Газ құбырын салып жатқан жұмысшылар, архивтегі сурет

Германия жауапкершіліктен жалтара ма?

31
(Жаңартылды 17:16 16.09.2020)
Орыстар немістердің өз билігін өз қолына алуға деген ниетінен күдер үзсе де, англосакстар немістерді өз мүдделері үшін әлі де қолдануға болатынына сенімді

Өзің шешім қабылдай алмаған шақта барлық жауапкершілікті басқаға жүктейсің. Берлинде Алексей Навальныйдың улануы салдарынан "Солтүстік ағын–2" жобасының тоқтатылуы мүмкін екендігі және ол көп жағдайда Ресейге байланысты деп айтылуда, деп жазады РИА Новости.

"Біз күн тәртібіндегі барлық нұсқаларды қарастырып, қолайлы уақытта шешім қабылдаймыз. Ресей тергеуге қатысу арқылы "Солтүстік ағын–2" жобасының тоқтамауына өз үлесін қоса алады", – деді сыртқы істер министрі Хайко Маас. Яғни, ресейлік-германиялық қарым-қатынастың болашағы Кремльдің қолында тұр ма?

Бірақ шындығында, орыстар емес, неміс мемлекеті маңызды таңдау алдында тұр: оның алдағы әрекетінің анықтаушы сипаты әрі расымен тарихи салдары болмақ. Салдары ресейлік-германиялық қарым-қатынасқа емес, Германияның өзіне, яғни бүтіндей Еуропаға әсері болмақ.

Себебі, Навальныйға қатысты барлық оқиға қазір Ресейді емес, Германия мен оның еуропалық жобасының тексерісіне айналды. Навальныйдың аса түсініксіз жағдайда улануы (егер, расымен де уланған болса) әлі де күмәнге толы болғанымен, оны белгілі бір геосаяси мақсатта қолдану жоспары айқын болып тұр. Толықтай аяқталған жобадан бас тартудың салдары ауқымды болатынын жақсы түсінсе де, Германияны "Солтүстік ағын–2" жобасынан бас тартуға мәжбүрлеп отыр. Құрылысқа кеткен 10 миллион еуро ГФР үшін бақыр тиын секілді. Сондықтан, Германия экономикасына залал келмейді. Ал ресейлік газ қалай болғанда да Украина территориясы арқылы өтетін болады. Мұнда ең үлкен залал Герменияның беделіне келейін деп тұр.

Орыстар немістердің өз билігін өз қолына алуға деген ниетінен күдер үзсе де, англосакстар немістерді өз мүдделері үшін әлі де қолдануға болатынына сенімді. Еуропалықтардың басым бөлігі (Ресейдің газ жобаларына тікелей қатыстырылған италиялықтар мен австриялықтар секілді) Берлин жалпы еуропалық мүдделермен санасуға әлі де дайын емес екендігіне таңғалады. Ең бастысы – немістер өз дербестігін қайтара алмағанын өздері де көріп отыр. Сондықтан, Навальныйдың улануына қатысты немістердің жауабының салмағы ауыр – ең алдымен Германияның өзі үшін.

"Солтүстік ағын–2" бұл жәй ғана белгі, символ. Маастың тұжырымдамасына қарамастан, Ресей Берлинге еш көмектесе алмайды: Навальныйдың улануына қатысты орыстар жүргізген тергеудің ешқайсысы неміс билігінің өз шешімін қабылдау жауапкершілігінен босатпайды.

Соңғы жылдары Берлин англосакстер мен олардың шығыс еуропалық серіктестерінің жобаны іске қосу Украинаны транзиттен түсетін қаражаттан айырады деген желеумен "Солтүстік ағын–2" жобасын тоқтатуға деген талпынысына қарсылық көрсетіп келді. Мәскеумен арада Украина арқылы өтетін транзиттердің біршама бөлігін қалдыру туралы келісім жасалған соң, Еуропада химиялық қару қолданатын және өз азаматтарын азаптайтын елден газ сатып алу адамгершілікке жат екенін алға тартты. Одан соң Германия америкалықтарға өз қауіпсіздігін қорғағаны үшін тиісті көлемде қаражат төлемей отырғанын, бірақ орыстардан газ сатып алуын айыптады.

