – Sputnik. Қостанайда премьер-министр Асқар Мамин мен Татарстан президенті Рустам Минниханов кездесіп, үш бірдей автомобиль жасау жобасын бастап берді. Нысандарға тартылған инвестиция көлемі 261 миллиард теңгені құрайды, деп хабарлайды primeminister.kz сайты.

Келісімге сәйкес, алдағы уақытта Қостанай индустриялық аймағында "КАМАЗ" шойын құймасы мен жүк техникасының шанақ-арқалығына арналған құрамдас бөлшектер өндіру зауыты салынып, Қарағанды облысының Саран қаласында автомобиль шиналары өндірісі ашылады. Бұл жердегі шектес салаларды ескере отырып, өндіріс орнында шамамен 1 200 жаңа жұмыс орны құрылады деп жоспарланған.

Ал зауыттардың құрылысы 2023 жылы аяқтау көзделген.

Үкімет басшысы автомобиль жасау саласындағы жаңа жобалар Қазақстан мен Ресей арасындағы өнеркәсіптік кооперацияның нақты практикалық кеңеюін айғақтайтынын атап өтті.

"Автомобиль жасау саласындағы өндіріс көлемі жыл басынан бері 51,8%-ке ұлғайды. Негізгі капиталға салынған инвестициялар 6,6 еседен астам – 9,4 миллиард теңгеге дейін артты", – деді Мамин.

Шара аясында үкімет басшысына ауыл шаруашылығы техникасын жинау және кәдеге жарату зауыты мен "КАМАЗ" инжиниринг орталығын ашудың бірлескен Қазақстан–Ресей жобасы таныстырылды.

Оқи отырыңыз: Таңғалдырмаймыз, бірақ қуантамыз: Ермек Тұрсынов Татарстан киносы күндері жайлы

Сондай-ақ, кездесуде ресейлік "КАМАЗ" бен "Татнефть" және өзбектің "UzAuto" компанияларының басшылығымен автомобиль жасау саласындағы ынтымақтастықты одан әрі дамыту келешегі талқыланды.

60
Кілт сөздер:
экономика, Қазақстан, Татарстан
Тақырып бойынша
Қазақстан мен Татарстан меморандумға қол қойды
Азық-түлікті қымбаттатуға еш себеп жоқ – Мамин
Маска мен дәрі-дәрмек тапшылығы болмайды – Мамин
Татарстан президенті сабан тойды Қостанайда атап өтеді
Татарстан президенті Абай өлеңін қазақ тілінде оқыды