Берлиндегілер мұның барлығына құлақ түре жүріп, газ құбырын салуды жалғастыра берді. Ұлыбритания ЕО-дан шықты, Америкамен қарым-қатынасы шиеленісе түсті. Бұл жағдайда германиялық билік өзінің ұлттық мүдделері мен бірыңғай Еуропаны басқару құқығын қорғауға міндетті еді. Оның үстіне, неміс саясаткерлерінің барлығы Ресейді емес, АҚШ-ты Германия үшін басты проблема ретінде қабылдайды.

Навальный оқиғасын "Солтүстік ағын–2" тағдырымен байланыстыруға деген талпыныс Берлин қарсы келетін кезекті арандату секілді көрінген. Бірақ соңғы үш аптада неміс баспасөзіндегі және саяси ортадағы шу ушығып барады.

Мысалы, сыртқы істер министрі Йошка Фишер "диктаторлармен бизнес жүргізудің құны қаншалықты адамгершілікке жатады" деген сауал қойып, "Солтүстік ағын–2" жобасын тоқтатуға қолдау көрсетті.

"ЕО ішіндегі белсенді қарсылыққа қарамастан, германиялық-ресейлік газ құбырының құрылысында Ресейге жалғыз өзі көмектесемін деп шешіп, федералдық үкімет үлкен қателікке жол берді. Енді соның салдарынан саяси және экономикалық залал ауқымды болып отыр".

"Ресей секілді сенімсіз серіктеспен ұзақ мерзімді келісімдерді тұрақты дамыту қаншалықты ақылға қонымды? Бұл нағыз ақымақтық деп санаймын. Біз кіммен жұмыс жасап жатқанымызды білеміз", – дейді Фишер.

Министр өз сөзінің дәлелі ретінде Навальный мен Скрипальдің улануы, берлиндік ауданда қорғаныс тапқан шешеннің және Мәскеудегі оппозиционердің өлтірілуі секілді "дәйексіз дәлелдерді" атады да, саяси мақсатта кісі өлтіруге ойланбай баратын мемлекетпен серіктес болудың қауіпті екенін еске салды.

Сол сияқты, Фишердің бұрынғы басшысы Герхард Шредерден қай тарапты жақтайтынын анықтауды талап етіп отыр. ХДС/ХСС фракциясы төрағасының орынбасары Йохан Вадефуль бұрынғы канцлерді Ресейдегі өз қызметтерінен тез арада бас тартуға шақырды.

"Шредер саяси көзқарасын әлі де жоғалтпаған болса, ол мұндай үкіметке тәуелді компаниялар және институттармен ынтымақтастығын шұғыл доғаруы керек", – деді төраға орынбасары.

Алайда, неміс саясаткерлерінің арасында Кремьлге бағытталған жалаң айыптауларды сынға алатындар да аз емес. Мысалы, "Солшылдардың" бұрынғы көшбасшысы Сара Вагенкнехт моральдік принциптер жайлы пікір білдіргендердің екіжүзділігін әшкере етуде. Ол Навальный ісіне байланысты "Солтүстік ағын–2" жобасынан бас тартуды талап етіп отырғандар Германияның басқа да шикізат жабдықтаушыларын дәл осы критерий бойынша бағалауы керек екенін айтты.

"Бұл іске Кремльдің қатысы болса да (бірақ бұл әлі дәлелденген жоқ), бұл Сауд Арабиясында жиі орындалатын оппозиционерлердің басын алу және оларды өлімші етіп сабау секілді жиіркенішті емес. Ал біз олардан мұнай алып отырмыз. Сол сияқты, бұл ұшқышсыз ұшу аппараттарының көмегімен бейбіт тұрғындарды жарып жіберуден жиіркенішті емес. Ал мұны АҚШ талай жылдан бері тәжірибеден өткізіп келеді. Біз АҚШ-тың тақтатасты газын алып отырмыз", – деді ол.

Навальный ісінде Ресейге тағылған айыппен қатар, осы "улану" фактісінің өзі құр дабыра екені анықталып отыр. Неміс билігі ресейлік СІМ-нің ресми сауалдарына жауап беруді әдейі созбақтап жатыр. Олар бұл әрекетімен Сергей Лавровты "Берлиннің Ресей тарапынан жолданған ресми сауалдарға қатысты лайықсыз қарым-қатынасы" және "Ресейдің қатысы бар екені" жайлы әлемге жария етуінің лайықсыз әрекеті туралы пікір білдіруге мәжбүрлеп отыр.

Ресейлік тарап та үндемей қалған жоқ. Ресейлік СІМ елші Гезе фон Гайрге Германия билігінің әрекетіне қатысты ашық наразылық білдіріп, "еш фактімен дәлелденбеген айыптауларға" қатысты ультиматум қоюдың негізсіз екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, егер Берлин "бундесвер дәрігерлерінің" медициналық қорытындылардың материалын ұсынбаса, онда Мәскеу олардың бұл әрекетін ақиқатты анықтау мен объективті тергеу жүргізуге кедергі келтіру ретінде бағалайтынын айтты.

"Мұндай жағдайда ГФР әрекеттері Ресейге қарсы өрескел арандатушылық деп қарастырылып, екі ел қарым-қатынасы үшін жағымсыз салдары болады", – деді ведомстводағылар.

Навальный үшін "Ресейді жазалау" шаралары туралы шешім қабылдау кезінде Берлиндегілер ресейлік-германиялық қарым-қатынасты ғана емес, Германияның өз болашағы мен бүкіл Еуропа үшін жауапкершілікті де ойлауы керек. Қателесудің құны Ресей үшін емес, батыстағы көршілер үшін ауқымды болады.

31
Кілт сөздер:
Германия, Ресей
Еуропарламент эмблемасы

Батыс қырғи қабақ соғыстың жаңа кезеңіне аяқ басты

49
Батыс жариялаған жаңа қырғи қабақ соғыс мүлдем жаңа кезеңге аяқ басты. Антиресейлік үндеулер өзгеше ойлайтын, пікірі мен көзқарасы ресми идеологияға қарама-қайшы келетін топтардың ізіне түсуге ұласып жатыр

Осылайша, антиресейлік санкциялар мен шабуылдардың басты мақсаты Ресей емес екеніне барған сайын көзіміз жетіп келеді, деп жазады РИА Новости.

Еуропарламенттің Ресей мен оның саясатына қатысты соңғы үндеулері тым қатал, тіпті Ресей конституциясын өзгертуге қатысты талап та бар. Алайда, Еуропалық комиссияның басшысы Урсула фон дер Ляйен Еуропарламент мінберіндегі ресми баяндамасында Ресейді тек бір жерде ғана ауызға алады. Ол "Ресеймен тығыз қарым-қатынасты жақтаушыларға қауіп төнеді" дегенге саяды. Яғни, бұл Мәскеуге емес, Еуроодақ құрамындағы мемлекеттерге, әсіресе саяси топтарға қаратыла айтылған ескерту іспетті көрінді.

Батыс баспасөзінің Ляйеннің Ресейге қатысты айтылған бірауыз сөзін іліп алып, бірінші бетке "Еуроодақтың көшбасшысы Ресеймен байланыстан сақтандырады" деп шығарудағы басты мақсаты "Кремльге қарсы" тезистерді оқырмандардың санасына барынша ұялату екені анық.  

Ал ішкі оппозицияға деген қарсылықтың күрт өсуінен шындыққа тура қараудан, оны естуден туындаған қорқынышты аңғару қиын емес. Бұған Германияның өзінде еуропалық саясаткерлер көп айыптайтын оппозиционерлер мен "өзгеше ойлайтын топтардың" барған сайын айрықша құрметке бөленіп келе жатқанын мысалға келтіруге болады. 

Жақында бұл проблемаға немістің Süddeutsche Zeitung газеті назар аударды. Онда "Германияда Ресейдің мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарының ықпалы зор, бұл жерде Навальныйдың улануы көп қарама-қайшылық туғызды. Мемлекеттік телеарнаның неміс тіліндегі бөлімшесі саналатын RT Deutsch-тің мақалалары айрықша танымалдылыққа ие: Еуропаның сыртқы байланыс қызметінің деректері бойынша олар Германияның әлеуметтік желілерінде екінші орында тұр" деп жазылған.

Süddeutsche Zeitung авторлары мұндай жағдайдың неліктен болып жатқанын, сондай-ақ соңғы жылдары неміс газеттерінің танымалдығы неге күрт төмендеп кеткенін түсіндіре алмайды. Олардың пікірінше, ресейлік БАҚ-тың Еуропадағы басты мақсаты - еуропалық қоғамның ішінде  "күмән туғызу" екен. Сонда батыс журналистері қай кезден бастап мәселеге күмәнмен қарауды жаман ұғыммен теңестіретін болған? Демократияшыл Еуропа әрқашан тоталитаризм мен ресми ортақ пікірді айыптап келді емес пе? Ендеше, отандастары Ресейге қатысты көп айтылатын "улану" мен "ішкі саясатқа араласу" деген мәселелерді тек жергілікті газеттер мен телеарналардың ақпараттары бойынша ғана зерделемей, оның шынайылығына басқа БАҚ-ты саралай келе, көз жеткізгісі келсе, оған батыс журналистері мен саясаткерлері неге таңғалады?

Бұл тек Германияға ғана қатысты емес. Еуропаның қай елін алсаңыз да, жүйесіз БАҚ пен әлеуметтік желілерде "ресейшіл" көзқарастың неліктен соншалықты танымал екендігіне көз жеткізуге болады. Мысалы, чех сарапшысы Ян Шир мұны "журналистердің дайындығы мен кәсібилігінің кемшіндігімен" түсіндіреді. Демек, оларға "дұрыс бағыт беру" керек, дейді сарапшы.

Оның ойынша, мәселен, журналистерді Донбасс бүлікшілерін "сепаратистер" емес, "Ресей армиясы" деп атауға көндірсеңіз күткен нәтижеге қол жеткізуге болады.  Яғни, ең бастысы, оқырмандарға күмән мен күдік тудыратын "бұлыңғыр картина" ұсынбау. Ол үшін Чехия телеарнасының эфиріне күдік пен күмән тудырмайтын "дұрыс" сарапшыларды ғана шақыру керек, деп есептейді Шир. Бұған Навальныйға және оның улануына қатысты жәйтті мысалға келтіруге болады.

Шир және соған ұқсас сарапшылар кез келген ақыл-есі дұрыс адам Ресейдің "оккупанттары" немесе "улағыш Путин" туралы жазылған газеттерді оқи отырып, ерте ме, кеш пе мұндай "сенсациялық фактілердің" рас-өтірігін іздеуге тырысатынын түсінгісі келмейді.  Егер, оқырмандар газеттерден ештеңе таппаса, сөзсіз, басқа балама дереккөздерге жүгінері анық. Ресейлік бұқаралық ақпарат құралдарының Еуропада көбірек танымал болуын міне, осымен түсіндіруге болады. Себебі, олар, ең болмағанда, белгілі бір мәселені әр қырынан қарастыруға және белгілі бір қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Ресеймен күресуші және Еуропаны "өзгеше ойлайтындардан" тазартқысы келетін батыс сарапшылары міне, осыдан қорқады.

Бұған осы аптада Италияның бірнеше аймағында өткен жергілікті сайлауды мысалға келтіруге болады. Тоскана аймағында оппозициялық "Лиганың" алдағы жеңісінен қорыққан ақпарат құралдары қайтадан антиресейлік үндеуді алға шығарып, "Ресейдің қаржыландыруы" туралы әңгімені еске түсірді. Негізгі "дәлел": бір кездері "Лигамен" байланыста болған электр компаниясы иесінің орыс әйелі бар және ол ақшасын Ресейге аударып отырған-мыс... Мұндай "жанжалдың" өзі "Лигаға" тағылған айыптарды жоққа шығарады, себебі антиресейлік айыптауларға сүйенсек, "ақша Ресейден келіп жатқан жоқ, керісінше Ресейге жіберіліп жатыр". Бірақ, олар оппозицияның Кремльмен қандай да бір байланысы бар деген әңгімеге қалай да оқырманын сендіргісі келеді.

"Лига" жетекшісі Сальвинидің осы жылдар ішінде ешкімнің одан "рубль де, қуыршақ матрешка да таппағаны" туралы мәлімдемесі Италияның либералды БАҚ-ы мен Брюссель саясаткерлерін еш қызықтырмайды. Оның осы сөзін өзіне қарсы қолданғысы келген еуропалық либералдар идеологтарының бірі Ги Верхофстадт Еуропарламенттің мінберінде тұрып Сальвиниді "Путиннен ақша алды" деп айыптайды.

"Менің ойымша, бізге "уағыз айтқысы" келетін мұндай адамдар Еуроодақты жойғысы келеді және ол үшін ақша алады", - деді Бельгияның бұрынғы премьер-министрі.

Шын мәнінде, ішкі оппозицияға қарсы бағытталған айыптаулардың дені осыған ұқсас келеді. Алайда, ол шынымен ресейшіл ме және оның Мәскеумен байланысы бар ма, жоқ па, ол жағы ешкімге маңызды емес. Ең бастысы – қарсыластардың аузын жабу. Мұндай айыптаулар Еуропаның біраз елінде әлдеқашан сыналған.

49
студенттер

Шетелдіктерге Ресейде білім алуға квота бөлу жүйесін реформалау керек - Примаков

17
Ресейдің білім беру саласының өкілдері шетелдік студенттерге оқуға түсуге квота ғана емес, стипендия мен грант беру керек деп отыр

 

МӘСКЕУ, 25 қыркүйек – Sputnik. Көршілес және Балтық елдерінің талапкерлеріне Ресейдің жоғары оқу орындарында тегін оқуға мүмкіндік беру форматын реформалау керек, деп есептейді Россотрудничество басшысы Евгений Примаков.

РФ мемлекеттік думасының депутаты Евгений Примаков осы жылдың маусым айының соңында Россотрудничество басшысы болып тағайындалды. Ол сол кезде ресейлік агенттік қызметіне үлкен өзгерістер енгізуге уәде берген еді.

Россотрудничествоның жаңа басшысы шетелдік азаматтардың Ресейдің жоғары оқу орындарында білім алуына мүмкіндік беретін квота жүйесіндегі кемшін тұстарды атап өтті.

"Квота саны артады. Президент олардың өсетінін айтты. 2023 жылға қарай квота мөлшерін екі есеге дейін көбейту көзделген. Бірақ, біз білім және ғылым министрлігіндегі, мемлекеттік думадағы әріптестерімізбен сөйлесе келе, квотаға қатысты тетіктердің өте тиімсіз болып отырғанына көз жеткіздік", - деді Sputnik агенттігінде берген сұхбатында Евгений Примаков.

Ол, бұл ретте, тегін оқу үшін квота көп бөлінген Беларусьті мысалға келтірді. "Бірақ Ресейдің тіпті Польшамен бәсекеге түсуі қиын болып тұр" дейді ол.

 "Поляктар студенттерге тегін оқуға түсуге ғана мүмкіндік бермейді, сонымен қатар,  түрлі стипендиялар мен гранттар бөледі. Егер біз алдағы уақытта тегін оқу жағын ғана қарастыратын болсақ, поляктармен бәсекеге түсе алмайтынымыз анық. Ал квоталардың ішінде гранттар мен стипендиялардың болуы үшін жүйені жетілдіруіміз керек. Яғни, біз жастарды оқуға шақырып қана қоймай, оларға ұшақ билетін ұсыну, баспанаға немесе жатақханаға ақы төлеу жағын да қарастырғанымыз жөн", - деді Примаков.

Агенттік басшысының айтуынша, Россотрудничество шетелдік студенттердің Ресейге келіп, білікті маман атанып, таңдаған саланың мықты сарапшысына айналуына мүдделі.  Алайда, қазіргі жүйе бұл жоспарды жүзеге асыруға мүмкіндік бермей отыр.

"Кейде Ресейге келген жастар қиын жағдайға тап болып жатады. Нәтижесінде аула сыпырушы, таксист болып жұмыс істеуге мәжбүр болады. Ал бұдан мемлекеттік бюджеттен бөлінген қаржының дұрыс жұмсалмай отырғанын көруге болады", – деп түсіндірді Россотрудничество басшысы. 

Сонымен қатар, ол әлі күнге дейін квота бөлу жүйесін реформалаудың нақты жоспары әзірленбегенін, бұл мәселе әлі де талқыланып жатқанынын жеткізді. Бұл салаға реформа жүргізбей, мәселе шешілмейді деп есептейді Примаков.

2020 жылдың басында мемлекеттік думаның күн тәртібіне шетелдік студенттерге арналған квота санын 15 мыңнан 30 мыңға дейін арттыру туралы мәселе қойылды. Сол кезде думаның ТМД істері, еуразиялық интеграция және отандастармен байланыс жөніндегі комитетінің төрағасы Леонид Калашников студенттерге бөлінетін 15 мың квота Ресейдің халықаралық деңгейдегі рөлі мен гуманитарлық әлеуетіне сәйкес келмейтініне тоқталған еді.  Бұл ретте, ол тек Беларусь азаматтары үшін ғана 10 мың тегін квота бөлетін Польшаны, жыл сайын 5 мың Молдова азаматын ақысыз оқытатын Румынияны мысалға келтірген болатын.

Бүгінде Ресейге оқуға түсуге ниет білдірген шетелдік студенттердің өтінішінің саны 100 мыңға жуықтаған. Сондықтан, Ресейдің білім және ғылым министрлігі шетелдік студенттерге бөлінетін квота санын 30 мыңға дейін ұлғайтуды жоспарлап отыр.

 

 

17
Диктофон

Релизден бас тарту керек кәсіби PR маманының лайфхактары

0
SputnikPro сарапшысы онлайнды дамыту, ерекшеленуден қорықпау, адамдарға сену – БАҚ-ты алға жылжытудың негізгі ерекшелігі екенін айтады  

НҰР-СҰЛТАН, 25 қыркүйек – Sputnik. "Россия сегодня" медиа тобы баспасөз қызметінің жетекшісі Анна Старкова көрші елдердің журналистеріне неліктен релиз жазудан бас тарту керектігін айтып берді.

Бұған дейін бұқаралық ақпарат құралдары іс-шараның ақпараттық серіктесі бола отырып, өзінің логотипін түрлі алаңдарда орналастыратын. Пандемия кезінде жағдай өзгерді. Өзін-өзі таныту үшін медиа топтың баспасөз қызметі ерекше кейстерді ойластыра бастаған.

Сарапшының бірінші ұсынысы: стандартты релиздерді жазу тәжірибесінен бас тарту.

"Адамдармен оларға түсінікті тілде сөйлесу керек. Кері байланыс орната бастасаңыз, ол нарықтың ойыншысы болсаңыз, сізді тыңдайды, сізге келіп, оқи бастайды", - деп санайды Старкова.

Сарапшының келесі кеңесі – бұқаралық ақпарат құралдары онлайнды ғана дамытпау керек.

"Мұны пандемия кезінде істей бастадық. Біз барлығы дерлік интернетті қолданатын әлемде өмір сүріп жатырмыз", - деп атап өтті маман.

Қазір, оның айтуынша, әлеуметтік желілердегі және мессенджерлердегі анонимділік танымал болудан қалып барады.

"Бізді ("РИА Новости" ХАА Телеграм каналы) оқи бастады, өйткені РИА Новости, мысалы, Лукашенконың инаугурациясында не болғанын айтты. Сол кезде ол жаңалыққа айналады, бұл тексерілген ақпарат. Шын мәнінде болған нәрсе, сыбыс емес", - деп атап өтті Старкова.  

Сарапшының тағы бір ұсынысы – ерекшеленуден қорықпау. Баспасөз қызметі пандемия жағдайында "трендтерді қарап, оларды батыл түрде пайдаланған".

"Сізбен бірге жұмыс істейтін адамдарға сенім арту керек, өйткені ең алдымен біреумен араласуың керек. Оларды алға жылжытуың керек, нәтижесінде сіздің брендіңіз алға жылжиды", - деп сендірді Старкова.

Кәсіби PR маманының бесінші кеңесі – дос болу.

"Бұл, шынын айтқанда, ең маңызды кеңес. Басқа ақпарат құралдарымен, баспасөз қызметтерімен, тіпті бәсекелестермен де достасу керек. Кофеге шақырыңыз, бранчи жасаңыз, лайфхактармен бөлісіңіз. Бұл бәріне қатысты", - деп есептейді ол.  

SputnikPro білім беру жобасының жиырма бірінші онлайн-сессиясына Қазақстан, Ресей, Әзербайжан, Армения, Беларусь, Қырғызстан, Молдова, Абхазия және Осетия БАҚ өкілдері қатысты.

SputnikPro – Sputnik халықаралық ақпарат агенттігі мен радиосының журналист, студент, баспасөз қызметі мен медиа саласында жұмыс істеп жүрген маман иелеріне арналған жоба. Оның мақсаты – тәжірибе алмасу әрі медиа саласында кәсіби байланысты нығайту.

0